Việt Nam cần thể chế chính trị mới ?

 Nguyễn Nam-03-11-2023

"Để phục hồi và phát triển kinh tế thì tiền là quan trọng nhưng điều quan trọng hơn tiền là thể chế".

Một phiên họp Quốc hội Pháp tại Paris - Ảnh minh họa

Quốc hội Việt Nam tiếp tục thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội năm 2023, kế hoạch năm 2024 cùng với việc đánh giá việc thực hiện kế hoạch kinh tế - xã hội giữa nhiệm kỳ, tái cơ cấu nền kinh tế giai đoạn 2021 - 2025.

Đại biểu Vũ Tiến Lộc (đoàn thành phố Hà Nội) dẫn số liệu do Tổng cục Thống kê công bố cho thấy nền kinh tế vẫn đang khó khăn. "Để phục hồi và phát triển kinh tế thì tiền là quan trọng nhưng điều quan trọng hơn tiền là thể chế", ông Lộc nói.

Thể chế tốt thì khai thông nguồn lực và giúp tiền đẻ ra tiền, còn "thể chế tồi thì có tiền chúng ta cũng không tiêu được". Theo đại biểu Vũ Tiến Lộc – người từng có thời gian dài là Chủ tịch Liên đoàn Công nghiệp và Thương mại Việt Nam (VCCI), vấn đề quan trọng nhất vẫn là phải tiếp tục đẩy mạnh cải cách thể chế, đơn giản hóa các thủ tục hành chính - điều mà theo phản ánh của người dân và doanh nghiệp đang trở nên nặng nề hơn trong mấy năm qua.

"Phải khắc phục cho được những quy định pháp lý chồng chéo, bất cập và nhất là thiếu minh bạch đang gây rủi ro cho người thực hiện. Đồng thời, phải gỡ bỏ được tâm lý sợ oan, sai, e ngại thanh tra, kiểm tra của các cán bộ, công chức và doanh nghiệp", ông Vũ Tiến Lộc nhấn rõ.

Đại biểu Lê Thanh Vân (đoàn tỉnh Cà Mau) hình tượng : "Việc các ngành, địa phương xin cơ chế đặc thù cho thấy chiếc áo cơ chế của chúng ta đã quá chật hẹp. Cho nên, cần rà soát đồng bộ để may chiếc áo mới thay vì vá víu, thay từng cúc áo một".

Từ cách diễn giải từ hai vị đại biểu trên cho thấy "thể chế" cần thay đổi ở đây đó là "thể chế chính trị".

Thể chế là thuật ngữ thường được sử dụng trong chính trị. Thể chế chính trị có thể được hiểu là hình thức chế độ, tư tưởng chính trị mà quốc gia đó đã lựa chọn thực hiện. Thể chế chính trị biểu hiện ở hệ thống pháp luật, bộ máy quản lý hành chính nhà nước, cách thức tổ chức, thực hiện các chính sách pháp luật, đường lối đối nội đối ngoại của mỗi quốc gia.

Mỗi quốc gia có quyền lựa chọn cho mình thể chế chính trị riêng biệt, phù hợp với khả năng, năng lực của mình. Tại Việt Nam, thể chế Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là thể chế đang được áp dụng thực hiện.

Các tổ chức cấu tạo nên bộ máy chính trị hiện nay ở Việt Nam theo Hiến pháp 2013 bao gồm : Đảng cộng sản Việt Nam ; Nhà nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ; Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ; Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam ; Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh ; Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam ; Hội Nông dân Việt Nam ; Hội Cựu chiến binh Việt Nam.

Phía Tuyên giáo Đảng lâu nay vẫn đưa ra lập luận sau đây cho cách hiểu "thể chế" : Đường lối, chủ trương của Đảng được coi là định hướng chính trị cho hoạt động của toàn bộ máy Nhà nước. Trong đó, việc áp dụng những nội dung này như thế nào và hiện thực hóa nó ra sao được gọi là "thể chế".

Thuật ngữ "thể chế hóa" được sử dụng lần đầu trong Văn kiện Đại hội V của Đảng.

Báo cáo Chính trị tại Đại hội đã khẳng định : Cơ chế "Đảng lãnh đạo, nhân dân làm chủ, Nhà nước quản lý đã được thể chế hóa trong Hiến pháp…". Đến Đại hội VI, thuật ngữ "thể chế hóa" được sử dụng khái quát hơn, thể hiện quan điểm mới của Đảng về pháp luật thời kỳ đổi mới : "Pháp luật là thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng, thể hiện ý chí của nhân dân phải được thực hiện thống nhất trong cả nước. Tuân theo pháp luật là chấp hành đường lối, chủ trương của Đảng".

Quan điểm mới của Đảng về pháp luật tiếp tục được khẳng định qua các Đại hội Đảng.

Như vậy từ tóm lược nêu trên cho thấy yêu cầu "áo mới" cho thể chế, có lẽ phải chờ đợi nhiệm kỳ mới của Đảng, khi ấy tùy thuộc vào tân Tổng bí thư mà "áo mới" này sẽ được may với chất liệu, phụ kiện ra sao để có độ bền mà không phải cứ mãi "vá víu, thay từng cúc áo một" như các nhiệm kỳ gần đây của Đảng.

Nguyễn Nam

Nguồn : VNTB, 03/11/2023

Khoảng trống lớn trong chính sách giáo dục của Đảng cộng sản Việt Nam

 Mai Lan-03-11-2023

Giấc mơ về bộ sách giáo khoa chữ nổi

Các học sinh khiếm thị vẫn phải thi tuyển vào lớp 10 y hệt như với các em không bị khuyết tật. Thi đậu, các em khiếm thị sẽ học chung với học sinh sáng mắt với sách giáo khoa mà học sinh sáng mắt đang học. Giấc mơ về bộ sách giáo khoa chữ nổi Braille tiếng Việt, đến nay vẫn chưa rõ bao giờ sẽ thành hiện thực.

Đến nay vẫn chưa có đơn vị cung cấp sách giáo khoa chữ nổi cho học sinh khiếm thị.

Hơn chục năm nay, vào ngày cuối tuần, giáo viên trường phổ thông đặc biệt Nguyễn Đình Chiểu (quận 10, Sài Gòn) tập trung để tự làm sách giáo khoa chữ nổi cho học sinh khiếm thị của trường. "Do chương trình giáo dục mới nên các em chưa có nhiều tài liệu, thầy cô phải chuyển đổi sách giáo khoa thông thường sang dạng chữ nổi cho các em học sinh theo kịp", hiệu trưởng Nguyễn Thị Thanh Huệ cho biết.

Thầy giáo Nguyễn Văn Thống chuyển từng trang bản mềm sách giáo khoa từ chữ sáng (word) sang chữ nổi (braille) trước khi đem đi in bằng máy chuyên dụng. "Nhờ có phần mềm chuyển đổi nên công việc nhanh hơn. Tuy nhiên mọi người phải đọc lại kỹ để chỉnh lỗi. Thường gặp nhất là sai chính tả, công thức toán, lý, hoá", thầy Thống nói.

Là giáo viên dạy, làm chữ nổi tại trường phổ thông đặc biệt Nguyễn Đình Chiểu từ năm 2012, thầy Thống thường là người truyền đạt lại kinh nghiệm cho giáo viên khác.

Với những trang sách có hình thì công việc phức tạp hơn. Giáo viên sẽ chọn hình có thể chuyển sang tài liệu chữ nổi, thiết kế qua máy tính rồi cắt và dán thành trang có ảnh kèm chữ nổi để tạo phôi, sau đó mang đi ép đóng thành cuốn sách hoàn chỉnh. Hình nổi thường xuyên phải đối chiếu để xem có chuẩn về hình dạng, vị trí với hình gốc. Chất liệu làm hình nổi thường là giấy, gỗ mỏng, tăm, chỉ... để tạo độ nhám khác nhau và chịu được nhiệt khi đem đi ép thành sách.

Một cuốn sách in thường chuyển sang in chữ nổi sẽ thành 6 - 8 tập ; giấy in chữ nổi và in nhiệt đều có kinh phí cao - khoảng hơn 14 triệu đồng cho 1 bộ sách giáo khoa chữ nổi cho học sinh khiếm thị lớp 1... Và đến nay vẫn chưa có đơn vị cung cấp sách giáo khoa chữ nổi cho học sinh khiếm thị.

Công nghệ đã có, chỉ chờ… áp dụng

Đề tài nghiên cứu khoa học "Xây dựng quy trình thực hiện và hệ thống chế bản in sách giáo khoa hình và chữ nổi Braille cho học sinh khiếm thị" đã được trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) thực hiện và thạc sĩ Phan Nguyễn Ái Nhi làm chủ nhiệm.

Báo cáo trước hội đồng tư vấn nghiệm thu, thạc sĩ Phan Nguyễn Ái Nhi cho biết, hai lý do chính dẫn đến tình trạng khan hiếm sách chữ nổi là do thiếu nguồn nhân lực có kỹ thuật tốt và chi phí nguyên vật liệu, trang thiết bị máy móc chuyên dụng quá cao (5.500 - 7.500 đồng/tờ giấy ép nhiệt và khoảng 700 triệu đồng cho máy ép nhiệt và máy in chữ Braille).

"Hiện tại cả nước chỉ có trường phổ thông đặc biệt Nguyễn Đình Chiểu Thành phố Hồ Chí Minh, trường phổ thông cơ sở Nguyễn Đình Chiểu Thành phố Hà Nội và và Mái ấm Nhật Hồng (Thành phố Hồ Chí Minh) là có đủ máy móc, trang thiết bị để in sách giáo khoa cho học sinh khiếm thị của đơn vị mình và hỗ trợ vài nơi trong khả năng có thể", đại diện nhóm triển khai nhiệm vụ khoa học - công nghệ phân tích.

"Tuy nhiên, hệ thống sách giáo khoa được sản xuất vẫn tập trung chủ yếu vào sự mô tả bằng ngôn ngữ hơn là minh họa hình nổi. Điều này gây rất nhiều khó khăn trong việc tiếp cận tri thức của học sinh khiếm thị, đặc biệt là ở các môn toán, vốn dĩ luôn đòi hỏi phải có hình ảnh minh họa cho khái niệm, tính chất, nguyên lý và các bài tập ứng dụng".

Về cơ bản, có thể hiểu chế bản in sách giáo khoa hình và chữ nổi Braille cho học sinh khiếm thị là hệ thống các phôi, khuôn hay mẫu in gồm nhiều hình ảnh và chữ nổi được chuyển đổi trực tiếp từ sách giáo khoa, làm cơ sở tạo thành những cuốn sách giáo khoa hình và chữ nổi Braille hỗ trợ việc học cho học sinh khiếm thị qua các quá trình đúc, thổi, in, ép… bằng nhiều kỹ thuật khác nhau.

Trong khuôn khổ của nội dung nhiệm vụ khoa học - công nghệ vừa được nghiệm thu, những cuốn sách giáo khoa hình và chữ nổi Braille này sẽ được tạo thành theo công năng của máy ép nhiệt Thermoform (loại máy đặc thù được dùng để sản xuất sách cho học sinh khiếm thị với loại giấy Brailon chuyên dụng) bằng kỹ thuật tạo hình chân không.

Do đó, các nguyên vật liệu được dùng để làm chế bản chủ yếu là giấy carton, bìa cứng và một số loại nguyên vật liệu không nóng chảy khác để đảm bảo độ bền và độ phân lớp rõ nét của hình ảnh trên chế bản.

…Với những tóm lược như trên cho thấy rất rõ một điều là thay vì Quốc hội bàn luận cho đề xuất "Bộ Giáo dục và Đào tạo biên soạn một bộ sách giáo khoa : Nên hay không ?", thì "đảng cộng sản Việt Nam nên tập trung chỉ đạo biên soạn sách giáo khoa cho trẻ khiếm thị, khiếm thính, sách giáo khoa cho trẻ em dân tộc thiểu số, việc này cấp thiết hơn".

Mai Lan

Nguồn : VNTB, 03/11/2023

Mặt trận tổ quốc Việt Nam đã lợi dụng hoạt động cứu trợ để vụ lợi ?

130 tỷ đồng hỗ trợ nạn nhân vụ cháy chung cư mini 56 người tử vong vẫn chưa được giải ngân

Nếu như thực hiện đúng theo quy định của pháp luật thì chậm nhất số tiền, hàng cứu trợ phải đến tay từng gia đình nạn nhân trong tuần lễ đầu tiên của tháng 11/2023

Ngày 31/10, bên hành lang Quốc hội, bà Trương Thị Ngọc Ánh, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận tổ quốc Việt Nam, đã trao đổi với báo chí về việc hơn 130 tỷ đồng ủng hộ các nạn nhân vụ cháy chung cư mini làm 56 người tử vong, 37 người bị thương ở quận Thanh Xuân (Hà Nội) chưa được giải ngân.

Lãnh đạo Ủy ban Trung ương Mặt trận tổ quốc Việt Nam cho rằng hỗ trợ từ Mặt trận tổ quốc thành phố Hà Nội là hỗ trợ lớn, căn bản, lâu dài, giúp những người bị ảnh hưởng bởi vụ cháy sớm ổn định cuộc sống và với hỗ trợ lâu dài, cần có thời gian, phương án phù hợp. "Theo tôi thấy cũng không phải là lâu đâu. Sự cố xảy ra từ tháng 9, bây giờ cuối tháng 10, cần rà soát kỹ danh sách những người bị ảnh hưởng, phân loại các nhóm để bảo đảm mức hỗ trợ nên với thời gian hơn một tháng không phải là lâu" - Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận tổ quốc Việt Nam nói.

Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội dự kiến sẽ công bố phương án hỗ trợ nạn nhân vụ cháy chung cư mini ở quận Thanh Xuân trước ngày 6/11/2023.

Cách nhìn nhận vấn đề của lãnh đạo Ủy ban Trung ương Mặt trận tổ quốc Việt Nam như phát ngôn ở trên, cho thấy bà không hành xử chức trách theo quy định của pháp luật chuyên ngành, mà vẫn là cảm tính cá nhân trong giới hạn rất đáng ngại của một người được Đảng tín nhiệm giao phó trọng trách "Phó Chủ tịch".

Nghị định 64/2008/NĐ-CP do Thủ tướng Chính phủ ký ban hành ngày 14/5/2008, quy định rõ thời gian chậm nhất của phân phối tiền, hàng cứu trợ là 20 ngày kể từ ngày kết thúc thời gian vận động :

"Điều 7. Thời gian vận động đóng góp, tiếp nhận và phân phối tiền, hàng cứu trợ

1. Thời gian phát động cuộc vận động chậm nhất sau 3 ngày, kể từ ngày thiên tai, hoả hoạn, sự cố nghiêm trọng xảy ra.

2. Thời gian vận động đóng góp :

a) Thời gian vận động, tiếp nhận tiền, hàng cứu trợ ở cấp trung ương, cấp tỉnh kéo dài không quá 60 ngày, kể từ ngày bắt đầu phát động cuộc vận động đóng góp ;

b) Thời gian vận động, tiếp nhận tiền, hàng cứu trợ ở cấp huyện và các tổ chức, đơn vị khác được cơ quan có thẩm quyền cho phép, kéo dài không quá 30 ngày, kể từ ngày bắt đầu cuộc vận động đóng góp.

3. Thời gian phân phối tiền, hàng cứu trợ được thực hiện ngay trong quá trình vận động đóng góp và kết thúc chậm nhất không quá 20 ngày, kể từ ngày kết thúc thời gian vận động đóng góp được quy định tại khoản 2 Điều này.

Riêng cứu trợ phục hồi và tái thiết được hỗ trợ từ nguồn vận động đóng góp của Hội Chữ thập đỏ thì thời gian thực hiện có thể kéo dài đến một năm".

Ở đây, theo tin tức thì Ủy ban Mặt trận tổ quốc thành phố Hà Nội là đơn vị "Tổ chức kêu gọi, vận động đóng góp tiền, hàng cứu trợ" được quy định tại điều 4 của Nghị định 64/2008/NĐ-CP.

Bà Nguyễn Lan Hương, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội, cho biết chính thức dừng tiếp nhận hỗ trợ vào ngày 16/10/2023. Tổng số tiền tiếp nhận ủng hộ đến thời điểm này là hơn 130 tỷ đồng.

Như vậy nếu như thực hiện đúng theo quy định của pháp luật thì chậm nhất số tiền, hàng cứu trợ phải đến tay từng gia đình nạn nhân trong tuần lễ đầu tiên của tháng 11/2023 chứ không phải là những "dự kiến phương án hỗ trợ sẽ được công bố" – bởi khi ấy với "sẽ công bố", có nghĩa lại tiếp tục của "độ trễ chính sách" về vấn đề nhân đạo này.

Trường Sơn

Nguồn : VNTB, 02/11/2023

Hãng xe đò Thành Bưởi bị ‘treo giò’ 3 tháng

 SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Sở Giao Thông-Vận Tải Sài Gòn vừa áp đặt lệnh tước giấy phép kinh doanh vận tải trong ba tháng và phạt hành chính 91 triệu đồng ($3,704) đối với hãng xe đò Thành Bưởi.

Hãng xe đò Thành Bưởi chạy hai tuyến chính là Sài Gòn-Đà Lạt và Đà Lạt-Cần Thơ.

Công An Thành Phố Sài Gòn, Đà Lạt liên tục bố ráp văn phòng và bãi xe của hãng Thành Bưởi trong thời gian qua. (Hình: Duy Khánh/Thanh Niên)

Theo báo Thanh Niên hôm 3 Tháng Mười Một, biện pháp xử phạt được đưa ra sau khi hãng xe này bị quy kết tám lỗi vi phạm về hoạt động vận tải và điều kiện kinh doanh.

Đợt thanh tra và bố ráp dài ngày đối với hãng xe đò Thành Bưởi diễn ra sau vụ tông xe của hãng này khiến năm người thiệt mạng vào sáng 30 Tháng Chín tại tỉnh Đồng Nai.

Vài ngày trước vụ bị tước giấy phép, hãng xe đò Thành Bưởi đã đơn phương thông báo ngừng hoạt động, ngầm ám chỉ họ bị công an “bóp chết” bằng cách tịch thu máy chủ (server), khiến toàn bộ dữ liệu về hành khách tê liệt.

Trong vụ này, công luận đặt câu hỏi vì sao nhà chức trách thành phố Sài Gòn và Đà Lạt quyết xử mạnh tay đối với hãng xe đò Thành Bưởi nhưng lại ngó lơ hãng xe đò Phương Trang, đối thủ chính của Thành Bưởi.

Facebooker Truong Huy San, tức nhà báo Huy Đức, tác giả cuốn “Bên Thắng Cuộc” bình luận trên trang cá nhân: “…Nhờ Thành Bưởi mà người dân đã được phục vụ tốt hơn. Nếu một người dân ở quận 5 [Sài Gòn] đi Đà Lạt có mang theo vài cái vali thì chỉ riêng tiền taxi đi tới bến xe Miền Đông đã bằng tiền vé lên Đà Lạt. [Nhà chức trách] nên cá thể hóa các sai phạm [của các cá nhân trong Thành Bưởi] để xử lý theo đúng pháp luật thay vì nhắm vào doanh nghiệp.”

Hãng xe đò Thành Bưởi chạy hai tuyến chính là Sài Gòn-Đà Lạt và Đà Lạt-Cần Thơ. (Hình: Tin Tức)

Ông Huy Đức nhấn mạnh: “Dựng một doanh nghiệp rất khó. Đừng để một doanh nghiệp có thể sống sót qua sóng gió thương trường nhưng lại chết tức tưởi trước sự lạnh lùng của một tờ [giấy] A4.”

Cùng thời điểm, trên mạng xã hội xuất hiện ý kiến của ông Võ Quốc Bình, cựu tổng giám đốc hãng xe đò Phương Trang: “…Từ [vụ] Thành Bưởi, ta thấy rõ sự yếu kém của quản lý nhà nước trong ngành giao thông vận tải: Anh làm bến xe mà chất lượng quản lý thấp quá, thấp hơn tiêu chuẩn doanh nghiệp, thấp đến nổi người ta ra bến xe của anh người ta sợ tạp nham, mất hình ảnh… thì anh nên nghỉ cho rồi, làm mà vậy thì nên né sang một bên, nghỉ phẻ!” (N.H.K)

Ba tổ chức quốc tế kêu gọi chính quyền chấm dứt đàn áp báo chí trước kiểm điểm nhân quyền

 RFA-2023.11.03

Báo chí dưới sự quản lý của nhà nước ở Việt Nam-RFA edited

Ba tổ chức nhân quyền gồm Uỷ ban Bảo vệ Ký giả (CPJ), Freedom House, và Quỹ Nhân quyền Robert F. Kennedy (RFK) kêu gọi Chính phủ Việt Nam chấm dứt đàn áp báo chí, bảo đảm các nhà báo không bị cầm tù hoặc bị sách nhiễu hay không được hoạt động báo chí.

Báo cáo chung về tự do báo chí gửi Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp quốc (LHQ) được công bố đúng vào ngày 2/11, Ngày Quốc tế chấm dứt quyền miễn trừ đối với tội ác chống lại các nhà báo, và trước Kiểm điểm định kỳ phổ quát về nhân quyền của Việt Nam lần thứ tư (UPR4) tổ chức ở Geneva, Thuỵ Sĩ vào tháng 5/2024.

Báo chí là độc quyền của Đảng

Theo luật sư Nguyễn Văn Đài, một nhà hoạt động nhân quyền và là nhà báo tự do, Việt Nam hoàn toàn không có tự do báo chí trong suốt gần 80 năm qua dưới sự cai trị của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Ông nói với Đài Á Châu Tự Do (RFA) trong ngày 03/11:

“Mặc dù Hiến pháp đã quy định là công dân Việt Nam có quyền tự do ngôn luận tự do báo chí nhưng mà trên thực tế người dân Việt Nam hoàn toàn không có quyền chọn báo chí.

Một trong biểu hiện rõ nét nhất là Việt Nam có hơn 700 tờ báo nhưng đều thuộc các cơ quan của Đảng hoặc cơ quan nhà nước còn người dân Việt Nam không được quyền thành lập bất kỳ cơ quan báo chí tư nhân nào.”

Người đồng sáng lập tổ chức xã hội dân sự Hội Anh em Dân chủ hiện đang bị buộc sống lưu vong ở Đức, nói:

“Bất kỳ một cái công dân Việt Nam nào khi mà sử dụng quyền tự do báo chí của họ theo hiến pháp đều bị trừng phạt, từ nhẹ là phạt hành chính cho đến nặng là ngồi tù.

Nhiều nhà báo bị đối xử tàn tệ trong tù

Trong báo cáo của mình, ba tổ chức nhân quyền nêu lên tình trạng nhiều nhà báo chết hoặc bị đối xử vô nhân đạo trong khi thi hành án tù. Trong năm năm qua, từ năm 2018 đến 2023, có ít nhất một nhà báo, ông Đỗ Công Đương, người thường có những bình luận chính trị trên mạng xã hội, bị chết vì bệnh trong tù cho dù nhiều lần yêu cầu được chữa trị.

Có ít nhất bảy người khác bị đánh đập bởi quản giáo hoặc bị từ chối chữa trị bệnh hiểm nghèo.

Báo cáo nêu lên trường hợp nhà báo Nguyễn Văn Hoá của Đài Á Châu Tự Do (RFA) bị đánh đập nhiều lần trong lao tù, và bị biệt giam nhiều lần bên cạnh việc bị từ chối chữa trị khối u và không được liên lạc với gia đình. 

Nhiều nhà báo bị án tù dài hạn

Báo cáo chung nhắc lại việc nhiều nhà báo đã bị kết án với những bản án nặng nề, tới 15 năm tù như trường hợp của ông Phạm Chí Dũng- đồng sáng lập và là chủ tịch của Hội Nhà báo Độc lập Việt Nam.

Nhiều nhà báo khác cũng bị kết án về tội danh “tuyên truyền chống nhà nước” theo Điều 117 của Bộ luật Hình sự với án tù từ 8 năm đến 11 năm vì các bài viết của họ trên các mạng xã hội.

Báo cáo nói các tổ chức nhân quyền đều nhận định rằng các nhà báo trên không cổ suý bạo lực, thù hận hoặc có nội dung có thể bị khép vào tội hình sự.

Nhà thơ kiêm nhà báo Trần Đức Thạch bị kết án 12 năm tù về tội danh “hoạt động nhằm lật đổ chính quyền” chỉ vì nhiều bài viết trên mạng xã hội trong khi nhà báo Phạm Đoan Trang bị kết án 9 năm tù chỉ vì hoạt động nhân quyền và viết về chính trị. Bà Trang từng được Giải thưởng Tự do Báo chí Quốc tế của CPJ năm 2022.

Báo cáo nói những trường hợp trên phản ánh xu hướng đàn áp giới báo chí khi họ viết về các vấn đề chính trị.

Bắt cóc nhà báo

Trường hợp Youtuber Đường Văn Thái cũng được nhắc đến trong báo cáo. Ông là một nhà báo tự do bị bắt cóc khi đang tị nạn ở Thái Lan và đã được Văn phòng Cao uỷ LHQ về người tị nạn cấp quy chế.

Báo cáo nói việc Việt Nam bắt cóc và đe doạ bắt cóc nhà báo cho thấy chính quyền độc đảng ở Việt Nam không dung thứ bất đồng đối với những người thực hiện quyền tự do ngôn luận và tự do báo chí.

Báo cáo nói có ít nhất hai trường hợp xét xử kín nhà báo và không tuân theo tiêu chuẩn về xét xử công bằng, trong đó có Phạm Đoan Trang. Trong phiên toà xử bà, quyền được bào chữa của bà bị vi phạm khi luật sư của bà bị từ chối khi đề nghị đối chứng. Trước đó, họ chỉ được chuẩn bị bản bào chữa trong thời gian vài tuần.

Nhiều nhà báo bị giam giữ cách biệt với thế giới bên ngoài, số khác bị giam lỏng ở tư gia hoặc bị cấm xuất cảnh.

Nhà báo Lê Anh Hùng, blogger của Đài Tiếng nói Hoa Kỳ (VOA) còn bị giam giữ trong bệnh viện và chữa trị tâm thần bắt buộc trong thời gian hơn ba năm.

Báo cáo cho biết trong nửa đầu của năm 2023, có ít nhất 20 nhà báo, người hoạt động và người bảo vệ nhân quyền bị bắt giữ trong khi nhiều nhà báo khác là đối tượng bị quản chế tại gia trong các dịp lễ hay có khách quốc tế viếng thăm Việt Nam.

Ít nhất năm nhà báo bị bỏ tù về tội danh “lợi dụng quyền tự do dân chủ” theo Điều 331 của Bộ luật Hình sự.

Hạn chế quyền tiếp cận thông tin

Trong nhiều năm gần đây, chính quyền Việt Nam đã sử dụng nhiều luật và nghị định, như Luật An ninh mạng và dự thảo Nghị định 72 để kiểm soát và hạn chế thông tin trực tuyến, buộc các công ty như Google, YouTube, Facebook and TikTok gỡ các video, bài viết, tài khoản có nội dung “bôi xấu đảng và chính phủ.”

Nhiều nhà báo, Facebookers bị bỏ tù hoặc bị phạt tiền chỉ vì đăng tải thông tin bị nhà nước cho là tin xấu hoặc “chưa kiểm chứng.”

Ba tổ chức nói những hành động trên của Chính phủ Việt Nam vi phạm các công ước quốc tế về nhân quyền mà Việt Nam đã phê chuẩn như Tuyên ngôn Nhân quyền phổ quát hay Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị, cũng như Công ước chống tra tấn.

Báo cáo chỉ ra rằng sau kỳ Kiểm điểm định định kỳ phổ quát về nhân quyền lần thứ ba (UPR3) năm 2019, Chính phủ Việt Nam chấp nhận nhiều khuyến nghị về tự do báo chí, tuy nhiên trên thực tế lại không thực hiện các khuyến nghị này.

Trong phần khuyến nghị, ba tổ chức kêu gọi Việt Nam chấm dứt sử dụng các biện pháp bạo lực, đánh đập, biệt giam trong thời gian dài đối với nhà báo và người bảo vệ nhân quyền,

Hà Nội cần đào tạo viên chức về nghĩa vụ của họ theo luật quốc tế, và đưa những kẻ đàn áp nhà báo và người bảo vệ nhân quyền ra chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Ngoài ra, cũng cần phóng thích các nhà báo và người bảo vệ nhân quyền, chấm dứt việc bắt cóc, bắt giữ tuỳ tiện và giam cầm những người thực thi quyền tự do biểu đạt.

Bảo đảm quyền được xét xử công bằng cho các nhà báo cũng như chấm dứt việc giam lỏng hay cấm xuất cảnh đối với họ. 

Việt Nam cũng được khuyến nghị là cần sửa đổi hoặc huỷ bỏ các điều khoản 117 và 331 của Bộ luật Hình sự để bảo đảm quyền tự do ngôn luận và tự do báo chí.

CPJ là tổ chức đấu tranh cho tự do báo chí và tự do thông tin còn Freedom House là tổ chức cổ suý cho dân chủ và quyền con người trong khi RFK là tổ chức phi chính phủ hợp tác với các nhà lãnh đạo xã hội dân sự trên toàn cầu để bảo vệ không gian dân sự cho một thế giới công bằng và hòa bình hơn. Cả ba tổ chức phi chính phủ này đều có trụ sở ở Hoa Kỳ.

Xe đạp cho trẻ con và... ‘tinh thần cảnh giác cách mạng’!

 Thiên Hạ Luận-03/11/2023

Những chiếc xe đạp cho trẻ em Hà Tĩnh. (Hình: Facebook của Rebike for Kids)

Ông Thắng cho biết thêm, đợt này, “R4K” không chỉ tặng xe cho những đứa trẻ nghèo khổ ở Nghệ An mà còn làm như thế tại Quảng Bình và không gặp bất kỳ khó khăn nào như vừa mới đối diện tại Nghệ An.

Trân Văn

Nghệ An đã “cho” 54 đứa trẻ ở hai huyện Anh Sơn và Con Cuông được... “nhận”... xe đạp do “Rebike for kids” hỗ trợ nhưng không thể xem như thế là xong!

***

“Rebike for kids” hay “R4K” (1) là sáng kiến của ông Trần Quyết Thắng: Xin xe đạp cũ của mọi người để sửa chữa rồi trao chúng cho những đứa trẻ đang phải cuốc bộ đi học hàng ngày. Với sự hỗ trợ bằng tài lực, sức lực của nhiều người, “R4K” đã giúp hàng ngàn đứa trẻ ở những khu vực nghèo khổ nhất tại Việt Nam có phương tiện đến trường.

Cách nay vài ngày, ông Thắng tâm sự trên trang Facebook của ông về việc thường xuyên gặp khó khăn vì bị... “các cơ quan chức năng” cản trở. Cho dù điều này xảy ra từ lâu nhưng ông và các thân hữu vẫn ráng vượt qua song những diễn biến mới nhất tại Nghệ An khiến ông không thể chịu đựng thêm...

Sau những chuyện như đại diện... “các cơ quan chức năng” yêu cầu chỉ lẳng lặng trao xe đạp, không được tổ chức bàn giao, phát biểu và ông Thắng cũng như các thân hữu mau mắn chấp nhận vì họ “không rảnh để làm những việc vô ích ấy”,... giờ tới chuyện trường học bị gây sức ép đến mức từ chối không nhận xe mà “R4K” muốn hỗ trợ cho học sinh của trường nữa. Không chỉ có thành viên trong nhóm “R4K” bị công an mời đến... “làm việc” mà thành viên Ban Giám hiệu, giáo viên của những trường có trẻ được “R4K” tặng xe cũng bị công an mời đến... “làm việc”. Thậm chí công an còn... “làm việc” với những viên chức giáo dục, giáo viên cứng đầu, không chịu tránh xa “R4K”!

Ông Thắng kể thêm rằng ông nghe nói đã có công văn gửi đến các nơi cấm nhận xe đạp hỗ trợ học sinh nghèo khổ có phương tiện đi học.

Theo ông Thắng: Nếu các cơ quan chính quyền thấy đây là một việc sai trái thì hãy cho tôi lý do và ra quyết định đình chỉ hoạt động của chúng tôi, tôi sẽ ngừng lại ngay lập tức. Còn nếu không, những sự ngăn trở này chỉ chứng tỏ động cơ hẹp hòi và lối hành xử coi thường pháp luật, đồng thời lấy đi cơ hội của những học sinh nghèo khó, phá hủy những nỗ lực nhân ái vốn đang rất cần trong xã hội. Tuy nhiên, tôi nghĩ, không một chính quyền nào lại làm những việc vô lý và bất nhẫn đến như vậy. Tôi hi vọng đây chỉ là hành xử của những cá nhân hay chính quyền sở tại với động cơ riêng khó hiểu của họ. Chúng tôi đang chờ một câu trả lời từ phía chính quyền và công an Nghệ An (2).

***

Tâm sự của ông Thắng về việc “R4K” hết sức chật vật trong việc tìm ra cửa để đến với những đứa trẻ nghèo khổ tại Nghệ An nhanh chóng trở thành vết dầu loang trên mạng xã hội. Tuy “chính quyền và công an Nghệ An” cùng... “ngậm tăm” nhưng tin mới nhất từ ông Thắng cho biết, “R4K” đã phát được xe đạp!

Chỉ có điều tất cả các nhãn “R4K” trên thân những xe đạp này đã bị lột sạch! Ông Thắng nhấn mạnh: Một logo đã được nhà nước cấp đăng ký sở hữu trí tuệ, mang một thông điệp nhân ái và trong sáng đến thế, hà cớ gì lại bị xé bỏ? Ai cho phép các vị làm như thế? Hay các vị không muốn tương thân, tương ái và ý thức trách nhiệm sẽ được lan tỏa trong cộng đồng? Nói rằng giáo dục học sinh về những giá trị nhân văn tốt đẹp mà lại đi hành xử như thế, thử hỏi các vị có đang nói đi đôi với làm? Tôi thật sự bất bình và lấy làm xấu hổ với lối hành xử thô lỗ, thiếu văn hóa và coi thường pháp luật của những người đã làm ra việc xấu xí này (3).

Ông Thắng cho biết thêm, đợt này, “R4K” không chỉ tặng xe cho những đứa trẻ nghèo khổ ở Nghệ An mà còn làm như thế tại Quảng Bình và không gặp bất kỳ khó khăn nào như vừa mới đối diện tại Nghệ An. Đó cũng là lý do Phan Châu Thành buột miệng than: Người tốt đã ít, còn bị ngăn trở thì không hiểu chuyện gì nữa. Cùng một chương trình, trong khi Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị... không có vấn đề thì mình Nghệ An một kiểu - gây sức ép, cản trở (4). Hoang Cat – bạn của Thành – cũng than: Lại Nghệ. Quê ngoại tui mà sao kỳ cục thế. Chả hiểu mấy cái đầu đó nghĩ gì mà lại làm thế nhỉ. Còn Vũ Sự bỡn cợt: Bởi xứ Nghệ thường có... “Nghệ nhân”.

Trong số bạn bè của Phan Châu Thành cũng có những người như Hoàng Phụng đem chuyện Ủy ban MTTQ các cấp vừa ôm hơn 100 tỉ mà bá tánh từng đóng góp để hỗ trợ các nạn nhân vụ hỏa hoạn hồi tháng 9 vừa qua tại Hà Nội khiến 56 người thiệt mạng, 37 người bị thương, vừa biện giải rằng chưa chi vì... “chưa quá hạn theo qui định” - ra so và “chất vấn” những người có liên quan đến “R4K”: Sao không giao cho MTTQ phân phối? Chắc chắn các cháu sẽ được nhận xe trước... 2026! Hoặc nghĩ như Huy Nguyen: Đó là kết quả khi lãnh đạo muốn chứng tỏ họ không ngu nên họ mới thắc mắc - không thể tự nhiên mà cho, cho như thế hẳn phải có âm mưu gì đó...

***

Có một Võ Diễm Thúy xem “sự cố” mà “R4K” gặp tại Nghệ An là thành tựu của một hệ thống nhận thức: Làm điều khó không dễ nên làm không được thì đi làm khó cho dễ (5). Một Nguyễn Như Hoa nhận định hết sức chua chát: Phàm kẻ chuyên làm điều khuất tất thì sợ hãi đến cả cái bóng của chính họ (6). Khả năng “sợ hãi đến cả cái bóng” không phải là thấp. Khả năng này đã được rèn luyện từ lâu từ khi những người CSVN đề cao “tinh thần cảnh giác cách mạng”. Đã đến lúc “cách mạng” muốn sửa chưa?

Chú thích

(1) https://www.facebook.com/HOISINHXEDAP

(2) https://www.facebook.com/quyetthang84/posts/pfbid02MAzd4Nxvf33K71emKt2Ygaj5SqTE1brMvoYcfhi2Z8Be2CADWGpKrkDBfneA2dZxl

(3) https://www.facebook.com/quyetthang84/posts/pfbid0axrMvt6rq2DYv4UnnK5b74Z5ZYHb5XRFMMs8j7EFWBY2sJnA7DfVMCwzu84SE2uNl

(4) https://www.facebook.com/chau.t.phan/posts/pfbid02R72W6VQkTH8jUzxCtLiSYxYQqHYD4qWjYp9JhENWMfqQdYNs2hXvkCiMYwMbJ8TUl

(5) https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid02MzW7kiUPhNX1yH1CLpAHWYqFxAsUA3zR4UiDKUJxsXKmwZeR8TVxWtk2kXja2Nuql&id=100006168249043

(6) https://www.facebook.com/hoanguyennhu/posts/pfbid02oDouPVoim4YGaoApZYE7cj2ZziwMJb8b5VEcP1fZxryki6pAuZsENKzp4HWAafxHl

Tp Hồ Chí Minh sẽ thưởng tiền cho người tố cáo tham nhũng

 VOA Tiếng Việt/03/11/2023

Người dân đến trụ sở tiếp dân tố cáo những sai phạm và tham nhũng trong dự án phát triển khu đô thị mới Thủ ThiêmMỗi tin báo tố cáo tham nhũng đã hoặc có thể sắp xảy ra sẽ được chính quyền thành phố Hồ Chí Minh thưởng lên đến 10 triệu đồng, chính quyền sở tại vừa thông báo trong nỗ lực đẩy mạnh công cuộc phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.

Theo đó, đối với những thông tin có giá trị ‘đặc biệt quan trọng’, người tố giác sẽ được đích thân Bí thư Thành ủy khen thưởng.

Ngoài ra, nếu tin báo giúp ngăn ngừa thiệt hại tài sản cho Nhà nước hoặc giúp Nhà nước thu hồi được tiền, tài sản thì người báo tin ‘sẽ được khen thưởng phù hợp’, theo trang mạng VnExpress.

Những người tố giác sẽ được đảm bảo bí mật danh tính và sẽ được bảo vệ, ông Trần Quốc Trung, Phó trưởng Ban An ninh-Nội chính Thành ủy, được tờ Tiền Phong dẫn lời cho biết tại buổi họp báo vào chiều ngày 2/11 về tình hình dịch bệnh và phục hồi kinh tế trên địa bàn thành phố.

Việc thưởng tiền này được Thành ủy cho là cách để khuyến khích người dân tố giác tham nhũng, theo Quy định 1629 được cơ quan này công bố hôm 31/10.

Tại buổi họp báo trên, ông Trung cũng trấn an lo ngại về việc lợi dụng việc tố giác để vu khống, hãm hại người khác. Ông được Tiền phong dẫn lời nói rõ rằng người tố giác ‘phải cung cấp rõ họ tên, số căn cước công dân, số điện thoại, địa chỉ liên lạc và giữ mối liên hệ với người tiếp nhận thông tin’. Ông cho biết thành phố không chấp nhận tố cáo nặc danh.

Trong trường hợp tố sai, người tố cáo ‘sẽ phải chịu trách nhiệm’ và ‘phải bồi thường thiệt hại’, cũng theo lời vị quan chức này được dẫn lại tại buổi họp báo nói trên.

Ông Trung nói biện pháp này nhằm để ‘nâng cao hiệu quả hoạt động’ của Ban Chỉ đạo phòng, chống tham nhũng, tiêu cực ở thành phố lớn nhất nước và cho biết việc tiếp nhận, xử lý thông tin ‘được quy định rất chặt chẽ’.

Theo lời ông thì việc thưởng tiền sẽ được thực hiện theo chế độ mật và ‘chỉ những người có thẩm quyền mới được phép tiếp cận tin báo’ để đảm bảo không lộ danh tính người tố cáo dẫn đến việc họ bị trù dập hay trả thù.

Khi ra quy định này, Thành ủy nói họ tin rằng người dân sẽ không lợi dụng ‘để kiếm tiền’ mà ‘sẽ vì mục tiêu lớn là đấu tranh, cùng xây dựng thành phố’, cũng theo Tiền Phong.

Theo Quy định 1629 thì người tố giác ‘phải là tổ chức, cá nhân đang sinh sống, làm việc và hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam’, do đó người Việt ở hải ngoại không thể tố cáo tham nhũng ở trong nước.

Người tố giác có thể đến báo tin trực tiếp tại trụ sở Ban Tiếp công dân thành phố ở số 15 Nguyễn Gia Thiều, phường Võ Thị Sáu, quận 3, hoặc trụ sở Ban Nội chính Thành ủy ở địa chỉ 137 Trương Định, phường Võ Thị Sáu, quận 3.

Ngoài ra, người tố giác cũng có thể gửi thư, hình ảnh, ghi âm, video.. qua đường bưu điện đến các địa chỉ trên hay gửi thư điện tử đến hộp thư pctntc.thanhuy@tphcm.gov.vn

•