Ngoại trưởng Việt Nam nói Mỹ sẽ ‘sớm trao quy chế thị trường’ cho Hà Nội

 VOA Tiếng Việt-22/11/2023

Chủ tịch nước Việt Nam Võ Văn Thưởng (trái) và Tổng thống Mỹ Joe Biden tại Hội nghị thượng đỉnh APEC được Hoa Kỳ tổ chức tại San Francisco hôm 17/11. Ông Thưởng đã kêu gọi Mỹ công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường.

Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn nói với báo chí trong nước rằng Mỹ sẽ sớm trao quy chế thị trường cho Việt Nam, theo trang web của Bộ Ngoại giao Việt Nam hôm 22/11, trong khi Bộ Thương mại Mỹ đã khởi động việc rà soát tình trạng kinh tế phi thị trường của quốc gia Đông Nam Á mà Mỹ áp đặt trong hơn 2 thập kỷ qua.

Trước đó, Chủ tịch Việt Nam Võ Văn Thưởng, khi tới Mỹ tham dự Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) vào tuần trước ở San Francisco, đã kêu gọi Washington công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường. Phát biểu tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại ở San Francisco hôm 15/11, ông Thưởng nói Mỹ “không nên cứng nhắc theo quy định” trong việc công nhận cơ chế kinh tế thị trường của Việt Nam.

Lời kêu gọi của ông Thưởng được đưa ra không lâu sau khi Tổng thống Joe Biden thăm Việt Nam hồi giữa tháng 9 và cùng Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Nguyễn Phú Trọng nâng cấp mối quan hệ Mỹ-Việt lên tầm cao nhất, tức đối tác chiến lược toàn diện.

Việt Nam được 72 nước trên thế giới công nhận là nền kinh tế thị trường nhưng Mỹ xem quốc gia Đông Nam Á là nền kinh tế phi thị trường, được dùng để chỉ các nền kinh tế nơi chính phủ có độc quyền hoặc gần như độc quyền về thương mại và nhà nước ấn định giá cả nội địa.

Ông Sơn, trong cuộc trả lời phỏng vấn về kết quả chuyến thăm của Chủ tịch Thưởng tới Mỹ tham dự APEC kết hợp hoạt động song phương tại đây, được Bộ Ngoại giao đăng trên trang web chính thức, nói rằng chủ tịch nước Việt Nam đã gặp và trao đổi với Tổng thống Biden, thống đốc bang California Garvin Newsom cũng như tiếp một số đại diện doanh nghiệp hàng đầu Hoa Kỳ.

“Qua các cuộc gặp, hai bên nhất trí nỗ lực tiếp tục triển khai kết quả thỏa thuận giữa Lãnh đạo cấp cao hai nước nhân chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam vừa qua của Tổng thống Biden theo lời mời của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và Tuyên bố chung về nâng cấp quan hệ Việt Nam-Hoa Kỳ lên Đối tác chiến lược toàn diện; tập trung vào kinh tế - thương mại - đầu tư, trong đó Hoa Kỳ sớm trao Quy chế kinh tế thị trường cho Việt Nam”, ông Sơn nói.

Theo một đại diện của Bộ Công thương Việt Nam nói với VnEpxress, Mỹ coi nền kinh tế Việt Nam là phi thị trường kể từ vụ việc điều tra chống bán phá giá đầu tiên với quốc gia Đông Nam Á vào năm 2002.

Bà Nguyễn Thu Trang, giám đốc Trung tâm WTO và Hội nhập của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, cho biết rằng việc bị coi là nền kinh tế phi thị trường có ảnh hưởng lớn tới các doanh nghiệp Việt Nam trong các vụ điều tra chống bán phá giá của Mỹ, theo Vụ Chính sách Thương mại Đa biên của Bộ Công thương.

Đề nghị Mỹ sớm công nhận Quy chế thị trường của Việt Nam được Thủ tướng Phạm Minh Chính đề cập khi gặp Bộ trưởng Thương mại Mỹ Gina Raimondo hôm 19/9 tại Washington, theo VnExpress. Tuyên bố chung giữa ông Trọng và ông Biden khi nâng cấp quan hệ Việt-Mỹ cũng đề cập đến vấn đề này.

Bộ Thương mại Mỹ cuối tháng trước nói rằng họ sẽ bắt đầu xem xét tình trạng kinh tế phi thị trường của Việt Nam.

Trong một thông cáo đưa ra hôm 24/10, Bộ Thương mại Mỹ cho biết chính phủ Việt Nam vào ngày 8/9 đã chính thức đệ trình yêu cầu tới bộ này để công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường “dựa trên những cải cách kinh tế của đất nước trong những năm gần đây”.

Bộ này nói họ sẽ hoàn thành việc xem xét một cách nhanh chóng nhất có thể theo luật pháp Hoa Kỳ. Thông báo của bộ cho hay họ có 270 ngày để hoàn thành việc đánh giá này, bao gồm cả thời gian lấy ý kiến công chúng trước khi đưa ra quyết định.

VOA đã gửi yêu cầu bình luận tới Bộ Thương mại Mỹ về vấn đề này.

Mỹ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với tổng kim ngạch thương mại hai chiều năm 2022 là gần 139 tỷ USD, theo dữ liệu của Hoa Kỳ. Mỹ cũng khởi xướng điều tra phòng vệ thương mại nhiều nhất với Việt Nam, trong đó chủ yếu là điều tra chống bán phá giá với 25/56 vụ việc tính đến tháng 8 năm nay, theo VnExpress.

Theo các chuyên gia, nếu được Mỹ công nhận là nền kinh tế thị trường, Việt Nam sẽ có lợi thế trong các cuộc điều tra chống phá giá hay trợ cấp hàng xuất khẩu của Mỹ. Còn theo VnExpress, việc được hai thị trường nhập khẩu lớn – Mỹ và EU – công nhận là kinh tế thị trường có ý nghĩa rất lớn cho các ngành sản xuất, xuất khẩu của Việt Nam.

Trong cuộc gặp với ông Chính, Bộ trưởng Raimondo nói sẽ tìm cách thúc đẩy, để Mỹ sớm chấp thuận yêu cầu của Việt Nam, theo Bloomberg.

Về đề xuất đăng cai diễn đàn kinh tế châu Á-Thái Bình Dương vào năm 2027 của Việt Nam, ông Sơn cho biết các nước tại Hội nghị APEC ở San Francisco đã ủng hộ. Việt Nam lần gần đây nhất đăng cai APEC là vào năm 2017, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tới Đà Nẵng tham dự và sau đó tới Hà Nội để gặp các lãnh đạo nhà nước Việt Nam.

“Tất cả các thành viên APEC đều bày tỏ đánh giá cao những đóng góp rất thiết thực, xây dựng của Việt Nam đối với APEC trong hơn hai thập kỷ qua và khẳng định sự tin tưởng vào vai trò Chủ tịch APEC 2027 của Việt Nam”, ông Sơn nói.

CSVN nâng quan hệ với Trung Quốc ‘lên tầm cao mới’

 HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Ngoại trưởng CSVN và Trung Quốc “đồng chủ trì” kỷ niệm 20 năm ký Hiệp Ước Biên Giới và 10 năm “triển khai văn kiện pháp lý về biên giới trên đất liền” giữa hai nước.

Các báo tại Việt Nam đồng loạt loan tin về “lễ kỷ niệm” nói trên diễn ra buổi sáng hôm Chủ Nhật, 23 Tháng Tám, ở cửa khẩu Móng Cái (Việt Nam) và Đông Hưng (Trung Quốc). Phó Thủ Tướng Kiêm Ngoại Trưởng CSVN Phạm Bình Minh và Ngoại Trưởng Trung Quốc Vương Nghị cùng “đồng chủ trì” một biến cố chính trị vào lúc Việt Nam đang bối rối trước tình hình đại dịch COVID-19 bùng phát dữ dội trở lại.

Dân Hà Nội biểu tình chống Trung Quốc. (Hình: AFP/Getty Images)

Sự hiện diện của cả hai ngoại trưởng mà hình ảnh cho thấy cả hành động “cụng cùi chỏ” để biểu lộ tình cảm “đồng chí anh em” thay vì chỉ họp trực tuyến như những cuộc họp ASEAN gần đây, như thông điệp hòa hoãn đặc biệt. Trong khi đó Trung Quốc bắn đạn thật trên Biển Đông thời gian gần đây, và còn tiếp tục kể từ Thứ Hai, 24 Tháng Tám.

Cả 3 tờ báo điện tử Dân Trí, Tuổi Trẻ, VietNamNet rập khuôn nhau (hiểu là viết tin dựa theo một bản gốc được “ở trên” cung cấp) thuật lời ông Phạm Bình Minh “Nhà nước và nhân dân Việt Nam trước sau như một hết sức coi trọng việc duy trì quan hệ láng giềng hữu nghị, sẵn sàng cùng Trung Quốc đưa quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Trung Quốc đi vào chiều sâu.”

Báo chí Trung Quốc nói hơi khác một tí. Tờ Trung Hoa nhật báo (China daily news) viết rằng “Theo bản thông cáo báo chí, hay bên đồng ý là họ vẫn duy trì khát vọng ban đầu và thể hiện những tiến bộ mới để thi hành các sự hợp tác mới và đem thỏa hiệp đối tác chiến lược song phương lên tầm cao mới.”

Các báo tuyên truyền của CSVN không hề thấy viết đưa quan hệ hai nước “lên tầm cao mới” mà chỉ là “đi vào chiều sâu.”

Tờ Hoàn Cầu Thời Báo cũng viết tương tự như tờ Trung Hoa nhật báo và còn thuật lời ông Vương Nghị nói rằng “Chúng ta phải học bài học thành công trong việc giải quyết biên giới trên đất liền để giải quyết sớm các vấn đề (tranh chấp chủ quyền) trên biển.”

Ngoại Trưởng CSVN Phạm Bình Minh (phải) và Ngoại Trưởng Trung Quốc Vương Nghị cụng cùi chỏ biểu lộ tình nghĩa thân thiết ở biên giới. (Hình: TTXVN)

Tờ Dân Trí và tờ VietNamNet cũng thuật lời ông Vương Nghị là “Việc hai bên giải quyết ổn thỏa các vấn đề biên giới trên đất liền và Vịnh Bắc Bộ sẽ là kinh nghiệm quý báu để giải quyết vấn đề trên biển.”

CSVN và Trung Quốc ký Hiệp Ước Biên Giới đất liền ngày 30 Tháng Mười Hai, 1999, đến năm 2008 mới hoàn thành công tác phân giới cắm mốc, rồi đến năm 2010 mới lưu hành 3 văn kiện pháp lý về biên giới trên đất liền.

Nhiều nhà hoạt động trong nước từng tố cáo chế độ Hà Nội dưới thời Lê Khả Phiêu làm tổng bí thư đã “bán đất, bán biển” cho Trung Quốc khi ký Hiệp định Biên giới trên đất liền và Hiệp định phân định Vịnh Bắc bộ cuối năm 2000. Việt Nam đã mất núi Lão Sơn (Hà Giang, nửa thác Bản Giốc (Cao Bằng), cùng hơn chục ngàn km vuông biển.

Mới hai tuần lễ trước, người ta thấy đài truyền hình VTV1 buổi tối ngày 11 Tháng Tám, 2020 chiếu phim tài liệu 30 phút về cuộc chiến biên giới Việt Nam – Trung Quốc năm 1979 với lời lẽ gọi rõ Bắc Kinh là kẻ “xâm lược.” Nhiều bản tin báo chí tuyên truyền chống xâm lăng thời đó được chụp lại về cuộc chiến, làm dư luận ngạc nhiên không ít về một đề tài thường coi là cấm kỵ, không được động chạm.

Những tháng đầu năm nay, Hà Nội đã nhiều lần phản đối Bác Kinh từ đâm chìm tàu đánh cá của ngư dân Việt đến bác bỏ tuyên bố chủ quyền “Lưỡi bò” của Trung Quốc trên Biển Đông. Bây giờ lại “sẵn sàng cùng Trung Quốc đưa quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Trung Quốc đi vào chiều sâu” hay “lên tầm cao mới.” (TN) [kn]

Quan hệ Việt Nam – Trung Cộng phải như thời Mao Trạch Đông

Ảnh: Pháp Luật

Ngày 17 tháng 11, tại bộ quốc phòng CSVN, đại sứ Trung Cộng đã nói rằng mối quan hệ giữa đảng CSVN và ĐCS Trung Cộng phải được như thời Chủ tịch Mao Trạch Đông.

Truyền thông trong nước cùng ngày loan tin,  đại sứ Trung Cộng Hùng Ba là người mới nhận nhiệm vụ mới tại Việt Nam nên đã đến trụ sở bộ quốc phòng CSVN để chào xã giao. Trong quá trình tiếp đón ông Hùng Ba, để lấy lòng đại sứ Trung Cộng, thứ trưởng bộ quốc phòng CSVN Nguyễn Chí Vịnh đã nói rằng hợp tác quốc phòng Việt Nam – Trung cộng đang phát triển tốt đẹp, được thể hiện qua các hoạt động gặp gỡ của lãnh đạo bộ quốc phòng hai nước và có nhiều hoạt động khác cùng nhau. Ông Vịnh còn đề nghị ông Hùng Ba trở thành cầu nối quan trọng, để quân hội hai nước, hai đảng CS, chính phủ hai bên có mối quan hệ đậm đà hơn.

Đáp lại đề nghị của tướng CSVN, Hùng Ba tỏ thái độ vui mừng, mong muốn mối quan hệ của hai đảng CS phải như thời Mao Trạch Đông và Hồ Chí Minh. Có nghĩa là, CS Trung cộng nói gì thì CSVN phải nghe theo, hoặc làm gì thì cũng phải chờ chỉ thị từ đảng CS Trung Cộng.

An Nhiên

Thủ tướng CSVN hứa ‘phát triển quan hệ bền vững’ với Trung Quốc

Chủ Tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (phải) tiếp ông Thủ Tướng CSVN Nguyễn Xuân Phúc đến dự “Hội chợ nhập khẩu” ở Thượng Hải. (Hình: Tân Hoa Xã)

THƯỢNG HẢI (NV) – Thủ Tướng CSVN Nguyễn Xuân Phúc đến Thượng Hải hứa hẹn với chủ tịch Tập Cận Bình là “luôn coi trọng phát triển quan hệ hữu nghị, ổn định, lành mạnh và bền vững” với Trung Quốc.

“Việt Nam luôn coi trọng phát triển quan hệ hữu nghị, ổn định, lành mạnh và bền vững với Trung Quốc, coi đây là một trong những ưu tiên hàng đầu trong chính sách đối ngoại của Việt Nam.” TTXVN tường thuật lại lời ông Thủ Tướng Nguyễn Xuân Phúc “khẳng định” khi được ông Chủ Tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tiếp hôm Chủ Nhật, 4 Tháng Mười Một, 2018.

Ông Tập Cận Bình tiếp ông Nguyễn Xuân Phúc nhân dịp ông Phúc sang dự “Hội chợ Nhập khẩu quốc tế Trung Quốc (CIIE) lần thứ nhất” cũng khai mạc ngày 4 Tháng Mười Một tại thành phố Thượng Hải, Trung Quốc, trong đó Việt Nam có gian hàng triển lãm các loại nông sản và đồ điện tử.

TTXVN nói ông Phúc “chúc mừng những thành tựu của Trung Quốc đạt được trong 40 năm cải cách mở cửa” và ca ngợi “Vành đai và Con đường” (BRI) theo hướng thúc đẩy hợp tác cùng có lợi, hỗ trợ các nước đang phát triển trong xây dựng kết cấu hạ tầng và kết nối BRI với triển khai khuôn khổ hợp tác “Hai hành lang, một vành đai” tại Việt Nam.

Ông Nguyễn Xuân Phúc “đề nghị Trung Quốc mở cửa, tạo điều kiện cho hàng hóa Việt Nam vào Trung Quốc; có chính sách và biện pháp thiết thực để giảm mức nhập siêu lớn hiện nay của Việt Nam, hướng tới thương mại song phương tăng trưởng ổn định, bền vững” và được ông Tập Cận Bình hứa hẹn “sẽ tăng cường nhập khẩu hàng hóa từ Việt Nam để thương mại hai nước phát triển theo hướng cân bằng, bền vững,” TTXVN nói.

‘Vây cá mập’ làm lộ tiêu cực ngoại giao

Theo VOA-24/01/2018 

 Số vây cá mập được báo Chile chụp. (Ảnh: El Mostrador.)

Một số người dân tại Việt Nam cho rằng câu trả lời của Đại sứ quán Việt Nam tại Chile về vụ “phơi vây cá mập” là thiếu thuyết phục, thậm chí mang tính “bao che”, “trí trá cho qua chuyện”, trong khi vụ bê bối đã làm lộ ra nhiều tiêu cực và gây hổ thẹn cho người Việt Nam.

Trong thông cáo phát đi ngày 23/1, Đại sứ quán Việt Nam tại Chile cho biết vây cá mập phơi trên mái nhà Văn phòng Thương vụ Việt Nam tại Chile là “được thân nhân của một cán bộ thuộc văn phòng mua tại chợ dân sinh ở trung tâm thủ đô Santiago de Chile để sử dụng trong gia đình”.

Thông cáo đưa ra một ngày sau khi báo chí tiếng Việt đăng lại thông tin trên tờ báo Chile, El Mostrador, cùng loạt ảnh cho thấy có nhiều vây cá mập được phơi trên mái nhà của văn phòng thương mại Đại sứ quán Việt Nam ở Chile.

Tờ báo nước Chile cho biết phát hiện trên xuất phát từ tố giác của cư dân về mùi tanh hôi bốc ra từ khu vực Đại sứ quán. Nguồn tin này dẫn lời cư dân nói số vây cá trên đã được phơi từ ngày 13/1 với số lượng nhỏ, sau đó tăng dần lên, ước tính ít nhất là 100 vây cá trong vòng 5 ngày.

Qua việc quan chức ngoại giao vi phạm pháp luật ở nước sở tại, chúng ta có thể đánh giá được phẩm chất và năng lực của họ, trong đó tồn tại vấn đề bổ nhiệm các viên chức ngoại giao.

Blogger Phạm Lê Vương Các

Trước những chỉ trích của dư luận quốc tế và trong nước, ngày 22/1, Bộ trưởng Bộ Công thương Trần Tuấn Anh đã yêu cầu Thương vụ Việt Nam tại Chile phải giải trình sự việc trước ngày 25/1. Tuy nhiên, thông cáo đưa ra ngày 23/1 của Đại sứ quán Việt Nam tại Chile đã không thuyết phục được công luận Việt Nam.

Một cư dân tại Hà Nội, bà Bích Phượng, nói:

“Họ trả lời như thế là họ thiếu tôn trọng bản thân họ. Một là họ không hiểu biết về pháp luật. Hai là họ trí trá, nói cho qua chuyện. Người làm công tác ngoại giao thì thứ nhất phải hiểu về phong tục, tập quán của nước sở tại, thứ hai là luật quốc tế”.

Việc mua bán và tiêu thụ vây cá mập đã bị cấm ở nhiều quốc gia trên thế giới vì mối đe dọa hủy diệt cân bằng hệ sinh thái biển. Nhưng các quốc gia như Trung Quốc, Việt Nam lại xem vi cá mập là một món ăn cao cấp, có công dụng tốt cho sức khỏe.

Những người săn vây cá mập thường cắt vây, rồi thả cá xuống biển lại. Cá bị cắt vây thường chết vì mất máu hoặc chết đuối. Chính vì vậy, bà Bích Phượng cho rằng không có lời bào chữa nào có thể biện minh cho hành động của người đã gây ra vụ bê bối ở Đại sứ quán Việt Nam tại Chile.

“Ngoài sự man rợ ra, đó là một sự sỉ nhục, nhất là khi anh đại diện cho một quốc gia mà lại thiếu hiểu biết về luật pháp, thiếu cả lương tâm của xã hội loài người”, bà Phượng nói.

Từ Sài Gòn, blogger Phạm Lê Vương Các nhận định đây chỉ là một trong nhiều vụ cho thấy “bản năng thiếu tôn trọng pháp luật” của các giới chức Việt Nam khi ở nước ngoài.

Ngoài sự man rợ ra, đó là một sự sỉ nhục, nhất là khi anh đại diện cho một quốc gia mà lại thiếu hiểu biết về luật pháp, thiếu cả lương tâm của xã hội loài người.

Bà Đặng Bích Phượng

Ông Các nói: “Một số vụ việc gần đây phản ánh rõ ràng rằng phía ngoại giao Việt Nam có vấn đề về thiếu tôn trọng pháp luật nước sở tại. Chẳng hạn, vụ nổi tiếng mới đây là vụ bắt cóc Trịnh Xuân Thanh. Hay vụ một số người Việt ở Nhật phàn nàn về Đại sứ quán có những hoạt động không rõ ràng, minh bạch trong việc cấp visa”.

Cả blogger Phạm Lê Vương Các lẫn bà Bích Phượng đều cho rằng vụ bê bối cho thấy phần nào tiêu cực trong “công tác cán bộ”, không chỉ tại Bộ Ngoại giao mà ở tất cả các cơ quan công quyền của Việt Nam.

“Qua việc quan chức ngoại giao vi phạm pháp luật ở nước sở tại, chúng ta có thể đánh giá được phẩm chất và năng lực của họ, trong đó tồn tại vấn đề bổ nhiệm các viên chức ngoại giao”, blogger Phạm Lê Vương Các nói.

Vụ bê bối được dư luận cho là một bằng chứng khẳng định thêm về lời đồn “đầu tư đi sứ” của các viên chức ngoại giao.

“Chuyện họ đi làm công tác ngoại giao là một thương vụ. Họ bỏ vốn ra thì bây giờ họ phải tận dụng tất cả mọi thứ để kiếm lời bù lại”, bà Phượng nói.

Theo tường thuật của báo chí Chile, vụ phơi vây cá mập tại Đại sứ quán Việt Nam đã gây sốc cho cộng đồng khoa học tại Chile và quốc tế. Quốc gia Nam Mỹ này đã cấm buôn bán và tiêu thụ vây cá mập từ năm 2011.

Thông tin trên báo chí, phía Việt Nam nói đang “phối hợp” với Bộ Ngoại giao Chile để xác minh, làm rõ vụ việc và sẽ “xử lý nghiêm nếu có vi phạm”.

Tuy nhiên, blogger Phạm Lê Vương Các dự báo quy chế “miễn trừ ngoại giao” sẽ được áp dụng trong trường hợp tìm ra người vi phạm, mặc dù điều này không thể cải thiện được hình ảnh đã bị bôi nhọ của Việt Nam. Còn bà Bích Phượng thì nói “Rồi cũng sẽ trí trá cho qua như vụ bắt cóc Trịnh Xuân Thanh mà thôi”.

Hà Nội mời ngoại trưởng Mỹ thăm Việt Nam

Ngoại Trưởng Mỹ Rex Tillerson (phải) tại Hội Nghị Bộ Trưởng Ngoại Giao nhóm G-20 tổ chức tại Bonn, nước Đức. (Hình: Brendan Smialowski/AP)

BONN (NV) – Ngoại trưởng CSVN mời Ngoại Trưởng Mỹ Rex Tillerson và TTXVN nói rằng ông Tillerson “bày tỏ mong muốn thăm Việt Nam và tham dự các hoạt động trong khuôn khổ Năm APEC 2017 tại Việt Nam.”

Thông tấn xã CSVN kể lại như vậy hôm Thứ Sáu, 17 Tháng Hai, 2017, khi ngoại trưởng CSVN Phạm Bình Minh gặp ngoại trưởng Mỹ Rex Tillerson bên lề Hội Nghị Bộ Trưởng Ngoại Giao nhóm G-20 tổ chức tại thành phố Bonn, nước Đức.

Ngoài chuyện mời, TTXVN viết rằng: “trên cơ sở nhận thức chung về tầm quan trọng của việc duy trì và thúc đẩy hòa bình, ổn định và phát triển ở khu vực, Phó Thủ Tướng Phạm Bình Minh và Ngoại Trưởng Rex Tillerson cũng đã trao đổi về các vấn đề quốc tế và khu vực cùng quan tâm.”

Ông Tillerson trước khi được cử làm ngoại trưởng, từng là tổng giám đốc của tập đoàn dầu khí Exxon-Mobil suốt nhiều năm. Thời đó, công ty đã phải bỏ dở dang dự án tìm kiếm và khai thác dầu khí đã ký với Việt Nam vì vướng cái vạch “Lưỡi bò” vắt qua. Một nhà bình luận cho ông là người có nhiều hiểu biết về khu vực Á Châu.

Cùng với cuộc tiếp xúc với ông Tillerson, ngoại trưởng CSVN cũng có tiếp xúc bên lề với ngoại trưởng Anh Quốc và ngoại trưởng Brazil.

Giữa Tháng Mười Hai năm ngoái, Thủ Tướng CSVN Nguyễn Xuân Phúc đã có cuộc điện đàm với ông Donald Trump khi biết tin ông đắc cử tổng thống Hoa Kỳ. Hà Nội bồn chồn vì ông Trump tuyên bố sẽ rút khỏi Hiệp Định Xuyên Thái Bình Dương (TPP) mà nhiều nhà phân tích cho rằng Việt Nam là một trong những nước được hưởng lợi nhất nếu hiệp định được thi hành.

Theo báo chí tại Việt Nam, trong cuộc điện đàm, “hai nhà lãnh đạo đã trao đổi phương hướng và biện pháp thúc đẩy quan hệ kinh tế, thương mại, đầu tư Việt Nam-Hoa Kỳ thời gian tới.”

Việt Nam tổ chức Hội Nghị Thượng Đỉnh APEC dự trù trù vào Tháng Mười Một năm nay tại Đà Nẵng. Cả Tổng Thống Donald Trump và Ngoại Trưởng Rex Tillerson sẽ đến dự hay không, còn sớm để thấy thông tin loan báo. Hà Nội cũng đã mời và bày tỏ sự mong muốn ông Donald Trump đến Việt Nam dịp này.

Nhiều nhà bình luận thời sự, dựa trên những diễn biến từ đầu năm, cho rằng Hà Nội vẫn chủ trương đu dây giữa Hoa Thịnh Đốn và Bắc Kinh trong khi đang loay hoay với các kế hoạch mở rộng mậu dịch với các nước khác và các khu vực khác để thay thế cho TPP. (TN)

TBT Nguyễn Phú Trọng thăm Trung Quốc vào tháng 1

 Theo BBC-1 giờ trước 

Image copyrightTTXVN

Image captionChủ tịch Tập Cận Bình thăm Việt Nam tháng 11/2015

Tổng bí thư Đảng CSVN Nguyễn Phú Trọng sắp thăm Bắc Kinh trong tháng này để "đưa quan hệ với Trung Quốc đi vào chiều sâu".

Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh cho biết chuyến thăm chính thức Trung Quốc của ông Trọng là theo lời mời của Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Chưa rõ chuyến đi này diễn ra vào thời điểm nào và kéo dài bao lâu.

Lần cuối ông Trọng thăm Trung Quốc là vào tháng 4/2015.

Thông thường tổng bí thư đảng CSVN thăm Trung Quốc khi có các diễn biến quan trọng trong quan hệ giữa hai đảng cầm quyền hai bên.

Báo trong nước dẫn lời ông Phạm Bình Minh nói năm 2017 cũng sẽ là một năm có nhiều chuyến thăm giữa lãnh đạo Việt-Trung.

Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh nói với các nhà báo ở Hà Nội hôm thứ Năm 5/1 rằng chuyến thăm của ông Nguyễn Phú Trọng "nhằm tăng cường quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và Trung Quốc, khẳng định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ và tăng cường quan hệ với các nước, trong đó có Trung Quốc - một đối tác chiến lược quan trọng - của Việt Nam".

Theo ông Phó Thủ tướng, chuyến thăm sắp tới "khẳng định rõ Việt Nam mong muốn đưa quan hệ với Trung Quốc thực sự đi vào chiều sâu, hiệu quả, ổn định, đảm bảo không chỉ lợi ích của hai nước mà còn đảm bảo môi trường hòa bình, ổn định trong khu vực".

Gần đây giới quan sát đang đưa ra cảnh báo căng thẳng trên biển giữa hai nước có thể gia tăng trước khi đảng CS Trung Quốc tổ chức Đại hội 19 vào tháng 10/2017.

Ông Tập Cận Bình được cho đang nỗ lực củng cố quyền lực trước đại hội quan trọng này.

Chủ tịch CSVN thăm Cuba để ‘tận mắt chứng kiến’ các thành tựu kinh tế và ngoại giao

Ảnh: Reuters

Chủ tịch Cộng Sản Việt Nam Trần Đại Quang đến thủ đô Havana của Cuba hôm 15 tháng 11, để bắt đầu một chuyến thăm chính thức theo lời mời của người đồng nhiệm Rau Castro.

Phó chủ tịch Cuba Salvador Valdes Mesa ra đón ông Quang tại phi trường quốc tế Jose Marti. Ông Quang sẽ có cuộc gặp gỡ với ông Raul Castro và nhận huân chương Jose Marti, phần thưởng cao nhất của chính quyền Cuba.

Qua chuyến thăm này, hai nước nhắm mục đích tăng cường quan hệ ngoại giao, nhân kỷ niệm 56 năm mối quan hệ song phương. Ngay khi vừa bước xuống máy bay, ông Trần Đại Quang tuyên bố rằng trong chuyến thăm này ông muốn “tận mắt chứng kiến” các thành tựu lớn về kinh tế xã hội, và những “thành tựu ngoại giao quan trọng mà Cuba vừa giành được”, để thúc đẩy sự phát triển của Cuba trong khu vực và trên trường quốc tế. Ông Quang cũng nhấn mạnh việc thúc đẩy quan hệ thương mại đầu tư song phương giữa Việt Nam và Cuba.

Chủ tịch Cộng Sản Việt Nam sẽ lưu lại đảo quốc cho tới ngày 17 tháng 11. Sau đó ông sẽ đến Peru để tham dự Diễn Đàn Hợp Tác Kinh Tế Châu Á – Thái Bình Dương APEC tổ chức tại Lima. Đây là chuyến công du đầu tiên của ông Trần Đại Quang tới Châu Mỹ Latin.

Huy Lam / SBTN

Việt-Trung hài lòng ‘hợp tác quốc phòng ngày càng phát triển’

Thứ Trưởng Nguyễn Chí Vịnh. (Hình minh họa: MINH HOANG/AFP/Getty Images)

THÀNH ĐÔ, Trung Quốc (NV) – Cuộc đối thoại chiến lược quốc phòng cấp thứ trưởng giữa Việt Nam và Trung Quốc lần thứ 6 diễn ra tại thành phố Thành Đô, tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc, chiều 4 Tháng Mười Một, và hai bên tuyên bố hài lòng.

Phái đoàn quân sự phía Việt Nam do Thượng Tướng Nguyễn Chí Vịnh, thứ trướng Quốc Phòng phụ trách đối ngoại, dẫn đầu. Phái đoàn Trung Quốc do Đô Đốc Tôn Kiến Quốc, phó tham mưu trưởng quân đội, đứng đầu.

“Thượng Tướng Nguyễn Chí Vịnh và Đô Đốc Tôn Kiến Quốc bày tỏ sự hài lòng trước việc hợp tác quốc phòng song phương đang ngày càng phát triển đi vào chiều sâu, hiệu quả và phong phú, đóng góp tích cực vào quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện Việt-Trung,” theo báo Quân Đội Nhân Dân của Bộ Quốc Phòng Việt Nam.

Báo này cũng thuật lời ông Vịnh cho rằng “quan hệ Việt-Trung tuy có thời điểm phức tạp, nhưng nếu có quyết tâm chính trị của lãnh đạo hai đảng, hai nhà nước và nhận thức đúng đắn của hai quân đội thì mọi khó khăn sẽ được giải quyết, mang lại lợi ích cho hai dân tộc.”

Bản tin này cho biết thêm, cuộc họp đối thoại quốc phòng kỳ 5 tổ chức ở Hà Nội năm ngoái đã dẫn tới “nhiều kết quả tốt đẹp” như “Thường xuyên trao đổi đoàn cấp cao, giao lưu sĩ quan trẻ, giáo dục đào tạo, hợp tác Hải Quân, đường dây nóng giữa hai Bộ Quốc Phòng đi vào hoạt động, trao đổi kinh nghiệm tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc. Đặc biệt, chương trình giao lưu hữu nghị quốc phòng biên giới Việt-Trung được hai nước đánh giá rất cao.”

Bản tin của QĐND nói: “Trao đổi quan điểm về tình an ninh khu vực, hai bên có chung nhận định rằng, hòa bình và hợp tác phát triển vẫn là dòng chảy chính, nhưng xung đột có thể xảy ra nếu những bất đồng ở khu vực không được kiểm soát tốt.”

Trong đó ông Tôn Kiến Quốc cho biết, “Trung Quốc mong muốn phát triển quan hệ thân thiện với các nước láng giềng trong khu vực.” Còn ông Nguyễn Chí Vịnh “khẳng định, là một thành viên ASEAN luôn mong muốn thúc đẩy quan hệ với Trung Quốc, Việt Nam hoan nghênh việc Trung Quốc và các quốc gia ASEAN tăng cường hợp tác vì hòa bình và ổn định ở khu vực.”

Tại cuộc đối thoại, theo QĐND, cả ông Vịnh và ông Tôn “đã thẳng thắn nêu rõ, Việt Nam và Trung Quốc còn có khác biệt về vấn đề Biển Đông.”

Cuộc đối thoại quốc phòng kỳ 6 giữa Việt Nam và Trung Quốc diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang bị các thành viên trong ASEAN bỏ rơi dần.

Khi đến thăm Trung Quốc một tuần lễ từ ngày đầu Tháng Mười Một, ông Najib Razak, thủ tướng Malaysia, ký kết một loạt 14 hiệp ước cũng như bản ghi nhớ với Bắc Kinh nhiều mặt từ kinh tế đến quân sự, trị giá hơn $34 tỷ, trong đó gồm cả việc Malaysia sẽ mua của Trung Quốc bốn hộ tống hạm.

Theo tin các hãng thông tấn, điều làm Việt Nam quan tâm nhất của chuyến thăm viếng Bắc Kinh của ông Razak là Malaysia cam kết sẽ cùng với Bắc Kinh đàm phán song phương để giải quyết tranh chấp Biển Đông.

Chỉ hai tuần lễ trước đó, khi đến Bắc Kinh, Tổng Thống Philippines Rodrigo Duterte cũng nói rõ rằng ông phản đối sự can thiệp của các nước khác vào Biển Đông.

Ông nói: “Tôi không muốn các nước khác tham gia vào đàm phán mà chỉ muốn nói chuyện trực tiếp với Trung Quốc.”

Giữa tuần trước, ngày 3 Tháng Mười Một, Tân Hoa Xã loan tin, ông Trương Đức Giang, ủy viên thường vụ Bộ Chính Trị đảng Cộng Sản Trung Quốc kiêm ủy viên trưởng Ủy Ban Thường Vụ Đại Hội Đại Biểu Nhân Dân Toàn Quốc Trung Quốc, sẽ tới Việt Nam trong thời gian từ 8 đến 11 Tháng Mười Một.

Tân Hoa Xã cho biết chuyến đi của ông Trương là lời mời của chủ tịch Quốc Hội Việt Nam.

Chuyến đi của ông Trương đến Hà Nội được tiến hành sau chuyến đi Mỹ kéo dài một tuần lễ của ông Đinh Thế Huynh, thường trực Ban Bí Thư đảng Cộng Sản Việt Nam, người được cho là đứng thứ hai trong vị trí quyền lực sau Tổng Bí Thư Nguyễn Phú Trọng, bắt đầu từ 23 đến 31 Tháng Mười.

Ngay trước ngày tới Mỹ, ông Huynh thăm Bắc Kinh ba ngày, gặp mặt các giới chức lãnh đạo hàng đầu của đảng Công Sản Trung Quốc với những lời cam kết “thúc đẩy quan hệ với Trung Quốc là lựa chọn của Việt Nam.” (TN)

Việt Nam ngày càng bị bạn ASEAN bỏ rơi

 

 Thủ tướng Mã Lai Najib Razak và thủ tướng Trung Quốc họp với nhau ở Bắc Kinh ngày 1 Tháng Mười Một. (Hình: Jason Lee-Pool/Getty Images)

HÀ NỘI (NV) – Sau Philippines, Malaysia cho biết nước này sẽ đàm phán song phương với Bắc Kinh về tranh chấp biển đảo trên Biển Đông, khiến Việt Nam mất thêm đồng minh.

Hôm Thứ Năm 3 Tháng Mười Một, sau khi nghe tin về các thỏa thuận riêng giữa Malaysia và Trung Quốc về cách giải quyết tranh chấp chủ quyền biển đảo trên Biển Đông khi ông thủ tướng Mã Lai Najib Razak đến Bắc Kinh ký kết nhiều thỏa hiệp, Bộ Ngoại Giao Hà Nội cho phát ngôn viên phản ứng nêu lập trường của Việt Nam, gián tiếp bày tỏ sự thất vọng.

“…Việc giải quyết các tranh chấp ở Biển Đông trên cơ sở luật pháp quốc tế và thông qua các biện pháp hòa bình, cụ thể hơn là các tiến trình giải quyết tranh chấp ở Biển Đông trên tinh thần tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982 cũng như các tiến trình ngoại giao và pháp lý khác.”

Ông Lê Hải Bình, phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao CSVN, được báo chí trong nước thuật lời phát biểu, lặp lại lập trường của Hà Nội không thay đổi về cách giải quyến tranh chấp chủ quyền biển đảo.
Dịp này, ông Lê Hải Bình cũng lặp lại cho biết “lập trường nhất quán của Việt Nam” là “các vấn đề tranh chấp liên quan đến song phương thì giải quyết qua kênh song phương. Còn các vấn đề liên quan đến đa phương, có nhiều bên thì phải giải quyết thông qua nhiều bên.”

Khi đến thăm viếng Trung Quốc một tuần lễ từ ngày đầu Tháng Mười Một, ông Razak và chính phủ của ông đã ký kết một loạt 14 hiệp ước cũng như bản ghi nhớ với Bắc Kinh nhiều mặt từ kinh tế đến quân sự, trị giá hơn $34 tỷ. Trong đó, gồm cả việc Malaysia sẽ mua của Trung Quốc bốn hộ tống hạm.
Ca ngợi các thỏa hiệp này, tờ Hoàn Cầu Thời Báo hí hửng nói rằng đây là dấu hiệu cho thấy Mỹ ngày càng mất dần ảnh hưởng ở ASEAN, nơi Mỹ đang cố lôi kéo các nước ASEAN thành một liên minh chống lại chủ trương bá quyền bành trướng mà nhiều nhà phân tích thấy đang có ý muốn nuốt trọn Biển Đông.

Theo tin các hãng thông tấn, điều làm Việt Nam quan tâm nhất của chuyến thăm viếng Bắc Kinh của ông Razak là Malaysia cam kết sẽ cùng với Bắc Kinh đàm phán song phương để giải quyết tranh chấp Biển Đông.

Hà Nội cùng quan điểm với Mỹ là các tranh chấp chủ quyền lãnh thổ khi có nhiều nước cùng có tuyên bố về một khu vực thì phải đàm phán đa phương. Hà Nội cũng từng vận động các thành viên ASEAN để thành một liên minh chung đối diện với Bắc Kinh với tiếng nói tập thể mạnh mẽ hơn, có trọng lương hơn. Nhưng nay lại thêm hành động xé lẻ của Malaysia.

Chỉ hai tuần lễ trước, khi đến Bắc Kinh, Tổng Thống Philippines Rodrigo Duterte cũng nói rõ rằng ông phản đối sự can thiệp của các nước khác vào Biển Đông: “Tôi không muốn các nước khác tham gia vào đàm phán mà chỉ muốn nói chuyện trực tiếp với Trung Quốc.”

 Tranh chấp chủ quyền quần đảo Trường Sa và các vùng biển phụ cận, ngoài Trung Quốc và Đài Loan, còn có Việt Nam, Philippines, Brunei và Malaysia. Bây giờ, chỉ còn thấy có Việt Nam muốn đàm phán đa phương với Trung Quốc trong khi Brunei là một nước nhỏ chỉ thỉnh thoảng tuyên bố chủ quyền một phần nhỏ mà cũng không hề thấy có hành động gì khác. (TN)

Ngoại giao VN với những thách thức chưa từng có

Blog Tễu

Sau một phần tư thế kỷ từ khi Liên bang Xô-viết tan rã, giờ đây, tình thế chung chiêng như chuông treo chỉ mành liệu có lặp lại? Hàng loạt sự kiện trong mùa hè này cho thấy, trật tự khu vực và thế giới đều đang chuyển động khá mạnh. Một số quốc gia điều chỉnh các ưu tiên đối ngoại. Sát nách Việt Nam, chính sách của lân bang cũng khó dự đoán, không loại trừ những lối rẽ bất ngờ. Việt Nam đối phó ra sao trước những đợt sóng ngầm? Câu hỏi ngày càng trở nên thời sự sau Hội nghị ngoại giao diễn ra tại Hà Nội từ 22—26/8/2016. 

“Ở bên ngoài, môi trường chiến lược của nước ta đã và đang nổi lên nhiều thách thức chưa từng có, tác động trực tiếp đến các lợi ích an ninh và phát triển.”[1] Người đứng đầu ngành ngoại giao Việt Nam tuyên bố như thế tại Hội nghị nói trên, hai năm tổ chức một lần. Hãy khoan xét đến những sự kiện như xu thế Brexit ở châu Âu, hay mùa bầu cử của Mỹ bên kia đại dương và làn sóng khủng bố của IS đang bao phủ toàn cầu. Dù ngày nay, khoảng cách xa gần của các sự kiện đâu còn là vấn đề có thể ru ngủ chúng ta. Nhưng hãy chú ý đến những tin tức đang “thúc vào mạng sườn”. Trung Quốc và nước Nga của “Đại đế Putin” lần đầu tiên chính thức tuyên bố sẽ tập trận chung trên Biển Đông từ 9—12/9. Cuộc tập trận mang tên “Liên hợp trên biển 2016” (Joint Sea 2016) nhằm chiếm lại một số đảo trong khu vực Biển Đông (đảo nào? từ Việt Nam hay Philippines?). Còn khả năng xung đột Trung – Mỹ thì sao? Theo một tuyên bố từ Nhà Trắng, tình hình căng thẳng leo thang do những tranh chấp ở Biển Đông giữa Trung Quốc với một số nước láng giềng sẽ là một chủ đề chính trong cuộc hội đàm giữa Tổng thống Obama và Chủ tịch Tập Cận Bình bên lề hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi (G20) vào ngày 3/9 tới. Trước đây, một Hội nghị do Đại học RMIT (Úc) và Học viện Công nghệ Massachusetts (Mỹ) tổ chức tại Melbourne, quy tụ nhiều chuyên gia hàng đầu thế giới đã thảo luận về một cuộc chiến không thể tránh khỏi giữa Trung Quốc với Mỹ. “Đây là vấn đề về quyền lực”, Giáo sư Josheph Siracussa thuật lại: “Lầu Năm Góc đang chuẩn bị theo hướng để đối phó với Trung Quốc. Biển Đông vì thế trở thành điểm nóng có thể bùng phát chiến tranh”. Về phần mình, Bắc Kinh cũng sẵn một kế hoạch quân sự tổng thể, trong đó có cả hoạt động bồi đắp đảo và ngăn cản quân đội Mỹ, vị giáo sư RMIT cho biết[2]. 

Đinh Hoàng Thắng

Căng thẳng tứ bề 

Tuần qua, quan hệ giữa Việt Nam và Campuchia đột nhiên trở nên bất thường. Có nhiều dấu hiệu cho thấy, vấn đề biên giới giữa hai nước sẽ nóng lên… Giới đối lập tại Phnom Penh liên tục tung ra luận điệu xuyên tạc chính quyền đương nhiệm “nhượng đất cho Việt Nam”. Các cuộc xung đột giữa dân chúng hai bên biên giới ngày càng nhiều và mức độ càng lúc càng nghiêm trọng… Chính phủ Hun Sen vừa loan báo đã gửi công hàm cho Hà Nội để phản đối việc xây dựng một đồn biên phòng (trên đất Việt Nam) tại khu vực giáp với huyện O’yadaw, thuộc tỉnh Ratanakkiri. Tuần qua, Thủ tướng Hun Sen tuyên bố Campuchia sẽ mở một tuyến đường quanh khu vực giáp biên giới Việt Nam[3]. Tại hội nghị diễn ra ngày 22/8/2016, Thủ tướng Hun Sen yêu cầu chính quyền các tỉnh nằm dọc biên giới với Việt Nam tổ chức di dân đến cư trú ở khu vực cận biên, coi đó là cách tốt nhất để bảo vệ lãnh thổ của đất nước chùa Tháp. Cũng trong tuần qua, ông Va Kim Hong, Chủ tịch Ủy ban biên giới tiếp tục phản đối điều mà ông này dựng lên là “Việt Nam xâm phạm chủ quyền của Campuchia”. Trong một trả lời phỏng vấn, Chủ tịch Viện Nghiên cứu Chiến lược Vannarith Chheang cũng nhận định, quan hệ giữa Campuchia và Việt Nam đang đối diện với nhiều thách thức. Sở dĩ chính quyền cứng rắn một cách khác thường như vậy là vì Samdech Hun Sen muốn tiếp tục làm thủ tướng thêm một nhiệm kỳ nữa (nhiệm kỳ thứ năm). Từ nay đến tháng 7/2018, thời điểm diễn ra cuộc tổng tuyển cử, ông Hun Sen muốn chứng tỏ với dân chúng rằng ông ta là người duy nhất có thể bảo vệ chủ quyền của Campuchia[4]. 

Trong khi đó, từ đầu hè này Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị tuyên bố Trung Quốc đã đạt được đồng thuận với Campuchia và Lào trong vấn đề Biển Đông. Theo đó, hai nước không phản đối những đòi hỏi của Bắc Kinh ở vùng biển đang tranh chấp này[5]. Hãng thông tấn nhà nước Trung Quốc còn nói rằng các nước này đều thống nhất, “tranh chấp lãnh thổ không phải là vấn đề giữa Trung Quốc và khối ASEAN”. Báo Đảng của Trung Quốc trong một bình luận ngày 31/8 đã đi xa tới mức vứt hẳn cả cái “lá nho” vốn được dùng để che đậy: “Hun Sen và Campuchia có thể giữ vững lập trường (ủng hộ Trung Quốc), hiển nhiên không phải vì các bên đều bỏ tiền mua chuộc, nhưng Bắc Kinh đã trả giá cao nhất(!)”[6].Và cũng hiếm khi nào Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào lại được dư luận chú ý nhiều như trong dịp này. Trên cương vị Chủ tịch luân phiên Hiệp Hội các nước Đông Nam Á, Lào tổ chức thượng đỉnh ASEAN lần thứ 28 (từ 6—8/9/2016) với sự tham gia của lãnh đạo nhiều nước, đặc biệt là sự có mặt của Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama. Đối với chủ nhân Nhà Trắng, thượng đỉnh Vientiane 2016 là cơ hội để tiếp tục thúc đẩy chính sách “xoay trục” của Washington. Tuy nhiên, đã có dấu hiệu cho thấy Lào đang giữ khoảng cách với Trung Quốc: tại hai cuộc họp ASEAN gần đây, khác với phái đoàn Campuchia, đại diện của Vientiane đã dè dặt hơn trong việc bênh vực Bắc Kinh về hồ sơ Biển Đông. Nhưng do quá sốt ruột muốn trở thành “bình ắc quy của khu vực Đông Nam Á”, Vientiane đã có kế hoạch xây dựng khoảng 70 đập thủy điện trên cả dòng chính lẫn dòng nhánh của sông Mekong. Đây sẽ là một căng thẳng mới. Năm 2011, Lào đã xây dựng đập Xayaburi. Trong dự án này, Lào đã “phớt lờ” các nghĩa vụ quy định trong luật pháp quốc tế, cũng như của chính quốc gia này về việc phải thực hiện những đánh giá đầy đủ liên quan đến tác động môi trường sinh thái, cũng như tác động đối với các vấn đề kinh tế – xã hội tại khu vực hạ lưu. Giống như đập Xayaburi, đập Don Sahong đang được tiến hành xây dựng cũng không có sự đánh giá môi trường thích hợp và bỏ qua khâu tham vấn các nước trong khu vực. 

Nhưng có lẽ tin được quan tâm nhiều nhất là cuộc tập trận hồi đầu tháng 8 trên biển Hoa Đông của quân đội Trung Quốc (PLAN), nhằm tăng cường sức mạnh tấn công, mức độ chính xác và vận tốc của hải quân trong điều kiện bị áp chế điện tử[7]. Đây là cuộc tập dượt của PLAN nhằm đối phó với nguy cơ nổ ra chiến tranh với Mỹ trên Biển Đông và Hoa Đông. Một biểu hiện khác của việc Trung Quốc chuẩn bị cho cuộc chiến tranh loại ấy là Bắc Kinh đang tích cực xây dựng các hệ thống radar ở hầu hết các đảo nhân tạo mà nước này bồi đắp trái phép suốt thời gian qua. “Chiến tranh điện tử có thể diễn ra rất bất ngờ, ác liệt và nhanh chóng…” là cách miêu tả về một cuộc xung đột tương lai. Theo Tổ chức sáng kiến minh bạch hàng hải châu Á (AMTI) thì một loạt các hệ thống radar đã được bố trí trên 7 bãi đá của Việt Nam mà Trung Quốc chiếm đóng trái phép, đó là Châu Viên, Chữ Thập, Ga Ven, Vành Khăn, Gạc Ma, Tư Nghĩa và Su Bi. Trạm radar ở đá Chữ Thập và đá Su Bi sẽ được sử dụng để điều hướng các máy bay hoạt động trên các sân bay xây dựng trái phép tại các bãi đá ở đây. Khi kết hợp, chúng cho phép mở rộng tầm kiểm soát Khu vực nhận dạng phòng không (ADIZ) cũng như tăng cường khả năng tác chiến điện tử của PLA trên một vùng rộng lớn ở Biển Đông. 

Vượt cơn sóng dữ 

Tại Hội nghị ngoại giao Việt Nam lần thứ 29 (từ 22—26/8), Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã nêu lên một số vấn đề mấu chốt đối với ngoại giao, trong đó ưu tiên hàng đầu là xác lập một tư duy chiến lược cho ngành ngoại giao khi chuyển sang thời kỳ mới. Thủ tướng cũng đòi hỏi Việt Nam phải xây dựng một nền ngoại giao “kiến tạo”. Nhưng chưa rõ trong Chương trình hành động cụ thể sau Hội nghị, nền ngoại giao “kiến tạo” ấy bao gồm những nội hàm gì và trong hoạt động thực tiễn từ nay, đặc biệt trong các động thái sắp tới, Việt Nam có những chủ trương nào khác trước? Người ngoài khó nắm bắt được những điều này, không chỉ vì sự “kín cổng cao tường” của ngành ngoại giao, như Thủ tướng Phúc đã đề cập, mà thực sự để có được một đột phá nào đó trong hoạt động đối ngoại hiện nay là vấn đề không đơn giản. Vị thế của Việt Nam trong những chuyển động địa – chính trị ở khu vực hiện nay là một tập hợp các trạng thái vừa hợp tác, vừa tranh chấp, trong một số tranh chấp ẩn chứa nhiều mầm mống xung đột. Vấn đề độc lập dân tộc từ nay chỉ có thể được phát huy nếu nó gắn với tiến trình hội nhập quốc tế toàn diện. Thủ tướng cũng nêu lên yêu cầu phải cân bằng được lợi ích của các nước lớn. Nhưng thách thức đối với Việt Nam chính là sự đối kháng về địa – chính trị giữa các nước lớn ngày càng tập trung trên Biển Đông, mà năng lực của Việt Nam để cân bằng lợi ích các cường quốc trên hồ sơ Biển Đông lại khá hạn chế. Những nổi cộm trong quan hệ của Việt Nam với thế giớ đòi hỏi phải thay đổi nhận thức và tư duy đối ngoại mới hy vọng tìm được giải pháp căn cơ cho từng loại vấn đề.

Sau chuyến viếng thăm Việt Nam trong mùa hè vừa qua của Tổng thống Barack Obama, quan hệ giữa Hà Nội và Washington có phần “im ắng” hơn so với cao trào hồi ông Obama đến Việt Nam. Nhân dịp thăm Hà Nội, không thấy có lời nào từ phía Mỹ mời lãnh đạo Việt Nam sang thăm Hoa Kỳ (Vẫn biết nước Mỹ sắp có tổng thống mới, nhưng ở đây muốn nói tới tính liên tục trong chính sách). Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) là chủ trương lớn của Hoa Kỳ nhưng dường như “sự đình đám” của Hiệp định này ở Việt Nam lại gắn với lớp quan chức vừa rời khỏi chính trường. Trái với những sốt sắng trước đây, Mỹ nhận thấy Hà Nội hiện tỏ thái độ dè dặt đối với TPP. Hiệp định được dự tính trình Quốc hội vào tháng 5, nhưng sau đó lùi sang tháng 7 và cuối cùng, giờ đây dời đến tận cuối năm 2016 này. Có những quan ngại từ phía Mỹ cho rằng, nếu quá trình phê duyệt kéo dài, nhiều nhà đầu tư Trung Quốc có thể lợi dụng thời gian đội lốt các công ty đa quốc gia nào đó để nhảy vào Việt Nam cắm chân sẵn, trước khi Quốc hội phê duyệt TPP. Ba vấn đề nổi cộm Hoa Kỳ muốn hợp tác với Việt Nam, đó là đẩy mạnh cải cách, phối hợp trên hồ sơ Biển Đông và cải thiện nhân quyền. Về cải cách, Mỹ đang đánh giá Việt Nam qua thái độ đối với việc phê duyệt TPP và dự định thành lập siêu Uỷ ban Kinh tế quản lý số vốn hàng triệu tỷ đồng ở các doanh nghiệp Nhà nước. Về Biển Đông, dường như cả Việt Nam lẫn Hoa Kỳ đều đang thực hiện sách lược “ngoại giao thầm lặng”. Việt Nam vẫn chưa có tuyên bố mới về phán quyết của PCA trong vụ Philippines kiện Trung Quốc. Mỹ phê phán Việt Nam đưa tên lửa ra Trường Sa, nhưng dư luận đặt vấn đề liệu Hoa Kỳ đã hiểu hết những động cơ đằng sau câu chuyện Hà Nội đưa tên lửa ra Trường Sa hay chưa? Về nhân quyền, các nhà lập pháp Hoa Kỳ đã kêu gọi chính quyền Obama công khai điều kiện cho việc hợp tác toàn diện giữa hai quốc gia, đó là quan hệ sắp tới với Việt Nam cần đặt nền tảng trên các nguyên tắc dân chủ và tôn trọng nhân quyền. 

Cuối cùng, hãy xem lại làn sóng bỏ nước ra đi trong hơn hai năm vừa rồi của một số người Việt. Từ 1990 đến 2015 có trên 2 triệu rưỡi người Việt di cư ra nước ngoài. Những “phi cơ nhân” hiện đại này có thể được chia thành ba nhóm: Một là giới trí thức và sinh viên, hai là các doanh nhân thành đạt, ba là gia đình các quan chức (thường là tham nhũng). Họ ra đi do nhiều nguyên nhân, nhưng nguyên nhân chính thường do cảm giác bất an[8]. Đại biểu Quốc hội Trương Trọng Nghĩa bức xúc: “Tại sao trí thức giỏi không về nước làm việc, doanh nhân giỏi muốn bỏ nước ra đi? Tại sao cán bộ về hưu hay đương chức tìm cách cho con cháu mình ra định cư ở nước ngoài?”Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan bình luận: “Ai cũng định cư ở nước ngoài cả thì đất nước này lấy ai xây dựng đây? Tôi cho rằng nhân tố cảm thấy kém an toàn là nhân tố chính khiến người Việt rời khỏi Việt Nam”. Bà Lan lý giải: “Khi họ có khoản thu nhập không đàng hoàng thì họ có tâm lý nơm nớp sợ bị lộ nên phải tranh thủ khi còn cơ hội, còn quyền lực thì cho con ra nước ngoài…”Theo số liệu của Viện Nghiên cứu kinh tế và chính sách (VEPR), trong quý I/2015, lượng tiền của người Việt gửi ra nước ngoài đã tăng đột biến lên đến 7,3 tỷ USD. Trong vòng 5 năm (2008—2013) , số tiền từ Việt Nam đã chuyển ra nước ngoài là 33 tỷ USD. Theo hồ sơ Panama, 92 tỷ USD đã được chuyển phi pháp ra khỏi Việt Nam (riêng năm 2015 là hơn 9 tỷ). Đó là những con số quá lớn, trong bối cảnh ngân sách nhà nước thâm hụt quá nhiều do bội chi ngân sách.

* 
Ở đây, chưa bàn được hết nhẽ mọi nội tình đất nước. Nhưng đối với đa phần người Việt, giờ đây có lẽ con đường từ bao tử đến nghĩa địa không phải là ngắn mà là cực ngắn, do thảm họa cá biển chết hàng loạt và ô nhiễm môi trường nghiêm trọng khắp cả nước. Kế đến là những xung năng trong xã hội hiện đại đang tạo ra biết bao “chuyển động Brao-nơ” khó dự kiến và khó kiểm soát (Hãy nhớ đến tiếng súng Yên Bái và giờ đây là những căng thẳng đang âm ỉ ở một số tỉnh khác). Môi trường tự nhiên, môi trường xã hội và đặc biệt là hiệu ứng của các chuyển động quốc tế đang đặt ra những thách thức nghiêm trọng đối với công cuộc đổi mới khởi xướng từ 30 năm nay. Bàn cờ khu vực và thế giới ngày nay là một ma trận (matrix), trong đó, mỗi quân cờ đều có một “tọa độ” địa – chính trị riêng. Là một trong các bên tham gia cuộc cờ, giờ đây, Việt Nam chọn thế cờ nào để phát huy tối đa lợi thế và giảm thiểu rủi ro khi tổ hợp các “tọa độ” giữa các quân cờ? Rõ ràng nỗ lực “muốn làm bạn với tất cả các nước” đã không mang lại những kết quả đón đợi. Phương Tây hay phương Đông chỗ này đều suy nghĩ như nhau: “Lúc hoạn nạn mới rõ bạn hay bè” (A Friend in Need is a Friend Indeed). Trong chiến tranh Lạnh gay gắt, Singapore vẫn có giao thương tốt với ta. Trong kiến quốc và bảo vệ chủ quyền hiện nay, Nhật Bản, Ấn Độ, Hàn Quốc, Ốtxtrâylia và châu Âu… đã và đang giữ vai trò không thể thay thế. Ở đây, dù là “đối tác chiến lược” hay “đối tác toàn diện” thì phải thực sự là bạn chí cốt. Chí cốt nghĩa là “của tin gọi một chút này” cũng phải “ghi”, là thực sự tôn trọng lợi ích lâu dài của nhau. Nếu không sẽ là “gửi trứng cho ác”... 

Đinh Hoàng Thắng

---

[1] http://phambinhminh.chinhphu.vn/Home/Nang-cao-hieu-qua-cong-tac-doi-ngoai-va-hoi-nhap-quoc-te--Thuc-hien-thang-loi-Nghi-quyet-Dai-hoi-Dang-lan-thu-XII/20168/22520.vgp 
[2] http://thanhnien.vn/the-gioi/giao-su-uc-chien-tranh-trungmy-o-bien-dong-khong-the-tranh-khoi-574377.html 
[3] http://baodatviet.vn/the-gioi/tin-tuc-24h/campuchia-lam-duong-doc-bien-gioi-voi-viet-nam-3317138/ 
[4] http://www.bbc.com/vietnamese/vietnam/2016/08/160824_cambodia_border_vietnam\ 
[5] http://thanhnien.vn/the-gioi/lao-campuchia-da-qua-mat-asean-trong-van-de-bien-dong-696066.html 
[6] http://giaoduc.net.vn/Quoc-te/Thoi-bao-Hoan-Cau-binh-luan-vu-ong-Hun-Sen-doi-co-voi-facebooker-nguoi-Viet-post170516.gd 
[7] http://soha.vn/nong-chien-tranh-dien-tu-dang-no-ra-o-bien-dong-20160829121839256.htm 
[8] https://kimdunghn.wordpress.com/2016/08/26/di-hay-o-bi-kich-cua-mot-quoc-gia/