Biển Đông: Cuộc chiến chống tin giả của Bắc Kinh

 Bình luận của Phạm Xuân Hoàng

Tàu hải cảnh Trung Quốc được Philippines nhận dạng là dân quân biển (phải) khi tàu Philippines vận chuyển tiếp tế ra Bãi Cỏ Mây, Biển Đông hôm 10/11/2023 (minh họa)

Chiến lược thao túng thông tin của Bắc Kinh

Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) coi lĩnh vực không gian mạng là một nền tảng mới nổi và lý tưởng để tiến hành các hoạt động gây ảnh hưởng tới môi trường kỹ thuật số. Các hoạt động trên không gian mạng của Bắc Kinh đã trở thành những nỗi kinh hoàng thường xuyên đối với nhiều quốc gia.

Bắc Kinh từ lâu đã hiểu tầm quan trọng của việc sử dụng thông tin để thao túng người dân cả trong nước và ngoài nước. Bắc Kinh cũng tin rằng không gian thông tin có tầm quan trọng tương xứng đối với bất kỳ năng lực quân sự thông thường thế hệ tiếp theo nào. Dựa theo học thuyết chính trị và quân sự của mình, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (PRC) sử dụng các chiến dịch không gian mạng và thông tin sai lệch để đạt được kết quả có lợi cho các mục tiêu chiến lược dài hạn của mình.

Về cốt lõi, chúng ta có thể hiểu một cách đơn giản “tin giả” là những câu chuyện hoặc tin tức sai sự thật. Có thể bản thân câu chuyện là bịa đặt, không phải sự thật, không có nguồn hoặc trích dẫn có thể kiểm chứng. Đôi khi những câu chuyện này có thể mang tính chất tuyên truyền được thiết kế có chủ ý để đánh lừa người đọc hoặc có thể được thiết kế dưới dạng “câu like” được viết vì động cơ kinh tế (người viết thu lợi nhuận từ số người nhấp vào câu chuyện).

Tuy nhiên, điều quan trọng là phải thừa nhận rằng “tin giả” là một vấn đề phức tạp và có nhiều sắc thái, một vấn đề lớn hơn nhiều so với định nghĩa hạn hẹp ở trên. Bản thân thuật ngữ này đã bị chính trị hóa và được sử dụng rộng rãi để làm mất uy tín của bất kỳ quan điểm đối lập nào. Một số người sử dụng nó để gây nghi ngờ cho đối thủ của họ, các vấn đề gây tranh cãi hoặc uy tín của một số tổ chức truyền thông. Ngoài ra, những tiến bộ công nghệ như sự ra đời của phương tiện truyền thông xã hội cho phép những câu chuyện tin tức giả mạo sinh sôi nảy nở nhanh chóng và dễ dàng khi mọi người chia sẻ ngày càng nhiều thông tin trực tuyến. Càng ngày, chúng ta càng dựa vào thông tin trực tuyến để hiểu những gì đang xảy ra trong thế giới của chúng ta.

Thông tin sai lệch là thông tin không chính xác được tạo ra hoặc lan truyền một cách cố tình, với mục đích "nhằm gây ảnh hưởng đến dư luận hoặc che đậy sự thật”[1]

Bắc Kinh đã đầu tư hàng tỷ đô la để xây dựng một hệ sinh thái thông tin trong đó tuyên truyền và thông tin sai lệch của Trung Quốc thu hút được sự chú ý và chiếm ưu thế. Các thông tin sai lệnh như vậy cho phép Bắc Kinh thực hiện quyền kiểm soát các câu chuyện trong không gian thông tin toàn cầu thông qua việc thúc đẩy nội dung ủng hộ PRC một cách sai lệch hoặc thiên vị và ngăn chặn những tiếng nói chỉ trích.[2]

Các hoạt động bóp méo thông tin do bộ máy Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) thực hiện đã được viết thành một cuốn sách với tựa đề “Gián điệp và dối trá”(Spies and Lies) của tác giả Alex Joske, nhà xuất bản Hardie Grant Books, 2022). Trong đó, phải kể đến sự hiện diện đến nghẹt thở của các cơ quan giám sát của Bắc Kinh trên các trang mạng xã hội như Facebook, LinkedIn, Instagram hay X (trước đây là Twitter), Reddit, Quora và thậm chí cả Pinterest. Một trong những mục đích của họ là tấn công những người chỉ trích Trung Quốc: các nhà nghiên cứu, các nhà báo, các nhà khoa học chính trị, các quan chức dân cử và các nhà hoạt động khác, dù họ ở đâu trên thế giới. Những người này bị bôi nhọ, thậm chí “bị

dìm xuống bùn đen” vì những thông tin giả tạo. Tháng 8 năm nay, Meta (công ty mẹ của Facebook) tuyên bố đã xóa 7.700 tài khoản Facebook và gần 1.000 trang thông tin sai lệch có nguồn gốc từ Trung Quốc.[3] 

Người biểu tình phun nước vào ảnh Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong một cuộc biểu tình phản đối hành động của Trung Quốc đối với Philippines ở Biển Đông. Cuộc biểu tình ở Manila hôm 11/8/2023. AFP

Câu chuyện mà tờ Rappler phát hiện ra

Mới đây, tờ báo Rappler của Philippines đã có một phóng sự điều tra với tựa đề: “Tuyên truyền ủng hộ Trung Quốc đã được gieo mầm trực tuyến ở Philippines như thế nào?”[4] Câu chuyện của phóng sự này rất đáng được lưu tâm.

Ngày 5/8/2023, xảy ra sự cố tàu Hải cảnh Trung Quốc phun vòi rồng vào tàu Cảnh sát biển Philippines nhằm ngăn chặn phía Philippines tiếp tế cho binh sĩ trên con tàu mắc cạn  BRP Sierra Madre tại Bãi Cỏ Mây thuộc Trường Sa.

Khi sự cố này diễn ra, hầu hết dư luận trên thế giới và ở Philippines đã lên án Trung Quốc và bảo vệ Philippines, tuy nhiên lại có một số người đã thể hiện quan điểm ngược lại.

Điều tra của Rappler cho thấy đã có một nhóm thể hiện thân Trung Quốc trên Facebook trong nhiều năm đã truyền bá và tuyên truyền những thông tin sai lệch để ủng hộ Trung Quốc. Nhóm này đã được hình thành dưới thời chính quyền của cựu tổng thống Rodrigo Duterte.

Hội đồng An ninh Quốc gia (NSC) hiện đang giám sát các tác nhân trực tuyến thúc đẩy các câu chuyện ủng hộ Trung Quốc, sau vụ tấn công bằng vòi rồng của Trung Quốc vào tháng 8. Trợ lý Tổng Giám đốc NSC Jonathan Malaya cho biết họ nhận thấy các bài đăng trực tuyến lặp lại tuyên bố của Trung Quốc rằng việc họ sử dụng vòi rồng chống lại tàu Philippines là vô hại.

Ảnh hưởng của Trung Quốc trên không gian trực tuyến của Philippines không phải là mới. Vào năm 2020, Facebook đã gỡ bỏ một “mạng không xác thực” được cho là của các cá nhân Trung Quốc. Mạng lưới này bao gồm những người tham gia chia sẻ nội dung ủng hộ Duterte, ủng hộ các yêu sách biển của Trung Quốc ở Biển Đông và ủng hộ việc tăng cường ảnh hưởng của Trung Quốc trong khu vực.

Một năm trước đó, Facebook đã đánh sập một mạng lưới không xác thực khác bao gồm các tác nhân do “các cá nhân có liên quan đến chính phủ Trung Quốc” điều hành vào năm 2019.

Lần đầu tiên các bài đăng ủng hộ Trung Quốc trên Facebook tăng đột biến vào khoảng quý 2 năm 2018, khi Trung Quốc lắp đặt tên lửa trên các đảo nhân tạo ở khu vực Biển Đông. Những bài đăng trực tuyến này đã hạ thấp hành động của Trung Quốc.

Những câu chuyện này bắt nguồn từ những lập luận hạ thấp chiến thắng của Philippines tại La Hay, nơi chính quyền cũ của Aquino đưa vụ kiện của nước này ra Tòa trọng tài chống lại Trung Quốc về Biển Đông vào năm 2016.

Họ biện minh và thúc đẩy đề nghị của Trung Quốc về thăm dò chung tại các khu vực nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines, mặc dù nước này đã thắng phán quyết của tòa trọng tài.

Đối với Malaya, những câu chuyện này rất nguy hiểm. “Chúng tôi cần những nguồn tài nguyên này vì lợi ích của đất nước, ngư dân, nền kinh tế xanh của chúng tôi – điều mà chúng tôi hy vọng sẽ mang lại cho chúng tôi sự phát triển kinh tế. Vì vậy, đây không chỉ là vấn đề toàn vẹn lãnh thổ hay chủ quyền. Đây cũng là vấn đề an ninh lương thực”, ông nói.

“Nếu bạn viết điều gì đó trên bài đăng trên Facebook của mình, hoặc bạn đưa ra tuyên bố công khai, hoặc bạn viết một chuyên mục, điều đó không có nghĩa là bạn ủng hộ Trung Quốc. Bạn chỉ đang thể hiện quyền tự do ngôn luận của mình. Nhưng chúng tôi hoảng hốt khi thấy họ có tổ chức. Họ đang làm theo kịch bản đến từ Trung Quốc,” Malaya nói.

Vấn đề về các căn cứ của Thỏa thuận Hợp tác Quốc phòng Tăng cường (EDCA) cũng trở thành chủ đề nóng đối với những người ủng hộ Trung Quốc trên mạng. Các bài đăng ủng hộ Trung Quốc lại tăng vọt vào nửa đầu năm 2023, sau khi chính quyền Marcos tuyên bố vào tháng 2 rằng họ sẽ cho phép Mỹ tiếp cận nhiều căn cứ quân sự hơn. Các bài viết đề cập đến sự phụ thuộc của đất nước vào Washington và những nguy hiểm mà điều này gây ra.

Các bài đăng ủng hộ Trung Quốc lặp lại tuyên bố của truyền thông nhà nước Trung Quốc rằng các căn cứ quân sự bổ sung cho EDCA khiến Philippines trở thành “con tốt” trong cuộc chiến Mỹ-Trung sắp xảy ra ở Đài Loan – một tuyên bố đã bị chính phủ Philippines nhiều lần phủ nhận.

“Nếu lợi ích của Philippines và Mỹ giao nhau, điều đó không có nghĩa chúng tôi là con tốt. Điều đó chỉ có nghĩa là Philippines đang theo đuổi lợi ích quốc gia của chính mình và Mỹ cũng đang theo đuổi lợi ích quốc gia của chính mình. Và sẽ có lúc những lợi ích đó sẽ khác nhau”, Malaya nói.

Mặc dù những bài đăng này không đạt được tương tác cao trên mạng xã hội, nhưng Malaya cho rằng cần phải gióng lên hồi chuông cảnh báo.

Một tác nhân nổi bật thúc đẩy các quan điểm ủng hộ Trung Quốc là Viện Nghiên cứu Phát triển Tích hợp (IDSI), một nhóm tự nhận mình là một tổ chức tư vấn. Mặc dù tự nhận là một think tank, nhưng nó không có nghiên cứu nào được công bố ban đầu trên trang web của mình, trang này không còn tồn tại kể từ ngày 30 tháng 10. Tuy nhiên, nó thường xuyên đăng nội dung ủng hộ độc tài, chống tự do có lợi cho Trung Quốc trên trang Facebook của mình.

IDSI thường được Manila Times và SMNI, hai tổ chức truyền thông có lịch sử thúc đẩy thông tin sai lệch và tấn công những người chỉ trích chính phủ Duterte, thông qua các cuộc phỏng vấn và chuyên mục ý kiến, tạo nền tảng cho IDSI.

Bài học cho Việt Nam

Câu chuyện của Philippines mà Rappler chỉ ra có lẽ sẽ giúp Việt Nam rất nhiều. Chúng ta còn nhớ trước khi sự kiện ngày 5/8 xảy ra thì dường như một kịch bản của tình báo Trung Quốc “đạo diễn” khá công phu.

Ngày 16/7 một bài báo trên Manila Times[5] dựa trên một “tài liệu mật” bị lộ của Bộ Quốc phòng Việt Nam về việc bồi lấp đảo. Bắc Kinh đã sử dụng các điệp viên để lấy cắp tài liệu, sau đó sửa chữa nội dung của tài liệu, rồi sử dụng một tờ báo thân Bắc Kinh tại Manila để loan tin, hòng tạo sóng dư luận. Sau đó, bài báo tiếp theo cũng trên Manila Times[6] cũng dựa trên tài liệu giả mạo đó để làm tăng mức độ nghiêm trọng.

Một số người Philippines biểu tình trước Đại sứ quán Việt Nam tại Manila hồi tháng 7/2023. Ảnh: Screenshot Manila Times

Đến ngày 1/8, một nhóm chưa bao giờ tồn tại trước đó trong các nhóm Xã hội dân sự ở Philippines, đã tổ chức một cuộc biểu tình, đốt cờ Việt Nam trước trụ sở Đại sứ quán nước này tại Manila.[7]

Sau Manila Times, Manila Bulletin, hãng tin uy tín của Nhật Bản là Nikkei Asia cũng đăng lại tin này.[8]

Tuy nhiên, “kịch bản” này đã “quá vụng về nên không thu hút được sự chú ý của công luận Philippines so với sự kiện ngày 5/8. Các chuyên gia Philippines còn tiết lộ cách thức mua chuộc của Bắc Kinh thông qua nhóm thân Trung ở Philippines thực hiện.[9]

Tuy không đạt hiệu quả cao trong “chiến dịch thao túng thông tin” nhằm đổ lỗi và chia rẽ Việt Nam và Philippines, nhưng rõ ràng, với những cách thức hành động như vậy hoàn toàn có thể lặp lại với Việt Nam ở một mức độ khác cũng như ở một hoàn cảnh khác.

Chính vì vậy, Việt Nam cần có những kế hoạch để chống lại các “cuộc chiến thông tin” như vậy.

____________

Tham khảo:

[1] https://guides.lib.umich.edu/fakenews

[2] https://www.state.gov/gec-special-report-how-the-peoples-republic-of-china-seeks-to-reshape-the-global-information-environment/

[3] https://www.livemint.com/technology/tech-news/meta-removes-thousands-of-facebook-accounts-linked-to-chinese-influence-campaign-says-biggest-single-takedown-11693372243573.html#

[4] https://www.rappler.com/newsbreak/investigative/ways-how-china-propaganda-seeded-online-philippines/

[5] https://www.manilatimes.net/2023/07/16/news/vietnam-beefs-up-militarization-in-wps/1900884

[6] https://www.manilatimes.net/2023/07/27/news/vietnam-builds-more-facilities-in-spratlys/1902626

[7] https://asianews.network/vietnam-wants-philippines-to-strictly-handle-flag-vandalisation-protests-chinas-island-exercises/

[8] https://asia.nikkei.com/Politics/International-relations/South-China-Sea/Vietnam-said-to-plan-military-buildup-on-South-China-Sea-footholds

[9] https://globalnation.inquirer.net/218006/china-using-operators-to-divide-ph-on-wps-nsc

* Bài viết không thể hiện quan điểm của Đài Á Châu Tự Do.

Vẫn biết anh chẳng như lời anh vẫn nói

 Bình luận của Tối Linh

Hình chụp công trình nhà ở của ca sĩ Mỹ Linh ở rừng phòng hộ Sóc Sơn chụp từ trên cao-Đỗ Nam Trung

Ngôi nhà vườn của ca sĩ Mỹ Linh tại Sóc Sơn “đã được xử lý dứt điểm các hạng mục xây sai phép”, vào tháng 8/2023, theo lời chủ tịch huyện Sóc Sơn.

Ca sĩ Mỹ Linh và chồng là nhạc sĩ Trương Anh Quân mua hơn 12.000 đất rừng phòng hộ tại Sóc Sơn vào năm 2001. Chủ cũ là công nhân lâm trường được giao đất lâm nghiệp để quản lý, nhưng sau đó đã tự chuyển đổi mục đích sử dụng thành đất ở. Mảnh đất của vợ chồng ca sĩ Mỹ Linh được cấp 600 m2 đất thổ cư trong diện tích này. Tuy nhiên họ đã xây dựng nhà tạm vượt diện tích cho phép hơn 100 m2.

Trong quá khứ, cứ vài năm một lần lại có một đợt cao trào thanh tra vi phạm đất rừng ở huyện Sóc Sơn. Nhà của ca sĩ Mỹ Linh cũng trong diện này. Nhưng, tất cả các cuộc thanh tra có dính chữ “Sóc Sơn” đều đạt được một kết quả thần kỳ: hô vô cùng to, vô cùng kiên quyết “phải xử lý” “phải xử lý”, nhưng hô xong thì biệt phủ, lâu đài xây trên đất rừng lại mọc lên to hơn và nhiều hơn trước.

Ông trán hói cấp vụ

Vào năm 2019, khi đang có một đợt sóng thanh tra vi phạm đất rừng, dinh cơ của ca sĩ Mỹ Linh cũng được hỏi thăm. Lúc ấy huyện ủy Sóc Sơn đã họp và giao Ủy ban huyện xử lý, trước mắt vận động gia đình tự tháo dỡ, nếu không sẽ bị cưỡng chế.

Chẳng biết quá trình vận động và tự nhận thức của hai bên ra sao mà chỉ có một khoảnh nhà tạm nho nhỏ nhưng mãi đến bốn năm sau mới xử lý được dứt điểm. Quả là phong cách làm việc nhanh nhẹn, sâu sát.

Tại sao lại có 600 m2 đất thổ cư lọt trong hơn 12.000 m2 đất rừng?

Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội quy trách nhiệm của xã, cán bộ địa chính, thanh tra xây dựng và các phòng ban vân vân của huyện Sóc Sơn và công ty Đầu tư nông lâm nghiệp Sóc Sơn đã thiếu sâu sát trong quản lý đất rừng phòng hộ và rừng đặc dụng. Cụ thể đã để các hộ gia đình và cá nhân nhận giao đất lâm nghiệp để quản lý nhưng sau đó tự chuyển đổi mục đích sử dụng đất (làm nhà ở) như trường hợp ca sĩ Mỹ Linh nói trên.

Nhưng quy trách nhiệm xong rồi thì sao? Ai sẽ xử lý, sửa chữa?

Hãy đọc một đoạn trong bài báo của nhà báo Phạm Ngọc Dương, đăng trên báo VTC News ngày 18/10/2018:

“Năm 2004 (…), tôi mất nhiều ngày lăn lộn ở xã Minh Phú và Minh Trí, hai điểm nóng xẻ rừng xây biệt thự, làm loạt bài điều tra dài kỳ về việc dân xẻ rừng Sóc Sơn bán, quan chức đại gia xây nhà trong rừng.

Quá trình điều tra, người dân kể kể, chỉ trỏ lâu đài này, biệt thự kia của ông này, bà nọ, mà thấy lạnh người, không dễ gì đăng báo được. Thậm chí, thời điểm đó có thể nguy hiểm tính mạng, sự nghiệp.

Đang lớ ngớ không biết chụp cái biệt thự nào, thì thấy có cái như cung điện châu Âu ẩn hiện trong rừng, có cả khỉ với vượn trong vườn. Hỏi dân, họ đều không biết là nhà ai. Thi thoảng, thấy có xe bóng loáng chở chủ nhân về cuối tuần, cửa rả đóng kín. Đầu tuần chiếc xe bóng lộn lại lăn bánh ra, đi mất hút.

Nghĩ không phải quan lớn, nên tôi bấm mấy kiểu ảnh, đăng lên báo, chú thích chung chung rằng “những biệt thự như thế này có nhiều ở rừng phòng hộ Sóc Sơn”.

Báo đăng xong, ngay sáng, lãnh đạo gọi xuống phòng. Thấy một ông trán hói thấp bé ngồi trong phòng.

Lãnh đạo hỏi:

- Cậu biết ai đây không?

- Em không biết anh ạ!

- Cậu biết nhà ai đây không? -Vị lãnh đạo chìa tờ báo có cái ảnh lâu đài trong rừng.

- Em cũng không biết nhà ai. Thấy to thì chụp thôi ạ.

Vị lãnh đạo báo liền quay sang người đàn ông hói đầu ngồi đối diện bảo: “Đấy! Phóng viên không biết đây là nhà ông. Tôi cũng không biết".

Lúc đó mới biết, lâu đài mình chụp là nhà một ông quan chức cấp vụ.

Ngôi nhà của ông quan chức cấp vụ thôi, cũng không ai dám động vào”.

Hình chụp công trình nhà ở của ca sĩ Mỹ Linh ở Sóc Sơn chụp từ trên cao. Hình: Đỗ Năm Trung

Cứt trâu hóa bùn

Huyện Sóc Sơn cách trung tâm Hà Nội chỉ khoảng 25 km về phía Bắc. Gần thủ đô như thế nhưng địa hình đặc biệt của Sóc Sơn có cả đồi núi, sông hồ. Nhiệt độ ở Sóc Sơn luôn thấp hơn vùng Hà Nội lại thêm không khí trong lành nên rất hấp dẫn để làm nhà nghỉ mát.

Thế cho nên rất trung thành với truyền thống lâu năm của quan ta, mặc kệ (mẹ) rừng phòng hộ với chả rừng đặc dụng. Có quyền trong tay là ông quất. Như câu chuyện nhà báo Phạm Ngọc Dương kể trên kia, số biệt thự, biệt phủ, lâu đài… to lớn mọc chi chít trên khắp Sóc Sơn, nhất là tại những xã có địa hình đẹp như nằm ven các hồ nước rộng lớn, phía trên là những đồi thoai thoải vẫn còn xanh mát bởi tán rừng.

Báo chí Việt Nam đưa các mốc suốt 17 năm thực trạng lấn chiếm đất rừng Sóc Sơn như sau:

-Năm 2006: Thanh tra Chính phủ phát hiện 650 hộ xây dựng công trình trái phép trên tổng cộng 11 ha đất lâm nghiệp. Xác định Việt phủ Thành Chương xây trên đất rừng.

-Năm 2013: Trong số các ngôi nhà lấn chiếm, phát hiện thêm biệt thự của ca sĩ Mỹ Linh xây sai phép.

-Từ tháng 1/2016 đến tháng 6/2018: Phát hiện thêm 12 công trình sai phạm.

-Tháng 10/2018: TP Hà Nội yêu cầu thanh tra toàn diện sai phạm đất đai ở hai xã Minh Trí và Minh Phú.

-Cuối tháng 10/2018: Chủ tịch xã Minh Phú, ông Nguyễn Văn Hân bị đình chỉ công tác vì để xảy ra quá nhiều vi phạm lấn chiếm đất rừng trên địa bàn.

-Tháng 3/2019: Công bố kết luận thanh tra toàn diện: Chỉ riêng hai xã Minh Phú, Minh Trí và khu vực ven bảy hồ lớn trong quy hoạch rừng đã có 797 công trình vi phạm. Tổng cộng cả huyện có đến hàng ngàn công trình lấn chiếm đất rừng phòng hộ và rừng đặc dụng.

-Tháng 9/2019: Kỷ luật 39 cán bộ UBND huyện Sóc Sơn, gồm chủ tịch và hai phó chủ tịch. Cách chức Bí thư đảng ủy đảng bộ Đội thanh tra trật tự xây dựng đô thị huyện nhiệm kỳ 2015-2020.

-Đầu tháng 11/2019: Kiểm điểm giám đốc và phó giám đốc sở  Nông nghiệp và phát triển nông thôn TP Hà Nội, giám đốc sở và năm phó giám đốc sở Tài nguyên và môi trường TP Hà Nội vì trách nhiệm trong quản lý đất rừng. Đề xuất kỷ luật cảnh cáo Giám đốc Ban quản lý rừng phòng hộ, rừng đặc dụng TP Hà Nội, bà Nguyễn Thị Thu Hằng. Cảnh cáo giám đốc văn phòng Đăng ký đất đai chi nhánh huyện Sóc Sơn, bà Vũ Thị Bích Thủy. Kiểm điểm rút kinh nghiệm, phê bình một phó chánh thanh tra sở, sáu trưởng phòng, phó phòng và công chức phòng Kế hoạch tổng hợp Sở Xây dựng TP Hà Nội.

-Tháng 12/2019: Bí thư huyện ủy Sóc Sơn, ông Phạm Xuân Phương cho biết sẽ xử lý hơn 100 m2 xây dựng trái phép của gia đình ca sĩ Mỹ Linh.

-Từ tháng 4/2019 đến tháng 8/2020: Sóc Sơn xử lý buộc tháo dỡ 40 công trình vi phạm, còn 36 công trình chưa xử lý.

-Từ tháng 1/2023 đến tháng 6/2023: Có thêm 59 công trình lấn chiếm đất rừng mới.

Khu du lịch Hoàng Lê Gia Garden, một đám công trình giả cổ châu Âu sơn vàng chóe đập vào mắt ngay bên bờ hồ Đồng Đò. Sát cạnh là những tòa tháp nhọn thân trắng mái đen lô nhô hình như bắt chước các lâu đài Đức cổ nhưng trông ngây ngô hài hước như một bản sao bị vò nhàu. Tiếp đến cũng lại là lâu đài (tỏ vẻ) uy nghi màu đỏ cam mái đen, với những vòm cửa sổ hẹp cao cũng bắt chước một nước châu Âu cổ nào đó. Màu sắc và kiến trúc của tất cả các công trình trông hệt như những võ sĩ đang ra sức đấm vào mặt nhau.

Một khu du lịch rất to khác tên Thiên Phú Lâm lại có nguồn gốc rất thú vị.

Tại xã Minh Phú, ông Ngô Văn Cam (đồng chí này là con/em/cháu của đồng chí nào?) được huyện Sóc Sơn cấp sổ lâm bạ và cho sử dụng tổng cộng 15 ha đất lâm trường để thực hiện dự án trồng rừng.

Trồng rừng đâu chả thấy. Có được đất (rừng của Nhà nước) trong tay, Cam lập tức xé lẻ ra bán cho những Quýt, Bưởi, Bòng, Chanh, Quất… tổng cộng đến 55 hộ với diện tích gần 13 ha. Các hộ này lập tức xây dựng, cuối cùng có đến 69 công trình kiên cố mọc lên trên gần 4.400 đất (rừng). Còn lại 6 ha, Cam làm luôn Khu du lịch mang tên Thiên Phú Lâm, gồm 21 công trình lớn bé nhà hàng, khách sạn, sảnh chờ, phòng nghỉ… với đủ thứ hầm bà lằng như tháp Eiffel thu nhỏ, Vạn lý trường thành, rừng lá phong (giả) Canada… hoạt động bành trướng từ năm 2007.

Đó chỉ là một ví dụ nhỏ.

Trên tất cả các trang du lịch, những khu du lịch đó đều được tung tiền làm quảng cáo, rao hàng ầm ĩ là khu du lịch sinh thái thiên đường gần Hà Nội. Bán vé ầm ầm, tiền vào òng ọc.

Đầu tháng 8/2023, trên mạng xã hội lan truyền hình ảnh về một loạt xe hơi khá đắt tiền bị chôn trong suối đất đỏ đến tận gần nửa thân xe, ven một con đường uốn lượn trong rừng.

Dân mạng dò ngay ra vị trí này là ven một con hồ tại xã Minh Phú. Con đường bị đất đỏ vùi lấp cùng với 13 chiếc xe hơi hóa ra là một đoạn đường trái phép. Đoạn đường này thẳng thớm và khá rộng rãi dài đến 600 m, rộng đến 6 m, toàn bộ bê tông hẳn hoi, dẫn từ dưới chân lên đến lưng chừng đồi Dõng Chum, nổi bật trên tất cả hình ảnh chụp từ trên cao của khu vực sạt lở.

Xung quanh có đến 6 công trình xây dựng “hoành tá tràng”, trong đó 4 công trình là homestay/biệt thự kiên cố đã hoàn thiện với phần xây dựng mỗi công trình khoảng 300 m2-400 m2 trong khuôn viên hàng ngàn m2. Có công trình đã đón khách vào nghỉ.

Hai biệt thự nhà vườn còn lại, một đang xây dở, một đã xây xong từ lâu, nằm trên điểm cao nhất của con đường.

Theo báo Pháp luật TP HCM, dân địa phương cho biết tất cả các công trình kể trên và cả con đường bê tông đều được xây dựng trong khoảng hai năm 2021-2022.

Còn theo chính quyền địa phương thì đó là do các resort, homestay, biệt thự… hai bên đường tự góp tiền vào tự xây dựng (để có đường to dẫn vào công trình của họ).

Ngay sau đó, chính quyền địa phương đã cho xe cày tung đoạn đường bê tông này lên, xem như trả lại hiện trạng cũ.

Đến đây mới gọi là bố của hay ho này.

Cả một đống công trình hoành tá tràng như thế, xây dựng rầm rộ như thế mà “hóa ra” đến tận bây giờ địa phương mới biết á?

Mà cũng chỉ sau khi không thể nào bưng bít được nữa vì thiên hạ hồn nhiên chia sẻ ảnh ọt đi khắp nơi rồi thì địa phương mới “hóa ra” á?

Vẫn biết anh chẳng như lời anh đã nói

Tất cả những chuyện thú vị kể trên: vài chục năm chưa xử lý nổi phần xây dựng trái phép của gia đình một ca sĩ (Mỹ Linh), một họa sĩ (Thành Chương), hay câu chuyện ông đầu hói cấp vụ chủ nhân của lâu đài kiểu Âu châu giữa rừng nuôi cả khỉ vượn nhảy nhót bên trong, hàng trăm lâu đài biệt thự resort ngang nhiên lấn chiếm đất rừng chưa xử lý xong đã lại nở ra cả ổ lấn chiếm khác, lập dự án trồng rừng rồi đem xé nhỏ bán dạng đất ở… cho đến câu chuyện ông giời nổi giận giáng xuống dòng lũ bùn.

Chỉ để tái khẳng định một điều: ông bà chủ của các lâu đài đều thuộc hạng tai to mặt lớn hoặc “quan hệ rộng”, đến nỗi toàn bộ đám lãnh đạo huyện Sóc Sơn đều phải xếp de, im thin thít, có tai như điếc có mắt như mù. Chứ ba cái anh cán bộ xã thì chỉ là loong toong, bảo ký thì ký, đố dám cãi nửa chữ.

Cơ cấu siêu tham nhũng này chính là bản chất và bộ mặt thật của hệ thống quyền lực Việt Nam. Do vậy, toàn bộ câu chuyện kiểu Sóc Sơn sẽ lặp lại y như vậy ở tất cả các vùng, các lĩnh vực, các ngành nào “các anh” hít ngửi thấy mùi đặc quyền đặc lợi.

Trong cơ chế đó, vài cuộc thanh tra, hốt đi vài chục cán bộ cấp giám đốc sở trở xuống-chỉ là kết quả tạm thời có tính chất trấn an dư luận (dân gian gọi là mị dân) của một cuộc chơi rất nhỏ giữa các phe. Cán bộ bé (bị buộc) cấp phép xây dựng trái phép vào lò. Còn những ông trán hói cấp vụ trở lên, chủ nhân thật sự của những lâu đài lấp ló trong rừng đặc dụng, khối sức mạnh thật sự phanh thây đất rừng Sóc Sơn thì chẳng ai bị rụng đến một sợi lông.

Sau sự động thái rung cây dọa khỉ mang tên thanh tra, quyền lợi sẽ được phân chia lại giữa các tay to trên bàn chơi. Kết quả cuối cùng chắc chắn sẽ là rừng phòng hộ và rừng đặc dụng Sóc Sơn bị xẻ thịt tan tành, và rồi được hợp pháp hóa toàn bộ bằng một quyết định thay đổi mục đích sử dụng đất. Lấy lý do đất cằn cỗi, không còn giá trị phòng hộ và đặc dụng nên chuyển thành đất ở hết.

Ca sĩ Mỹ Linh có một bài hát đóng đinh tên tuổi có tên Trưa vắng. Trong đó có một câu rất hay: “Vẫn biết mây trời bay là bay đi mãi/Vẫn biết anh chẳng như lời anh vẫn nói”.

Vận vào vụ Sóc Sơn, mới thấy quả thật vật nào chủ nấy, đồn đúng như lời. Các anh chẳng như lời anh vẫn nói (trên tivi, trên báo chí, trước quốc hội, trước cử tri, trong hội nghị các ngành các cấp, trong bản kiểm điểm đảng viên…) đâu!

Cứ bình tĩnh mà xơi!

_____________

Tham khảo:

https://cand.com.vn/dieu-tra-theo-don-ban-doc/cuong-che-cac-cong-trinh-vi-pham-lan-chiem-dat-rung-soc-son-trong-thang-8-va-thang-9-i704222/

https://nld.com.vn/thoi-su/vu-hang-loat-oto-bi-vui-lap-pha-do-tuyen-duong-vi-pham-20230807204318827.htm

https://nld.com.vn/thoi-su/nhung-resort-homestay-moc-tren-mang-doi-troc-o-khu-vuc-nhieu-vi-pham-trat-tu-xay-dung-20230806081552133.htm

https://nld.com.vn/thoi-su/can-canh-giai-cuu-hang-loat-oto-bi-vui-lap-o-noi-nhieu-vi-pham-trat-tu-xay-dung-20230804185808062.htm

https://digiticket.vn/blog/thien-phu-lam/

* Bài viết không thể hiện quan điểm của Đài Á Châu Tự Do

Thế chẳng lẽ ‘dùng tiếng Việt’ cũng phải trả tiền tác quyền?

 Trân Văn-17/11/2023

Hình minh hoạ.

Trân Văn

Tuần này, công chúng có thêm một lần ngỡ ngàng và ngao ngán về nhận thức, năng lực trí tuệ của những cá nhân có học hàm, học vị cao đang góp phần vào việc định đoạt đủ thứ tại Việt Nam...

***

Tại hội nghị - hội thảo do Bộ Văn hóa Thể thao Du lịch (VHTTDL) tổ chức để “xin ý kiến về việc sửa Luật Di sản văn hóa”, Phó Giáo sư – Tiến sĩ Trần Văn Hải làm việc tại Đại học Khoa học xã hội nhân văn thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, cần buộc người khai thác di sản văn hóa phải trả phí cho cộng đồng sở hữu di sản – điều mà theo ông Hải đã bị Luật Sở hữu trí tuệ bỏ sót. Để minh họa cho đề nghị này, ông Hải nêu ví dụ: Nơi làm phim Sơn Tinh – Thủy Tinh từ truyền thuyết phải có nghĩa vụ trả tiền tác quyền cho cơ quan đại diện chủ sở hữu là Cục Di sản văn hóa thuộc Bộ VHTTDL. Cũng theo ông Hải, các các đài truyền hình phát sóng những tiết mục trình diễn hát xoan - một di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại – phải trả phí cho cộng đồng sở hữu di sản là người dân Phú Thọ.

Theo ông Hải, Luật Di sản văn hóa mới cần quy định cộng đồng nơi di sản văn hóa được sáng tạo, thực hành và lưu truyền là chủ sở hữu của di sản văn hóa đó và phải được hưởng quyền tài sản với di sản văn hóa bên cạnh quyền nhân thân. Trong các quyền tài sản đối với di sản văn hóa, phía sở hữu phải có quyền hưởng lợi nhuận qua việc cho phép làm tác phẩm phái sinh từ di sản văn hóa. Cho dù Công ước Berne và luật pháp Việt Nam chỉ bảo hộ quyền tác giả trong vài chục năm nhưng ông Hải cho rằng: Cộng đồng là tác giả của những di sản văn hóa phi vật thể mà cộng đồng thì tồn tại vĩnh viễn nên việc bảo hộ quyền công bố và quyền tài sản đối với di sản văn hóa phi vật thể không bị giới hạn về thời gian, thành ra khai thác truyền thuyết Sơn Tinh – Thủy tinh, hát xoan phải trả phí cho nhà nước tổ chức đại diện cộng đồng (1)!

***

Từ ý tưởng của của ông Hải, nhiều người đã triển khai thêm khả năng... gia tăng nguồn thu cho ngân sách, chẳng hạn ông Phạm Hoài Nhân hiến kế: Tôi đề nghị buộc tất cả các bà, các mẹ, các dì, các chị nộp phí khi hát ru cháu, con, em vì đã sử dụng di sản văn hóa của dân tộc. Nộp cho ai và nộp bao nhiêu thì đề nghị... quốc hội xem xét. Quan Tang – một thân hữu của ông Nhân – bổ sung: Nên buộc cả những người có tên trùng với tên người, địa danh, vật dụng,... là di sản văn hóa nộp tiền... mãi danh luôn (2). Cũng có những người không đủ bình tĩnh để bỡn cợt như ông Nhân và bạn bè mà nhận định thẳng tưng, ví dụ Vỹ Đặng: Khùng hết rồi, ngáo đá hết rồi. Tất cả cũng do tiền mà băng hoại hết! song một số thân hữu của Vỹ Đặng như Nguyễn Thị Thanh Chung không đồng tình vì: Ý tưởng đó rất hay, người thường không nghĩ ra được (3)!..

Giống như rất nhiều người sử dụng mạng xã hội, Anh Son Tran Duc cho biết ông thấy... tức cười vì Sơn Tinh - Thủy Tinh là một truyền thuyết dân gian, thuộc loại hình “tác phẩm văn học, nghệ thuật dân gian” mà cả Công ước Berne (có hiệu lực tại Việt Nam từ 2004) lẫn Luật Sở hữu trí tuệ của Cộng hòa XHCN Việt Nam chừa ra bởi là sáng tạo tập thể dựa trên truyền thống, là tài sản chung của cộng đồng, không có thời hạn bảo hộ, người sử dụng không phải thông báo cho ai và không trả bản quyền khi sử dụng vì không biết trả cho ai. Ông Sơn thắc mắc: Ông Hải dựa vào đâu để đưa ra cái ý kiến “nhà làm phim Sơn Tinh - Thủy Tinh cần nộp phí tác quyền cho… Cục Di sản Văn hóa” và... ai ủy quyền cho Cục Di sản văn hóa đứng ra thu phí một tác phẩm văn hóa nghệ thuật dân gian thuộc sở hữu cộng đồng từ hàng ngàn năm qua? Trong số những thân hữu tham gia bình luận về vấn đề Anh Son Tran Duc nêu ra, có Hoa Báo Xuân than: Ăn không chừa cả cái nịt! Hậu Kc Nguyễn băn khoăn: Còn cái gì không bán nữa chăng? Vĩnh Khánh Nguyễn Phước dự đoán: Viết và nói về Cuội và Hằng Nga cũng phải nộp tác quyền nha. Muốn leo lên cầu vồng, cầu Ô Thước phải mua vé nha. Có người như Đặng Tiến còn cho rằng: Xài tiếng Việt sẽ phải trả phí tác quyền cho đại diện là Viện gì đó! Lê Triều Quang giải thích lý do là: Đang ở cao trào thu, phạt, đòi tiền (4)!

Huỳnh Duy Lộc cũng nhấn mạnh chuyện thiên hạ xem các sản phẩm văn hoá của cộng đồng hay tác phẩm của những tác giả đã quá thời hạn bảo vệ tác quyền thuộc quyền sở hữu của cộng đồng, không cần phải bảo vệ bằng luật bản quyền và không thể đòi tiền tác quyền qua việc giới thiệu “public domain”: “creative materials that are not protected by intellectual property laws such as copyright, trademark, or patent laws”, đồng thời bày tỏ băn khoăn về năng lực nhận thức của Phó Giáo sư – Tiến sĩ Trần Văn Hải. Theo Van Hung: Hầu hết các Phó Giáo sư – Tiến sĩ cũng như ông Hải chỉ có điều là các ông khôn hơn thì ít nói hoặc không nói gì, còn ai " lỡ nói" đều không giấu được trình độ thật! Huu Hello thì mắng: Cục Di sản có phải con cháu của các cụ Sơn Tinh – Thủy tinh không mà vòi tiền, nhảm! Hoang Phan Van tin rằng: Đang thiếu tiền nên nhìn đâu cũng thấy phải thu. Văn Vũ tán thành: Tư duy bị tiền đóng đinh rồi! Pham Giao ngao ngán: Giờ, quan chức mở miệng ra là... tiền, nhét chưa đầy thì chưa hài lòng (5).

***

Chưa rõ Bộ VHTTDL có đồng cảm với ... Phó Giáo sư – Tiến sĩ Trần Văn Hải và Quốc hội Cộng hòa XHCN Việt Nam có... luật hóa đề nghị của ông hay không nhưng tại sao chỉ những người như ông Hải mới được mời cho ý kiến về lập pháp, lập quy?

Chú thích

(1) https://tuoitre.vn/nha-lam-phim-son-tinh-thuy-tinh-can-nop-phi-tac-quyen-cho-cuc-di-san-van-hoa-20231113195521867.htm

(2) https://www.facebook.com/phnhan/posts/pfbid0jyKby9YgwHM6ZYhu8do4V8vPnkbT8Fjbrc7jnuJ11PM1QvZWZ3hzrKndAiPyRK7Tl

(3) https://www.facebook.com/dangvysg/posts/pfbid0gmLV41EVvatAWh2cNnRCGo7LeuGyYgYArBxBvF8eTrk2dQs8tWsLpFKhbJnSrf5al

(4) https://www.facebook.com/anhson.tranduc/posts/pfbid0332sc6JJRTn2wEvs7CMhzzrEhLzM3RTn7ui2uAsffHzuJvASv3cgkDfwSrQpCXjWfl

(5) https://www.facebook.com/loc.huynhduy/posts/pfbid021BX8q4f2U8o88VhmJZcMKQsNZnv78m4KNNJSDpX8EahzXWkXnDo6JyrGKzTBZ1s5l

Cần kiếm tiền suốt đêm, người già nên tiếp tục lao động và... GDP

 Trân Văn-17/11/2023

Những dấu hiệu cho thấy chính phủ Việt Nam đang sốt ruột kiếm tiền dường như phát xuất từ việc tiếp tục không đạt chỉ tiêu tăng trưởng GDP theo... kế hoạch.

Cứ như những gì truyền thông Việt Nam đã tường thuật thì rõ ràng hệ thống công quyền Việt Nam đang hết sức sốt ruột trong chuyện kiếm tiền.

Hôm 15/11/2023, tại hội nghị “Phát triển du lịch Việt Nam nhanh, bền vững”, ông Phạm Minh Chính – Thủ tướng Việt Nam đã “yêu cầu chủ tịch UBND các cấp chỉ đạo đổi mới tư duy quản lý và phát triển du lịch, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế đêm gắn với du lịch theo phương châm nhà nước, doanh nghiệp, nhân dân đồng hành phát triển du lịch”.

“Kinh tế đêm” là cách Việt Nam gọi hoạt động kinh doanh ăn uống, giải trí từ sáu giờ chiều hôm trước đến 6 giờ sáng hôm sau để kiếm tiền, phát triển kinh tế. Trước đây, “kinh tế đêm” chỉ được phép thực hiện theo kiểu thí điểm ở vài nơi nhưng giờ, chính phủ Việt Nam mong muốn 12 tỉnh, thành phố trong cả nước “phấn đấu để đến năm 2025 có ít nhất một mô hình phát triển sản phẩm du lịch đêm” (1).

Hôm nay (16/11/2023), tại hội nghị “Biểu dương người cao tuổi làm kinh tế giỏi toàn quốc lần thứ tư, giai đoạn 2018 – 2023”, ông Chính vừa cam kết sẽ “phấn đấu để người cao tuổi có cuộc sống ngày càng tốt hơn, có điều kiện thuận lợi nhất để làm giàu cho gia đình và xã hội”, vừa đề nghị “các cụ, các bác, các anh, các chị làm kinh tế giỏi hơn, tiếp tục là chỗ dựa vững chắc cho các thế hệ con cháu, đem trí tuệ, kinh nghiệm, tâm huyết, bản lĩnh của mình đóng góp ngày càng nhiều cho quê hương, đất nước”.

Theo truyền thông Việt Nam, lần này có 273 người cao tuổi cư trú tại 63 tỉnh, thành phố trên toàn quốc được tôn vinh “Tuổi cao - Gương sáng”. Tuy nhiên không thấy truyền thông Việt Nam giới thiệu bất kỳ ai trong số 273 người được chọn làm “đại diện cho hơn bảy triệu người cao tuổi đang sản xuất, kinh doanh, trực tiếp tham gia phát triển kinh tế, đóng góp hiệu quả, thiết thực cho phát triển đất nước”(2), nên không biết chính xác họ bao nhiêu tuổi và đang sản xuất, kinh doanh những gì.

Không rõ cách tính “bảy triệu người cao tuổi đang sản xuất, kinh doanh, trực tiếp tham gia phát triển kinh tế, đóng góp hiệu quả, thiết thực cho phát triển đất nước” của Hội Người Cao tuổi có theo phương thức Hội Liên hiệp Phụ nữ xác lập tư cách “doanh nhân” chăng? Nếu giống, nếu “mỗi người nghèo là một doanh nhân” (3), trong “bảy triệu người cao tuổi đang sản xuất, kinh doanh, trực tiếp tham gia phát triển kinh tế, đóng góp hiệu quả, thiết thực cho phát triển đất nước” ấy có bao nhiêu cụ lượm phế liệu, bán vé số?

***

Cứ như những gì truyền thông Việt Nam đã tường thuật thì rõ ràng hệ thống công quyền Việt Nam đang hết sức sốt ruột trong chuyện kiếm tiền. Không phải tự nhiên mà chính phủ Việt Nam dùng Trung Quốc, Thái Lan làm ví dụ để thúc đẩy phát triển “kinh tế đêm” dù những ví dụ ấy không... đúng đắn lắm: 36.000 tỉ nhân dân tệ mà Trung Quốc kiếm được, hay năm tỉ Mỹ kim mà Thái Lan kiếm được từ “kinh tế đêm” đều là những khoản thu được trước khi COVID-19 bùng phát thành đại dịch toàn cầu.

Khi công khai bày tỏ sự không hài lòng về sản phẩm du lịch tại Việt Nam còn nghèo nàn, chỉ có phố đi bộ, ăn uống nên thiếu sức hấp dẫn, không có khả năng cầm chân du khách và kích thích họ chi tiêu, cả ông Thủ tướng lẫn ông Bộ trưởng Văn hóa Thể thao Du lịch Việt Nam muốn gắn “kinh tế” với “giải trí” thông qua ví dụ... Bộ trưởng Du lịch Thể thao Thái Lan vừa đề nghị cho các hộp đêm tại Bangkok, Pattayan, Phuket, Phang Nga và Krabi mở cửa đến bốn giờ sáng... Khuyến khích gắn “kinh tế” với “giải trí”, thúc đẩy gia tăng kiếm tiền qua hoạt động về đêm, chọn Trung Quốc, Thái Lan như mô hình tham khảo thì sẽ cho phép những loại hoạt động nào mà cần “đổi mới tư duy, cách làm với các biện pháp sáng tạo, đột phá”?

Những dấu hiệu cho thấy chính phủ Việt Nam đang sốt ruột kiếm tiền dường như phát xuất từ việc tiếp tục không đạt chỉ tiêu tăng trưởng GDP theo... kế hoạch. Chính phủ Việt Nam mới chính thức thừa nhận tăng trưởng GDP năm nay sẽ chỉ trên 5% chứ không phải là 6,5% như đã cam kết và dù không ít đại biểu quốc hội ngần ngại vì thực trạng kinh tế èo uột nhưng tuần trước Quốc hội Việt Nam vẫn nhất trí cao là chỉ tiêu tăng trưởng GDP của năm tới phải từ 6% đến 6,5% (4).

Suy thoái, lạm phát vốn là vấn nạn kinh tế của toàn cầu nhưng không như nhiều quốc gia khác, hệ thống chính trị, hệ thống công quyền Việt Nam chưa đưa ra được bất kỳ giải pháp nào thật sự hữu ích để hỗ trợ doanh giới, ổn định dân sinh, tạo ra sự hồi phục thật sự sau những biến động do đại dịch COVID 19. Bên cạnh những tuyên bố, cam kết hết sức chung chung, nỗ lực rõ ràng nhất, đáng kể nhất của những viên chức hữu trách là... đạt chỉ tiêu tăng trưởng GDP!

***

Cách nay năm năm, khi trò chuyện với tờ Tia Sáng về tăng trưởng GDP, bà Phạm Chi Lan – một chuyên gia kinh tế - lưu ý: GDP là một loại thước cần dùng để đo mức độ tăng trưởng, đặt ra mức độ tăng trưởng GDP là cần thiết nhưng tăng trưởng GDP phải đi cùng với chất lượng và hiệu quả, cải thiện chất lượng tăng trưởng chứ không phải tăng trưởng GDP bằng mọi giá và không thể biến tăng trưởng GDP thành một thứ thành tích cho nhiệm kỳ.

Bà Lan giải thích, sở dĩ các chuyên gia kinh tế, đặc biệt chuyên gia kinh tế trong nước liên tục cảnh báo đừng chạy theo tăng trưởng GDP thuần túy vì đã có những chuyện như chuyện từng xảy ra dưới thời ông Nguyễn Tấn Dũng làm Thủ tướng: Khi nhận ra không thể đạt được mục tiêu tăng trưởng GDP của năm đó thì thúc ép hút thêm một triệu tấn dầu để bán bất kể giá dầu thế giới đang giảm rất mạnh. Tuy bán dầu trong bối cảnh đó sẽ lỗ nặng nhưng bán đi một triệu tấn đầu sẽ đẩy GDP lên. Tương tự, bắt ngành than khai thác thêm than dù đang ứ đọng chín triệu tấn than. Chưa kể đến chuyện xào nấu dữ liệu để đạt yêu cầu (5)!

Giờ thì sao? Bất kể thực trạng càng lúc càng tồi tệ, tương lai của tất cả các giới càng ngày càng u ám, thiên hạ chỉ thấy từ hệ thống chính trị đến hệ thống công quyền thúc ép giải ngân đầu tư công. Thúc ép như thế để làm gì? Để đạt được điều mà ông Nguyễn Bích Lâm – cựu Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê – phân tích: Giải ngân vốn đầu tư công tăng 1% so với năm trước sẽ thúc đẩy GDP tăng thêm 0,06%. Nếu năm nay giải ngân được 95% kế hoạch vốn đầu tư công thì sẽ thúc GDP tăng thêm 1,3% (5).

Ông cựu Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê tỏ ra rất hào hứng với “bức tranh giải ngân vốn đầu tư công tám tháng năm 2023” vì “có nhiều điểm sáng” bất kể “nhiều bộ, cơ quan trung ương và địa phương giải ngân dưới mức trung bình cả nước, thậm chí xin trả lại vốn kế hoạch năm 2023”. Ông Ngân vui vẻ giải thích đó là “hệ quả của quy trình phân bổ vốn đầu tư dàn trải theo phương châm ‘cả làng cùng vui’ mà chưa để ý tới thực trạng về môi trường pháp lý, thể chế, năng lực và khả năng hấp thụ vốn đầu tư của một số bộ, cơ quan trung ương và địa phương trong thực hiện giải ngân vốn đầu tư công”.

Khi rõ ràng còn nhiều “dự án chuẩn bị đầu tư còn sơ sài, chất lượng chưa tốt, năng lực của một số ban quản lý, chủ đầu tư, nhà thầu yếu kém”, tại sao vẫn buộc “đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công”? Sau tăng trưởng GDP hơn 5% của năm nay, vài năm nữa có thêm bao nhiêu đại án ngàn tỉ? Cứ như thế bao giờ kinh tế thực sự đạt được sự ổn định trong dài hạn, duy trì được sự cân bằng trong tăng trưởng cả về chiều rộng lẫn chiều sâu như khuyến nghị mà nhiều chuyên gia kinh tế đã nêu cách nay hơn một thập niên (6)?

Chú thích

(1) https://vnexpress.net/thu-tuong-cac-tinh-phai-tao-dieu-kien-phat-trien-kinh-te-dem-4677376.html

(2) https://vov.vn/chinh-tri/thu-tuong-nguoi-cao-tuoi-lam-kinh-te-gioi-la-guong-sang-lay-dong-long-nguoi-post1059506.vov

(3) https://thanhnien.vn/moi-nguoi-ngheo-la-mot-doanh-nhan-18523050210465183.htm

(4) https://tiasang.com.vn/dien-dan/khong-nen-chay-theo-gdp-bang-moi-gia-12563/

(5) https://tuoitre.vn/dau-tu-cong-thuc-cho-tien-chay-20230912091454078.htm

(6) https://vneconomy.vn/gdp-nam-nay-dung-chay-theo-con-so.htm

• 
  

Sau lũ rác thải "bủa vây" TP Huế

 PNO - Nước lũ vừa rút, hàng ngàn tấn rác đủ các loại rải khắp TP Huế khiến công tác thu gom rác thải sau lũ hiện rất khó khăn.

Lũ rút dần tại TP Huế để lại một khối lượng lớn bùn non và rác thải lớn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường.

Dọc các tuyến đường Nguyễn Lộ Trạch, Dương Văn An, Bạch Đằng, rác thải vương vãi trên vỉa hè, lòng đường.

Theo ông Trần Xuân Lập (ở phường Xuân Phú, TP Huế), nếu rác không được xử lý kịp thời sẽ gây ô nhiễm môi trường và bùng phát các loại dịch bệnh ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân.

Ngoài ra, có tình trạng một số người dân lợi dụng mưa lũ "ném" rác ra giữa dòng nước.

Rác thải hòa cùng nước lũ, bùn non nằm rải rác trên đường khiến việc vệ sinh các tuyến đường cũng như giúp người dân đi lại an toàn, sạch sẽ nay phải tốn thêm nhiều sức và mất thời gian hơn so với những ngày thường.

Ở khu vực các phường nội thành, việc thu dọn rác sau lũ đang được triển khai khẩn trương.

Bà con ở các phường nội thành Huế hiện đang hỗ trợ công nhân vệ sinh môi trường tập kết rác đúng nơi quy định.

Trong khi nước hạ dần cũng là thời điểm rác thải mắc lại ở chân cầu, dọc đôi bờ sông Hương khiến việc khơi thông dòng chảy cũng vô cùng vất vả.

Tại khu vực đô thị mới An Vân Dương, TP Huế, rác thải kèm theo đồ đạc của người dân bị nhấn chìm trong nước lũ nằm chất đống 2 bên đường.

Ông Ngô Thành (ở đường Nguyễn Lộ Trạch, TP Huế) cho biết: "Trận lũ vừa qua cuốn theo rất nhiều rác thải từ các vùng về trên địa bàn, rất nhiều rác thải hữu cơ trôi nổi xen lẫn với bùn non, nước lụt nên việc thu gom của công nhân rất khó khăn".

Theo ông Thành, do vị trí khúc sông qua đoạn cầu Vân Dương nằm trên khúc cua, rác thải trôi dạt về đây khá nhiều.

Tại tuyến đường Huỳnh Thúc Kháng (phường Đông Ba) và Bạch Đằng (phường Gia Hội) TP Huế, việc thu gom rác đang được triển khai hết sức khẩn trương.

Tinh thần chung là nước lũ xuống ngang đâu thu gom, dọn sạch rác hết tuyến đường đó.

Để đảm bảo vệ sinh môi trường và an toàn cho người và các phương tiện tham gia giao thông tại các tuyến đường trung tâm, như: Chi Lăng, Huỳnh Thúc Kháng, Đống Đa, Phan Bội Châu… ngay sau khi nước rút, các địa phương đã chỉ đạo các tổ dân phố huy động lực lượng, phương tiện cùng với người dân ra quân tổng dọn vệ sinh, đồng thời dọn dẹp cây cối, rác thải trôi dạt vào các vỉa hè, lòng lề đường.

Trao đổi với Báo Phụ nữ TPHCM, ông Trần Quốc Khánh - Tổng giám đốc Công ty cổ phần Môi trường và Công trình đô thị Huế - cho biết, do lượng rác phát sinh sau lũ khá lớn, công ty đã điều động 458 người làm việc từ sáng đến tối.

Chỉ tính riêng ngày 16/11, đơn vị này đã thu gom 325 tấn rác (gấp 1,2 lần so với ngày thường).

Dự kiến hôm nay và các ngày sau, lượng rác sẽ gấp 2 lần so với ngày thường.

“Chúng tôi mong muốn bà con lưu trữ rác đúng cách, đổ rác đúng nơi quy định, không tự ý tập kết rác bừa bãi và chú ý hiệu lệnh kẻng thu gom để đổ rác đúng giờ. Tinh thần của anh em công nhân là nước lũ khu vực nào rút là thu gom sạch đến đó”, ông Khánh đề nghị.

Thuận Hóa