Công an bắt Ngọc Trinh nhưng lại tha cho hai diễn viên xiếc có cùng hành vi vì hai anh này có thẻ đảng
Các trường hợp bắt bớ gần đây cho thấy chính quyền quá tự ti, mặc cảm, trước khả năng giáo dục chính thống.
Việc bắt những người nổi tiếng có hành vi “lệch chuẩn” như Khá bảnh, Nguyễn Phương Hằng hay Ngọc Trinh và có thể còn nữa cho thấy rằng công an đang áp dụng luật ngầm cho những người có ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội, tất nhiên ảnh hưởng có thể là tích cực hay tiêu cực hoặc lẫn lộn cả hai.
Những người/nhóm nói trên có đặc điểm chung là có những hành động, phát ngôn, bị coi là “lệch chuẩn” với chính quyền hoặc với tổ chức, cá nhân, xã hội. Cái ngầm ở đây chính là việc tạo nên sự bất bình đẳng trước pháp luật giữa người nổi tiếng và không nổi tiếng.
Chẳng hạn, bạn chửi chế độ, lãnh tụ, ở quán bia, hay trong nhóm kín Facebook hoặc profile có quá ít friend và follower, thì chả sao cả.
Nhưng nếu Facebook, kênh YouTube có trên vạn người theo dõi, thì có thể sẽ bị xử lý. Như mấy người trên thì lượng theo dõi có thể tới hàng triệu, nên họ bị xử lý hình sự cho tội danh khá mơ hồ đại khái là gây ảnh hưởng xấu tới nhận thức của đám đông hay xúc phạm tổ chức, cá nhân. Như vậy rõ ràng là có sự bất bình đẳng trước pháp luật giữa người nổi tiếng và không nổi tiếng.
Hay nói cách khác, pháp luật đã không rõ ràng, nên mới phải dùng luật ngầm. Tuy nhiên, việc bổ sung hay làm rõ luật trong trường hợp này là không dễ. Vì mạng XH phụ thuộc yếu tố công nghệ, nên rất khó có thể định lượng được mức độ ảnh hưởng của một hành vi, lời nói. Nhất là khi những thứ đó đều có thể làm giả.
Ví dụ, một profile Facebook có 100.000 người theo dõi, nhưng hoàn toàn có thể mua được theo dõi ảo. Hay một post có hàng vạn tương tác, nhưng cũng có thể mua dễ dàng. Mức độ ảnh hưởng có khi lại thấp hơn nhiều so với status của người khác có lượng tương tác thật.
Vậy làm thế nào để định lượng mức độ ảnh hưởng? Vô phương, sự định lượng theo lượng tương tác, comment chỉ tương đối và hoàn toàn có thể bị cãi là ảo!
Ngoài ra, sức ảnh hưởng cũng còn tùy từng thành phần xã hội. Ví dụ một KOL mà có ảnh hưởng với giới cần lao manh động thì rõ ràng là sẽ nguy hiểm trong việc kích động bạo động. KOL khác có ảnh hưởng tới giới trí thức thì không lo manh động, nhưng lại lo ngại về việc thay đổi nhận thức của xã hội. Vậy ai nguy hiểm hơn ai? Cần bắt ai trước? Chắc chắn là dựa trên cảm tính của phía công an.
Các trường hợp bắt bớ kể trên cho thấy chính quyền quá tự ti, mặc cảm, trước khả năng giáo dục chính thống. Chứ như mình hay con cái mình, thì sẽ thừa khả năng nhận thức là đừng có n gu dốt và chắc chắn không thể làm được việc hai thằng chở nhau bằng xe máy bằng cách chồng đầu! Hoặc cũng phải giáo dục để giới trẻ biết là không nên lái xe máy bằng cách thả 2 tay hay nằm ra yên, vì sẽ nguy hiểm và có thể bị phạt.
Xử lý hành vi này lẽ ra phải dựa trên hậu quả thực tế. Ví dụ Ngọc Trinh tạo nên cuộc đua xe bất hợp pháp. Hay Nguyễn Phương Hằng kêu gọi thành công 1 đám biểu tình hoặc chửi ai đó mà người đó bị trầm cảm, tự vẫn…
Tức là phải dựa trên hậu quả thực tế đã xảy ra chứ không thể dự báo hậu quả rồi bắt bớ.
Việc bắt bớ này vô hình trung đã đề cao chị Hằng hơn cả VTV, Ngọc Trinh, Khá bảnh còn hơn thày cô giáo về khả năng giáo dục. Lẽ ra, không cần phải lo sợ về sức ảnh hưởng kiểu này, ai phạm luật đâu thì xử lý đó, như Ngọc Trinh chỉ cần xử phạt hành chính, chỉ bắt bớ khi tái phạm nhiều lần…
Tóm lại là vẫn phải điều chỉnh luật để không phải sử dụng luật ngầm với sự bất bình đẳng. Phải chăng cần có thêm luật điều chỉnh hành vi của người nổi tiếng, bao gồm cả quan chức?
Từ lái xe taxi, chuyên chở di dân bất hợp pháp, hay chủ nhà trọ, cho đến những kẻ bị tình nghi điều hành đường dây môi giới vượt biên trái phép, tổng cộng 19 người bị xét xử tại tòa tiểu hình ở Paris, Pháp từ ngày 17/10 đến ngày 10/11/2023., trong vụ án 39 người thiệt mạng trong chiếc xe tải đông lạnh ở Anh năm 2019. Các phiên điều trần cho thấy sự phức tạp của vụ án khi phải xác định bị cáo là nạn nhân hay là một đầu não trong đường dây “buôn người”.
Ảnh minh họa : Phiên tòa xét xử các bị cáo bị tình nghi dính líu đến đường dây buôn người tại Bruges, Bỉ, ngày 15/12/2021.AFP - KURT DESPLENTER
Thông thường, mỗi phiên điều trần kéo dài năm tiếng, trong ba tuần đầu tiên, tòa chất vấn các bị cáo, nêu ra các cáo buộc và những bằng chứng thu thập được sau khi điều tra. Cụ thể, cơ quan điều tra của Pháp đã xác định 3 địa điểm lưu trú di dân bất hợp pháp tại Aubervilliers, Fontenay-aux-Roses, Nogent-sur-Marne, ngoại ô Paris, được coi là trạm trung chuyển trước khi sang Anh, cũng như danh tính của chủ nhà và các tài xế taxi chở di dân bất hợp pháp.
Trong số các bị cáo, có 8 người Việt. Họ bị cáo buộc các tội như hỗ trợ nhập cảnh và lưu trú bất hợp pháp người nước ngoài ở Pháp, phạm tội có tổ chức…
Trong số bị cáo người Việt, 4 người, với biệt danh là Tony, Hoàng, Long, Thắng bị cáo buộc “ngộ sát”. Qua các cuộc nghe lén điện thoại, Công tố Paris đặc biệt nhấn mạnh đến từ “hàng”, hay “gà” mà các bị cáo dùng để ám chỉ những di dân muốn vượt biên, không khác gì một loại hàng hóa bị chất trong xe tải, chỉ ra rằng những người này nhận thức được rủi ro mà các nạn nhân phải đối mặt.
Trình diện tại tòa ngày 26/10, bị cáo Hoàng, vốn đã bị theo dõi qua điện thoại từ nhiều tháng, trước khi bị bắt giữ cách nay hơn hai năm, bị cáo buộc là một trong những người tiếp nhận di dân Việt, hỗ trợ lưu trú, điều hành đường dây ở Pháp. Trước tòa, Hoàng đã bác bỏ mọi liên quan đến đường dây môi giới đưa di dân vượt biên trái phép, mà thay vào đó cho biết chỉ “hỗ trợ” đi chợ, nấu ăn, đặt xe taxi… với hy vọng được giảm giá khi sang Anh và khẳng định mình có thể là nạn nhân trong chiếc xe tử thần khiến 39 người thiệt mạng, nhưng “hôm đó quá đông người”, nên đành phải ở lại Pháp.
Luật sư của bị cáo Hoàng, Slama Dylia cho rằng “đây là vụ án rất phức tạp, bởi vì có những bị cáo phải ra hầu toà hôm nay, bị coi như là những kẻ “đao phủ”, nhưng trên thực tế, sau các phiên xử, chúng tôi có thể thấy rằng họ có thể là những nạn nhân. Những người đứng trong hàng của các bị cáo hôm nay, có thể là những người đã bỏ mạng trong xe tải cách nay 4 năm.” Theo lịch trình, vào tuần sau, còn có 4 phiên điều trần những nhân vật được cho là nắm giữ vị trí chủ chốt của đường dây tại Pháp, trước khi viện Công tố, vào ngày 07/11, sẽ đưa ra các cáo buộc chính thức. Phiên xử sẽ kết thúc vào ngày 10/11, một số bị cáo có nguy cơ phải đối mặt với án tù lên đến 10 năm.
Cảnh sát Tp.HCM bắt giữ người mẫu Ngọc Trinh hôm 19/10 vì bà lái mô tô nguy hiểm hôm 6/10.
Tại sao công an chỉ “xác minh, làm rõ” và trả lời về chuyện Quốc Cơ, Quốc Nghiệp “không đội mũ bảo hiểm, dùng xe hai bánh gắn máy làm xiếc” mà không giải thích những chuyện khác như chuyện công an quảng bá việc công an dàn hàng ngang, đứng trên mô tô phân khối lớn rồi vung tay chào là đúng hay sai?
Sau khi bị người sử dụng mạng xã hội chỉ trích kịch liệt vì hành xử thái quá đối với Ngọc Trinh (khởi tố, tạm giam nhằm... điều tra chuyện cô điều khiển mô tô mà không có giấy phép lái xe, khoe việc vừa vận hành mô tô, vừa đứng, quỳ, nằm) và sự chỉ trích này bất lợi cho hệ thống công quyền đến mức, hệ thống truyền thông chính thức không thể chọn “mũ ni che tai” như vẫn thường thấy mỗi khi có vấn đề đụng tới lực lượng bảo vệ - thực thi pháp luật (1), cuối cùng, công an Việt Nam đã lên tiếng... phân bua!
Theo công an Việt Nam thì chuyện Quốc Cơ và Quốc Nghiệp “không đội mũ bảo hiểm, dùng xe hai bánh gắn máy làm xiếc” (một người cầm lái, người còn lại chổng ngược trên đầu người cầm lái và dang cả hai tay lẫn hai chân khi xe di chuyển) là “vụ việc hành chính, không có dấu hiệu tội phạm” (2). Tiết mục xiếc do Quốc Cơ, Quốc Nghiệp thực hiện nhằm quảng cáo cho một dòng xe hai bánh gắn máy chạy điện. Phía tổ chức ghi hình đã xin các loại giấy cần thiết và đã thực thi tất cả các biện pháp an toàn khi biểu diễn.
***
Nếu chịu khó quan sát – đối chiếu các diễn biến liên quan đến việc khởi tố, tạm giam Ngọc Trinh vì “gây rối trật tự công cộng”, hẳn sẽ thấy, sự tùy tiện trong thực thi công vụ đã đẩy hệ thống công quyền đến chỗ hoàn toàn bị động. Trước khi công chúng chọn việc Quốc Cơ, Quốc Nghiệp “không đội mũ bảo hiểm, dùng xe hai bánh gắn máy làm xiếc” để chứng minh khởi tố, tạm giam Ngọc Trinh là bất thường, kỳ quái, không viên chức hữu trách nào bận tâm đến chuyện dùng xe hai bánh gắn máy làm xiếc và an toàn công cộng.
Bởi không bận tâm nên khi được hỏi ý kiến, đại diện công an mới tuyên bố: “Đang vào cuộc xác minh. Nếu sự việc xảy ra tại TP.HCM, sẽ phối hợp cơ quan chức năng xử lý nghiêm”. Còn Phó Giám đốc Sở Văn hóa Thể thao TP.HCM hứa: “Sẽ kiểm tra lại vụ việc” (2). Khi hệ thống công quyền vận hành kiểu đó, các doanh nghiệp có liên quan (công ty có xe điện cần quảng cáo, công ty thực hiện hợp đồng quảng cáo xe điện) và nghệ sĩ cùng trở thành nạn nhân.
Ngoài việc nghệ sĩ, doanh nghiệp phải trình diện công an theo lệnh triệu tập để nộp các loại giấy tờ, thuyết minh đã tuân thủ pháp luật nghiêm chỉnh như thế nào nhằm thực hiện cái gọi là “hợp tác cùng Công an thành phố Thủ Đức để làm rõ và giải quyết vụ việc” họ còn tự nguyện kéo video clip quảng cáo xe điện khỏi Internet. Không phải tự nhiên mà nhiều người, nhiều giới cho rằng “cần có hành lang” để “bảo vệ những nghệ sĩ đóng quảng cáo mạo hiểm” (3)!
Cho dù hết sức kỹ lưỡng khi thực hiện video clip “không đội mũ bảo hiểm, dùng xe hai bánh gắn máy làm xiếc” để quảng cáo sản phẩm mới (các bên có liên quan soạn – lập – ký hợp đồng, xin phép sử dụng đường nội bộ chưa được đưa vào sử dụng, ngăn chặn qua lại ở khu vực biểu diễn, sắp đặt nhân viên y tế - phương tiện cấp cứu đề phòng rủi ro, sử dụng các thiết bị bảo vệ an toàn cho những cá nhân tham gia) nhưng công an vẫn cho là “cần xử lý hành chính”(4).
Rùng rợn hơn là dù đã xác định chuyện Quốc Cơ, Quốc Nghiệp “không đội mũ bảo hiểm, dùng xe hai bánh gắn máy làm xiếc” nhưng công an vẫn đính kèm tuyên bố: Nếu phát hiện những vi phạm thuộc lĩnh vực khác sẽ kiến nghị cơ quan chức năng xử lý theo quy định(5). Tuyên bố vừa kể đặt Quốc Cơ, Quốc Nghiệp và những cá nhân có liên quan vào tình thế nguy hiểm giống hệt Ngọc Trinh và những người có liên quan tới chuyện cô “gây rối trật tự công cộng” dù công an đã khẳng định hai trường hợp khác nhau.
***
Luật xử lý vi phạm hành chính của Việt Nam xác định, chỉ xử phạt hành chính khi xác định sai phạm không phải là tội phạm hình sự. Mỗi sai phạm chỉ bị xử phạt một lần, theo một phương thức - hoặc xử lý vi phạm hành chính, hoặc xử lý hình sự (6). Việc Ngọc Trinh điều khiển mô tô phân khối lớn không có giấy phép lái xe, hết đứng tới quỳ, nằm khi lái xe đã được chính công an xác định là vi phạm hành chính và đã ra quyết định xử phạt cô 8,5 triệu đồng và cô đã nộp phạt (7).
Đó cũng là lý do nhiều người bất bình khi công an khởi tố, tống giam cô với cáo buộc “gây rối trật tự công cộng” và “mở rộng điều tra”. Sự bất bình của công chúng về cách hành xử đối với Ngọc Trinh không phải vì cá nhân cô mà vì an toàn công cộng và an toàn cá nhân bị đe dọa. Khi công an thản nhiên chà đạp các qui định pháp luật hiện hành, tùy nghi tự quyết sai phạm nào đó là lỗi hành chính hay tội hình sự hoặc cả hai thì bất kỳ ai cũng có thể vào tù nếu công an không thích hoặc muốn làm như vậy vì lẽ gì đó!
Đâu phải tự nhiên mà thiên hạ thắc mắc, đòi làm rõ thế nào là “trật tự công cộng”. Tại sao đã hai tháng mà công an vẫn không “xác minh, làm rõ” sự kiện một nhóm hàng chục người điều khiển sáu chiếc Harley Davidson muốn dùng phà Cát Lái nhưng không chịu xếp hàng và mắng chửi, hành hung những người yêu cầu họ phải vào hàng như mọi người (8)? Tai sao mạng xã hội và gần như toàn bộ hệ thống truyền thông chính thức cùng phản ánh, cùng lên án nhưng công an và hệ thống công quyền lờ đi, không xem đó là “gây rối trật tự công cộng”?
Tại sao công an chỉ “xác minh, làm rõ” và trả lời về chuyện Quốc Cơ, Quốc Nghiệp “không đội mũ bảo hiểm, dùng xe hai bánh gắn máy làm xiếc” mà không giải thích những chuyện khác như chuyện công an quảng bá việc công an dàn hàng ngang, đứng trên mô tô phân khối lớn rồi vung tay chào là đúng hay sai (9)? Nếu việc sử dụng mô tô phải tuân thủ các quy định về an toàn, không làm lệch lạc nhận thức của giới trẻ, từ đó tạo ra những tác động nguy hại cho an toàn giao thông thì chẳng lẽ công an là... ngoại lệ?
Không lẽ bảo vệ - thực thi pháp luật là có quyền gạt bỏ các qui định pháp luật sang một bên, sử dụng nhận thức, sở thích của lãnh đạo ngành công an, biến cả hai thứ này thành một loại có giá trị cao hơn luật pháp hiện hành để áp đặt ý chí của giới lãnh đạo ngành công an lên tất cả công dân, dùng người này để răn đe những người khác, buộc cả trăm triệu người phải nhớ, công an có quyèn định đoạt tất cả và ở Việt Nam, chỉ cần công an là đã... đủ để xây dựng pháp chế XHCN?
HÀ NỘI, Việt Nam (NV)– Hơn một tháng rưỡi đã trôi qua kể từ khi xảy ra vụ cháy chung cư mini ở quận Thanh Xuân, Hà Nội, Ủy Ban Mặt Trận Tổ Quốc Hà Nội vẫn để tiền quyên góp của mạnh thường quân trong ngân hàng và chỉ chi số lẻ cho các nạn nhân.
Vụ cháy xảy ra vào đêm 12 Tháng Chín khiến 56 người chết và 37 người bị thương.
Giới chức thành phố Hà Nội tới thăm một nạn nhân đang nằm viện nhưng lờ đi vụ chi tiền quyên góp cho vụ này. (Hình: Đình Sơn/VietNamNet)
Sau sự việc, chính quyền Hà Nội phát đi lời kêu gọi các mạnh thường quân góp tiền hỗ trợ các nạn nhân thông qua Ủy Ban Mặt Trận Tổ Quốc của thành phố này.
Theo báo VietNamNet hôm 27 Tháng Mười, tổng số tiền quyên góp được từ các tổ chức, cá nhân là 110 tỷ đồng (gần $4.5 triệu) nhưng mãi đến nay mới chỉ giải ngân được khoảng 6 tỷ đồng ($244,101).
Phần lớn số tiền còn lại được Ủy Ban Mặt Trận Tổ Quốc để trong tài khoản ngân hàng để hưởng lãi suất.
Bản tin dẫn lời ông Trương Xuân Cừ, đại biểu Quốc Hội, cho rằng, dù có khó khăn đến đâu về cơ chế, chính sách, Ủy Ban Mặt Trận Tổ Quốc Hà Nội “nên tìm giải pháp để phân bổ sớm số tiền hỗ trợ nạn nhân.”
“Không nên để số tiền này ‘nhàn rỗi’ mãi như thế, trong khi nạn nhân vụ cháy đang rất cần sự hỗ trợ về vật chất, tinh thần để vượt qua khó khăn,” ông Cừ nói.
Vụ cháy chung cư mini ở quận Thanh Xuân, Hà Nội, hồi giữa tháng trước khiến 56 người thiệt mạng. (Hình: VNEconomy)
Báo VietNamNet cũng dẫn phản hồi của một lãnh đạo Ủy Ban Mặt Trận Tổ Quốc Hà Nội cho biết, quận Thanh Xuân “đang xin ý kiến các cơ quan của thành phố để phân bổ số tiền hơn 100 tỷ đồng ($4 triệu) hỗ trợ nạn nhân.”
Giới chức này nói thêm rằng theo quy định, sau khi dừng nhận tiền quyên góp, Mặt Trận Tổ Quốc có 20 ngày tiếp theo để “lên phương án trợ giúp các nạn nhân.”
Nhà báo Đào Tuấn, cựu phóng viên tờ Lao Động, bình luận trên trang cá nhân: “…Chúng mình đã trót xót xa áy náy, đã trót ủng hộ giúp đỡ những đồng bào hoạn nạn rồi thì cũng nên trót tin là tiền sẽ đến tay đồng bào mình. Chắc không lươn lẹo gì đâu. Chắc kiểu gì chả có… sao kê. Mặt Trận Tổ Quốc phường vừa khẳng định rồi đấy. Đại ý chậm hai tháng nhưng vẫn đang đúng quy định. Vì làm gì cũng phải có quy trình. Mà không trót tin thì cũng làm gì được đâu.” (N.H.K) [qd]
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình phát biểu tại lễ khai mạc hội nghị Sáng kiến Vành Đai Con Đường lần thứ ba tại Bắc Kinh hôm 18/10/2023
AFP
10 năm BRI
Trung Quốc vừa mới tổ chức sự kiện ngoại giao quan trọng nhất trong năm 2023, quy tụ hơn 1.000 nhà lãnh đạo từ gần 150 quốc gia để kỷ niệm 10 năm Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) của Chủ tịch Tập Cận Bình. Sự kiện kéo dài hai ngày, từ 17-18/10, với bài phát biểu quan trọng của Chủ tịch Tập Cận Bình với chủ đề “Hợp tác Vành đai và Con đường chất lượng cao: Cùng nhau vì sự phát triển và thịnh vượng chung”, trong đó coi Trung Quốc là lựa chọn thay thế Mỹ trong vai trò lãnh đạo toàn cầu (1).
Các nhà lãnh đạo từ Nam Bán cầu và tất cả các nơi trên thế giới, bao gồm cả các nhà lãnh đạo châu Phi, Trung Đông và châu Á đã tập trung tại Bắc Kinh để tham dự sự kiện này, sự kiện lớn đầu tiên do Trung Quốc tổ chức sau ba năm gián đoạn vì COVID-19.
Trong 10 năm qua, Sáng kiến “Vành đai và Con đường” (BRI) chủ yếu tập trung vào đầu tư cơ sở hạ tầng. Điều này mặc dù giúp Trung Quốc nâng cao đáng kể quyền phát ngôn quốc tế, nhưng cũng khiến họ phải đối mặt với xung đột địa chính trị ngày càng tăng, vấn đề nợ của các nước dọc tuyến BRI, cũng như các thách thức như kinh tế suy giảm, buộc họ phải điều chỉnh quy mô đầu tư và chuyển đổi mô hình sang lĩnh vực năng lượng, công nghệ cao.
Bẫy nợ giăng ra?
Một công trình đáng kể được Trung Quốc hay sử dụng để tuyên truyền cho thành công của BRI, đó chính là tuyến đường sắt Trung Quốc-Lào dài 1.035 km kết nối Côn Minh, thủ phủ của tỉnh Vân nam, với thủ đô Viêng Chăn của Lào. Theo như Trung Quốc cho biết, đây là tuyến đường sắt quốc tế đầu tiên do Trung Quốc đầu tư xây dựng. Toàn tuyến sử dụng tiêu chuẩn công nghệ, thiết bị của Trung Quốc và trực tiếp kết nối với mạng lưới đường sắt của Trung Quốc. Sau khi đi vào hoạt động, thời gian đi từ Viêng Chăn đến biên giới Trung Quốc-Lào được rút ngắn còn ba tiếng, do đó có thể đến Côn Minh trong ngày.
Trung Quốc có kế hoạch kéo dài tuyến đường sắt này đến Thái Lan, Malaysia và Singapore trong thời gian tới. Ngoài ra, tuyến đường sắt cao tốc Jakarta-Bandung do Trung Quốc và Indonesia hợp tác xây dựng cũng đã chính thức được khai trương vào ngày 2/10, với chiều dài 142 km, tốc độ tối đa 350km/h, sử dụng công nghệ và tiêu chuẩn của Trung Quốc. Đây cũng là dự án mang tính biểu tượng của BRI (2).
Tuy nhiên nhiều nhà nghiên cứu trên thế giới lại không nghĩ như vậy. Trung Quốc mạnh tay đầu tư dẫn tới mối hoài nghi rằng có một số lượng lớn doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc đứng sau chuỗi sản xuất của các nước được đầu tư, dẫn dắt sự phát triển của các dự án đầu tư, khiến các nước đầu tư không thể tạo ra lợi ích kinh tế lớn hơn từ các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng.
Do việc xây dựng cơ sở hạ tầng không thể mang lại lợi nhuận trong ngắn hạn, nên nguồn vốn đầu tư lớn của các dự án sẽ trở thành nợ trong ngắn hạn. Vì vậy, biện pháp lấy phương thức cho vay của Trung Quốc để thúc đẩy các nước dọc tuyến BRI xây dựng cơ sở hạ tầng bị các nước phương Tây chỉ trích là “bẫy nợ”. Chẳng hạn, Sri Lanka rơi vào vũng lầy nợ nần và buộc phải cho Trung Quốc thuê lại cảng Hambantota và khu vực xung quanh có diện tích 60,7 km2 có ý nghĩa chiến lược quan trọng với thời hạn 99 năm.
Đối với tuyến đường sắt Trung Quốc - Lào, mặc dù tổng sản phẩm quốc nội (GDP) chưa đến 20 tỷ USD, nhưng Lào cũng chấp nhận việc xây dựng tuyến đường sắt Trung Quốc-Lào với gánh nặng kinh phí hơn 1,4 tỷ USD. Do đó, tháng 9/2020, nước này đã chuyển giao một phần dự án lưới điện trị giá 600 triệu USD cho Trung Quốc để gán nợ (3).
Hình chụp từ truyền hình Lào hôm 3/12/2021 cho thấy Chủ tịch Lào là Thongloun Síoulith (trái) và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vẫy tay khi đaonf tàu kết nối Côn Minh (Trung Quốc) với thủ đô Vientiane (Lào) khởi hành tại lễ khánh thánh đường sắt do Trung Quốc xây dựng trị giá sáu tỷ đô la theo dự án BRI. AFP
Báo cáo do Ngân hàng thế giới (WB), Trường Harvard Kennedy, Phòng nghiên cứu dữ liệu AidData của Đại học William & Mary (Mỹ) và Viện nghiên cứu kinh tế thế giới Kiel (Đức) công bố tháng 3 cho thấy trong giai đoạn 2008-2021, Trung Quốc đã tài trợ 240 tỷ USD cho 22 nước đang phát triển (4). Báo cáo nêu rõ trong những năm gần đây, có ngày càng nhiều nước nhận tài trợ của Trung Quốc khó thanh toán các khoản vay đúng hạn, do đó Bắc Kinh phải cung cấp thêm các gói vay giải cứu để giúp những nước rơi vào khủng hoảng nợ tiếp tục thanh toán các khoản vay trước đó.
Ở mức độ nào đó, loạt vấn đề nợ này khiến Trung Quốc trở thành chủ nợ lớn nhất thế giới. Ở giai đoạn 2016-2021, tỷ lệ nợ của Mỹ trong số các nước chủ nợ toàn cầu đã giảm xuống còn 2,4%, trong khi tỷ lệ nợ của Trung Quốc lại tăng vọt lên 30,4% (5).
Trường hợp Nepal
Một cuộc điều tra của tờ "The New York Times" (NYT) về nỗ lực của Nepal với dự án sân bay ở Pokhara, thành phố lớn thứ hai của quốc gia này, là một ví dụ cho thấy BRI có tác động khủng khiếp như thế nào đối với các quốc gia đang phát triển bị rơi vào bẫy bởi những lời nói ngọt ngào của Trung Quốc. Báo cáo của NYT ngày 16/10 lưu ý sân bay đắt đỏ Pokhara được Bắc Kinh tài trợ và chủ yếu do các công ty Trung Quốc xây dựng. Nó mang lại cơ hội cho các công ty thuộc sở hữu của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) nhưng lại khiến Nepal phải gánh chịu khó khăn kinh tế. Báo cáo lưu ý rằng Nepal, dưới chế độ Cộng sản do Prachanda lãnh đạo, đã mắc nợ Trung Quốc và sẽ rơi vào bẫy nợ trong nhiều năm tới (6).
Trung Quốc đã tận dụng những khó khăn mà Nepal đang gặp phải để thực hiện chương trình BRI đầy tham vọng của riêng mình đối với Kathmandu, về cơ bản là để tăng cường ảnh hưởng của mình đối với quốc gia thuộc dãy Himalaya này và tự coi mình là một lựa chọn thay thế cho Mỹ trên toàn cầu.
CAMC Engineering của Trung Quốc, chi nhánh xây dựng của tập đoàn Sinomach thuộc sở hữu của ĐCSTQ, đã bị cáo buộc đưa ra các điều khoản kinh doanh cho Nepal để tối đa hóa lợi nhuận và bảo vệ lợi ích của chính họ cũng như của Bắc Kinh, đồng thời dỡ bỏ mọi sự giám sát của Nepal đối với công việc của họ. CAMC Engineering đã nhập khẩu vật liệu xây dựng và máy móc từ Trung Quốc để xây dựng sân bay Pokhara, đưa các thiết bị an ninh và công nghệ của Trung Quốc vào cơ sở hạ tầng, qua đó CAMC có thể thực hiện giám sát từ trong nước, gây ra rủi ro an ninh rất lớn cho Nepal cũng như du khách đến thành phố (7).
Dự án sân bay Pokhara hiện không hiệu quả đối với Nepal do lượng du khách đến thăm thành phố thấp và ít khu vực mà sân bay có thể kết nối. Tuy nhiên, dự án này đã gây gánh nặng cho Nepal với mức giá tăng cao đáng kể và không có khả năng trả các khoản vay cho chủ nợ Trung Quốc.
Điều này có thể dẫn tới trường hợp tương tự như cảng biển Hambantota của Sri Lanka, nghĩa là Trung Quốc có thể nắm quyền kiểm soát sân bay nếu Nepal không trả được nợ.
Việt Nam sẽ nối tiếp?
Mới đây, báo chí Việt Nam cho biết hai nước đang đang thúc đẩy kết thúc đàm phán Kế hoạch kết nối giữa khuôn khổ Hai hành lang, một vành đai với sáng kiến Vành đai và con đường (8).
Khả năng trong tháng tới, Tập Cận Bình sẽ có chuyến thăm Việt Nam và chắc chắn khi Tập sang, sẽ có một số thoả thuận được ký kết, trong đó có BRI. Có lẽ dự án đường sắt Lào Cai - Hải Phòng sẽ do phía Trung Quốc cho vay và trực tiếp thực hiện xây dựng.
Tuy nhiên, vẫn còn những lo lắng về việc tham gia BRI với Trung Quốc.Về kinh tế, để phát triển hạ tầng ở Việt Nam, nếu áp dụng hình thức vay vốn từ các định chế tài chính lớn của Trung Quốc, gánh nặng nợ vay và bài toán nợ công sẽ trở thành vấn đề rất đáng lo ngại.
Thực tế, rất nhiều công trình xây dựng hạ tầng mà Trung Quốc thắng thầu và vay vốn Trung Quốc đã bị đội vốn so với dự toán ban đầu, thậm chí gấp ba đến bốn lần. Công nghệ của các dự án thường lạc hậu, các khoản vay trong dự án thường đi kèm với điều kiện sử dụng vật tư và nhân công từ Trung Quốc khiến cho nhân công Việt Nam bị mất việc làm, đồng thời tạo ra các bất ổn xã hội khi người Trung Quốc tập trung nhiều ở Việt Nam.
Về an ninh, đối ngoại, “Vành đai và con đường” gây chia rẽ nội bộ ASEAN, tác động bất lợi cho Việt Nam về việc giải quyết tranh chấp ở Biển Đông. Trung Quốc muốn thông qua khuôn khổ hợp tác này thúc đẩy hợp tác kinh tế song phương với từng nước ASEAN và lôi kéo ngày càng nhiều các nước ASEAN vào quỹ đạo ảnh hưởng của mình.
Với chuyến thăm lần này của Tập sang Việt Nam, liệu nước này có thoát khỏi bẫy BRI đang giăng ra hay không?
5. https://cafef.vn/trung-quoc-dang-la-chu-no-cua-nhieu-nuoc-tham-chi-chiem-hon-20-no-cong-cua-mot-so-quoc-gia-188230418151657792.chn#:~:text=Trung Quốc đã giành được ảnh hưởng lớn nhờ là chủ nợ&text=Vào năm 2021, khoản cho,, Tajikistan, Tonga và Vanuatu
Giám đốc Điện lực Cao Phong tại tỉnh Hòa Bình, ông Trần Thanh Bình, và hai thuộc cấp bị khởi tố và bị bắt giam do lập hồ sơ khống, gây thiệt hại số tiền trên 900 triệu đồng cho ngân sách Nhà nước.
Công an tỉnh Hòa Bình vào ngày 27/10 cho biết như vừa nêu. Cụ thể, ông Trần Thanh Bình bị khởi tố điều tra về hai tội danh ‘Giả mạo trong công tác’ và ‘Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ’ theo khoản 2, Điều 359 và khoản 2, Điều 356 Bộ Luật hình sự 2015 của Việt Nam.
Hai thuộc cấp của ông Trần Thanh Bình gồm Vũ Tiến Dũng-kế toán, và Vương Thị Linh Ngọc-thủ quỹ Điện lực Cao Phong bị khởi tố về tội ‘Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ’.
Cơ quan An ninh Điều tra thuộc Công an tỉnh Hòa Bình xác định ông Trần Thanh Bình dùng quyền giám đốc chỉ đạo việc lập các tài liệu giả trong hồ sơ thi công công trình. Theo đó, kế toán Vũ Tiến Dũng và thủ quỹ Vương Thị Linh ngọc ký chữ ký giả cho nhiều tài liệu rồi ông Trần Thanh Bình ký với chức danh giám đốc.
Công an Thành phố Hồ Chí Minh (TP HCM) vào ngày 27/10 thông báo Cơ quan Anh ninh Điều tra đang tiến hành làm rõ các sai phạm tại Tổng Công ty Lương thực miền Nam (VINAFOOD II) và một số đơn vị liên quan.
Trong tiến trình điều tra, cơ quan chức năng xác định nguyên Tổng giám đốc VINAFOOD II, ông Huỳnh Thế Năng (sinh năm 1959) và nguyên Giám đốc Công ty Trách nhiệm Hữu Hạn Thương mại- Quảng cáo- Xây dựng- Địa ốc Việt Hân- ông Đinh Trường Chinh (sinh năm 1974) đã có hành vi vi phạm pháp luật trong việc quản lý, sử dụng khu đất số 33 Nguyễn Du và 34-36, 42 Chu Mạnh Trinh, phường Bến Nghé, Quận 1, TP HCM, gây thiệt hại được nói đặc biệt nghiêm trọng cho Nhà nước.
Do đó, Cơ quan An ninh Điều tra thuộc Công an TP HCM vào ngày 26/10 đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can và áp dụng biện pháp ngăn chặn đối với hai ông Huỳnh Thế Năng và Đinh Trường Chinh về tội ‘vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí’ theo khoản 3, Điều 219 Bộ Luật Hình sự năm 2015, sửa đổi năm 2017.
Vụ án đang được điều tra mở rộng để xử lý nghiêm những người dính líu và thu hồi tài sản được nói thất thoát lại cho Nhà nước.
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) –Hôm 25 Tháng Mười, Quốc Hội Việt Nam thảo luận và dự kiến biểu quyết Luật Căn Cước, đổi tên “Thẻ Căn Cước Công Dân” thành “Thẻ Căn Cước” để thông qua vào tháng tới.
Theo báo Tuổi Trẻ, việc “sửa sai” lần này là “trên mặt thẻ, dòng chữ ‘căn cước công dân’ sẽ được đổi tên thành ‘căn cước,’ quê quán thành nơi đăng ký khai sinh/nơi sinh, nơi thường trú đổi thành nơi cư trú.” Dấu vân tay và đặc điểm nhận dạng trên “Thẻ Căn Cước,” cũng bị bỏ đi để “bảo đảm tính riêng tư, hạn chế việc phải cấp đổi thẻ và vướng mắc trong xác thực thông tin.”
“Thẻ Căn Cước Công Dân” gắn chip. (Hình: Phạm Dự/VNExpress)
Bộ Công An giải thích việc đổi tên để “phù hợp với tên gọi của các loại thẻ nhận dạng thông tin công dân trên thế giới.”
Bộ Công An lý giải chung chung hiện có khoảng 40,000 người Việt Nam không có giấy tờ gì để chứng minh họ là ai, nên gặp nhiều khó khăn. Do đó, “cần có hành lang pháp lý để họ được hưởng các quyền căn bản về lao động, học tập, khám chữa bệnh.”
Đây là mẫu “chứng minh nhân dân” thứ sáu mà người dân Việt Nam sắp bị ép phải đi làm trong vòng 10 năm qua.
Trước đó hồi Tháng Ba vừa qua, không lâu sau vụ bắt buộc người dân phải đổi “Thẻ Căn Cước Công Dân” gắn chip, Bộ Công An lại bắt người dân đổi sang loại “Thẻ Căn Cước Công Dân” gắn chip “sửa đổi” có “tính ưu việt” hơn.
Theo các báo ở Việt Nam, sau một thời gian ép buộc người dân đi đổi thẻ, đến nay đã có gần 80 triệu “Thẻ Căn Cước Công Dân” gắn chip được cấp.
Điều đáng nói là “Thẻ Căn Cước Công Dân” gắn chip “sửa đổi” không phải là giấy tờ duy nhất mà Bộ Công An từng đề nghị sửa mẫu trong thời gian ngắn.
Phản ảnh với báo VNExpress, độc giả “Yến Yến” cho biết: “Mình bốn năm phải đi làm thẻ ba lần. Lần thứ nhất mình làm lúc 37 tuổi đến 40 tuổi hết hạn. 40 tuổi mình đi làm lại thẻ xong hạn đến tuổi 60 (lần 2), nhưng chưa được một năm lại thấy thông báo bắt buộc làm ‘căn cước công dân’ có gắn chíp nên mình phải đi làm lại thẻ (lần 3). Giờ lại đề nghị đổi tên rồi đi làm lại nữa thì thật không biết nói gì hơn.”
Nhiều người dân bất bình phản ảnh với báo đài rằng “Trước khi làm suy nghĩ cho kỹ rồi làm một lần thôi,” “Mấy năm nay mất thời gian với cái thẻ này…”
Người dân ở Việt Nam liên tục bị “hành,” mất nhiều thời gian, việc làm cho việc đổi thẻ căn cước. (Hình: VNExpress)
Không chỉ có thẻ căn cước, trước đó, mẫu sổ thông hành (passport) đã được sửa đổi xoành xoạch trong thời gian ngắn, cụ thể là bỏ phần “nơi sinh,” nhưng rồi sau đó vài tháng lại bổ sung mục này như cũ vì bị các sứ quán từ chối cấp visa.
Gần đây nhất, Bộ Công An lại loan báo cấp sổ thông hành gắn chip và trấn an người dân rằng chip điện tử gắn trên loại sổ mới “chỉ đơn thuần lưu trữ thông tin, hoàn toàn không có việc định vị theo dõi người được cấp sổ thông hành.” (Tr.N) [qd]
CÀ MAU, Việt Nam (NV) –Vợ ông chủ tịch huyện Trần Văn Thời, tỉnh Cà Mau, mua gần 600 mét vuông đất ngay tại thị trấn Trần Văn Thời với giá chỉ chục triệu đồng, khiến công luận nghi ngờ trốn thuế.
Báo Người Lao Động hôm 26 Tháng Mười dẫn lời ông Huỳnh Trung Giang, ở thị trấn Sông Đốc, huyện Trần Văn Thời, cho biết đã có đơn gửi đến các cơ quan hữu trách yêu cầu làm rõ có hay không việc vợ ông Trần Tấn Công, chủ tịch huyện Trần Văn Thời, “cố ý hạ thấp giá trị đất khi chuyển nhượng để ‘né’ thuế.”
Khu đất bà Nguyễn Thúy Hằng mua đã làm nhà và cho xây tường bao quanh. (Hình: Vân Du/Người Lao Động)
Theo đó, hôm 4 Tháng Giêng, 2022, ông Trịnh Việt Khái, chủ tịch thị trấn Trần Văn Thời thuộc huyện, đã ký chứng thực cho hợp đồng chuyển nhượng “Quyền sử dụng đất” (sổ đỏ) giữa ông Trần Văn Hiệp và bà Nguyễn Thúy Hằng, vợ ông Trần Tấn Công.
Theo hợp đồng chuyển nhượng, ông Hiệp đồng ý bán cho bà Hằng thửa đất có diện tích trên 579 mét vuông, với giá chỉ 10 triệu đồng ($406).
“Tôi nghi ngờ có điều bất thường trong vụ này, bởi hàng trăm mét vuông đất mà bán có 10 triệu đồng. Trong khi giá đất theo quy định của nhà nước ở khu vực này đã vài trăm ngàn đồng/1 m2, đó là chưa tính tới giá ngoài thị trường,” ông Giang cho biết.
Khi báo Người Lao Động đặt vấn đề bà Hằng đã nộp thuế khi chuyển nhượng khu đất trên chưa, và mức thuế nộp về ngân sách có chênh lệch không, thì một lãnh đạo Cục Thuế Tỉnh Cà Mau nói: “Vấn đề này đã giao cho kiểm tra nội bộ làm việc và sẽ trả lời báo chí sau. Mức giá nộp thuế có chênh lệch nhưng không bao nhiêu.”
Khu đất hàng trăm mét vuông được vợ chủ tịch huyện Trần Văn Thời, Cà Mau, mua với giá chỉ $406. (Hình: An An/Dân Việt)
Biện minh với báo đài về việc này, ông Trần Tấn Công cho rằng “không thể trả lời báo chí vì ngành chức năng tỉnh đã thụ lý.”
Trong khi đó, nói với báo Dân Việt, Văn Phòng Ủy Ban Nhân Dân Tỉnh Cà Mau cho biết “có một số vấn đề ủy ban tỉnh đã trả lời cho ông Giang.” Đồng thời, “đã chuyển việc tố cáo liên quan đến vấn đề kê khai tài sản của ông Công sang Ủy Ban Kiểm Tra Tỉnh Ủy để xác minh theo thẩm quyền.” (Tr.N) [qd]
