Theo báo The Hill, nhiều nghị sĩ thuộc đảng Cộng Hòa ở Thượng viện đang tìm cách thúc chính quyền Obama mạnh tay hơn nữa với các viên chức Việt Nam vi phạm nhân quyền.
Thượng Nghị Sĩ John Cornyn thuộc tiểu bang Texas đã giới thiệu dự luật mang số S.929, nhằm ngăn chặn công dân Việt Nam liên can đến các vụ bạo hành nhân quyền du lịch đến Hoa Kỳ, đồng thời đóng băng bất cứ tài sản nào thuộc quyền tài phán của Hoa Kỳ.
Dự luật này được hỗ trợ bởi Thượng nghị sĩ Marco Rubio thuộc đảng Cộng hòa – tiểu bang Florida, là người đang tranh cử tổng thống, cũng như các nghị sĩ Đảng Cộng hòa John Boozman - tiểu bang Arkansas và Bill Cassidy - tiểu bang Louisiana. Dự luật sẽ yêu cầu Tổng thống Obama lập một danh sách những cá nhân vi phạm bị nhắm trừng phạt tài chánh, và trình danh sách lên Quốc hội trong vòng 90 ngày. Thượng Nghị Sĩ Cornyn tuyên bố, mối quan hệ giữa Hoa Kỳ và Việt Nam không thể tiến triển nếu chính quyền Hà Nội tiếp tục hoàn toàn phớt lờ, không quan tâm đến nhân quyền của người dân.
Theo dự luật, quốc hội sẽ ủng hộ chính quyền Obama đưa Việt Nam vào danh sách các quốc gia cần đặc biệt quan tâm về vấn đề tự do tôn giáo. Đây là sổ đen áp dụng đối với những quốc gia thường xuyên vi phạm tự do tôn giáo có hệ thống.
Ủy Hội Tự Do Tôn Giáo Hoa Kỳ mấy năm gần đây đều luôn luôn thúc giục chính phủ đưa Việt Nam trở lại danh sách cần quan tâm. Bản tường trình về nhân quyền hàng năm về nhân quyền, cũng như tự do tôn giáo thế giới của Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ đều nêu ra rất nhiều trường hợp vi phạm của nhà cầm quyền Hà Nội.
Câu chuyện “đồng chí X” bị loại bỏ khá sớm đã gây ra không khí hẫng hụt nơi giới quan sát và bình luận độc lập. Sau sự loại bỏ này, chính trường Việt Nam lại rơi vào lối mòn bầu bán một chiều buồn chán mà nói theo thuật ngữ của Tổng bí thư Trọng là “rất tập trung”.
Tuy nhiên, vẫn đọng lại những câu hỏi chưa được giải đáp, dù phe đảng cuối cùng đã giải quyết được “phương trình Nguyễn Tấn Dũng”.
Tại sao ông Dũng lại “buông súng đầu hàng” một cách dễ dàng như thế, trong khi trước đó nhiều dư luận vẫn đánh giá rằng lực lượng của ông còn đủ mạnh, thậm chí những cuộc thăm dò ý kiến trên các đài VOA và RFA vẫn cho thấy Nguyễn Tấn Dũng là nhân vật nhận đến gần 70% số ý kiến về chiếm lĩnh vị trí tổng bí thư, ngược chiều với Nguyễn Phú Trọng chỉ khoảng 15%?
Liệu đã xảy ra một thỏa hiệp bí mật giữa nhóm Trọng – Sang – Rứa với nhóm Dũng để Nguyễn Tấn Dũng rút lui trong tư thế “hạ cánh an toàn”?
Sau Hội nghị trung ương 14 vào tháng 12/2015, đã xuất hiện một luồng dư luận về khả năng hai phe “bắt tay” nhau theo phương châm “bất hồi tố”. Nhưng cho dù khả năng này là có thực, rất có thể mức độ thỏa hiệp chỉ dừng ở những lời hứa hẹn chung chung của phe đảng đối với ông Dũng chứ không mang tính cam kết cụ thể, và càng không thể có một cam kết theo kiểu bút tích văn bản. Lý do đơn giản là trong cơ chế tập thể đảng chưa từng có truyền thống thỏa hiệp mang tính cá nhân như thế.
Hơn nữa, Nguyễn Tấn Dũng liệu có chịu nghe lời hứa hẹn của ai đó trong khi ngay cả Nguyễn Phú Trọng cũng chưa thể chắc chân tái nhiệm tổng bí thư?
Còn nếu đã không diễn ra một sự thỏa hiệp “bất hồi tố”, chỉ có thể diễn giải việc Nguyễn Tấn Dũng phải tự nguyện rút lui là do sức ép đủ lớn của phe đảng. Bằng chứng rõ nét nhất chính là bức thư dài đến 9 trang đánh máy lan truyền trên mạng xã hội, được cho là của Thủ tướng Dũng gửi Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng và Ban bí thư, giải trình về 12 điểm mà ông Dũng bị khiếu nại. Lời lẽ trong bức thư này rất nhũn nhặn, nhũn nhặn và tuân phục ý thức tổ chức kỷ luật đến không ngờ, khác hẳn phong cách kiêu ngạo của ông Dũng trước đó.
Cũng cần lưu ý một chi tiết: vào tháng 9/2015, tức trước khi Hội nghị trung ương 13 diễn ra, một nguồn tin khả tín cho biết phe đảng muốn và có khả năng loại Thủ tướng Dũng không chỉ khỏi Bộ chính trị mà cả Ban chấp hành trung ương.
Trong thực tế, quyền lực và thực lực của phe Thủ tướng Dũng bắt đầu sút giảm sau Hội nghị trung ương 10 vào đầu năm 2015, khi bắt đầu chiến dịch “luân chuyển cán bộ” của Ban tổ chức trung ương. Thực lực này tiếp tục suy giảm tại Hội nghị 13 và suy giảm mạnh sau Hội nghị 14.
Ngay cả một bộ phận trong Bộ công an, được cho là chịu sự chi phối chặt chẽ của ông Dũng, dường như cũng trở nên “lửng lơ”. Ngược lại, bên cạnh Tổng bí thư Trọng là cả bộ trưởng công an lẫn các nhân vật lãnh đạo Bộ quốc phòng.
Do vậy khả năng lớn hơn là ông Dũng đã phải thúc thủ - “về” hoặc bị kỷ luật - trước một tập thể phe đảng chứ không phải bằng cam kết “bất hồi tố” của một cá nhân nào.
Câu hỏi còn lại là tại sao hai nhân vật khác trong “tứ trụ” là Trương Tấn Sang và Nguyễn Sinh Hùng, đặc biệt là Sang, lại dễ dàng từ bỏ tham vọng chạy đua vào chức tổng bí thư, để cùng với Nguyễn Tấn Dũng “về vườn”?
Image copyrightEPAImage captionÔng Nguyễn Phú Trọng sinh năm 1944 tái cử chức Tổng Bí thư Đảng CSVN tại Đại hội 12 hôm 27/01/2016.
Ông Nguyễn Phú Trọng đã được tái cử vào chức Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam ở kỳ Đại hội lần thứ 12, tuy nhiên còn có các câu hỏi nào để ngỏ và cần đặt ra về sắp xếp nhân sự và đường lối, chính sách của đảng và nhà nước Việt Nam từ sau Đại hội này.
Trước hết TS. Hà Hoàng Hợp, nhà nghiên cứu cao cấp thuộc Viện Chiến lược Quốc tế và Viện Đông Nam Á của Singapore, bình luận về khả năng phân bổ của các ứng viên Bộ Chính trị được bầu tại kỳ Đại hội diễn ra từ ngày 21-28/01/2016.
Nhà nghiên cứu phân tích một số điểm mới về nhân sự mới của Đảng CSVN với Tọa đàm:
"Danh sách này có mấy việc đặc biệt như thế này, tức là trường hợp của bà Trương Thị Mai, trở thành Ủy viên Bộ Chính trị là một trường hợp đặc biệt. Như vậy là trong Bộ Chính trị của Đảng CSVN có lẽ lần đầu tiên trong lịch sử là có 3 ủy viên Bộ Chính trị là nữ, ngoài bà Mai thì có bà Tòng Thị Phóng, rồi bà Nguyễn Thị Kim Ngân. Đây là một trường hợp rất thú vị.
"Thứ hai là trường hợp của ông Phạm Bình Minh đã trở thành Ủy viên Bộ Chính trị, nó nói lên một điều rằng cái khóa 11, trong cả khóa 11 thì đã có mấy lần bỏ phiếu giữa kỳ để ông Minh trở thành (ủy viên) Bộ Chính trị, nhưng mà lại không quá bán, thì lần này ông đã trở thành Ủy viên Bộ Chính trị, thì đấy là một sự kiện mới, nó có thể nói lên nhiều điều về mặt đối ngoại của Việt Nam, cũng như thực hành đối ngoại của Việt Nam trong mấy năm tới.
"Điểm thứ ba, trong dự kiến trước đây, chúng tôi thấy là có ông Phan Đình Trạc (Phó Trưởng ban thường trực Ban Nội chính Trung ương Đảng) cũng được dự kiến để bầu vào Bộ Chính trị, nhưng mà lần này không thấy, có lẽ là đã chưa vào được, thì đấy là một sự kiện, vì nếu trường hợp để ông Trạc vào thì sẽ nắm Ban Nội chính, cũng là Ban quan trọng về mặt chống tham nhũng của Đảng Cộng sản Việt Nam. Như vậy sẽ nảy sinh ra vấn đề là sắp tới đây ai sẽ là Ủy viên Bộ Chính trị phụ trách Ban nội chính đó?
"Trường hợp ông Trương Hòa Bình, thì tôi thấy rằng cũng có khả năng ông sẽ về làm Bí thư Thành phố Hồ Chí Minh và cũng có thể ông làm về Ban Nội chính chăng? Đó là một suy đoán.
Image captionTS Hà Hoàng Hợp bình luận các khả năng và khía cạnh mới về phân công nhân sự Bộ Chính trị Đảng CSVN ở ĐH12.
"Còn những trường hợp khác như là trường hợp của Đại tướng Trần Đại Quang, của Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc và của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân thì như chúng ta đã biết, báo chí cũng đã đưa, rằng là sẽ giới thiệu để ba người đó, ông Quang trở thành Chủ tịch Nước, bà Ngân thì giới thiệu để sau khi bầu cử Quốc hội thì sẽ bầu làm Chủ tịch Quốc hội, và ông Nguyễn Xuân Phúc, thì sau bầu cử Quốc hội sẽ giới thiệu làm Thủ tướng.
"Trường hợp khác như ông Nguyễn Văn Bình thì có khả năng sẽ làm Phó Thủ tướng phụ trách về kinh tế, tài chính, như là vị trí mà bây giờ ông Vũ Văn Ninh đang làm."
Ứng viên Bí thư Hà Nội?
Về một số trường hợp nhân sự cao cấp khác, nhà phân tích chính trị Việt Nam, TS. Hà Hoàng Hợp bình luận tiếp từ Hà Nội:
"Nếu ông Trương Hòa Bình về TP. Hồ Chí Minh, thì ông (Võ Văn) Thưởng (Phó Bí thư Thường trực TPHCM), vì đã trong lịch sử từng có lúc mà TP. Hồ Chí Minh có 2 Ủy viên Bộ chính trị, thậm chí chỉ cần một Ủy viên Bộ Chính trị mà ông Trương Hòa Bình ngồi vào đó, thì có thể ông Thưởng sẽ điều ra trung ương làm cái gì đó chẳng hạn...
"Trường hợp của ông Hoàng Trung Hải rất là quan trọng vì ông Hoàng Trung Hải là người đã làm Phó Thủ tướng 2 kỳ và lần này đưa vào Bộ Chính trị là một bước tiến vô cùng quan trọng trong việc xem xét về nhân thân, và có nghe nói là có khả năng ông Hải sẽ là một trong những ứng cử viên để về làm Bí thư Thành ủy Thành phố Hà Nội... Vì trước đây người ta có nói là gia đình có người gốc Hoa.
"Quy chế trước đây thì người ta không muốn đưa những người gốc Hoa vào trong bộ máy, nay thì quy chế đó đã được xem xét và ông Hải được đánh giá cao về mặt hiệu quả công tác, cũng như về mặt thành tích công tác, cũng như là tầm lãnh đạo của ông Hải. Nên bầu ông Hải vào (Bộ Chính trị) kỳ này là một thay đổi rất lớn về mặt chính sách nhân sự của Đảng cộng sản Việt Nam."
"Về ông Tô Lâm..., theo quy hoạch, Bộ Công an chỉ được một Ủy viên Bộ Chính trị thôi, trường hợp ông Trần Đại Quang lên Chủ tịch Nước thì quy hoạch và cơ cấu để ông Tô Lâm lên làm Bộ trưởng (Bộ Công an). Cũng như trường hợp ông Phạm Bình Minh, ông Phạm Bình Minh sẽ giữ, vẫn giữ chức vụ Phó Thủ tướng kiêm Bộ Trưởng ngoại giao.
"Đấy là cơ cấu cứng, thì cả ba bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Ngoại giao, Bộ trưởng phải được cơ cấu vào Ủy viên Bộ Chính trị. Và như thế ông Ngô Xuân Lịch, khả năng rất cao sẽ thành Bộ trưởng Bộ Quốc phòng. Bộ Quốc phòng hiện nay mới có một Ủy viên Bộ Chính trị thôi..."
Image copyrightAFPImage captionMột số ứng cử viên cho chức Tổng Bí thư kế nhiệm ông Trọng trong thời gian tới đây, khi ông có thể bàn giao trong 1 năm hoặc hơn, đang được giới quan sát bình luận và đề cập.
Về khả năng bố trí nhân sự cao cấp khác cho một số Ban quan trọng của Đảng như Ủy ban Kiểm tra Trung ương, Ban Tổ chức và Nội chính, bên cạnh một số ứng viên Bộ chính trị khác, ông Hà Hoàng Hợp bình luận tiếp:
"Ví dụ trường hợp của ông Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương, thì tôi chắc hôm nay đã bầu rồi và bầu khả năng lớn là bầu ông Trần Quốc Vượng, vì cái đấy cũng nằm trong cơ cấu và quy hoạch.
"Còn chức vụ khả năng mà ông Đinh La Thăng nắm thì có thể là Phó Thủ tướng phụ trách vấn đề kinh tế như là chức vụ hiện nay mà ông Hoàng Trung Hải đang làm, bởi vì ông Hoàng Trung Hải theo quy chế bây giờ, lẽ ra làm Phó Thủ tướng 2 kỳ rồi, thì sẽ không làm Phó Thủ tướng đến kỳ thứ ba nữa, mà sẽ chuyển đi đâu đó.
"Ban Nội chính... thì hiện chưa biết bởi vì... lẽ ra là bầu một người để vào Bộ Chính trị để phụ trách (ban) đấy, tức là ông Phó Trưởng ban Thường trực Ban nội chính, nhưng mà ông ấy dường như lại không trúng, hay là chưa chúng..."
Ai 'rốt cuộc' sẽ là TBT?
Image copyrightGettyImage captionĐại hội 12 đã chứng kiến việc Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng tái cử và đương kim Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng ra đi.
Trước câu hỏi nếu ông Nguyễn Phú Trọng, người vừa được tái cử vào chức Tổng Bí thư Đảng CSVN ở Đại hội 12, chỉ tại vị thêm từ 1-2 năm như một số dự phóng, thì rốt cục ai sẽ thay ông Trọng khi ông Trọng ra đi trong thời gian tới đây, Tiến sỹ Hà Hoàng Hợp trả lời:
"Tôi nghĩ ông Nguyễn Phú Trọng ở lại làm Tổng bí thư lần này và cũng nghe nói là ở lại một thời gian ngắn thôi, tức là khoảng từ một năm cho đến hơn một năm một tí, thì cái đó là để thực hiện cái việc làm sao chuyển giao quyền lực Tổng bí thư cho một người nào đó trong số những người vừa mới được bầu vào Bộ Chính trị.
"Cũng theo dự kiến và cơ cấu quy hoạch của Đại hội 11, thì thấy có tên ông Trần Đại Quang.
"Cũng có thể là sẽ có thêm một người nữa vào quy hoạch để có thể chuyển giao chức vụ Tổng Bí thư, có thể đấy là ông (Đinh Thế) Huynh, hoặc là một người nào nữa đó thì chúng ta chưa thẩy rõ, nhưng mà nếu căn cứ vào quy hoạch cũ thì khả năng là sẽ có bàn giao giữa ông Nguyễn Phú Trọng và ông Trần Đại Quang.
"Và khi đó có thể ông Trần Đại Quang sẽ bàn giao chức vụ Chủ tịch Nước cho một người khác."
Chia sẻ với BBC tại Tọa đàm, Tiến sỹ Phạm Chí Dũng, Chủ tịch Hội nhà Báo độc lập Việt Nam, từ Sài Gòn nói:
"Trước Đại hội 12, BBC có phỏng vấn tôi và có làm một chương trình dự đoán về vai trò của Tổng bí thư, lúc đó tôi có dự đoán ông Trần Đại Quang có nhiều cơ hội nhất để trở thành ông Tổng Bí thư, nhưng mà bây giờ ông Trần Đại Quang chỉ là nhân vật số hai, ông Nguyễn Phú Trọng mới là nhân vật số một.
"Thành thử tôi phải nói là tôi đã sai trong dự đoán của mình. Đó là điều thứ nhất."
Cuộc chiến Hai Hoa Hồng
Và nhà báo độc lập đồng thời là nhà quan sát, vận động cho xã hội dân sự ở Việt Nam, bình luận tiếp:
"Điều thứ hai, tôi đánh giá là việc phe ông Nguyễn Phú Trọng thắng lợi mà không chỉ thắng lợi, mà đây là một thắng lợi lớn, cho thấy là đã kết thúc một cuộc chiến mà tôi gọi là cuộc chiến Hai Hoa Hồng kéo dài suốt từ những năm 2010, 2011 cho đến nay. Và nếu chúng ta có thể thấy cuộc chiến Hai Hoa Hồng nó tồn tại trong thời kỳ Trung Cổ, thì Đại hội 12 này cũng tung ra đủ thứ là đơn thư tố cáo và các thủ đoạn, kể cả tài liệu chính trị nội bộ. Tôi cho là cũng gần gần như là thời Trung Cổ.
Image captionĐã có 'một cuộc chiến' Hai Hoa Hồng xảy ra từ năm 2010 tới nay mà 'thắng lợi to lớn' rút cuộc đã nghiêng về phe Đảng ở Đại hội 12, theo TS. Phạm Chí Dũng.
"Nhưng mà nó có một điểm đặc trưng là như thế này, là chưa bao giờ quyền lực của một Tổng bí thư lại tập trung như bây giờ, tôi muốn dùng lại cái từ là 'tập trung' của ông Nguyễn Phú Trọng, 'rất tập trung'. Kể từ thời Nông Đức Mạnh, thời cựu Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh cho tới nay, ông Nông Đức Mạnh không thể có những thế lực mạnh như ông Nguyễn Phú Trọng hiện nay.
"Chúng ta nhìn cái dàn hiện nay là cánh ở bên ông Trọng, từ các ban Đảng cho tới các tướng lĩnh quân đội, như là Ngô Xuân Lịch, kể cả Đỗ Bá Tị, như là Trần Đại Quang, kể cả Tô Lâm và Vương Đình Huệ... Vương Đình Huệ năm 2013 bị trượt Ủy viên Bộ Chính trị, nhưng mà kỳ này vào. Mà tôi tin là Vương Đình Huệ kỳ này sẽ góp một tay khá khá cho Nguyễn Phú Trọng về khâu điều chỉnh một số vấn đề về kinh tế và kể cả Phạm Bình Minh.
"Và tôi chỉ đặt thêm một câu hỏi là tại sao vào năm 2013 khi mà Nguyễn Tấn Dũng còn thì Phạm Bình Minh không được vào Bộ Chính trị, còn nay Nguyễn Tấn Dũng không còn thì Phạm Bình Minh lại vào Ủy viên Bộ Chính trị? Tôi muốn trở lại vấn đề đó để cho thấy thế này, đã có một sự thay đổi và sự thay đổi này có lợi cho phe Đảng và tập trung quyền lực vào cá nhân ông Nguyễn Phú Trọng.
"Kể từ Đại hội 12 trở đi, không biết bao lâu thì cuộc chiến Hai Hoa Hồng, cuộc chiến giữa hai phe nó đã thực sự chấm dứt và hiện nay chỉ còn có một phe mà thôi. Mà quyền lực của ông Nguyễn Phú Trọng, tôi muốn nhắc lại là, Cuộc Bình luận của BBC lần trước, chúng ta đã nói khá nhiều về Quyết định 244, thì phải nói rằng một trong những đòn bẩy kích thích tố lớn nhất để cho ông Trọng giành chiến thắng quyết định trong trận cuối cùng này, đó chính là Quyết định 244.
"Và tôi tin rằng bên cạnh ông Trọng có một tham mưu rất đắc lực nữa, đó là ông Tô Huy Rứa và ông Rứa đã giúp cho ông Trọng làm mọi công tác tổ chức có thể được, chặt chẽ đến mức để cho những người khác không cục cựa được gì hết," TS. Phạm Chí Dũng nói với Tọa đàm của BBC.
Không có chuyện thân TQ
Bình luận với Bàn tròn về tác động hay điều chỉnh chính sách, chiến lược của Việt Nam sau Đại hội 12 với dàn lãnh đạo mới trong đó có Tổng Bí thư tái cử Nguyễn Phú Trọng, đặc biệt về chính sách đối ngoại, phóng viên Nguyễn Hoàng của BBC Việt ngữ, người đã đang theo dõi, tường thuật Đại hội trực tiếp từ Hà Nội, nói:
"Tôi muốn bổ sung thêm một chút về ý của anh Hà Hoàng Hợp nói rằng tới đây chính sách ngoại giao của Việt Nam cũng không có gì thay đổi, nhưng mà theo tôi, dựa vào những cuộc nói chuyện của tôi, giữa tôi với một số nhà quan sát, học giả tại Việt Nam, khi mà chúng ta nói về 'foreign policy', tức là chính sách đối ngoại, thì rõ ràng vẫn là Trung Quốc và Mỹ.
"Thế thì tới đây, điều quan trọng tức là bây giờ giải quyết vấn đề Biển Đông như thế nào? Thì rõ ràng là Trung Quốc không ở lập trường để đàm phán rồi, còn tới đây nó là như thế nào và người ta nói rất nhiều về sự cố Giàn khoan 981, là kể từ đó cái gọi là '4 tốt, 16 chữ vàng' càng rõ ràng là giới lãnh đạo Đảng và nhà nước, trong đó có các Ủy viên Bộ Chính trị đã nhìn ra cái đó rồi.
Image captionTheo một số nhà bình luận và quan sát trong nước thì 'không có chuyện' có nhà lãnh đạo A hay là B 'thân Trung Quốc' như là trên mạng nói, phóng viên Nguyễn Hoàng nói với Tọa đàm.
"Và người ta cũng nói thêm là không có cái mà một số người nói rằng là ông A hay là ông B thân Trung Quốc, thì cái đó phải để thời gian kiểm chứng... nhưng ít nhất là có một số người người ta nói là không có những chuyện như vậy. Tức là nó trái hẳn với những đồn đoán trên mạng là có ông A hay là ông B thân Trung Quốc.
"Thì các học giả ở trong nước, hay một số nhà quan sát, họ nói là không có chuyện đó," nhà báo Nguyễn Hoàng nói với Tọa đàm.
Cuộc Tọa đàm Bàn tròn đặc biệt nhân sự kiện ông Nguyễn Phú Trọng được tái cử chức Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam diễn ra hôm thứ Tư, 27/01 với các vị khách mời là nhà báo, nhà bình luận, phân tích và quan sát tình hình thời sự chính trị, xã hội Việt Nam.
Tin cho hay, vị trí Tổng bí thư ở Đại hội 12 thuộc về ông Nguyễn Phú Trọng, 72 tuổi, người được tái đắc cử nhằm mục đích bảo đảm "kế thừa và đoàn kết" trong nội bộ Đảng CSVN.
Hôm thứ Tư 27/1, Đại hội XII nghỉ họp, trong khi các ủy viên mới được bầu hôm 26/1 họp Hội nghị Trung ương lần thứ nhất, bỏ phiếu chọn ra cơ quan lãnh đạo cao nhất của mình. Bộ Chính trị mới được nói có 19 vị, tăng ba người so với trước.
Danh sách Bộ Chính trị cho tới tận trước khi bầu gây nhiều chú ý và đồn đoán, vì dựa vào đó có thể suy luận ra ai sẽ đứng đầu các lĩnh vực quan trọng nhất của nền chính trị, kinh tế và xã hội Việt Nam.
Mời qúy vị theo dõi toàn bộ nội dung Bàn tròn trên kênh Youtube của chúng tôi tại đây
Phát biểu tại Đại hội 12 hôm 22/01, Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh nhấn mạnh rằng Đảng Cộng sản cần phải cấp bách đổi mới không chỉ về kinh tế mà còn về chính trị để đất nước tránh tụt hậu.
Một lý do ông đưa ra để giải thích tại sao Đảng Cộng sản (ĐCS) cần phải đổi mới chính trị là ‘70 năm qua, cơ cấu tổ chức, phương thức hoạt động của Đảng gần như không thay đổi’.
Không có bất ngờ về nhân sự
Có thể nói đây cũng là lý do những ai muốn Việt Nam thay đổi có chút hy vọng khi biết Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng là một trong những người được giới thiệu tái cử hôm 24/01 và thất vọng khi ông được Đại hội ‘chấp thuận’ cho ông rút khỏi danh sách đề cử một ngày sau đó.
Thấy hứng thú khi biết ông Dũng được giới thiệu tái cử – lại là người được giới nhiều nhất trong số những người được giới thiệu bổ sung (ngoài danh sách do Trung ương khóa 11 đề cử) – vì mong Đại hội này có điều gì đó bất ngờ xảy ra vào phút cuối, trái với sự sắp xếp, chuẩn bị ‘rất bài bản, kỹ lưỡng’ của Bộ Chính trị (BCT) và Ban Chấp hành (BCH) Trung ương khóa 11.
Chuyện đại hội ĐCS toàn quốc có những thay đổi về nhân sự cấp cao so với hội nghị trung ương cuối cùng của khóa trước là chuyện hi hữu.
Image copyrightAFPImage captionViệc Thủ tướng Dũng được nhiều đoàn đại biểu giới thiệu tham gia tái cử được cho là bất ngờ lớn tại Đại hội 12
Việc Thủ tướng Dũng hay bất cứ ủy viên BCT không nằm trong danh sách đề cử của BCT và Trung ương khóa 11 được Đại hội 12 giới thiệu bổ sung có thể trúng cử vào Trung ương khóa 12, được bầu vào BCT và sau đó được chọn nắm giữ một vị trí trong ‘tứ trụ’ lại là chuyện rất khó xảy ra.
Việc ông Dũng có thể vượt qua một loạt ‘cửa hẹp’ để được vào lại BCH Trung ương và BCT – nơi đã loại ông trước đó – và trở thành Tổng Bí thư, khi ‘tay chân’ của ông bị bao nhiêu qui định, quy chế bầu cử, như Quyết định 244, ‘trói buộc’ – càng là chuyện không tưởng, khó không thua gì ‘lạc đà chui qua lỗ kim’.
Dù biết vậy, có người vẫn hy vọng ông có thể được các đại biểu tham dự Đại hội 12 ‘mở cửa’, ‘cởi trói’, giúp ông vượt qua được những cửa ải, rào cản ấy.
Hy vọng vì việc các đại biểu quyết định ‘mở cửa’, ‘cởi trói’ cho ông Dũng cũng đồng nghĩa với việc họ không còn chấp nhận những lề lối, nguyên tắc, quy định ‘bầu cử’ cố hữu, lỗi thời, phi dân chủ – như chuyện ‘khóa trước chọn khóa sau’ hoặc ‘trên cử dưới bầu’ – ngay trong ĐCS.
Và chuyện họ muốn và dám thay đổi những nguyên tắc, lề lối bầu cử ấy cũng có nghĩa là họ có thể đưa ra những thay đổi quan trọng khác.
ĐCS rất khó, nếu không muốn nói là không thể, có những đổi mới mạnh mẽ về chính trị nếu như các đảng viên không dám mạnh dạn thay đổi ‘cấu tổ chức, phương thức hoạt động’ của tổ chức mình.
Bằng việc giới thiệu Thủ tướng Dũng tái cử vào BCH Trung ương khoá 12, các đại biểu ít nhiều nhen nhóm nơi những ai muốn ĐCS thay đổi chút hy vọng rằng ‘chuyện không tưởng’ có thể xảy ra.
Image copyrightTuoi TreImage captionNgoài ông Nguyễn Phú Trọng, Ban Chấp hành khóa 11 cũng "giới thiệu" ba gương mặt nữa vào giữ các chức vụ chủ chốt trong "tứ trụ"
Nhưng có thể dư luận, người dân hy vọng bao nhiêu, họ thất vọng bấy nhiêu khi một ngày sau đó, Đại hội 12 đã ‘đồng ý’ cho ông Dũng ‘rút’ khỏi danh sách bầu cử.
Nói là đồng ý cho ông ‘rút’, nhưng thực ra đó là quyết định không cho ông tái cử, đúng như những gì BCT và BCH Trung ương khóa 11 quyết định trước đó.
Với quyết định ấy, ngoài một vài khoảnh khắc bất thường, hồi hộp hiếm có, Đại hội 12 cuối cùng không có một kết quả bất ngờ nào về nhân sự cấp cao. Mọi chuyện sẽ diễn ra đúng như ‘kịch bản’ được ‘dàn dựng’ từ trước.
Khi đó, tuy chưa chính thức bầu nhưng ai cũng biết ông Nguyễn Phú Trọng sẽ tiếp tục làm TBT và ba người nắm giữ ba vị trí còn lại trong ‘tứ trụ’ là ai.
Đường lối vẫn như cũ?
Không chỉ không có bất ngờ về nhân sự, tại và sau Đại hội 12 này, ĐCS Việt Nam cũng không có những thay đổi quan trọng về đường lối, chính sách.
Không phải ai cũng ủng hộ ông Dũng và cũng không chắc rằng ông sẽ tiến hành những cải cách quan trọng nếu ông được bầu làm Tổng Bí thư.
Nhưng nếu ông được giữ chức vụ ấy, khả năng Việt Nam có thay đổi về kinh tế, chính trị nhiều hơn.
Dù không loại trừ chuyện ông Nguyễn Phú Trọng có thể thay đổi hay ‘tự diễn biến’ – như ông Trường Chinh đã từng làm cách đây 30 năm – việc ông ‘tự chuyển hóa’ và dám ‘xé rào’ rất ít, nếu không muốn nói là không thể.
Image copyrightAFPImage captionÔng Nguyễn Phú Trọng được giới thiệu ở lại giữ chức Tổng Bí thư là để "giữ vững ổn định chính trị"
Theo ông Võ Tiến Trung, Uỷ viên Trung ương Đảng và Giám đốc Học viện Quốc phòng, một trong lý do ông Trọng được giới thiệu ở lại giữ chức Tổng Bí thư là để ‘giữ vững ổn định chính trị’.
Nếu dựa trên các phát biểu của ông trước đây và đặc biệt báo cáo ông trình bày trong ngày khai mạc Đại hội 12, ông Trọng không phải là người biết, muốn và dám thay đổi, đổi mới.
Xem ra, đối với ông, dù có chuyện gì xảy ra, trong bất cứ hoàn cảnh nào, hay dù phải mày mò, tìm kiếm và không biết khi nào Việt Nam mới có thể có ‘chủ nghĩa xã hội hoàn thiện’, ông vẫn theo đuổi chủ nghĩa Mác – Lênin, kiên định chủ nghĩa xã hội.
Vì quá kiên định, bảo thủ, chắc ông sẽ không còn biết lắng nghe, tiếp thu những ý kiến, kêu gọi của những người rất ưu tư, tâm huyết đối với sự phát triển của đất nước Bộ trưởng Bùi Quang Vinh.
Trước đây, một số lãnh đạo, quan chức trong ĐCS – như Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Cơ Thạch, Ủy viên Bộ Chính trị Trần Xuân Bách và Thủ tướng Võ Văn Kiệt – cũng từng đã thẳng thắn kêu gọi ĐCS đẩy mạnh cải cách.
Nhưng rồi những tiếng nói đầy tâm huyết như vậy đều bị các thành phần bảo thủ trong ĐCS phớt lờ, thậm chí lên án gay gắt.
Chẳng hạn, nếu bốn điểm rất quan trọng, thiết thực ông Võ Văn Kiệt nêu trong lá thư gửi Bộ Chính trị năm 1995 được những đồng chí của ông lúc đó lắng nghe, tiếp thu, áp dụng, chắc chắn Việt Nam giờ đã phát triển hơn.
Image copyrightHoang Dinh Nam AFP GETTYImage captionCố Thủ tướng Võ Văn Kiệt hồi thập niên 1990 từng gửi thư cho Bộ Chính trị kêu gọi Đảng Cộng sản phải đẩy mạnh cải cách
Nhu cầu cấp bách cần 'đổi mới 2"?
Nhiều người đã từng hy vọng rằng Đại hội 12 là cơ hội tốt để giới lãnh đạo Việt Nam thẳng thắn nhìn lại 30 năm ‘đổi mới’, nhìn thẳng vào hiện tình đất nước, đánh giá lại chính mình để mạnh dạn tiến hành một cuộc ‘đổi mới’ mới hay ‘đổi mới 2’ – một sự ‘đổi mới’có tính đột phá, tạo động lực mạnh như ‘đổi mới’ được khởi xướng tại Đại hội 6, năm 1986.
Xem ra, vì vấn đề nhân sự lấn át hay vì ĐCS không coi trọng, ngoài phát biểu của ông Bùi Quang Vinh, một ‘đổi mới 2’ đã không được Đại hội này quan tâm.
Đây là điều đáng tiếc vì không chỉ bây giờ mà ngay vào thời điểm Việt Nam có tỷ lệ tăng trưởng kinh tế rất cao, trên dưới 9% trong các năm 1995-1997, một số quan chức, giới nghiên cứu nước ngoài cũng đã khuyến cáo Việt Nam rằng nếu muốn tiếp tục phát triển và có thể bắt kịp các nước trong khu vực, Việt Nam cần phải tiến hành ‘đổi mới 2’.
Chẳng hạn, khi thăm Việt Nam năm 1997, Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Madeleine K. Albright đã kêu gọi Việt Nam tiến hành ‘đổi mới 2’. ‘Đổi mới 2’ mà bà Albright đề cập đến và nhấn mạnh khi gặp giới lãnh đạo Việt Nam lúc ấy là một đổi mới cả về kinh tế và chính trị vì theo bà không thể có cái này mà thiếu cái kia.
Không biết đến bao giờ Việt Nam mới có một sự đổi mới như vậy?
Nhưng nếu trong một hai năm tới, ông Nguyễn Phú Trọng giúp giới hạn hay loại trừ được nạn tham nhũng, lợi ích nhóm như ông ưu tiên và thường nhấn mạnh, thì dù không có những cải cách quan trọng về kinh tế và chính trị, ông cũng có một đóng góp rất lớn trong việc trong sạch hóa chế độ.
Và nếu làm được điều đó, ông sẽ tạo được một ‘dấu ấn’, ‘ấn tượng’ tốt cho mình, trước khi ông về hưu.
Bài viết, thể hiện văn phong và quan điểm riêng của tác giả, hưởng ứng chuyên mục Diễn đàn của BBC "Viết về Đại hội Đảng CSVN lần thứ 12".
