Nhóm nghiên cứu độc lập tuyên bố nước biển Vũng Áng không an toàn

Một nhóm phân tích độc lập vừa công bố kết quả chất lượng nước tại Vũng Áng, Hà Tĩnh, nơi xảy ra hiện tượng cá chết hàng loạt vào tháng Tư vừa qua.

Trong kết quả công bố trên mạng xã hội, Nhóm Phân Tích Môi Trường Biển Miền Trung nói việc phân tích để "xác định mức độ ô nhiễm" ở vùng biển ngay cạnh khu công nghiệp Vũng Áng và nhà máy gang thép Formosa. Kết quả của báo cáo cho thấy, thủy ngân có nồng độ phù hợp với tiêu chuẩn ở 9 mẫu nước biển, nhưng trong mẫu nước biển ở gần cống xả thải của Formosa thì nồng độ thủy ngân cao hơn giới hạn cho phép. Nhóm nghiên cứu cho biết họ sẽ tiếp tục thu mẫu nước gần cống xả thải để kiểm tra thủy ngân. Khi kiểm tra nồng đột sắt, kết quả do nhóm này đưa ra cũng cao hơn giới hạn cho phép từ 2 tới 3 lần rưỡi. Với hàm lượng cyanide, phân tích cho thấy tại hai vị trí lấy mẫu, nồng độ cyanide vượt ngưỡng cho phép.

Nhóm nghiên cứu nói rằng họ chưa có kết luận tuyệt đối về độ an toàn của các vị trí lấy mẫu nói riêng và khu vực Vũng Áng nói chung, nhưng kết quả cho thấy nước biển ở các vị trí lấy mẫu không bị nhiễm độc cấp tính bởi kim loại nặng, phenol và cyanide. Tuy nhiên, gần cống xả thải của Formosa, nước biển có thể không an toàn cho sinh vật biển.

05/30/2016 - 07:42
Huy Lam / SBTN

Sức ép dồn dập về vụ cá chết ở biển miền Trung

Xuất cảng thủy hải sản của Việt Nam đang đứng trước nguy cơ bị EU dừng nhập cảng. (ảnh: SGB)

Sau văn thư cảnh báo của Chủ tịch Hội Nghề cá Việt Nam hôm 27-5 gửi đến chính phủ CSVN về việc kéo dài thời gian công bố nguyên nhân cá chết ở biển miền Trung là vi phạm quy định tại Hiệp định về các biện pháp kiểm dịch động thực vật (SPS) của Tổ chức thương mại thế giới (WTO), đến ngày 30-5, đến lượt Cục Quản lý Chất lượng Nông Lâm sản và Thủy sản (Nafiqad) đưa ra cảnh báo EU khả năng dừng nhập cảng thủy sản từ Việt Nam vì cá chết ở miền Trung mà không rõ lý do.

Nafiqad cho biết, ngày 13-5-2016, Tổng vụ Sức khỏe và An toàn thực phẩm (DG-SANTE), Ủy ban Châu Âu (EC) đã có công thư gửi Nafiqad thông báo, rằng biện pháp kiểm soát hóa chất kháng sinh đối với sản phẩm thủy sản của Việt Nam vẫn chưa khắc phục hiệu quả. Vấn nạn lạm dụng hóa chất kháng sinh trong sản xuất kinh doanh thủy sản xuất cảng vẫn còn. Do vậy EU thông báo các cơ sở chế biến thủy sản của Việt nam sẽ bị EU đưa ra khỏi danh sách các cơ sở chế biến thủy sản được phép xuất cảng vào EU trong trường hợp các lô hàng thủy sản xuất cảng vào thị trường này bị cảnh báo hóa chất kháng sinh cấm.

Ngoài ra, ngày 24-5-2016, Cơ quan thẩm quyền EU đã có văn bản cảnh báo tới các nước thành viên về việc cá chết bất thường tại Việt Nam và đề nghị các nước kiểm soát chặt chẽ các lô hàng thủy sản biển nhập cảng từ Việt Nam.

Để tránh EU loại dần các cơ sở xuất cảng thủy sản, thậm chí có thể đình chỉ ngưng nhập cảng thủy sản từ Việt Nam, Nafiqad yêu cầu các doanh nghiệp rà soát chương trình quản lý chất lượng, thực hiện các biện pháp cần thiết với hóa chất kháng sinh. Các doanh nghiệp chế biến cần chủ động kiểm tra, lấy mẫu kiểm nghiệp hóa chất kháng sinh cấm với từng lô trước khi xuất cảng sang EU.

Việc nhà chức trách quá chậm chạp công bố nguyên nhân cá chết đang tạo hiệu ứng nghi ngờ sự an toàn của thủy hải sản. Chiều ngày 31-5, ông Phạm Văn Nghiệp, phó chủ tịch UBND huyện Phú Quốc (Kiên Giang) phải phát đi một thông báo rằng “hải sản Phú Quốc nhiễm độc” là tin đồn thất thiệt.

Trước đó, ngày 30-5, đoàn khách du lịch của ABC Travel, đến từ Sài Gòn và nghỉ tại Paradise Resort Phú Quốc. Thực đơn buổi trưa có món gỏi cá trích, buổi chiều có còi biên mai nướng (còi biên mai là loại sò biển hình tam giác, to cỡ mu bàn tay người lớn, cắm sâu xuống đáy biển – chú thích của người viết). Đến tối có 5 khách bị đau bụng, trong đó có hai người được đưa đến bệnh viện, uống thuốc và truyền dịch thì sau đó bình phục.

Tuy nhiên do ám ảnh vụ cá biển chết đã hơn 2 tháng qua vẫn chưa rõ lý do nên một số du khách đã phát đi thông tin trên trang cá nhân facebook: “Cảnh báo mọi người đi Phú Quốc tuyệt đối không ăn hải sản các loại dù còn sống hay chín, tươi hay chế biến sẵn. Hải sản Phú Quốc đã bị nhiễm độc”.

05/31/2016 - 09:16
Vũ Minh Ngọc / SBTN

Công an bắt người trái luật, tra tấn giữa đêm khuya

Nghi ngờ Nguyễn Kim Thành ném bể cửa kính nhà mình, Trưởng công an xã đã huy động lực lượng đến nhà để bắt giữ, tra tấn anh này trong đêm khuya. Khi bị tố cáo, từ chính quyền xã cho đến lãnh đạo công an huyện đều tìm mọi cách để bao che, chạy tội cho kẻ thủ ác.

Nguyễn Kim Thành kể lại việc bị công an tra tấn. Ảnh: Tuổi Trẻ

Sự việc xảy ra cách đây hơn 2 tháng, vào khoảng 2h sáng ngày 29/3/2016, ông Huỳnh Tấn Trà- Trưởng công an xã Hòa Định Đông (huyện Phú Hòa, tỉnh Phú Yên) cùng 3 người khác đến nhà ông Nguyễn Văn Tuất. Tại đó, công an lấy viện cớ "kiểm tra hộ khẩu" rồi bắt Nguyễn Kim Thành (20 tuổi, con ông Tuất) lên đồn công an.

Tại đồn, ông Trà hỏi Thành có phải ném đá bể kính nhà ổng không. Khi Thành nói không phải và cũng không biết liền bị ông Trà dùng dùi cui đập mạnh vào lưng, hông. Chưa hả giận vì chưa làm cho Thành nhận tội, ông Trà đi qua phòng bên cạnh, lấy còng số 8, còng tay trái của Thành vào ghế rồi tiếp tục tra tấn.

Trong quá trình tra tấn, ông Trà còn dùng cả roi điện chích vào người Thành. Vì không phải là người ném đá nên Thành không chịu khai nhận. Khoảng gần 2 tiếng đồng hồ bị tra tấn, Thành mới được ông Trà tháo còng và cho về nhà. Khi vừa về đến nhà, Thành chỉ kịp gõ cửa rồi ngã bất tỉnh.

Đến sáng ngày 31/3, bà Võ Thị Sứ, mẹ của Thành được ông Trà mời lên làm việc. Tại đó, ông Trà cho biết do nghi ngờ Thành ném đá nên "mời" về đồn điều tra. Ông cũng thừa nhận hành vi tra tấn là sai và mong gia đình bỏ qua. Đồng thời sẽ chịu mọi phí tổn chữa trị. Tuy nhiên, những lời đề nghị đã bị bà Sứ cự tuyệt.

Ngày 1/4, gia đình đưa Thành đi khám. Kết quả là "sưng nề mô mềm phần sau ngực cạnh cột sống hai bên". Gia đình sau đó đến công an huyện Phú Hòa xin cho Thành đi giám định thương tật để có cơ sở kiện cáo ông Trà. Mãi đến ngày 9/5, tức là gần một tháng rưỡi kể từ vụ tra tấn xảy ra, công an huyện mới đưa Thành đi giám định. Ngày 27/5, công an huyện Phú Hòa thông báo kết quả giám định, tỉ lệ thương tật là 0%.

Ông Trà thừa nhận việc làm của mình là sai, và tội của ông Trà có thể cấu vào 2 tội trạng trong Bộ luật hình sự, gồm: bắt giữ người trái pháp luật và xâm phạm chỗ ở công dân. Tuy nhiên, chiều ngày 30/5, ông Lê Ngọc Tĩnh-Chủ tịch huyện Phú Hòa cho biết, với tội trạng của ông Trà có thể chỉ bị xét xử hành chính, và có thể sẽ bị cho thôi việc.

05/31/2016 - 07:14

Ngọc Quân/SBTN

‘Hậu Obama’: Việt Nam sẽ thất lợi gì nếu gia tăng đàn áp nhân quyền?

Phạm Chí Dũng

Theo VOA-31.05.2016

Nốt trầm đột ngột

Thực tế phũ phàng khó có thể bỏ qua là sự hiện diện lịch sử của Tổng thống Obama tại Việt Nam vào tháng 5/2016 không những không tạo cú hích cho phong trào dân chủ nhân quyền ở đất nước này, mà còn khiến không khí tranh đấu từ sôi động trở nên trầm buồn đột ngột.

Nếu cả những tờ báo của Mỹ còn phải dằn vặt tổng thống về hành động “lùi bước nhân quyền”, về triển vọng “được” Cam Ranh của Mỹ để đổi lấy việc hủy bỏ lệnh cấm vận vũ khí sát thương cho Việt Nam, cùng thái độ được mô tả là “nhịn nhục” thái quá của Obama khi không hề lên tiếng phản ứng một cách thích đáng về thực tế sống sượng có đến 60% khách mời của tổng thống Mỹ bị công an Việt Nam chặn không cho tham dự cuộc gặp giữa ông và Xã hội dân sự, giới dư luận viên Hà Nội lại reo mừng lộ liễu.

Trong lúc báo chí quốc tế thi nhau khai thác đề tài “tương lai Việt - Mỹ”, những dư luận viên hung hăng nhất bắt đầu công kích “tương lai của phong trào dân chủ”. Lý lẽ được hệ thống tuyên giáo tung hê nhiều nhất là “tương lai của Việt Nam sẽ do chính người Việt Nam quyết định” - như một đoạn diễn từ được coi là then chốt trong diễn văn của Obama trước 2000 đại diện thanh niên và các tổ chức hội đoàn nhà nước tại Hà Nội.

Nếu suy diễn theo một cách nào đó, Mỹ đã “buông” nhân quyền.

Vì lợi ích ở Biển Đông và đặc biệt là lợi ích Cam Ranh, dường như Washington đã tạm gác lại chủ đề nhân quyền ở Việt Nam - vốn được xem là “còn tồn tại những cách hiểu khác nhau” giữa hai nhà nước cựu thù. Hệ quả là một khi đã nhận được quy chế “bình thường hóa quan hệ hoàn toàn” và được “tôn trọng thể chế chính trị”, chính quyền Việt Nam có thể tự cho phép mình muốn làm gì thì làm. Đây là một kịch bản đã được hình dung trước đây. Chỉ có điều, kịch bản này xảy ra khá sớm so với dự đoán của nhiều người.

Kịch bản “thỏa thuận quân sự” giữa Mỹ và Việt Nam lại có thể dẫn đến một kịch bản khá xấu về nhân quyền trrong thời gian tới: công an Việt Nam sẽ gia tăng đàn áp phong trào đấu tranh dân chủ tại đất nước này. Những hằn học ức chế mà giới công an trị phải nuốt vào lòng từ khoảng thời gian cuối năm 2015, đầu năm 2016 đến nay có thể trào ngược ra miệng nhằm mục đích “hồi tố”: một số nhân vật dân chủ đã tham gia vào phong trào tự ứng cử đại biểu quốc hội, một số thành viên của Xã hội dân sự đã gián tiếp hoặc trực tiếp góp tay vào những cuộc biểu tình số đông về bảo vệ môi trường sẽ có thể bị tạo cớ nhằm sách nhiễu, bắt bớ và thậm chí có thể bị truy tố.

Tự do tôn giáo cũng bởi thế có thể tiếp tục bị siết bức. Ngược lại với đòi hỏi của giới lập pháp Mỹ, Nhà nước Việt Nam sẽ tiếp tục không chấp nhận các hoạt động của tôn giáo ly khai, bao gồm Công giáo, Phật giáo Thống Nhất, Tin Lành, Cao Đài và Hòa Hảo Thuần Túy.

Ngay sau khi Obama rời Việt Nam, đã có những biểu hiện và dấu hiệu cho thấy một chiến dịch “hồi tố” như thế đang được chính quyền và công an thăm dò.

Tuy nhiên, kịch bản “hồi tố” sẽ không quá xấu, thậm chí sẽ không thành hình, nếu cân nhắc đến từng chi tiết về khả năng chính quyền Việt Nam sẽ thất lợi đến mức nào nếu gia tăng đàn áp nhân quyền.

TTP và tự do tôn giáo

Trong toàn bộ câu chuyện được Mỹ chính thức dỡ bỏ hoàn toàn lệnh cấm vận vũ khí sát thương, cái lợi lớn nhất và rõ ràng nhất của Việt Nam không phải là được mua vũ khí, chưa tính đến việc tìm đâu ra nguồn tài chính để mua, mà là sự vay mượn hình ảnh của cường quốc số một thế giới nhằm đối trọng quân sự với âm mưu thôn tính đang hiển hiện từng ngày của Trung Quốc.

Nếu được Việt Nam thỏa thuận để gia tăng sự hiện diện lực lượng hải quân tại Cam Ranh, Mỹ sẽ là một lá chắn chắc chắn để hạn chế đến mức tối thiểu một cuộc tấn công quy mô lớn của Trung Quốc trên Biển Đông và vào đải đất miền Trung Việt Nam. Chế độ cầm quyền ở Việt Nam cũng bởi thế sẽ tránh được một mối lo sầu thảm.

Nhưng khác với một thập kỷ trước, cái lợi lần này của Việt Nam mới chỉ mang tính tượng trưng. Vào những năm 2006 - 2007, Việt Nam đã được “bình thường hóa” hơn với Mỹ thông qua việc được Mỹ nhấc ra khỏi Danh sách các nước cần quan tâm đặc biệt về tự do tôn giáo (CPC). Sau đó, cái lợi trực tiếp và hữu hình đã đến với Việt Nam khi chính quyền quốc gia này được chấp nhận là thành viên thứ 150 của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), mang lại một nguồn lợi kinh tế lớn, mà bằng chứng hiển hiện là tình hình xuất siêu của Việt Nam vào Mỹ lên tới vài chục tỷ USD hàng năm, trong khi Việt Nam luôn phải nhập siêu ít nhất 30 tỷ USD mỗi năm từ Trung Quốc.

Còn giờ đây, TPP vẫn chưa thấy đâu. Triển vọng gần nhất là hiệp định thương mại này chỉ có thể được Quốc hội Mỹ thông qua vào năm 2017. Nhưng nếu Việt Nam được chính thức tham gia vào TPP thì cũng phải mất ít nhất vài năm sau đó, các doanh nghiệp Việt Nam mới bắt đầu thu lợi để góp phần vực dậy nền kinh tế đình  đốn của quốc gia này.

Khác hẳn với thời điểm 2007 là lúc nền kinh tế việt Nam “lên đỉnh”, giờ đây tất cả đang lao xuống đáy. Không có TPP, tất cả sẽ tuyệt đối bế tắc. 

Nhưng muốn được tham dự vào bữa tiệc mang tên TPP, phía Việt Nam lại phải thỏa mãn một số điều kiện về nhân quyền và tự do tôn giáo. Hẳn chính quyền quốc gia này chưa quên vai trò của Quốc hội Mỹ đã trở nên quan trọng đến thế nào từ năm 2014. Khi đó, phần lớn giới lập pháp lưỡng viện Mỹ đã đồng thuận để cài điều kiện tự do tôn giáo vào cơ chế Quyền đàm phán nhanh (TPA) - một tiền đề không thể thiếu để dẫn đến việc biểu quyết TPP sau này.

Từ cuối năm 2015 khi quá trình đàm phán TPP giữa 12 quốc gia được hoàn tất, trách nhiệm chính đối với TPP đã không còn nằm trong phần hành của Chính phủ Mỹ, mà chuyển sang tay Quốc hội nước này. Như vậy, có thể hiểu là sau chuyến thăm Việt Nam của Obama và từ nay đến khi Quốc hội Mỹ họp để biểu quyết về TPP, toàn bộ vi phạm tự do tôn giáo của chính quyền và công an Việt Nam đều được “ghi sổ”. Nếu không cẩn thận, Việt Nam rất có thể sẽ bị loại thẳng thừng khỏi TPP, cho dù đã mon men gần đích.

Nợ công và những kịch bản nhân quyền khác

Không chỉ TPP, tương lai của chính thể Việt Nam vẫn còn nhiều hứa hẹn kèm thách thức. Thách thức tồn vong của chính quyền này không chỉ nằm ở tác nhân Trung Quốc, mà còn là gánh nặng nợ công, nợ xấu và kinh tế suy sụp - di sản của nạn tham nhũng quốc gia và “triều đại Nguyễn Tấn Dũng”.

Cho tới giờ, Việt Nam vẫn chưa thể trả món nợ nước ngoài đến hơn 20 tỷ USD cho riêng năm 2015, chưa tính năm 2016 và những năm sau đó. Có nhiều dấu hiệu cho thấy những chủ nợ lớn nhất của Việt Nam - Ngân hàng thế giới (WB) và Quỹ tiền tệ quốc tế ((IMF) - bắt đầu tăng cường “siết nợ”. ODA không còn là món quà từ trên trời rơi xuống mà lãi suất sẽ theo giá thị trường. Nếu không thể trả nợ, nhà nước Việt Nam đương nhiên sẽ bị tuyên bố vỡ nợ. Khi đó sẽ là “khủng hoảng toàn diện và sâu sắc” - như lo lắng đến mất ăn mất ngủ của giới lãnh đạo nước này.

Trong bối cảnh đó, có thể hiểu Việt Nam mong đợi đến thế nào một kịch bản được giãn nợ, hoặc tốt nhất là được xóa nợ - điều đã từng đơm hoa kết trái ở Myanmar khi quốc gia này được Câu lạc bộ Paris, Đức, Nhật, Na Uy… xóa đến 6 tỷ USD nợ vay vào cuối năm 2012.

Nhưng làm thế nào để Việt Nam vừa được tham gia TPP vừa được giãn nợ hoặc được xóa nợ, nếu giới lãnh đạo chính thể này vẫn giữ nguyên thủ đoạn vừa trẻ con vừa tiểu nhân khi dùng Cam Ranh để trả treo với Mỹ và “việc nào ra việc nấy” khi vẫn tiếp tục đàn áp nhân quyền?

“Thực tiễn” hiện nay là quá khó để chính thể Việt Nam quay lại thời “đàn áp vàng” từ năm 2008 đến năm 2012, khi vừa nhận được lợi ích kinh tế vừa quay lại bắt bớ những người bất đồng chính kiến và dân oan đất đai.

Bây giờ thì mọi chuyện đã khác, khác hẳn, thậm chí khác về bản chất. Sau “nốt trầm” mà Obama để lại Việt Nam, một lần nữa xuất hiện những dấu hiệu vừa kín đáo vừa lộ liễu cho thấy Mỹ vẫn quan tâm đến nhân quyền, nhưng “để dành” chủ đề này cho những cuộc đàm phán song phương khác hơn là Cam Ranh. Trong bối cảnh đó, bất cứ một sự gia tăng đàn áp nhân quyền đáng kể nào của chính quyền Việt Nam sẽ càng khiến chế độ này tự siết chặt hơn dây thòng lọng vào cổ mình.

Bởi thế, ngoài kịch bản chính quyền gia tăng đàn áp, vẫn còn những kịch bản khác: duy trì đàn áp nhưng “kềm chế bắt bớ” như thời gian trước khi Obama đến Việt Nam; hoặc có thể nới hơn một chút cho Xã hội dân sự nói chung trong lúc đàn áp mạnh tay hơn đối với một số tổ chức dân sự nói riêng và chưa nói gì đến Công đoàn độc lập…

* Blog của Phạm Chí Dũng là blog cá nhân. Các bài viết trên blog được đăng tải với sự đồng ý của Ðài VOA nhưng không phản ánh quan điểm hay lập trường của Chính phủ Hoa Kỳ.

Big C bị người Thái thâu tóm: ‘song kiếm’ Tàu-Thái và nền kinh tế Việt

Những 'thiên đường hàng Thái' như thế này sẽ xuất hiện ngày càng nhiều ở Việt Nam. Ảnh: Lê Anh Hùng

Lê Anh Hùng

Theo VOA-31.05.2016

Cuộc đổ bộ ồ ạt của người Thái

Cuối tháng Tư vừa qua, giới doanh nghiệp cũng như dân chúng Việt Nam bàn tán xôn xao trước thông tin chuỗi siêu thị Big C rơi vào tay tập đoàn Central Group của tỷ phú Tos Chirathivat đến từ Thái Lan với mức giá 1,14 tỷ USD, cao hơn nhiều so với mức 800 triệu USD mà người ta dự báo trước đó.

Đây là sự kiện mới nhất trong làn sóng đổ bộ ồ ạt của người Thái vào thị trường bán lẻ ở Việt Nam, thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của họ trong việc thâu tóm hệ thống siêu thị và thống lĩnh thị trường bán lẻ ở Việt Nam.

Tháng 1/2013, Tập đoàn Berli Jucker Plc (BJC) của tỷ phú Charoen Sirivadhanabhakdi đã hoàn tất việc mua lại quyền kiểm soát Phú Thái Group, một tập đoàn tư nhân của Việt Nam chuyên về phân phối và bán lẻ hàng tiêu dùng.

Tháng 6/2013, BJC mua lại hệ thống 42 cửa hàng FamilyMart (Nhật Bản) tại Việt Nam và đổi tên thành B’mart.

Tháng 1/2015, Power Buy, một công ty thuộc tập đoàn Central Group hoàn tất việc mua lại 49% cổ phần của Công ty Đầu tư phát triển công nghệ và giải pháp mới NKT (NKT) - đơn vị sở hữu chuỗi siêu thị điện máy Nguyễn Kim.

Tháng 1/2016, hệ thống siêu thị METRO Cash & Carry Việt Nam lại rơi vào tay TCC Land International Pte. Ltd., công ty con thuộc TCC Holding Co. Ltd., một tập đoàn cũng của tỷ phú Charoen Sirivadhanabhakdi, với giá 655 triệu Euro.

Bên cạnh hoạt động thâu tóm, các ông chủ đến từ Thái Lan còn thành lập hệ thống siêu thị mới ở Việt Nam. Đó là ROBINS, trung tâm mua sắm đầu tiên của tập đoàn Central Group được mở bên ngoài lãnh thổ Thái Lan. Hiện nay ROBINS đã có 2 chi nhánh tại Việt Nam: Trung tâm Mua sắm Robins đầu tiên chính thức khai trương ngày 19/04/2014 tại Trung tâm Thương mại Royal City, Hà Nội; và Robins Crescent Mall khai trương ngày 12/12/2014 tại Trung tâm Thương mại Crescent Mall, Tp HCM.

Bên cạnh việc thâu tóm và thành lập siêu thị mới ở các đô thị lớn, mưu đồ thống lĩnh thị trường bán lẻ Việt Nam của các đại gia Thái Lan còn thể hiện qua việc tập đoàn Central Group (chủ sở hữu mới của Big C) thiết lập quan hệ đối tác chiến lược với Công ty Lan Chi – một nhà bán lẻ với 20 năm kinh nghiệm ở khu vực nông thôn miền bắc Việt Nam cùng chuỗi 13 siêu thị tại các vùng ngoại thành.

Một tỷ phủ Thái khác là Dhani Chearavanont, người sở hữu thương hiệu siêu thị 7-Eleven (mô hình cửa hàng hoạt động 24/24h tại Thái Lan, cung cấp mọi nhu cầu cho người tiêu dùng từ thực phẩm, mỹ phẩm đến văn hóa giải trí), cũng đã bày tỏ ý định sẽ thiết lập chuỗi siêu thị này ở Việt Nam vào năm 2017.

Vấn đề đặt ra cho nền kinh tế Việt Nam ở đây là, cùng với làn sóng thâu tóm và thành lập siêu thị mới của người Thái, hàng hoá “made in Thailand” đang xâm nhập ngày càng mạnh mẽ vào thị trường Việt Nam. Các sản phẩm của Thái Lan chiếm vị trí áp đảo trong các siêu thị do người Thái làm chủ. Không khó để nhận ra, đưa hàng hoá Thái Lan chiếm lĩnh thị trường Việt Nam mới là mục đích chính, mục đích chiến lược của các ông chủ Thái Lan đằng sau cuộc đổ bộ ồ ạt của họ vào thị trường bán lẻ Việt Nam. Ông Mongkol Banthrarungroj, Giám đốc điều hành TCI, đơn vị sở hữu B’mart, thậm chí không thèm giấu giếm khi cho biết, hơn 70% hàng hóa tại B’mart sẽ có xuất xứ từ Thái Lan, còn lại là hàng Việt Nam.

Và mối đe doạ truyền thống: Trung Quốc

Hiện tượng hàng hoá Trung Quốc tràn ngập thị trường Việt Nam là điều mà hầu như ai ai cũng nhận thấy, và dư luận đã lên tiếng báo động từ nhiều năm nay. Theo số liệu chính thức của Tổng cục Thống kê, tỷ trọng hàng hoá nhập khẩu từ Trung Quốc trong tổng kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam đã tăng từ mức 9,2% năm 2000 lên đến mức gần 30% năm 2015.

Tuy nhiên, nếu tính cả con số phi chính thức thì tỷ trọng hàng hoá nhập khẩu từ Trung Quốc đã chiếm đến gần 50% tỷ trọng kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam. Và tỷ trọng này vẫn chưa hề có dấu hiệu dừng lại mà vẫn tiếp tục tăng qua các năm.

Không chỉ ra sức hỗ trợ cho các sản phẩm xuất khẩu sang Việt Nam thông qua các chính sách như chính sách hoàn thuế, chính sách tiền tệ, hỗ trợ lãi suất, v.v., Trung Quốc gần đây đã bắt đầu tấn công vào thị trường bán lẻ ở Việt Nam. Cách đây hơn 1 tháng, tập đoàn thương mại điện tử Trung Quốc Alibaba bỏ ra 1 tỷ USD để mua cổ phần chi phối Lazada, sàn thương mại điện tử đang nắm giữ vị trí dẫn đầu tại Việt Nam cũng như một số quốc gia Đông Nam Á khác.

Mục tiêu của Jack Ma, ông chủ Alibaba, là cung cấp hàng hoá Trung Quốc cho 8 tỷ dân trên thế giới. Vì thế, các sản phẩm “made in China” lại càng như thể “hổ chắp thêm cánh” trên thị trường Việt Nam.

‘Song kiếm hợp bích’

Hiểm hoạ Trung Quốc đối với nền kinh tế Việt Nam không chỉ đến từ bên kia biên giới, mà còn đến từ… Thái Lan: hai tỷ phú Thái Lan đang “làm mưa làm gió” trên thị trường bán lẻ Việt Nam thời gian qua – Tos Chirathivat và Charoen Sirivadhanabhakdi – đều là người Hoa. Tỷ phú Dhani Chearavanont, người đánh tiếng chuẩn bị đưa thương hiệu siêu thị 7-Eleven sang Việt Nam, cũng là một người Hoa nốt. Các tỷ phú người Hoa ở Thái Lan thường có mối liên hệ mật thiết với Bắc Kinh và, như bao người Hoa khác trên khắp thế giới, không ai có thể nghi ngờ tình yêu dành cho quê hương của họ. Như một lẽ tự nhiên, hàng hoá Thái Lan và Trung Quốc đang chiếm tỷ lệ áp đảo trong các siêu thị của các ông chủ người Thái gốc Hoa.

Thậm chí, không loại trừ khả năng các tỷ phú người Thái gốc Hoa đầu tư ồ ạt vào thị trường bán lẻ Việt Nam là một âm mưu của các ông chủ Trung Nam Hải hòng bóp chết các doanh nghiệp sản xuất của Việt Nam, trong bối cảnh một cuộc đổ bộ tương tự đến từ bên kia biên giới sẽ khiến người tiêu dùng và công chúng Việt Nam cảnh giác và phản ứng tiêu cực.

Sau vụ Central Group chính thức mua Big C, ông Vũ Vinh Phú – Chủ tịch Hiệp hội Siêu thị Hà Nội – cho rằng: "50% thị phần bán lẻ rơi cả vào tay người Thái, thị trường bán lẻ nội địa đã 'chết tới ngang vai'."

Ông Vũ Vinh Phú hoàn toàn không quá lời. Trước viễn cảnh các tỷ phú người Thái gốc Hoa thống lĩnh thị trường bán lẻ nội địa và đại gia Trung Quốc kiểm soát lĩnh vực thương mại điện tử, không chỉ thị trường bán lẻ mà thậm chí cả nền sản xuất trong nước cũng khó tránh khỏi kết cục bị bức tử ngay trên sân nhà trước cặp kiếm thủ lão luyện Tàu – Thái.

* Blog của Lê Anh Hùng là blog cá nhân. Các bài viết trên blog được đăng tải với sự đồng ý của Ðài VOA nhưng không phản ánh quan điểm hay lập trường của Chính phủ Hoa Kỳ.

Người Đà Nẵng lạc quan về quan hệ Mỹ-Việt sau chuyến thăm của TT Obama

Tổng thống Obama phát biểu trong buổi nói chuyện với các thành viên của Sáng kiến Lãnh đạo Trẻ Đông Nam Á (YSEALI) tại TPHCM, ngày 25/5/2016.

An Tôn

Theo VOA-31.05.2016

Tổng thống Mỹ Barack Obama mới đây đã có chuyến thăm lịch sử đến Việt Nam. Mặc dù ông không ghé thăm Đà Nẵng, nhưng nhiều người ở thành phố này vẫn theo dõi chặt chẽ chuyến thăm của ông Obama và tỏ ra lạc quan về những kết quả của chuyến thăm. An Tôn tường trình từ thành phố ven biển được xem là một trung tâm kinh tế, du lịch ở miền trung Việt Nam.
 
Nằm gần như ở giữa quãng đường nối thủ đô Hà Nội ở miền bắc và trung tâm kinh tế hàng đầu của Việt Nam là thành phố Hồ Chí Minh ở miền nam, Đà Nẵng nổi tiếng về các bãi biển đẹp, đường sá được quy hoạch đẹp đẽ và bộ máy công chức được cho là nghiêm túc, gần dân hơn so với các tỉnh thành khác.
 
Tuy nhiên, với dân số hơn 1 triệu người và không có nhiều trao đổi thương mại, giáo dục với Mỹ, những người sắp xếp chương trình cho Tổng thống Mỹ hẳn là đã khó tìm ra lý do để ông ghé thăm thành phố trong khoảng thời gian quý báu của ông.
 
Dù không được trực tiếp đón ông, song đối với người dân Đà Nẵng, những thỏa thuận đạt được giữa Tổng thống Mỹ và Chủ tịch Việt Nam mới là điều quan trọng.
 
Việc Mỹ dỡ bỏ hoàn toàn lệnh cấm bán vũ khí sát thương cho Việt Nam, chính quyền thành phố Hồ Chí Minh cấp giấp phép cho Đại học Fulbright, hai nước nỗ lực thông qua hiệp định Xuyên Thái Bình Dương TPP, cũng như hai nước nhất trí về dự định thực hiện Sáng kiến Hợp tác Cất trữ Thiết bị Y tế và Cứu trợ Nhân đạo là những kết quả được nhiều người Đà Nẵng quan tâm đặc biệt.

"Theo em, quan hệ giữa Mỹ và Việt Nam, quan hệ ngoại giao sẽ phát triển hơn. Mỹ sẽ giúp đỡ nhiều cho nước ta nhiều hơn. Và tình hữu nghị giữa hai quốc gia sẽ ngày càng gắn bó, thân thiết hơn."-Nữ Sinh Trương Thị Trọng nói.

Nhận xét chung về tương lai quan hệ Việt-Mỹ sau chuyến thăm của ông Obama, tất cả những người dân mà thông tín viên của VOA gặp gỡ trên đường phố đều nói những điều tốt đẹp. Hầu hết mọi người đều nhìn vào khía cạnh kinh tế của mối quan hệ.

Trương Thị Trọng, 20 tuổi, hiện là một nữ sinh tại Đại học Kỹ thuật Y dược Đà Nẵng, nói:

“Theo em, quan hệ giữa Mỹ và Việt Nam, quan hệ ngoại giao sẽ phát triển hơn. Mỹ sẽ giúp đỡ nhiều cho nước ta nhiều hơn. Và tình hữu nghị giữa hai quốc gia sẽ ngày càng gắn bó, thân thiết hơn”.

Nữ sinh viên Nguyễn Thị Thu Thảo, 20 tuổi, tại Đại học Ngoại ngữ Đà Nẵng, kỳ vọng:

“Theo em thì quan hệ hai nước sẽ phát triển hơn. Mỹ sẽ tài trợ cho Việt Nam nhiều hơn để phát triển kinh tế. Mình sẽ mở rộng giao lưu với Mỹ nhiều hơn. Về kinh tế, Mỹ sẽ hỗ trợ nguồn vốn để Việt Nam phát triển về nhiều mặt”.

Ông Ba, 60 tuổi, chủ một trạm cung cấp dịch vụ bãi biển, đưa ra nhận xét:

“Anh thấy đó là cái đường lối rất là tốt, đúng theo quan điểm của dân, của đảng và nhà nước. Đó là một cái đường lối đúng  đắn, rất tốt. Mà hiện tại mình cũng rất cần quan hệ với Mỹ, về nhiều phương diện”.

"Chuyến thăm của Tổng thống Obama đem đến nhiều sự thuận lợi và tương lai tốt đẹp hơn trong quan hệ hai nước, thí dụ như việc dỡ bỏ lệnh cấm bán vũ khí sát thương, cũng như trao đổi thương mại mậu dịch, thì nó sẽ mở ra một số cái tốt hơn sau này. Trước mắt, quan hệ với Mỹ thì mình lợi về mặt kinh tế, giáo dục, và một số giá trị căn bản của nhân loại, một số giá trị phổ quát của nhân loại."-Ông Tạ Thanh Hải, viên chức nhà nước, nói.

Là người đã theo dõi tin thời sự nhiều năm và ở tuổi 67, ông Sinh, một người hưu trí, cho rằng dù Tổng thống Obama sắp kết thúc nhiệm kỳ song những thỏa thuận quan trọng mà Mỹ và Việt Nam vừa đạt được sẽ tiếp tục được thực thi:

“Rõ ràng ông Obama chuẩn bị hết nhiệm kỳ rồi, thì ông cũng tạo ra nhiều niềm tin cho Việt Nam, giữa Mỹ và Việt Nam, để hợp tác, để sau này kế nhiệm của ông sẽ tiếp tục hợp tác”.

Ngoài những ý kiến nêu lên sự lạc quan về quan hệ kinh tế, cũng có người thể hiện niềm tin rằng quan hệ tốt lên với Mỹ sẽ giúp ích cho nhân quyền v cải thiện nền dân chủ ở Việt Nam, cho dù hai từ này đã không được nêu ra trực tiếp trong câu trả lời phỏng vấn. Ông Tạ Thanh Hải, 46 tuổi, một viên chức nhà nước nói:

“Chuyến thăm của Tổng thống Obama đem đến nhiều sự thuận lợi và tương lai tốt đẹp hơn trong quan hệ hai nước, thí dụ như việc dỡ bỏ lệnh cấm bán vũ khí sát thương, cũng như là cái trao đổi thương mại mậu dịch, thì nó sẽ mở ra một số cái tốt hơn sau này. Cái trước mắt, quan hệ với Mỹ thì mình lợi về mặt kinh tế, giáo dục, và một số giá trị căn bản của nhân loại, một số giá trị phổ quát của nhân loại”.

Ở một nước mà các đề tài về nhân quyền, dân chủ bị coi là “nhạy cảm”, nhiều người hoạt động để thúc đẩy nhân quyền, dân chủ bị sách nhiễu, thậm chí bị khép vào một số tội danh hình sự để nhận án tù, việc một viên chức dùng các từ “giá trị phổ quát của nhân loại” để thay thế là điều dễ hiểu.

Trong khi đa số người được phỏng vấn tỏ ra phấn khích về tương lai của mối quan hệ song phương, cũng có ý kiến cho rằng sẽ không có gì thay đổi. Bùi Phi Long, 21 tuổi, nam sinh viên Đại học Kiến trúc Đà Nẵng, nói:

“Em nghĩ thì cũng vẫn vậy, không khác được”.

Trên thực tế, đa số vẫn có kỳ vọng quan hệ Mỹ-Việt sẽ ngày càng tốt lên.

Những người được phỏng vấn nói với VOA rằng Việt Nam sẽ được hưởng lợi từ mối quan hệ.

Ông Nguyễn Văn Phước, 54 tuổi, người làm công tại một nhà hàng ven biển, nêu ra suy nghĩ:

“Rất có lợi cho Việt Nam. Nền kinh tế Việt Nam mình sẽ rất có cơ hội. Và những nhân tài của nước mình sẽ đưa qua nước ngoài học để mà có những nhân tài đưa về nước mình hỗ trợ cho nước mình có một cái nền kinh tế xóa đói giảm nghèo, sẽ đi lên”.

Nữ sinh viên tên Trọng cũng chú ý đến các khía cạnh giáo dục và kinh tế:

“Ngành giáo dục nước ta sẽ được Mỹ hỗ trợ. Du học sinh sẽ được Mỹ hỗ trợ nhiều học bổng hơn. Những trường đại học của Mỹ sẽ mở rộng để du học sinh của ta có thể qua đó phát triển về giáo dục. Mỹ sẽ mở rộng thị trường để hàng hóa Việt Nam vào thị trường. Ngoài ra thì Mỹ có thể hỗ trợ nhiều nguyên vật liệu và những công nghệ hiện đại cho Việt Nam phát triển về hàng hóa”.

Còn ông Sinh, người về hưu, nói:

“Phía Việt Nam sẽ có lợi rất nhiều, vì Mỹ là nước kinh tế phát triển rất mạnh, khoa học kỹ thuật cũng rất tốt. Thì cái đó là Việt Nam sẽ hưởng lợi từ cái đó nhiều”.

"Rất có lợi cho Việt Nam. Nền kinh tế Việt Nam mình sẽ rất có cơ hội. Và những nhân tài của nước mình sẽ đưa qua nước ngoài học để mà có những nhân tài đưa về nước mình hỗ trợ cho nước mình có một cái nền kinh tế xóa đói giảm nghèo, sẽ đi lên."-Ông Nguyễn Văn Phước, người dân ở Đà Nẵng, nói.

Trong Tuyên bố chung của hai nguyên thủ Mỹ và Việt Nam có nói hai nước đã ký ý định thư về Sáng kiến Hợp tác Cất trữ Thiết bị Y tế và Cứu trợ Nhân đạo (CHAMSI) ở Đà Nẵng, thành phố có vị trí chiến lược ven Biển Đông. Điều này được nhiều người Đà Nẵng xem là một việc tốt.

Viên chức nhà nước tên Hải nói:

“Cái đấy thì quá tốt cho người dân cũng như cho chính phủ hai nước, vì trước đây Mỹ cũng có hỗ trợ một số tàu hải cảnh, cảnh sát biển. Nếu như thiết lập những cái đấy, tôi nghĩ rằng an ninh, chủ quyền của Việt Nam càng tốt hơn”.

Với ký ức về miền nam của Việt Nam trước năm 1975, ông chủ điểm dịch vụ bãi biển tên Ba bình luận về CHAMSI trong một bối cảnh rộng hơn:

“Trước năm 75, hồi đó ở miền nam, có những căn bệnh gì đó mà nó không chữa được, thì Mỹ đưa ra hạm đội chữa hết, và đem trả về lại. Đến bây giờ mà quan hệ được như vậy mà Mỹ đặt cái gì đó ở tại Đà Nẵng thì cái lợi ích trước mắt là người dân Đà Nẵng, cái thứ hai là cả đất nước của mình, và kèm theo đó là vấn đề về Biển Đông, rồi kể cả châu Á nữa”.

Đánh giá về tác động của quan hệ Mỹ-Việt đến việc giải quyết tranh chấp trên Biển Đông, nữ sinh viên Trọng nói:

“Mỹ có thể là nước đứng sau Việt Nam để có thể hỗ trợ Việt Nam trong vấn đề Biển Đông”.

Còn ông Sinh và ông Hải cho rằng vai trò của Mỹ sẽ làm Trung Quốc phải dè chừng với ý định dùng lợi thế là nước lớn để bắt nạt nước nhỏ. Ông Sinh nói:

“Cái này giúp ích cho Việt Nam rất là lớn. Tại vì dù sao cũng có một nước cường quốc đặt quan hệ với Việt Nam chặt chẽ về vấn đề an ninh, quốc phòng. Thì dĩ nhiên là Trung Quốc cũng phải dè dặt, không phải đơn giản mà ỷ nước lớn được”.

Ông Hải lưu ý thêm về vai trò của Mỹ trong bảo vệ tự do hàng hải:

“Vấn đề Biển Đông là vấn đề tất cả các nước đều quan tâm, chứ không riêng gì Trung Quốc với Việt Nam, trực tiếp tranh chấp. Mỹ thì người ta muốn tự do hàng hải và một số giá trị pháp lý cần phải được tôn trọng, không phải là cứ lấy nước lớn đi đè nén các nước nhỏ, nhất là trong vấn đề chủ quyền”.

Riêng sinh viên Long có quan điểm khác:

“Chắc là cũng không tốt đâu vì Biển Đông thì mình tự giúp mình thôi chứ Mỹ nó không giúp được mấy đâu”.

"Cái này giúp ích cho Việt Nam rất là lớn. Tại vì dù sao cũng có một nước cường quốc đặt quan hệ với Việt Nam chặt chẽ về vấn đề an ninh, quốc phòng. Thì dĩ nhiên là Trung Quốc cũng phải dè dặt, không phải đơn giản mà ỷ nước lớn được."-Ông Sinh, một người về hưu, nói.

Trong tuyên bố chung của hai nguyên thủ cũng như khi phát biểu tại một số sự kiện lớn khác nhau, Tổng thống Obama đề cập việc Mỹ sẽ tiếp tục làm việc cùng Việt Nam để giải quyết những vấn đề di sản chiến tranh như tẩy độc Chất Da cam/dioxin và rà phá bom mìn sót lại sau chiến tranh.

Đà Nẵng là một trong những nơi ở Việt Nam có điểm nóng ô nhiễm Chất Da Cam/dioxin là sân bay của thành phố. Mới đầu tháng này, trước chuyến thăm của Tổng thống Obama, dự án tẩy độc sân bay do Mỹ cung cấp phần lớn tài chính đã hoàn tất giai đoạn 1, với 45.000 mét khối đất được làm sạch.

Liệu người dân Đà Nẵng có còn xem các vấn đề di sản chiến tranh này là những khúc mắc trong quan hệ hai nước hay không? Ông Hải trả lời:

“Cũng đã có quá trình để mà xúc tiến các việc thí dụ như là bom mìn sau chiến tranh hay là chất độc da cam. Ngay tại sân bay Đà Nẵng, theo tôi biết, đã cơ bản xử lý về kho chất độc da cam. Chính phủ Mỹ cũng hỗ trợ hết sức về kỹ thuật và tài chính để giải quyết tận gốc vấn đề này. Thì tôi nghĩ cái đấy là cả quá trình làm rồi chứ không còn vướng mắc gì nữa, chỉ chờ kết quả cuối cùng thôi”.

Ông Sinh có ý kiến:

“Thì hiện tại Mỹ cũng đang làm các cái đó rồi, cũng đang giải quyết từng nơi rồi. Sân bay Đà Nẵng đã làm xong rồi. Còn lại thì chính phủ Việt Nam phải tìm hiểu cũng còn nơi nào nhiễm chất độc da cam thì yêu cầu phía Mỹ phải giải quyết cái đó luôn”.

Những người ở Đà Nẵng mà VOA tiếp xúc được đa số đều lạc quan và nhìn một cách tích cực về tương lai quan hệ Mỹ-Việt. Họ mong sẽ có lần đầu tiên được đón tiếp một tổng thống Mỹ đến thành phố. Hy vọng của họ có thể trở thành hiện thực hay không phải chờ đến cuối năm 2017 mới rõ, khi Đà Nẵng là chủ nhà của Hội nghị Diễn đàn Kinh tế Châu Á-Thái Bình Dương APEC.

Vụ ‘đấu tố’ MC: Cá chết nóng trở lại sau cơn sốt Obama

MC Phan Anh.

VOA-31-05-2016

Một cuộc tranh luận trên truyền hình Việt Nam về “động cơ” chia sẻ tin cá chết trên Facebook đang “gây sốt” dư luận và bị nhiều người coi là một cuộc “đấu tố” công khai.

Nữ MC kỳ cựu của VTV Tạ Bích Loan dẫn dắt chương trình “60 phút mở” với sự tham gia của MC Phan Anh cùng một số các khách mời khác.

Bà Loan hỏi ông Phan Anh về “động cơ” chia sẻ clip thử nghiệm hai con cá chết được thả vào nước được cho là lấy từ khu công nghiệp Vũng Áng, do kênh VTC thực hiện.

MC này trả lời: “Chúng ta có quyền thể hiện quan điểm của mình. Mọi quan điểm cần được lắng nghe và được tôn trọng. Cái quan trọng tôi muốn toàn xã hội phải có tiếng nói trao đổi cởi mở, dân chủ, và thẳng thắn hơn nữa”.

Bà Loan sau đó tiếp tục dẫn dắt những người tham gia trao đổi và đặt câu hỏi liên quan tới việc chia sẻ trên mạng xã hội, và nhiều lần nhắc tới từ “động cơ”.

"Chúng ta có quyền thể hiện quan điểm của mình. Mọi quan điểm cần được lắng nghe và được tôn trọng. Cái quan trọng tôi muốn toàn xã hội phải có tiếng nói trao đổi cởi mở, dân chủ, và thẳng thắn hơn nữa."MC Phan Anh trả lời.

Blogger Huỳnh Ngọc Chênh nói rằng vụ việc “cuốn trôi đi dư luận về Obama và về vụ tuyệt thực của anh Trần Huỳnh Duy Thức”.

Blogger Nguyễn Chí Tuyến nhận định với VOA Việt Ngữ rằng cuộc thảo luận có thể được coi là “màn đấu tố” đối với MC Phan Anh và là một phần trong “chiến dịch của nhà cầm quyền”.

Nhà hoạt động từng xuống đường biểu tình vụ cá chết nói tiếp:

“Họ đang muốn bịt thông tin, che đậy thông tin, không cho hệ thống truyền thông của nhà nước đưa tin về chuyện cá chết, biển chết, và thảm họa môi trường nữa. Có nghĩa là họ sẽ lờ đi, theo chiến thuật các cụ hay dùng ‘để lâu cứt trâu hóa bùn’. Người dân đòi minh bạch thông tin, đòi những biện pháp mà chính phủ phải đưa ra để khắc phục hậu quả đỏ thì họ cũng lờ tịt đi. Cho tới nay là ngày 54 đã qua mà họ không có câu trả lời, hay đưa ra nguyên nhân, giải pháp.”

Blogger Tuyến nói thêm rằng “chưa nói chuyện thực nghiệm đúng sai, việc ông Phan Anh dẫn lại clip đó với những bình luận mang tính cá nhân về chuyện xã hội liên quan tới cuộc sống của người dân là chuyện rất bình thường”.

“Người ta lôi ông Phan Anh lên bởi vì ông ấy có một số lượng người theo dõi đông và có một chút ảnh hưởng trong xã hội”, ông Tuyến nói thêm.
VOA Việt Ngữ không thể liên lạc với người dẫn chương trình Tạ Bích Loan cũng như VTV để lấy ý kiến.

MC Phan Anh từng nêu chuyện hai mẹ con người phụ nữ “bị đàn áp” trong cuộc biểu tình về vụ cá chết trong tháng này.

Trong một diễn biến khác liên quan tới vụ cá chết, chiều 31/5, luật sư Trần Vũ Hải đã thay mặt hơn 30 chuyên gia và nhà khoa học đến trụ sở Bộ Tài nguyên và Môi trường gửi thư liên quan đến thảm hoạ môi trường tại 4 tỉnh miền Trung để “yêu cầu cung cấp thông tin” và nêu ra “một số kiến nghị”.

Việt Nam gia tăng mức phạt vi phạm giao thông

RFA-2016-05-31  

 Cảnh sát giao thông tại Hà Nội, ảnh minh họa chụp trước đây. AFP

Chính phủ Việt Nam vừa ban hành Nghị định 46/2016/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1 tháng 8 gia tăng mức phạt đối với các hành vi vi phạm giao thông.

Theo đó, các hành vi vi phạm bao gồm từ nhẹ cho đến nặng như không đội mũ bảo hiểm, điều khiển phương tiện giao thông cẩu thả cho đến không chấp hành hiệu lệnh dừng xe của người thi hành công vụ hoặc gây ra tai nạn giao thông sẽ phải bị phạt từ 100 ngàn cho đến 18 triệu đồng.

Nghị định mới cũng quy định tăng mức phạt lên đến 15 triệu đồng đối với người điều khiển xe gắn máy có chất ma túy trong cơ thể hay có nồng độ cồn vượt quá quy định.

http://www.rfa.org/vietnamese/internationalnews/top-nk-official-visits-beijing-amid-tensions-report-05312016083509.html/news0531am.mp3

Sau hai tháng, vẫn chưa công bố nguyên nhân cá chết

Gia Minh, PGĐ Ban Việt ngữ RFA 2016-05-31  

Người dân thu gom cá chết ở bờ biển Quảng Bình hồi tháng 4 năm 2016. File photo

Thảm họa môi trường cá chết hàng loạt dọc khu vực biển bắc miền Trung từ khu công nghiệp Vũng Áng Hà Tĩnh xuống đến Đà Nẵng đến nay sắp gần tròn hai tháng, tuy nhiên cơ quan chức năng vẫn chưa công bố nguyên nhân dẫn đến tình trạng đó. Dù cho trước đây chính thủ tướng chính phủ từng phát biểu phải sớm tìm cho ra nguyên nhân và công bố. Thực tiễn ra sao qua những diễn tiến mới nhất?

Dân trông đợi

Những người dân trong vùng có cá chết hàng loạt từ ngày 6 tháng tư cho đến nay cho biết hoạt động đánh bắt gần bờ hầu như ngưng trệ cho lượng hải sản hầu như chẳng còn để tiếp tục làm nghề. Trong khi đó hải sản đánh bắt được từ những chuyến đi xa bờ về bán cũng không được giá để bù phí tổn.

Một phụ nữ tại Kỳ Anh, Hà Tĩnh vào chiều ngày 30 tháng 5 cho biết thực tế về chuyện công bố nguyên nhân, nguyện vọng của người dân và hỗ trợ sau thảm họa mà những gia đình bị tác động như gia đình chị nhận được:

Họ chưa tuyên bố nguyên nhân vì sao cá chết. Từ đó đến nay cá chết càng ngày càng nhiều. Bữa nay đi đánh bắt cá thì không có (cá nữa); thuyền nhỏ, thuyền lớn đều không đi đánh bắt.
-Người dân Kỳ Anh

“Họ chưa tuyên bố nguyên nhân vì sao cá chết. Từ đó đến nay cá chết càng ngày càng nhiều. Bữa nay đi đánh bắt cá thì không có (cá nữa); thuyền nhỏ, thuyền lớn đều không đi đánh bắt.

Người dân thì cho rằng nguyên nhân cá chết là do Formosa xả thải. Tại nơi ống thải nước đỏ, những người thợ lặn xuống về cho biết như thế chứ tỉnh Hà Tĩnh chưa cho biết nguyên nhân gì cả.

Nguyện vọng của người dân là làm sao có cá để dân đi đánh bắt vì dân tại đây làm biển nhiều, chứ không phải làm nông. Giải tỏa nguyên nhân cá chết càng ngày càng sớm.”

Sau khi xảy ra thảm họa cá chết hàng loạt tấp vào bờ biển và nhiều thợ lặn cho biết họ phát hiện hải sinh vật nằm chết ‘sắp lớp’dưới đáy biển, thì nhiều người không dám ăn cá.

Linh mục Hoàng Biên Cương thuộc địa phận Vinh cho biết thực tiễn liên quan như sau:

“Nói thật hơn cả tháng nay tôi không dám ăn cá; không ăn thịt thì ăn rau chứ không ăn cá vì sợ không an toàn. Chúng tôi đợi tuyên bố nguyên nhân chính thức rồi mới dám ăn.

Tôi chưa nghe, chưa thấy trường hợp ăn cá rồi bị chết nhưng ăn cá vào đau bụng thì có.

Tại vùng Đông Yên, Kỳ Lợi thì lúc đầu người ta vẫn ăn; họ nói không sợ những sau có người ăn vào đau bụng nên họ ngại, sợ ăn cá.”

Ngành nghề liên quan lên tiếng

Mạng báo Dân Trí vào ngày 27 tháng 5 vừa qua trích dẫn phát biểu của ông Nguyễn Việt Thắng, chủ tịch Hội nghề Cá Việt Nam, bày tỏ lo ngại ‘càng kéo dài thì chất độc trong trầm tích ở đáy biển sẽ bị pha loãng dần, các mẫu cá chết ở thời điểm đầu tháng 4/2016 đã được lưu tại các phòng kiểm nghiệm hết hạn lưu mẫu sẽ được tiêu hủy, điều đó khiến cho việc truy tìm chính xác nguyên nhân sẽ khó khăn hơn rất nhiều.”

Cá chết ở bờ biển Huế được thu gom đem chôn hồi tháng 4 năm 2016. File photo.

Hội Nghề cá Việt Nam có công văn gửi Văn Phòng Chính phủ, Bộ Tài nguyên - Môi trường, Nông nghiệp - Phát triển Nông Thôn, Khoa học - Công nghệ, Tài chính đề nghị đẩy nhanh tiến độ xác định nguyên nhân cá chết hàng loạt ngoài biển các tỉnh Hà Tĩnh cho đến Thừa Thiên- Huế.

Hội Nghề Cá Việt Nam nhắc lại việc xác định chính xác nguyên nhân cá chết hàng loạt như thế là tuân thủ qui định tại điều 5 Hiệp định Các biện pháp về Kiểm dịch Động thực vật - SPS của Tổ chức Thương Mại Thế giới WTO.

Quan điểm của Hội Nghề Cá Việt Nam được Dân Trí nêu rõ là nếu nguyên nhân cá chết do con người gây ra thì thủ phạm ngoài việc phải chịu những hình phạt do pháp luật qui định, còn phải chi trả toàn bộ chi phí hỗ trợ ngư dân mà chính phủ ứng ra, chi trả cho chính phủ những thiệt hại về tài nguyên sinh vật biển bị hủy hoại cũng như chi phí phục hồi môi trường sinh thái vùng biển chịu tác động.

Qua thảm họa xảy ra, Hội Nghề Cá Việt Nam cũng đề nghị bộ Tài nguyên - Môi trường cũng như các bộ, ngành liên quan xem xét bổ sung những chính sách kiểm soát môi trường; đặc biệt là các chất thải từ hoạt động sản xuất, kinh doanh nhằm bảo đảm có được môi trường bền vững.

Mạng báo Tuổi trẻ vào ngày 14 tháng 5 vừa qua trích dẫn phát biểu của ông Phạm Công Tạc, thứ trưởng Bộ Khoa học - Công nghệ Việt Nam cho rằng đến ngày 26 tháng tư, tức cách đây hơn một tháng, các kết quả phân tích cho thấy đã có đủ căn cứ khoa học để loại trừ hầu hết những nhóm nguyên nhân tự nhiên làm cá chết hàng loạt như địa chấn, sốc nhiệt, dịch bệnh… Cũng theo ông này thì khu trú vào hai nhóm nguyên nhân chính là độc tố hóa học và tảo độc.

Ý kiến chuyên gia

Giáo sư - Tiến sĩ Phạm Hùng Việt thuộc Phòng thí nghiệm Trọng điểm Đại học Quốc gia - Hà Nội, người có những bài viết phân tích nguyên nhân cá chết tại miền Trung, có những ý kiến khoa học mà theo ông là nhằm gợi mở hướng điều tra để đi đến kết luận về nguyên nhân cá chết hàng loạt vừa qua.

Ông trình bày:

Người dân sốt ruột, họ tưởng vài ba ngày có kết quả ngay; nhưng câu chuyện không phải giản đơn như thế, có khi phải vài ba tuần. Tôi cũng nghe nói chính phủ cũng có một số thông tin nhưng trước khi kết luận phải thu thập đầy đủ.
-GS Phạm Hùng Việt

“Người dân sốt ruột, họ tưởng vài ba ngày có kết quả ngay; nhưng câu chuyện không phải giản đơn như thế, có khi phải vài ba tuần. Tôi cũng nghe nói chính phủ cũng có một số thông tin nhưng trước khi kết luận phải thu thập đầy đủ. Mình là nhà khoa học thì phải nói sao cho khoa học.

Khả năng cũng có thể từ Vũng Áng; tức từ hoạt động của khu công nghiệp có lò cốc mà; cho nên có thể nhỡ đâu họ xả thải không đúng qui trình hoặc xử lý chưa hết. Tuy nhiên có thể có kịch bản như thế này: khi xả thải ra thì đúng qui chuẩn Việt Nam: hàm lượng của những độc chất thải ra như phenol, cianur, kim loại nặng… và khi tính nồng độ ra vẫn đủ. Thế nhưng như kịch bản tôi đưa ra là do nó tại thành sắt citrate, nó lại bị polymer hóa thành loại keo. Dạng keo này thư thứ bắt các anion xếp vào chung quanh và làm giàu chất độc, thay vì hòa tan vào nước biển. Đó là sự vô tình hoặc ngẫu nhiên, một kịch bản rất hiếm nhưng cũng không phải không xảy ra. Cái đó chuyển động theo dòng hải lưu và đến đâu thì chết cá đến đó.

Tất cả tôi giả định về mặt lý thuyết, để suy ngẫm thôi, còn nếu tìm ra lý do thật đúng là do nước thải từ đó ra thì họ phải rút kinh nghiệm, phải điều chỉnh trong tương lai. Có trạm quan trắc và phải thay đổi qui trình khi rửa đường ống. Ví dụ giả sử tạo thể keo sắt citrate thì sau này khi họ sục rửa phải để cho kiềm đi. Nghe nói đo hàm lượng sắt ở biển Quảng Bình thì cũng hơi lớn 0,7mg/L; tức sắc không bị kết tủa hết. Sắt không quá độc nhưng nó tạo ra huyền phù, tạo ra citrate. Citrate khi ra gặp nước sẽ thủy phân và tạo ra hệ cao phân tử. Các nguyên tử sắt lại liên kết với nhau.

Ví dụ để làm trong nước thì người ta tạo thành hệ keo để kết tủa tất cả những chất rắn lơ lửng hay mọi thứ lắng xuống khiến nước thành trong; thế nhưng do nó ra biển - nơi có sóng chuyển động chứ không lắng đọng nên chất keo bị lơ lửng theo dòng hải lưu chạy.”

Vào ngày 19 tháng 5 vừa qua, Cục Quản lý Chất lượng Nông Lâm sản và Thủy sản-Nafiqad thuộc Bộ Nông nghiệp- Phát triển Nông thôn Việt Nam phát đi công văn khẩn yêu cầu các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Khánh Hòa, Ninh Thuận và các trung tâm vùng thuộc Nafiqad tổ chức lấy mẫu muối, kiểm tra khẩn cấp các chỉ tiêu về an toàn thực phẩm.

Cục này cho biết để bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng cho nên đề nghị các tỉnh vừa nêu lấy mẫu muối từ 3 cơ sở tại địa phương được sản xuất ngay trong năm nay đi kiểm tra về các chỉ tiêu kim loại nặng như chì, asen, cadimi, thủy ngân.

Phản hồi từ chính quyền

Ngay sau khi xảy ra thảm họa môi trường cá và hải sinh vật chết hàng loạt dọc theo bờ biển các tình bắc Trung bộ từ Hà Tĩnh đến Đà Nẵng, các linh mục Công giáo, hạt Kỳ Anh, địa phận Vinh nơi có hơn 18 ngàn giáo dân chịu tác động nặng nề nhất, vào ngày 3 tháng 5 đã có bản kiến nghị gửi đến các cấp lãnh đạo nhà nước và giáo hội về vụ việc đó.

Linh mục Hoàng Biên Cương quản hạt Kỳ Anh, vào chiều ngày 30 tháng 5 cho biết phản hồi nhận được sau bản kiến nghị đi:

“Chỉ nhận được một văn bản phản hồi của Ủy ban Nhân dân thị xã Kỳ Anh vàu sau đó nhận được một văn bản làm việc của Ủy ban Nhân dân tỉnh Hà Tĩnh trả lời vấn đề hỗ trợ cho bà con vùng thiệt hại.

Theo văn bản trả lời thì hỗ trợ bằng cách qua doanh nghiệp mua muối hỗ trợ cho bà con diêm dân; mua cá cho bà con khi đánh bắt về mà bị thiệt hại do giá thấp đi.

Trên báo chí Nhà nước có trả lời chưa công bố nguyên nhân cụ thể nhưng trước mắt giải pháp tạm thời là hỗ trợ cho bà con.”

Một số người dân tại Hà Nội, Sài Gòn, Đà Nẵng, Huế, Nha Trang, Vũng Tàu… sau khi xảy ra thảm họa môi trường cá và hải sinh vật biển chết hàng loạt đã xuống đường yêu cầu chính quyền minh bạch về nguyên nhân cá chết vào các chủ nhật 1, 8, 15, 22 cho đến 29 tháng 5 vừa qua.

Tuy nhiên sau những lần đầu với số lượng tham gia chừng vài ngàn người, các lần sau chính quyền huy động các cơ quan chức năng mạnh tay giải tán những người tham gia biểu tình.

Đối với những nhà hoạt động công khai thì lực lượng an ninh canh gác chặt chẽ quanh tư gia của họ vào những ngày cuối tuần có kêu gọi cùng xuống đường yêu cầu chính quyền phải sớm minh bạch nguyên nhân dẫn đến thảm họa môi trường cá và hải sinh vật biển chết hằng hoạt tại khu vực các tỉnh bắc trung bộ Việt Nam.

Trở lại công văn của Hội Nghề Cá gửi Văn phòng chính phủ và các bộ thì việc xác định nguyên nhân cá chết hết sức cần thiết: giúp trấn an dư luận, làm cho người tiêu dùng an tâm hơn.

Mục Khoa học - Môi trường kỳ này tạm dừng tại đây. Hẹn gặp lại quí vị tuần sau.

http://www.rfa.org/vietnamese/programs/ScienceAndEnvironment/mass-fish-deaths-two-months-arter-gm-05312016071124.html/vgm053116.mp3