Sunday, December 20, 2015

Myanmar tiến, Việt Nam lùi?

TS. Đoàn Xuân Lộc

Gửi cho BBC từ Anh quốc 1 giờ trước

Mãi tới cách đây chỉ năm năm Myanmar vẫn còn bị cộng đồng quốc tế bài xích và được coi là một ‘cừu đen’ (black sheep) – hay một thành viên ‘lạc loài’ – trong ASEAN, sau khi gia nhập Hiệp hội này năm 1997.

Liên minh châu Âu (EU), Mỹ, Canada và các tổ chức nhân quyền quốc tế luôn lên án những vi phạm nhân quyền của chính quyền quân sự ở Myanmar.

Thậm chí, lãnh đạo nhiều nước ASEAN có lúc cũng chỉ trích giới tướng lãnh Myanmar và kêu gọi họ cải thiện nhân quyền, tiến hành dân chủ hóa.

Nhưng với hàng loạt thay đổi, diễn biến tích cực trong những năm vừa qua – đặc biệt trong đó có cuộc bầu cử tự do, dân chủ hôm 08/11/2015 giúp phong trào đối lập, Đảng Liên đoàn Quốc gia vì Dân chủ (NLD) của bà Aung San Suu Kyi, giành chiến thắng áp đảo và cam kết của quân đội sẽ chuyển giao quyền lực cho NLD trong những tháng tới – quốc gia này gần như hoàn toàn lột mình.

Có thể, vì bị cô lập, trì trệ nhiều thập kỷ, vẫn còn lâu Myanmar mới có thể bắt kịp các nước phát triển trong ASEAN về kinh tế.

Nhưng về tự do, dân chủ quốc gia này đã có những bước tiến vượt bực và đang qua mặt nhiều nước trong khối, trong đó có Thái Lan và Việt Nam – hai nước có hướng đi gần như trái ngược với Myanmar.

Từng được coi là một nước tương đối dân chủ, kể từ cuộc đảo chính quân sự vào tháng Năm năm 2014, Thái Lan nằm dưới quyền kiểm soát của tướng Prayuth Chan-ocha. Đến giờ vẫn chưa rõ khi nào Thái Lan sẽ có bầu cử tự do.

Còn Việt Nam dù tiến hành ‘đổi mới’ cách đây gần đúng 30 năm và trong suốt ba thập vừa qua những cụm từ như ‘đổi mới tư duy’, ‘đổi mới toàn diện, triệt để, mạnh mẽ’ hay ‘những thành tựu to lớn của công cuộc đổi mới’ luôn được các lãnh đạo Việt Nam nhấn mạnh, Việt Nam mới chỉ có một số cải cách và thành công nhật định trong lĩnh vực kinh tế.

Chưa bằng Myanmar

Image captionMyanmar đã vượt trội về mặt dân chủ hóa so với nhiều quốc gia khác cùng trong khối Asean, theo tác giả.

Có thể nói những gì Đảng Cộng sản Việt Nam làm trong 30 năm ‘đổi mới’ chưa bằng những gì giới tướng lãnh ở Myanmar tiến hành trong gần năm năm qua.

Mới chỉ cách đây hơn năm năm, tại Hội nghị thượng đỉnh ASEAN ở Hà Nội, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng được trích dẫn nói rằng trên cương vị chủ tịch ASEAN, ông đã chuyển tới Myanmar thông điệp của ASEAN là mong muốn quốc gia này ‘tổ chức bầu cử công bằng, dân chủ với sự tham gia của tất cả các đảng phái’.

Nhưng giờ, Myanmar đã có bầu cử tự do. Trong khi đó, Việt Nam vẫn là quốc gia cộng sản độc đảng, độc đoán, không chấp nhận đa nguyên, đa đảng, dù bất cứ dười hình thức nào.

Cũng vì điều đó, không có gì ngạc nhiên Việt Nam đã bị Myanmar vượt qua ở một số khía cạnh, lĩnh vực.

Chẳng hạn, năm 2010, Tổ chức phóng viên không biên giới (RSF) xếp Myanmar ở vị trí 174 (trong số 178 quốc gia) và Việt Nam ở vị trí 165 về tự do báo chí. Nhưng năm 2015, Myanmar được RSF đặt ở vị trí 144, trong khi đó Việt Nam bị xếp ở vị trí 175.

Nếu như họ sẽ chuyển giao quyền lực cho NLD trong những tháng tới như Tổng thống Thein Sein và một số tướng lãnh khác cam kết, Myanmar dưới quyền lãnh đạo của NLD chắc chắn sẽ còn bỏ xa một số nước ASEAN – như Thái Lan và Việt Nam – về tự do, dân chủ, nhân quyền.

Phơi bày độc tài

Đặc biệt càng cởi mở, càng dân chủ hóa, Myanmar càng phơi bày sự độc đoán, độc tài ở những nước đó.

Vì đường lối cai trị độc tài, hà khắc của chế độ quyền quân phiệt ở Myanmar trước đây, những vi phạm nhân quyền tại một số nước ASEAN khác ít bị EU, Mỹ và nhiều nước, tổ chức quốc tế khác để ý, chỉ trích, lên án.

Một cách nào đó, chế độ quân sự ở Myanmar đã trở thành ‘bia đỡ đạn’ cho một số chính quyền, chế độ khác trong khối ASEAN.

Nhưng ‘tấm bia’ nay không còn, các chỉ trích, lên án quốc tế sẽ nhắm tới những thành viên ASEAN khác, đặc biệt những nước không tôn trọng dân chủ, tự do, nhân quyền như Thái Lan và Việt Nam.

Mỹ và EU đã nhiều lần lên tiếng chỉ trích những hành động phi dân chủ ở Thái Lan và kêu gọi giới tướng lãnh ở đây sớm tổ chức bầu cử tự do, dân chủ và chuyển giao quyền lực cho chính phủ được dân bầu lên.

Việt Nam cũng bị theo dõi, chỉ trích, lên án nhiều vì những vi phạm nhân quyền trong thời gian qua.

Chỉ trích nhiều nhất

Chẳng hạn, trong Thông cáo ra ngày 11/12, Văn phòng Cao ủy Liên hiệp quốc về Nhân quyền nói các vụ tấn công nhắm vào các nhà hoạt động nhân quyền ở Việt Nam đang ở mức báo động và ‘thúc giục Chính phủ Việt Nam thực hiện các biện pháp khẩn cấp để đảm bảo an ninh cho tất cả nhà hoạt động nhân quyền’.

Trong mấy ngày qua, EU và nhiều nước thành viên cũng như một số tổ chức nhân quyền quốc tế như – như Amnesty International và Human Rights Watch – chỉ trích, lên án việc chính quyền Việt Nam bắt giữ Luật sư Nguyễn Văn Đài.

Nếu tình hình nhân quyền ở Việt Nam không được cải thiện và đặc biệt những người đấu tranh cho nhân quyền, dân chủ vẫn bị hành hùng hoặc bắt giữ, Việt Nam sẽ là nước bị quốc tế chỉ trích nhiều nhất trong ASEAN.

Và như thế, cũng giống Myanmar trước đây, Việt Nam có thể sẽ trở thành một ‘cừu đen’, một thành viên ‘lạc loài’ trong ASEAN.

Điều này sẽ không tốt gì cho vị thế khu vực, quốc tế của Việt Nam – đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang cần sự ủng hộ của dư luận quốc tế về những vấn đề lớn như tranh chấp biển đảo với Trung Quốc.

Bài viết thể hiện văn phong và phản ánh quan điểm riêng của tác giả, một cây viết bình luận chính trị Việt Nam và quan hệ quốc tế, đang sinh sống ở Anh quốc.

Lở đất Thâm Quyến: hơn 40 người mất tích

Theo BBC-8 giờ trước

Image captionLở đất làm sập ít nhất 22 ngôi nhà tại thành phố Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc hôm 20/12/2015.

Ít nhất 41 người mất tích, hàng trăm người sơ tán sau trận lở đất làm sập hơn hai chục ngôi nhà ở thành phố Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc hôm Chủ nhật.

Trận lở đất xảy ra lúc 11h40 giờ địa phương (3:40 GMT) hôm 20/12/2015 khiến ít nhất 22 tòa nhà bị sập trong đó có 15 công ty ở một khu công nghiệp.

Ít nhất 900 người đã đượ sơ tán khỏi khu vực bị ảnh hưởng, theo BBC Tiếng Trung.

7 người đã được các lực lượng cứu hộ đưa khỏi các khu đổ nát mà chỉ bị thương nhẹ hoặc không có thương tích nào.

Khoảng 1.500 nhân viên cứu hỏa đã được gửi tới hiện trường, trong lúc nhà chức trách địa phương đang chuẩn bị tiến hành một cuộc họp báo, một thông báo trên trang mạng Sina Weibo cho hay lúc 16h48 giờ địa phương (08:48 GMT).

Trận lở đất được cho là đã dẫn tới một số vụ nổ ga làm ảnh hưởng tới nhiều tòa nhà, tuy nhiên các nguyên nhân chính vẫn còn chưa được công bố chính thức.

Sập nhà

Image captionTrên hai chục ngôi nhà đã bị sập trong vụ lở đất hôm Chủ Nhật.

Những hình ảnh từ hiện trường cho thấy đất bùn tràn ngập đường phố và khói bốc lên cuồn cuộn phía trên các đống đổ nát.

Các lực lượng cứu hoả của thành phố Thâm Quyến đã xác nhận trên truyền thông xã hội thời điểm xảy ra biến cố.

Hiện chưa rõ về con số thương vong, tuy nhiên giới chức cứu hộ nói một số nạn nhân đã được kéo ra khỏi đống đổ nát bên trong một khu công nghiệp.

Trước đó, ông Ngô Nghi, phó cảnh sát trưởng Thâm Quyến nói với kênh truyền hình nhà nước CCTV rằng có tổng số 17 khối nhà đã bị sập.

Hai trong số đó là ký túc xá của công nhân.

Ông Ngô nói hầu hết mọi người đã thoát được ra, nhưng không cho biết còn bao nhiêu người bị mắc kẹt trong đống đổ nát.

VN chọn hướng đi nào sau Đại hội Đảng?

Theo BBC-20 tháng 12 2015

"Nếu như 2015 là năm để Hà Nội củng cố quan điểm ngoại giao trên diễn đàn quốc tế, thì 2016 sẽ mang tính then chốt để điều chỉnh cơ cấu chính trị trong nước cho phù hợp với vị trí mới của Việt Nam trong kiến trúc kinh tế và an ninh toàn cầu," Thomas Jandl bình luận trên trang Australian Financial Review.

Trong bài viết "Việt Nam trước lựa chọn lớn về việc nên ngả theo phương Tây tới mức nào", tác giả cho rằng Việt Nam cần phải xoay trục về phương Tây, và điều này sẽ được vạch ra trong kỳ Đại hội Đảng lần thứ 12, dự kiến diễn ra vào đầu năm 2016.

Phát triển kinh tế và áp lực TPP

Về kinh tế, bài viết nhận định sự thành công của việc hoàn tất đàm phán Hiệp định Hợp tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) đặt Việt Nam vào khối 12 nước cần tuân thủ một loạt các quy tắc thương mại, đầu tư chung, đồng thời đòi hỏi Việt Nam phải thực hiện những thay đổi to lớn ở trong nước.

Các doanh nghiệp nhà nước, vốn được bảo hộ mạnh mẽ, nay sẽ phải nỗ lực để tồn tại nếu không muốn bị loại khỏi cuộc chơi, bởi họ nay sẽ cùng chung chịu sự điều chỉnh của các quy định áp dụng cho khối tư nhân.

Khi so sánh với khối kinh tế tư nhân, tác giả nói rằng cả tính hiệu quả lẫn tính thiết thực trong việc sử dụng vốn của khối kinh tế nhà nước hoàn toàn thua kém, đặc biệt là nếu so với các doanh nghiệp tư nhân vừa và nhỏ.

Thế nhưng khối quốc doanh cho đến nay vẫn được nhận những thị phần to lớn về tín dụng và các hợp đồng làm ăn của chính phủ, và điều đó đã khiến cho nền kinh tế bị trì trệ.

Image captionCác doanh nghiệp nhà nước, vốn được bảo hộ mạnh mẽ, nay sẽ phải nỗ lực để tồn tại

Bài viết cho rằng Đảng Cộng sản từ lâu nay đã quen dùng khối doanh nghiệp nhà nước như một phương tiện, một cơ hội thăng tiến cho gia đình, thân hữu trong giới 'tinh hoa', và như một cách nhằm tạo chính danh cho chính quyền cộng sản.

Để cải thiện kinh tế, các vấn đề trên cần phải được kết thúc. Tuy nhiên, điều đó cũng sẽ đồng nghĩa với những vết đau ghê gớm cho giới 'tinh hoa', và rõ ràng là giới lãnh đạo Việt Nam nhận thức được chuyện này.

Tác giả cho rằng việc đàm phán thành công TPP sẽ giúp cho phe cải cách, tức các quan chức muốn ngả sang phương Tây nhiều hơn, có đà thúc đẩy việc cải tổ kinh tế trong nước mạnh mẽ hơn.

Đối phó với tham vọng của Trung Quốc

Bên cạnh đó, thái độ hung hăng của Trung Quốc ở Biển Đông có thể cũng thúc đẩy các thay đổi chính trị ở Hà Nội, và Đại hội Đảng lần thứ 12 có lẽ sẽ là lần đầu tiên có sự tranh luận mạnh giữa phe cải cách và phe bảo thủ thân Trung Quốc nhằm tìm hướng đi, Thomas Jandl nhận định.

Nhìn lại thời gian xảy ra các cuộc biểu tình rầm rộ chống Trung Quốc, hồi 2014-2015, bài báo nói rằng khi đó một số lãnh đạo Việt Nam khi đó vẫn nói là họ không tin Washington và vẫn chọn cách xoa dịu Bắc Kinh thay vì thúc đẩy quan hệ gắn bó hơn với Hoa Kỳ.

Thế nhưng trong năm 2015, đã có tám trong tổng số 16 Uỷ viên Trung ương tới thăm Mỹ, trong đó gồm cả Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng, Bộ trưởng Công an Trần Đại Quang và thậm chí cả Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng.

Điều này cho thấy giới lãnh đạo cấp cao nay tỏ ra chọn hướng xoay trục về phương Tây, hoặc ít nhất cũng là chấp nhận sự thắng thế của phái theo phương Tây, và đó rõ ràng là một sự thay đổi, bài báo nhận định.

Hướng đi nào sau Đại hội Đảng?

Những gì đang diễn ra cho thấy phe cải cách sẽ củng cố được quyền lực của mình tại Đại hội Đảng, Thomas Jandl viết.

Tuy nhiên, giả sử như phe cải cách thắng thế sau Đại hội 12 thì việc cải tổ rộng khắp cũng sẽ không diễn ra một cách nhanh chóng mà sẽ theo những cách nhằm đem lại sự tưởng thưởng cho các ủng hộ viên của Đảng, bài báo nhận định một cách thận trọng về những chuyển mình kinh tế, nếu có, trong những năm tới.

Về quan hệ với người láng giềng phương Bắc, tác giả bài viết đánh giá cao vị trí của Việt Nam trong cuộc cân sức trong thời gian tới: Giới tân lãnh đạo Việt Nam sẽ tìm cách đạt được một thoả thuận khả dĩ với Trung Quốc, và sự điều chỉnh nội bộ có được sau Đại hội 12 sẽ làm tăng sức mạnh và giúp Hà Nội có tiếng nói thống nhất trong nội bộ khi đàm phán với Bắc Kinh.

Đảng Cộng sản VN và bầu cử tự do

Theo BBC-1 giờ trước

Image copyrightHoang Dinh Nam AFP

Image captionCản trở duy nhất cho dân chủ hóa và bầu cử tự do ở Việt Nam chính là chế độ một Đảng, theo nhà nghiên cứu.

Cản trở 'duy nhất và lớn nhất' cho dân chủ hóa và bầu cử tự do hay 'tự do đầu phiếu' ở Việt Nam hiện nay và trong tương lai chính là chế độ một Đảng, theo nhận định của một nhà quan sát và phân tích chính trị Việt Nam đang làm việc tại Viện Nghiên cứu Đông Nam Á của Singapore (ISEAS).

Khi so sánh diễn tiến chính trị và dân chủ hóa ở Việt Nam với Myanmar, Tiến sỹ Hà Hoàng Hợp, nhà nghiên cứu cao cấp của Viện này, nói với BBC hôm 20/12/2015:

"Với Myanmar, họ có thuận lợi là từ xưa đến nay là một thể chế đa nguyên và đa đảng. Thế còn với Việt Nam, thì cho đến năm 1946, Việt Nam đã có thể chế chính trị đa nguyên và có nhiều đảng.

"Sau đó thì thôi.

"Cho nên điều kiện tiên quyết để mà có bầu cử tự do, gọi là tự do đầu phiếu, thì cái cản trở duy nhất và lớn nhất của nó là chế độ một đảng," nhà nghiên cứu nói.

Ai bảo lãnh cho Đảng?

Trước câu hỏi, ai có thể 'bảo lãnh' hay bảo đảm an nguy' cho Đảng Cộng sản và những người lâu nay gắn bó với bộ máy và chế độ chính trị do Đảng cầm quyền ở Việt Nam, nếu đảng muốn 'đồng ý' để cho tiến hành bầu cử dân chủ tự do, mở đường cho cải tổ chính trị và 'thay đổi chế độ' trên cả nước, Tiến sỹ Hợp đáp:

"Về thủ tục hay bài học thì chúng ta có rất nhiều những bài học về chuyển đổi hay thậm chí là về thay đổi chế độ về mặt chính trị, gần đây nhất là những cuộc thay đổi về mặt chính trị mà không xảy ra đổ máu ở Đông Âu.

"Ở Đông Âu, ví dụ, từng thành viên của khối xã hội chủ nghĩa trước đây người ta thay đổi mà không hề xảy ra đổ máu, mà cũng không xảy ra những chuyện chế độ mới khi mà họ lên rồi họ sẽ trả thù, hay họ thế nọ, thế kia với những người mà đã từng làm việc cho chế độ trước đây, là không có.

"Đấy là những bài học rất cụ thể, nhưng đấy chỉ là thủ tục mà thôi, để mà có được những thay đổi dẫn đến những thủ tục đấy, thì phải có những điều kiện chính trị, xã hội rất là đặc biệt thì rồi mới đến những chỗ đấy.

"Mà những điệu kiện như thế, hiện nay chúng ta có thể thấy ở hai đầu khác nhau, gọi là hai cái cực khác nhau, ở một cực tức là sẽ rất khó khăn, ở một cực thứ hai, ngược lại là nó có thể xảy ra bất kỳ lúc nào," nhà phân tích chính trị nói.

Lo nhiều hơn sợ?

Thời gian gần đây, ngay trước Đại hội 12 của Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, rất nhiều phát biểu, thông điệp, văn kiện của lãnh đạo Đảng và nhà nước Việt Nam, đặc biệt của Tổng bí thư Đảng, có nhấn mạnh tới các nguy cơ trong đó có việc các 'thế lực thù địch' tiếp tục 'âm mưu chống phá', 'diễn biến hòa bình', và đặc biệt là cảnh báo nguy cơ 'tự diễn biến' trong nội bộ Đảng.

Nhiều động thái tăng cường quyền lực của Đảng và chính thể thông qua tăng cường bạo lực nhà nước, được hiểu là 'chuyên chính vô sản', với các xu hướng đã đang được giới quan sát nhận thấy xuất hiện ngày một nhiều như tăng cường công an, an ninh trong xã hội, tăng bổ nhiệm nhân sự có gốc từ các cơ quan thuộc lực lượng vũ trang, an ninh, trong các ngành các cấp, trấn áp các nhà hoạt động dân chủ, nhân quyền, siết chặt không gian xã hội dân sự đối với các tổ chức hội đoàn độc lập v.v...

Được hỏi phải chăng đằng sau những động thái này thể hiện những mối 'lo sợ' hay quan ngại nào đó về tương lai của chế độ và đảng cộng sản ở giới lãnh đạo cao cấp nhất của nhà nước và đảng cộng sản, Tiến sỹ Hà Hoàng Hợp trả lời:

"Nói về nỗi sợ thì không có nhiều lắm, nhưng mà cũng có.

"Người ta lo nhiều hơn là người ta sợ.

"Bình thường nếu mà mình đặt vị trí của mình vào những chỗ như vậy, thì không phải là mình sợ mà mình sẽ lo. Tôi chắc là người ta nghĩ như thế."

Đảng được lợi gì?

Khi được hỏi trong lúc đảng cộng sản đang cầm quyền và nhiều thành viên của chính quyền được cho là đang 'hưởng lợi' từ lợi thế này, nếu một ngày họ đồng ý cho phép bầu cử tự do và thay đổi thể chế, chuyển giao hay chia sẻ quyền lực, thì Đảng và các thành viên đó có được lợi gì không, nhà nghiên cứu cao cấp Hà Hoàng Hợp đáp:

"Bây giờ chúng ta quay trở lại tính chính danh của một đảng cầm quyền hay là của một đảng chính trị. Một đảng chính trị mà có vai trò cầm quyền, thì tính chính danh của nó, bản chất của tính chính danh của nó, hay của đảng chính trị ấy, là phải đặt lợi ích quốc gia lên trên hết.

"Nếu không đặt lợi ích quốc gia lên trên hết, thì trước sau tính chính danh ấy cũng sẽ bị suy giảm và rồi nó sẽ mất đi.

"Và khi đã mất đi rồi thì chính đảng đó sẽ khó mà có thể còn ở chỗ đấy.

"Như là nói đến nỗi sợ hay không, nỗi sợ hay không sợ, thì bây giờ chúng ta phải đặt vấn đề bản chất như vậy.

"Và bây giờ chúng ta thấy rằng là nếu như một chính đảng mà người ta đặt lợi ích quốc gia lên trên hết, thì chắc chắn những đảng ấy, những người lãnh đạo ở đấy, số ít hay số đông, chắc chắn người ta sẽ biết cách tìm một lối ra hay một lối đi nào đấy...

"Mà có thể bây giờ người ta chưa cụ thể hóa được ngay ở bằng văn bản, hay văn kiện, để rồi người ta sẽ thực hiện cho được nguyên tắc chính trị ấy để đảm bảo tính chính danh của cái đảng ấy," TS. Hà Hoàng Hợp nói với BBC từ Hà Nội, hôm Chủ Nhật, trong bối cảnh Hội nghị lần thứ 13, Ban Chấp hành Trung ương của Đảng CSVN, chuẩn bị cho Đại hội lần thứ 12, đang diễn ra.

Việt Nam và Trung Quốc khảo sát chung ở Vịnh Bắc Bộ

Lễ khởi động được tiến hành ở thành phố Quảng Châu thuộc tỉnh Quảng Đông hôm 19/12.

VOA-20.12.2015

Bắc Kinh và Hà Nội hôm nay đã khởi động việc khảo sát chung tại vùng biển ngoài cửa Vịnh Bắc Bộ.

Mục tiêu của việc khảo sát chung là phục vụ công tác phân định ranh giới thềm lục địa, vùng đặc quyền kinh tế vùng biển ngoài cửa Vịnh Bắc Bộ giữa Việt Nam - Trung Quốc cũng như hợp tác cùng phát triển tại vùng biển được coi là giàu tài nguyên này.

Việt Nam và Trung Quốc đạt thỏa thuận về việc khảo sát chung trong khi Chủ tịch Tập Cận Bình tới thăm Việt Nam hồi tháng 11.

Hai quốc gia đã thương thảo về cách thức phân giới và phát triển vùng nước ở cửa Vịnh Bắc Bộ kể từ năm 2012.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc nói rằng việc khởi động này cho thấy hai nước “cam kết giải quyết các khác biệt về lãnh hải thông qua hợp tác một cách thích hợp”.

Theo Xinhua, VNA

Vì sao dự luật về tín ngưỡng tôn giáo ở Việt Nam bị chống đối?

Ảnh minh hoạ.

Thiện Ý

Theo VOA-20.12.2015

Tháng tư năm nay, chính phủ Việt Nam công bố Dự thảo 4 của Luật tín ngưỡng, tôn giáo khiến một số cộng đoàn các tôn giáo trong nước lên tiếng phản đối.

Một nhóm các tổ chức xã hội dân sự cùng các tổ chức bảo vệ nhân quyền quốc tế cũng ra Tuyên bố chung phản đối Dự thảo luật này. Bản Tuyên bố với chữ ký của 27 tổ chức trong đó có Hội Ân xá Quốc tế đã nêu rõ các quan ngại về nội dung của Dự thảo. Câu hỏi được đặt ra là: Vì sao Dự thảo luật tín ngưỡng, tôn Giáo này gây quan ngại và bị chống đối?

Sau khi đọc toàn văn Dự thảo - gồm 11 Chương, 11 Mục và 68 Điều - chúng tôi cảm thấy ngột ngạt khó thở vì đã quen sống trong bầu không khí tự do tín ngưỡng, tôn giáo ở Miền Nam Việt Nam trước 30-4-1975 và nay đang sống trong một nước dân chủ bậc nhất thế giới như Hoa Kỳ này. Như thế là bởi vì tất cả các Chương, Mục, Điều khoản nào cũng thấy các nút mở, rồi kèm ngay các nút thắt quá chặt chẽ về mặt pháp lý, đối với một quyền thiêng liêng bất khả xâm phạm của con người: quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo.

Nói chung về mặt hình thức, so với Pháp lệnh tín ngưỡng, tôn giáo số 21/2004/UBTVQH-K11 được áp dụng bao lâu nay tại Việt Nam, thì Dự luật tín ngưỡng, tôn giáo mới có tiến bộ hơn, nhưng lại thắt chặt khi thực thi các quyền tự do này trên thực tế. Nhưng xét về nội dung thì Dự luật mới phản tiến bộ, không phù hợp với chiều hướng dân chủ hóa không thể đảo ngược tại Việt Nam, vì cốt lõi vẫn duy trì chủ trương của đảng CSVN coi tôn giáo là một đối tượng phải đề phòng, nhất là những tôn giáo có tính tổ chức hệ thống, cơ cấu cao dưới sự lãnh đạo có hệ thống quốc tế và quốc nội, của hàng giáo phẩm. Vì tính chất này mà Dự luật tín ngưỡng, tôn giáo chỉ có vài điều khoản qui định về quyền tự do tín ngưỡng có tính chiếu lệ đối với quyền tự do tín ngưỡng; còn hầu hết các điếu khoản khác thì qui định cho quyền tự do tôn giáo.

Điều này cho thấy đảng CSVN vẫn lo sợ tôn giáo bất cứ lúc nào cũng có thể trở thành nguy cơ lật đổ được chế độ. Vì vậy, do tình thế bắt buộc phải hội nhập với thế giới bên ngoài, các nghị quyết của đảng CSVN được thể chế hóa thành pháp luật thông qua Quốc hội “đảng cử, dân bầu”. Sau khi thành luật, các văn kiện này được nhà cầm quyền sử dụng như một công cụ pháp lý của giai cấp thống trị để kiểm soát chặt chẽ, trấn áp kịp thời mọi sự phản kháng của các tôn giáo bằng pháp luật; trái với vai trò của luật pháp trong chế độ dân chủ pháp trị, là thể hiện quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo cần được luật pháp qui định và nhà cầm quyền phải tôn trọng.

Dự thảo luật tín ngưỡng, tôn giáo vẫn không tôn trọng quyền độc lập tự chủ của các giáo hội và các tín đồ; can thiệp sâu rộng vào cơ cấu tổ chức, nhân sự điều hành và các hoạt động tín ngưỡng của các giáo hội và tín đồ các tôn giáo (Chương III: Đăng ký sinh hoạt tôn giáo và các hoạt động tôn giáo. Từ Điều 13 đến Điều 17); cái gì cũng phải xin phép, phải làm theo qui định, có được cơ quan đặc trách về tôn giáo các cấp có thẩm quyền từ trung ương đến các địa phương cho phép mới được thực hiện (Chương X: Quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo, từ điều 58 đến 65). Ngoài sự kềm kẹp của các cơ quan chính quyền, còn phải chịu sự giám sát của “Mặt trận Tổ quốc Việt Nam”, vốn là tổ chức ngoại vi của đảng CSVN (Điều 61). Điều này cho thấy tín ngưỡng và tôn giáo ở Việt Nam không còn là một quyền tự do của nhân dân mà là một ân huệ của nhà cầm quyền ban cho những tín đồ và giáo hội nào ngoan ngoãn tuân phục chủ trương chính sách về tín ngưỡng, tôn giáo của đảng CSVN và Nhà nước.

Chẳng hạn, việc mở trường lớp, chương trình giảng dạy, kết quả đào tạo, lý lịch các chức sắc tôn giáo phải được nhà cầm quyền thông qua (Các Điều 22, 23, 24). Việc phong chức,bổ nhiệm hàng giáo phẩm của các giáo hội trong nước hay có liên hệ đến nước ngoài, đều phải được phép trước của nhà cầm quyền (Từ Điều 32 đến Điều 42 thuộc Chương V: Hoạt động tôn giáo)

Đúng như nhận xét sau chuyến đi Việt Nam tìm hiểu thực tế hồi tháng 7 năm 2014 của Ông Heiner Bielefeldt, Báo cáo viên đặc biệt của Liên hiệp quốc về Tự do Tôn giáo và Tín ngưỡng, quyền tự quản của các tổ chức tôn giáo độc lập không được nhà nước công nhận tại Việt Nam vẫn bị hạn chế; và sinh hoạt đạo giáo của họ không được an toàn, thường xuyên bị sách nhiễu, đe dọa. Và cũng đúng như Bản Tuyên bố với chữ ký của 27 tổ chức bao gồm Hội Ân xá Quốc tế đã nêu rõ các quan ngại về nội dung dự luật này đi ngược lại với quyền tự do tôn giáo của công dân với các hạn chế vượt mức cho phép của các luật nhân quyền mà Việt Nam có nghĩa vụ phải tuân thủ.

Vậy đảng và nhà cầm quyền CSVN cần phải làm gì để Dự thảo luật tín ngưỡng, tôn giáo không còn bị chống đối?

Trước hết, Đảng CSVN cần thay đổi cách nhìn đối với tôn giáo theo

hướng tích cực (một quyền tự do,vì hạnh phúc của nhân dân, góp phần vào nền đạo đức xã hội) và để cho Quốc hội Việt Nam làm luật tín ngưỡng, tôn giáo theo hướng tôn trọng, bảo vệ và tự do hành xử quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân, thay vì coi tôn giáo là đối tượng phải đề phòng, tiếp tục chủ trương dùng luật pháp như công cụ trấn áp tôn giáo, để bảo vệ sự tồn tại thêm thời gian cho đảng CSVN và chế độ đương quyền.

Luật chỉ nên qui định những gì đặc thù của tín ngưỡng, tôn giáo, còn lại áp dụng các luật lệ phổ thông theo từng lãnh vực liên quan đến đời sống, sinh hoạt các thể nhân (các công dân tín đồ) và pháp nhân (các giáo hội). Nghĩa là Luật cần tạo được sự an toàn, an tâm, thoải mái sống và sinh hoạt theo tín ngưỡng hay niềm tin tôn giáo của các tín đồ và quyền độc lập tự chủ của các giáo hội trong việc tổ chức cơ cấu, nhân sự điều hành và quyền tự do hành đạo và truyền đạo trong khuôn khổ luật pháp quốc gia được áp dụng chung cho mọi công dân bình thường, có hay không có tín ngưỡng, tôn giáo, thuộc mọi giai tầng xã hội, sắc tộc, miễn không phương hại đến quyền lợi người khác và trật tự an toàn xã hội.

Nếu thực hiện theo hướng trên, nhân dân có tín ngưỡng, tôn giáo sẽ thoát khỏi nỗi sợ hãi nhà nước khi có những sinh hoạt thể hiện niềm tin của mình. Đồng thời nhà nước cũng sẽ tiết kiệm được ngân sách phải chi tiêu cho quá nhiều các cơ quan, nhân sự các cấp chính quyền chỉ để làm công việc quản lý, giám sát, trấn áp tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân.

2.- Quốc hội Việt Nam, với tinh thần cầu thị, cần tham khảo ý kiến rộng rãi trong giới tín đồ và các giáo hội, để biết hình thức, nội dung Luật tín ngưỡng, tôn giáo phải như thế nào mới đáp ứng được ý muốn của nhân dân.

Nhân đây xin được nhắc lại một “Dự thảo Luật Sinh hoạt Tín ngưỡng, Tôn giáo tại Việt Nam” do đại biểu Quốc Hội khóa 8 Phan Khắc Từ đệ nạp Văn phòng thường vụ Quốc hội, vào khoảng năm 1990-1991. Trong thời gian này, được mời làm cố vấn pháp luật cho Đại biểu Phan Khắc Từ, chúng tôi đã được ủy thác khởi thảo dự thảo luật này. Sau ba lần mời họp lấy ý kiến đóng góp của khoảng 20 luật gia, luật sư thân hữu trong đó có cố Giáo sư Tiến Sĩ Vũ Tâm Tư, nguyên Giáo sư Đại Học Luật Khoa Sài Gòn, và sự tham khảo riêng với một số chức sắc các tôn giáo quen biết, chúng tôi đã đúc kết thành “Dự thảo Luật Sinh hoạt Tín ngưỡng, tôn giáo tại Việt Nam” để sau đó Đại biểu Phan Khắc Từ đệ trình Quốc hội (1).

Tất nhiên, vào thời khoảng 1990-1991, đảng CSVN mới chuyển đổi từ chủ trương “nghị trị” (cai trị bằng nghị quyết của đảng CSVN) qua “pháp quyền” (cai trị bằng luật pháp được Quốc hội thể chế hóa từ các ngị quyết của đảng CSVN), nên “Dự thảo Luật Sinh hoạt Tín ngưỡng, Tôn giáo tại Việt Nam” này còn nhiều hạn chế. Tuy nhiên, quyền độc lập tự chủ của các giáo hội và quyền sinh hoạt tôn giáo của các tín đồ đã được xác lập tương đối đầy đủ trong Dự thảo luật này. Chúng tôi nghĩ, các Đại biểu Quốc hội hiện nay có thể dùng Dự thảo luật đó làm tài liệu tham khảo khi làm Luật về quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo tại Việt Nam.

***

CHÚ THÍCH

(1) Dự thảo Luật Sinh Hoạt Tín Ngưỡng, Tôn Giáo Tại Việt Nam được Đại biểu Phan Khắc Từ nạp cho Văn phòng Ủy ban Thường Vụ Quốc hội Khóa 8, đã không được hồi báo. Sau gần một năm, phái đoàn Văn phòng Thường vụ Quốc hội, trong chuyến đi thăm lấy ý kiến trước khóa họp thường kỳ, có đến văn phòng Đại biểu Quốc hội Phan Khắc Từ. Nhân dịp này, chúng tôi có phàn nàn là dù có đưa Dự thảo luật do Đại biều Phan Khắc Từ đệ nạp hay không vào chương trình làm luật của Quốc hội, cũng phải có văn thư chính thức trả lời cho biết đã nhận và có đưa vào nghị trình khóa họp nào Quốc hội hay không. Chúng tôi cho rằng sự im lặng này sẽ có tác dụng tiêu cực đối với các đại biểu có thiện chí muốn đóng góp tích cực vào công cuộc soạn thảo pháp luật. Tất nhiên, vị Trưởng đoàn lúc đó đã đáp lại bằng sự ghi nhận, rút kinh nghiệm…

*Các bài viết được đăng tải với sự đồng ý của Ðài VOA nhưng không phản ánh quan điểm hay lập trường của Chính phủ Hoa Kỳ.

Việt Khang: Sức mạnh một bài hát, một bản án

Nhạc sĩ bất đồng chính kiến Việt Khang vừa mãn hạn 4 năm tù vì hai bài hát chống Trung Quốc và chất vấn chính sách cai trị của nhà cầm quyền Việt Nam: ‘Việt Nam tôi đâu’ và ‘Xin hỏi anh là ai’.

Trà Mi-VOA

20.12.2015

Sức mạnh của một bài hát lay động hàng triệu con tim người Việt khắp nơi đã khiến một nhạc sĩ phải đi tù, nhưng sức mạnh của bản án đó đã không lay chuyển được tinh thần và ý chí của một trái tim khao khát dân chủ-tự do.

Đó là câu chuyện của Việt Khang, nhạc sĩ trẻ vừa mãn hạn 4 năm tù vì hai bài hát chống Trung Quốc và chất vấn chính sách cai trị của nhà cầm quyền Việt Nam: ‘Việt Nam tôi đâu’ và ‘Xin hỏi anh là ai’.

Nhạc sĩ bất đồng chính kiến Việt Khang tên thật là Võ Minh Trí, sinh năm 1978 tại Tiền Giang. Anh bị bắt vào năm 2011 sau khi tự trình bày và phổ biến lên Youtube hai nhạc phẩm gây chú ý đặc biệt cho công luận trong và ngoài nước.

Việt Khang trở thành một ‘hiện tượng’ khi trường hợp của anh khơi dậy một chiến dịch thỉnh nguyện thư quy mô chưa từng có của người Việt trong và ngoài nước gửi thẳng vào Tòa Bạch Ốc kêu gọi chính phủ Mỹ tăng áp lực buộc Hà Nội tôn trọng nhân quyền, phóng thích tù nhân lương tâm vào năm 2012.

Tạp chí Thanh niên VOA hôm nay mời các bạn cùng gặp gỡ với tác giả của những ca từ ‘Xin hỏi anh là ai? Sao bắt tôi tôi làm điều gì sai?’

"Là người sinh sau đẻ muộn, tôi nghe và tìm hiểu những gì đã xảy ra trước khi tôi ra đời cũng như hiểu được những gì của thời bây giờ. Tôi tích góp, xâu chuỗi lại, và kể thành một câu chuyện dài rằng qua nửa đời người, quê hương tôi đã trải quá nhiều cay đắng, nghiệt ngã mà giờ đây lại đứng trước họa ngoại xâm như vậy có đáng hay không?

Trà Mi: Hai câu hỏi bắt đầu bài hát của anh ‘Xin hỏi anh là ai, sao bắt tôi tôi làm điều gì sai?’ anh đã có lời giải đáp cho mình chưa?

Việt Khang: Hình như đã có câu giải đáp. Người khác sẽ trả lời cho tôi câu hỏi này vì với tôi, thật sự khó trả lời, khó mà nói trong lúc này.

Trà Mi: Sau hai câu hỏi ‘Anh là ai?’ và ‘Việt Nam tôi đâu?’ anh bị lãnh 4 năm tù. Anh nghĩ sao về câu trả lời đó?

Việt Khang: Nói chung rất nhiều đắng cay, giống như câu hát sau đó ‘Đã quá nhiều đắng cay’. Câu hỏi ‘Anh là ai, sao bắt tôi tôi làm điều gì sai?’ tôi không cần trả lời nhiều, để những người đã đối xử với tôi, tôi muốn tự họ hãy trả lời cho bản thân họ. Tôi muốn dành câu hỏi đó cho những người đã bắt tôi họ suy ngẫm lại.

Trà Mi: Đi tù vì 2 bài hát, anh có hối hận vì điều này?

Việt Khang: Những gì xảy ra đối với tôi là kết quả, không phải hậu quả. Tôi không ân hận gì.

Trà Mi: Hai bài hát của anh làm lay động con tim hàng triệu người Việt khắp nơi, anh muốn nói gì về hai đứa con tinh thần của mình?

Việt Khang: Chưa đầy 1 tháng hai bài hát đó ra đời. Hai đứa con tinh thần này chính là hoài bão, nỗi niềm, tình yêu của tôi. Tôi muốn đất nước mình tốt đẹp, bình an và người dân được hạnh phúc, ấm no. Trước những khó khăn và hiểm họa ngoại xâm, hai đứa con tinh thần của tôi đã giúp tôi nói lên sự thật vì thật sự tôi không thể ngồi yên hay lặng im. Hai bài hát đó tôi cũng không nghĩ là sẽ chạm được tới trái tim của nhiều người đến như vậy. Tôi thật sự rất bất ngờ khi đồng bào trong và ngoài nước quan tâm đến hai bài hát này và, quan trọng hơn là, quan tâm đến tình hình đất nước. Tôi cũng cảm ơn hai đứa con tinh thần của tôi.

Nhạc sĩ Việt Khang trở về trong vòng tay của người thân và bạn bè (Facebook: Do Tung).

Trà Mi: Mong muốn đất nước được bình an đã khiến anh phải trả giá bằng sự bình an của bản thân…

Việt Khang: Không có gì làm tôi phải đắn đo suy nghĩ vì tôi không thể so sánh sự bình an của tôi với sự bình an của quê hương đất nước. Tôi không dám so sánh.

Trà Mi: Nhưng mọi việc có được như anh mong muốn hay hoàn toàn ngược lại?

"Nói chung rất nhiều đắng cay, giống như câu hát sau đó ‘Đã quá nhiều đắng cay’. Câu hỏi ‘Anh là ai, sao bắt tôi tôi làm điều gì sai?’ tôi không cần trả lời nhiều, để những người đã đối xử với tôi, tôi muốn tự họ hãy trả lời cho bản thân họ. Tôi muốn dành câu hỏi đó cho những người đã bắt tôi họ suy ngẫm lại."

Việt Khang: Tôi nghĩ đã được như ý tôi mong muốn. Rất nhiều người quan tâm đến hai bài hát và tình hình đất nước là tôi vừa ý lắm chứ.

Trà Mi: Có nhiều bản nhạc yêu nước ở Việt Nam, vì sao hai bài hát yêu nước của anh bị nhà nước xem là chống đối, nhạc sĩ Việt Khang suy nghĩ thế nào?

Việt Khang: Tại vì mình nói không đúng quan điểm của người ta thì họ cho là chống đối. Nhưng ở một thời điểm nào khác, họ sẽ cảm thông được. Suy cho cùng, tôi vì quốc gia, dân tộc và vì sự yên bình của đất nước chứ không vì một mục đích nào khác.

Trà Mi: Trong tác phẩm của mình, anh nói ‘chống quân xâm lược, chống kẻ nhu nhược bán nước Việt Nam’ nhưng rốt cuộc anh lại bị coi là chống nhà nước, anh hiểu thế nào?

Việt Khang: Tại vì người ta không tách riêng ra. Chẳng hạn như tôi có nghe Chủ tịch nước Trương Tấn Sang nói đại ý là một thước đất, một tấc biển của quê hương kẻ nào dám lấy làm mồi cho giặc thì đáng tội. Câu nói đó cũng giống câu nói của tôi thôi. Tôi chỉ muốn cảnh tỉnh, nhắn nhủ mọi người về cái họa ngoại xâm. Tôi chống kẻ thù xâm lược và chống lại những sai trái, những người có suy nghĩ lạc lối.

Trà Mi: Luật sư của anh, ông Trần Vũ Hải, cho báo giới biết anh thừa nhận bài hát của mình có nội dung ‘chống nhà nước Việt Nam’ , thừa nhận có tham gia Tuổi trẻ yêu nước, có tập hợp tài liệu nhằm chống nhà nước Việt Nam, và anh đã xin khoan hồng tại tòa. Thực hư việc này thế nào?

"Những gì xảy ra đối với tôi là kết quả, không phải hậu quả. Tôi không ân hận gì."

Việt Khang: Hoàn cảnh của tôi xuất thân từ một tỉnh lẻ. Khi tôi đấu tranh, nói lên sự thật, tôi cũng phải nghĩ đến những người thân yêu xung quanh tôi. Tôi không phải là một anh hùng, tôi chỉ là một công dân yêu nước. Còn cách làm, đó là quyền tự do chọn cách thức đấu tranh.

Trà Mi: Nhận tội-xin khoan hồng là điều kiện tiên quyết để được giảm án. Trong suốt thời gian thọ án, có bao giờ đề nghị này được đặt ra với anh?
Việt Khang: Đầu tiên tôi chọn cách là nhìn nhận các việc làm của tôi và tôi xin khoan hồng. Sau đó, tôi thay đổi. Tôi đã nói với họ rằng tôi đã chọn con đường này thì tôi phải đi, không gì lay chuyển được tôi. Cho nên, tôi ở tù đủ 4 năm mới về.

Trà Mi: Anh nghiệm ra điều gì từ bản án này?

Việt Khang: Tôi nghiệm ra rằng mọi chuyện không thể khác được, buộc phải xảy ra như vậy, buộc tôi phải làm theo cách của tôi, và buộc ngày hôm nay tôi phải nhận đủ 4 năm tù mới về trong thời điểm này để cho những chuyện gì xung quanh tôi xảy ra và có chiều hướng tích cực hơn, tốt hơn.

"Tại vì mình nói không đúng quan điểm của người ta thì họ cho là chống đối. Nhưng ở một thời điểm nào khác, họ sẽ cảm thông được. Suy cho cùng, tôi vì quốc gia, dân tộc và vì sự yên bình của đất nước chứ không vì một mục đích nào khác."

Trà Mi: Hài lòng với tất cả những gì mình đã đi qua, anh cảm nhận thế nào về sức mạnh của một bài hát và sức mạnh của một bản án?

Việt Khang: Trong cuộc sống này phải có sự đánh đổi, phải có sự hy sinh. Là một người công dân yêu nước, tôi dùng nghề nghiệp của tôi để nói lên lòng yêu nước của tôi để nhiều người nghe, cảm nhận, cảm thông được với tôi về tình hình quê hương đất nước đang gặp khó khăn, hiểm nguy. Điều này được nhiều người quan tâm, đối với tôi là đủ rồi.

Trà Mi: Còn sức mạnh của bản án anh vừa lãnh, nó có đủ lay chuyển tinh thần-ý chí của cá nhân anh?

Việt Khang: Cá nhân tôi mà có lay chuyển chắc có lẽ tôi đã không dám ngồi đây để nói chuyện với chị đâu vì có những cái không…vì tôi còn đang trong thời hạn 3 năm quản chế.

Trà Mi: Trong điều kiện chính trị không dung chấp bất đồng tại Việt Nam, bài hát của anh bị xem là thách thức nhà cầm quyền, là đụng chạm. Anh có lường trước mọi chuyện trước khi chấp bút viết lên những ca từ đó?

Việt Khang: Có chứ, tôi biết chứ, nhưng không làm khác được. Tôi phải làm thôi. Tôi cũng phỏng đoán một là có thể mình gặp khó khăn, cam go; hai là biết đâu mình không bị sao cả và mọi chuyện sẽ tốt đẹp như mình muốn rằng đất nước của mình sẽ được tự do, ấm no, hạnh phúc. Nhưng cuối cùng, trong cuộc sống này không có trải nghiệm nào mà không có ý nghĩa của nó.

Trà Mi: Vì lường trước nên anh đã tự hòa âm, trình bày ca khúc, và phổ biến lên Youtube chứ không nhờ một ca sĩ nào thể hiện?

Việt Khang: Tôi không dám đụng chạm tới ai cả vì tôi biết việc làm này không đơn giản. Cho nên, tôi đã chọn cách làm một mình mình.

"Tôi không muốn có ai phải trải qua những khó khăn như tôi. Tôi muốn những tấm chân tình yêu thương đất nước, yêu thương con người Việt Nam sẽ được yêu thương một cách công khai, chân thành, thật nhất mà không bị gì cả. Tôi hy vọng đất nước của mình ngày càng thay đổi tốt đẹp hơn, sánh vai với các nước tự do-dân chủ."

Trà Mi: Hai bài hát xuất phát từ các cuộc biểu tình chống Trung Quốc như mọi người vẫn nghĩ, nhưng mở đầu với câu ‘Thời gian quá nửa đời người. Và ta đã tỏ tường rồi’ nghĩa là những suy ngẫm ấy tích tụ từ bao nhiêu năm chứ không phải chỉ từ vài cuộc biểu tình?

Việt Khang: Đúng, bài ‘Việt Nam tôi đâu’ là tôi tích góp lại tất cả vì tôi cảm nhận được những gì xảy ra. Là người sinh sau đẻ muộn, tôi nghe và tìm hiểu những gì đã xảy ra trước khi tôi ra đời cũng như hiểu được những gì của thời bây giờ. Tôi tích góp, xâu chuỗi lại, và kể thành một câu chuyện dài rằng qua nửa đời người, quê hương tôi đã trải quá nhiều cay đắng, nghiệt ngã mà giờ đây lại đứng trước họa ngoại xâm như vậy có đáng hay không?

Trà Mi: Là ‘người sinh sau đẻ muộn’ thuộc thế hệ trẻ, từ bao giờ anh bắt đầu ‘Xót dạ nhìn đời’?

Việt Khang: Cuộc sống của tôi rày đây mai đó đi ca hát. Tôi nhìn thấy những đứa bé bán vé số hoặc nhiều hoàn cảnh tương tự, mình xót xa chứ. Mình thương mà mình không làm gì được cho người ta, xót xa lắm.

Trà Mi: Vẫn lời bài hát của anh, ‘Tôi không thể ngồi yên khi nước Việt Nam ngã nghiêng’, những tiếng nói ‘không thể ngồi yên’ như thế lần lượt bị tù, vậy tuổi trẻ Việt Nam có thể làm gì để Việt Nam không bị ‘ngã nghiêng’?

Việt Khang: Thì trước mắt phải có hy sinh, phải giống như tôi như thế này, nhưng tôi không muốn có ai phải trải qua những khó khăn như tôi. Tôi muốn những tấm chân tình yêu thương đất nước, yêu thương con người Việt Nam sẽ được yêu thương một cách công khai, chân thành, thật nhất mà không bị gì cả. Tôi hy vọng đất nước của mình ngày càng thay đổi tốt đẹp hơn, sánh vai với các nước tự do-dân chủ.

"Là một người công dân yêu nước, tôi dùng nghề nghiệp của tôi để nói lên lòng yêu nước của tôi để nhiều người nghe, cảm nhận, cảm thông được với tôi về tình hình quê hương đất nước đang gặp khó khăn, hiểm nguy. Điều này được nhiều người quan tâm, đối với tôi là đủ rồi."

Trà Mi: Kêu gọi đáp lời sông núi bị đáp trả bằng án tù thì ai còn dám hưởng ứng lời kêu gọi đó? Nếu có ai đặt ra câu hỏi này, anh phản hồi thế nào?

Việt Khang: Không có cuộc đấu tranh nào mà không có hy sinh, mất mát. Nó buộc phải như vậy.

Trà Mi: Nhưng nếu ‘Xót dạ nhìn đời’ để cuối cùng xót dạ nhìn bản thân bị tù tội, giới trẻ Việt Nam thao thức không biết nên hay chăng?

Việt Khang: Mình nói sự thật. Cái cần nói mình phải nói thôi. Tôi hy vọng tương lai sắp tới, đất nước mình sẽ được bình yên, không phải bị đau thương mất mát gì nữa, không phải trải qua một cuộc chiến nào nữa. Tôi mong đất nước tốt đẹp hơn để khắp nơi kéo về cùng xây dựng một quê hương tự do, thanh bình , dân chủ, ấm no, hạnh phúc với tất cả mọi người. Nhân đây, tôi xin cảm ơn tất cả quý vị luôn nghĩ về tôi. Xin tri ân tất cả. Tôi cầu mong Chúa sẽ ban ơn lành, an vui hạnh phúc cho tất cả, đặc biệt trong mùa Giáng sinh sắp tới.

Trà Mi: Cảm ơn anh rất nhiều vì thời gian dành cho cuộc trao đổi này.