Tuesday, November 17, 2015

Làm từ thiện ở Việt Nam không dễ

Hoàng Dung, thông tín viên RFA -2015-11-17  
000_APP2001022617681
 Trẻ ngủ trưa tại một trại trẻ mồ côi ở Tam Bình, TPHCM -AFP photo
Ngày càng có nhiều người tại Việt Nam tham gia công tác từ thiện để giúp cho những đối tượng kém may mắn và gặp khó khăn trong cuộc sống. Tuy nhiên làm từ thiện ở Việt Nam cũng có những trở ngại.
Đối tượng phục vụ
Đối với người Việt, những câu ca dao, tục ngữ như ‘lá lành đùm lá rách’, ‘một miếng khi đói bằng một gói khi no’…. thường được sử dụng để kêu gọi mọi người cùng tham gia giúp đỡ người khác trong tình huống không may như thiên tai, bão lụt, hỏa hoạn….
Và để giúp cho những người kém may mắn trong cuộc sống thì nhiều người đã tập hợp lại với nhau để cùng nhau giúp đỡ những đối tượng không may mắn như thế.
Anh Đào Xuân Tùng một người ở Hà Nội tham gia nhóm chuyên hỗ trợ cho các em học sinh nghèo ở các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam cho biết việc làm của nhóm:
“Bọn anh là tập trung về trẻ em vùng cao. Đó là những lớp học sinh mà ít tuổi nhất cũng như là sức khoẻ yếu nhất . Trường trên phía bắc này là nó rất là xập xệ, tồi tệ, các lớp học hầu như là như 1 cái chuồng lợn, vách dưới toàn là tranh tre, nứa lá, không có bàn ghế, thậm chí là có những nơi nó chỉ có ba  bức gọi là vách tre, ngô, bàn ghế không có, cô giáo, học sinh đều ngồi đất. Lý do thì  rất là nhiều nhưng điều quan trọng nhất là cuộc sống của các cháu trên vùng cao rất là khổ, thiếu thốn so với những học sinh dưới thành phố, và các cháu hầu như là đói kém từ quần áo đôi dép, đôi tất cho đến cái ăn cái mặc.”
Chị Trần Thị Hồng một bạn trẻ ở Nghệ An hay đi giúp đỡ cho các em khuyết tật ở mái ấm Thiên Ân, trung tâm khuyết tật 19/03, trại phong Quỳnh Lưu hay là những gia đình làng Chài trên Sông Lam ở Nghệ An cho biết:
“Chúng em thường đến với các em khuyết tật ở mái ấm Thiên Ân, trung tâm khuyết tật 19/03, trại phong Quỳnh Lưu và có 1 đôi lần đi thăm  những gia đình làng Chài trên Sông Lam.”
Những người tham gia công tác từ thiện thường là những người có tấm lòng nhân hậu, thương cảm người khác.
Anh Đào Xuân Tùng chia sẻ:
“Vì cái tình thương yêu trẻ em bọn anh tập trung thành 1 nhóm để có thể hỗ trợ một chút nào đó cũng với tấm lòng của mình đến với các cháu ở những nơi vùng cao trong những mùa đông lạnh giá này, giúp các cháu có thêm được hơi ấm, động lực để các cháu có thể yên tâm học tập, cũng là tác động lên tâm lý đến các cô giáo. Các cô giáo cũng yên tâm cắm bản đeo con chữ, dạy học cho các cháu.”
Còn chị Trần Thị Hồng cũng có trình bày:
“Các em khuyết tật có thể nói là những người yếu đuối nhất trong xã hội, nên chúng em hay đến để có thể chia sẻ niềm vui với các em.”
Ước mong
Theo những người đang làm công tác từ thiện như anh Tùng, chị Hồng thì qua việc giúp đỡ về vật chất cho những đối tượng gặp hoạn nạn, nghèo khó vượt qua nghịch cảnh, những người không may còn có được niềm tin vào cuộc sống. Anh Đào Xuân Tùng chia sẻ:
“Mong muốn giúp các cháu có thêm tin tưởng vào những người xung quanh và xã hội, để các cháu học tập tốt để sau này các cháu có thể làm được những cán bộ tốt để bảo vệ tổ quốc phía biên giới.”
Với các em khuyết tật thì chị Hồng cho biết họ được coi là những người yếu đuối nhất trong xã hội, nhiều em khuyết tật lại còn tự ti mặc cảm với số phận của mình, và để giúp các em vượt qua được điều đó thì cần mọi người quan tâm và giúp đỡ các em hơn.
“Chúng em làm vậy cũng mong sao tất cả mọi người cùng nhau quan tâm đến các em bị khuyết tật hơn, để có thể bù đắp lại phần nào những mất mất của các em.”
Khó khăn
Để có thể thực hiện được chương trình từ thiện, các nhóm phải biết cách vận động kêu gọi đóng góp của những người khác. Tuy nhiên việc làm này cũng không phải dễ dàng khi mà trong cuộc sống ngày càng có nhiều người cần đến sự giúp đỡ như thế.
Những người tham gia đôi khi cón phải bỏ thêm tiền túi ra nữa. Anh Tùng cho biết:
“Hầu hết trong anh em mỗi người mỗi nghề, tất cả đều làm kinh doanh, một mảng người kinh doanh về bao bì, người kinh doanh về điện nước, người kinh doanh về các sản phẩm vật dụng khác nhau. Bọn anh chơi với nhau lâu rồi, cùng chung một chí hướng muốn chia sẻ, chung tay mỗi người một chút bằng mối quan hệ của mình, đồng tiền của mình để có thể giúp câc cháu một chút gì đó để các cháu yên tâm học tập.”
Chị Hồng tiếp lời:
“Chúng em là những người trẻ nên mỗi lần đi thăm các em, chúng em phải tự bỏ tiền mình ra, còn nếu kêu gọi giúp đỡ được phần nào thì hay phần đó.”
Có nơi những người làm từ thiện còn gặp phải trở ngại từ phía chính quyền. Cơ quan chức năng địa phương yêu cầu phải thông qua họ  như câu nói của một trưởng công an huyện Con Cuông: ‘Cụ muốn phát quà thì phải thông qua Mặt trận xã và giao cho Mặt trận xã phát cho người dân”. Đó là câu nói mà ông Hùng trưởng công an huyện Con Cuông ở Nghệ An phát biểu khi làm khó dễ cho linh mục giáo xứ Song Ngọc và giáo dân đi phát quà cho dân nghèo ở huyện Con Cuông tỉnh Nghệ An.
Truyền thông trong nước từng loan tin về vụ như bình trà đá miễn phí đặt trên đường phố Hà Nội bị tịch thu, hay là trường hợp mới nhất của một nhóm người phát cơm cho bệnh nhân ở bệnh viên Ung Bướu thành phố Hồ Chí Minh bị cướp…
Chị Hồng chia sẻ:
“Chúng em đi thăm các em khuyết tật thì không sao, nhưng hồi tháng 12 năm ngoái chúng em có đi tặng quà Noel cho các gia đình trên làng Chài ở sông Lam thì rất đông các công an, cảnh sát đến làm khó dễ và không cho chúng em phát”
May mắn hơn nhóm của chị Hồng, nhóm làm từ thiện của anh Tùng trong chục năm qua khi đi giúp cho các em học sinh ở vùng biên giới phía Bắc không gặp khó khăn nào mà trái lại còn là nhận được sự giúp đỡ của bộ đội biên phòng ở địa phương.
“Chủ yếu từ thiện trên vùng sâu vùng xa trên biên giới mà ở biên giới thì có biên phòng, mà biên phòng là bộ đội đa phần là những người tử tế, họ là người gần dân nhất không phải như công an ở những Nội Thành. Bọn anh cũng trao đổi và nhờ vả họ  về vấn đề đường đi, lối lại, khảo sát địa bàn, an ninh, trật tự. Tóm lại, trong 10 năm qua anh làm chưa bị trục trặc gì cả, bởi vì chúng ta chỉ làm từ thiện thôi chúng ta không liên quan gì đến chính trị, tôn giáo, chúng ta chỉ mang tấm lòng tình yêu thương của mọi người”
Nhiều người cho rằng ở Việt Nam khi đi làm việc từ thiện, ngoài tấm lòng còn phải hiểu biết luật pháp và khôn ngoan để đối phó với cơ quan chức năng địa phương cũng như những thành phần bất hảo lợi dụng lòng tốt của người khác để trục lợi.

Mỹ giúp Châu Á tăng cường an ninh hải dương

Tổng thống Mỹ Barack Obama phát biểu sau khi thăm chiến hạm BRP Gregorio del Pilar, soái hạm của hải quân Philippines. Chiếc tàu này trước đây là của lực lượng tuần duyên Mỹ và hiện giờ đang được Philippines dùng để thực hiện những cuộc tuần tra trong vùng Biển Đông có tranh chấp.
Tổng thống Mỹ Barack Obama phát biểu sau khi thăm chiến hạm BRP Gregorio del Pilar, soái hạm của hải quân Philippines. Chiếc tàu này trước đây là của lực lượng tuần duyên Mỹ và hiện giờ đang được Philippines dùng để thực hiện những cuộc tuần tra trong vùng Biển Đông có tranh chấp.
VOA-17.11.2015
Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama hôm nay cam kết giúp cho các đồng minh ở Châu Á Thái Bình Dương tăng cường an ninh hải dương khi ông thảo luận với các nhà lãnh đạo tại thủ đô của Philippines. Theo tường thuật của thông tín viên Mary Alice Salinas của đài VOA tại Manila, Tòa Bạch Ốc vừa loan báo một gói viện trợ mới trong vòng hai năm trị giá 259 triệu đô la, trong đó có 79 triệu cho Philippines, 40 triệu cho Việt Nam, 21 triệu cho Indonesia và 2 triệu rưỡi cho Malaysia. Hoa Kỳ cũng chuyển giao cho Philippines một chiếc tàu tuần duyên và một chiếc tàu khảo cứu.
Không lâu sau khi tới Manila hôm nay, Tổng thống Obama đã đến thăm chiến hạm BRP Gregorio del Pilar, soái hạm của hải quân Philippines. Chiếc tàu này trước đây là của lực lượng tuần duyên Mỹ và hiện giờ đang được Philippines dùng để thực hiện những cuộc tuần tra trong vùng Biển Đông có tranh chấp.
Tổng thống Obama nói “Chuyến viếng thăm của tôi tới nơi này nêu bật quyết tâm chung của chúng ta đối với an ninh của vùng biển của khu vực này và đối với tự do hàng hải.” Ông cũng cho rằng “Các lực lượng hải quân có nhiều nặng lực hơn và quan hệ đối tác với Hoa Kỳ là vô cùng quan trọng cho nền an ninh của khu vực này.”
Nhà lãnh đạo Mỹ đã phát biểu như vậy khi ông tới Philippines để dự hội nghị thượng đỉnh APEC và tiến hành những cuộc thảo luận mà ông nói là hết sức quan trọng đối với tương lai của nước Mỹ.

Khu vực Đông Á Thái Bình Dương được xem là khu vực năng động nhất, đông dân nhất và tăng trưởng nhanh nhất thế giới.
Tổng thống Obama nói có một việc vô cùng cần thiết đối với Hoa Kỳ là nối kết chặt chẽ với tiềm năng kinh tế và bảo đảm an ninh của khu vực này.
"Nếu chúng ta muốn làm một đối tác nghiêm túc của khu vực cực kỳ quan trọng này của thế giới, chúng ta phải làm đúng về mặt kinh tế và chúng ta phải làm đúng về mặt an ninh quốc gia. Đó chính là lý do tại sao tất cả chúng ta đều đồng ý rằng hiệp định Hợp tác Thương mại Xuyên Thái Bình Dương mà chúng ta đã hình thành là vô cùng quan trọng."
Hiệp định TPP là một đề tài then chốt tại diễn đàn kinh tế có nhiều ảnh hưởng, nơi các nhà lãnh đạo của 21 nền kinh tế nhóm họp với nhau, trong đó có nhiều vị nguyên thủ quốc gia, kể cả Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Tổng thống Obama cảnh báo rằng nếu 12 nước thành viên TPP không phê chuẩn hiệp định này như đòi hỏi, thì những nước khác, như Trung Quốc chẳng hạn, sẵn sàng để tiến vào chiếm chỗ.
"Nếu chúng ta không thực hiện TPP, nếu chúng ta không tạo ra một cấu trúc cho những tiêu chuẩn cao về mậu dịch và thương mại trong khu vực này, thì khoảng trống đó sẽ được lấp đầy bởi Trung Quốc. Nó sẽ được lấp đầy bởi các đối thủ cạnh tranh kinh tế của chúng ta. Họ sẽ đặt ra những luật lệ và những luật lệ đó sẽ không có lợi cho chúng ta."
Các nhà lãnh đạo tại hội nghị thượng đỉnh cũng sẽ thảo luận về những cách thức để phối hợp với nhau một cách chặt chẽ hơn để chống lại Nhà nước Hồi giáo, là nhóm hiếu chiến đã nhận trách nhiệm thực hiện vụ tấn công khủng bố ở Paris hôm thứ sáu.
Các đề tài khác tại cuộc họp cấp cao này là chống khủng bố, an ninh mạng, biến đổi khí hậu, an ninh hải dương, nhân quyền và sự giải quyết một cách hoà bình những vụ tranh chấp, như vụ tranh chấp ở Biển Đông, nơi mà những yêu sách chủ quyền của Trung Quốc đã làm gia tăng những mối căng thẳng trong khu vực.
Cuối tuần này, Tổng thống Obama sẽ đến thủ đô Kuala Lumpur của Malaysia để dự cuộc hội nghị thượng đỉnh hàng năm của Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á, tức ASEAN.

Nhìn Myanmar, nghĩ về Việt Nam

Đây là cuộc bầu cử tự do đầu tiên tại Myanmar kể từ năm 1990, là năm bà Aung San Suu Kyi cũng thắng cử lớn nhưng giới quân nhân không công nhận kết quả bầu cử.
Đây là cuộc bầu cử tự do đầu tiên tại Myanmar kể từ năm 1990, là năm bà Aung San Suu Kyi cũng thắng cử lớn nhưng giới quân nhân không công nhận kết quả bầu cử.
Cuộc bầu cử tại Myanmar đã kết thúc. Tuy chưa có kết quả chính thức nhưng qua số phiếu đã đếm, người ta được biết đảng Liên minh Dân chủ Toàn quốc do bà Aung San Suu Kyi lãnh đạo chắc chắn sẽ chiến thắng vang dội với khoảng 80% phiếu bầu. Đây là cuộc bầu cử tự do đầu tiên tại nước này kể từ năm 1990, năm bà Aung San Suu Kyi cũng thắng cử lớn nhưng giới quân nhân lại không công nhận, hơn nữa, còn quản thúc bà, có lúc còn bắt bà bỏ tù để tiếp tục nắm giữ quyền hành một cách độc đoán trong suốt gần 25 năm vừa qua.
Trong lần bầu cử này, tình hình có vẻ khả quan hơn. Với sự hiện diện đông đảo của các nhà quan sát quốc tế, cuộc bầu cử diễn ra một cách tự do và minh bạch, không hề có bất cứ dấu hiệu đàn áp hay gian lận lớn nào. Khi kết quả bầu cử đã khá rõ, đảng Liên minh Đoàn kết và Phát triển hiện đang cầm quyền tuyên bố thua cuộc và chấp nhận phán quyết của các cử tri. Tổng thống Thein Sein, sau khi chúc mừng bà Suu Kyi, đã tuyên bố tôn trọng kết quả bầu cử và hứa hẹn sẽ sớm tiến hành các cuộc thương thảo với bà Suu Kyi để thành lập chính phủ mới.
Khả quan, nhưng con đường phía trước còn khá nhiều gập ghềnh. Thứ nhất, theo hiến pháp do các nhà quân phiệt trước đây soạn thảo, để lên làm tổng thống, toàn bộ gia đình người ấy phải có quốc tịch Myanmar, và như vậy, bà Suu Kyi sẽ không thể trở thành tổng thống Myanmar được vì chồng bà (đã quá cố) và hai đứa con bà đều mang quốc tịch Anh. Bà Suu Kyi cho biết, với tư cách lãnh tụ đảng cầm quyền, bà sẽ lãnh đạo từ đằng sau hay phía trên tổng thống mới. Tuy nhiên, điều đó đòi hỏi một cấu trúc quyền lực mới, chưa từng có tại Myanmar. Không ai biết được kiểu cấu trúc mới ấy có thực sự có hiệu quả hay không. Thứ hai, quyền lực của giới quân đội vẫn còn khá lớn: Một là, họ được phân bố 25% số ghế trong cả Thượng viện lẫn Hạ viện mà không cần phải ứng cử và tranh cử. Hai là, họ được ưu tiên nắm giữ các chức vụ quan trọng như bộ trưởng quốc phòng, bộ trưởng nội an và bộ trưởng an ninh biên giới. Như vậy, để làm việc có hiệu quả, đảng Liên minh Dân chủ Toàn quốc của bà Suu Kyi phải hợp tác chặt chẽ với phe quân đội, một điều rất khó khăn vì trong suốt 25 năm qua, quan hệ giữa họ nhuốm đầy cay đắng. Họ không những không tin nhau mà còn thù hận nhau. Công việc đầu tiên của chính phủ mới, do đó, sẽ là một nỗ lực hoà giải thực sự, theo đó, mọi người cùng quên đi quá khứ để vững tiến về tương lai, nhằm phát triển đất nước không những chỉ trong lãnh vực kinh tế mà còn trong lãnh vực chính trị với ưu tiên là càng ngày càng tự do và dân chủ hơn.
Bất kể những khó khăn và thử thách còn trùng trùng trước mắt, mọi người, từ dân chúng Myanmar đến các chính khách Tây phương, đều vui mừng, xem cuộc bầu cử vừa qua là một sự đột phá trong tiến trình dân chủ hoá tại Myanmar. Nhiều người Việt Nam cũng chia sẻ sự vui mừng ấy và tự hỏi: Bao giờ thì một sự kiện quan trọng như vậy sẽ diễn ra ở Việt Nam?
Vâng, bao giờ thì Việt Nam có được một cuộc bầu cử tự do như Myanmar?
Trước khi trả lời câu hỏi ấy, cần lưu ý là tiến trình dân chủ hoá tại Myanmar mà kết quả cụ thể là cuộc bầu cử tự do vào ngày 8 tháng 11 vừa qua xuất phát từ ba yếu tố chính: Thứ nhất, họ có một lãnh tụ khôn ngoan, can đảm và được mọi người, từ dân chúng Myanmar đến cộng đồng quốc tế yêu mến và tin cậy, đó là bà Aung San Suu Kyi, người được trao giải Nobel Hoà bình năm 1991. Thứ hai là sự thức tỉnh của giới lãnh đạo Myanmar: sau mấy chục năm cai trị đất nước với bàn tay sắt dẫn đến hậu quả là đất nước càng ngày càng bị cô lập và nghèo đói, từ năm 2011, giới quân phiệt quyết định thay đổi chính sách bằng cách cho thành lập một chính phủ dân sự, thả các tù nhân chính trị, cởi bỏ hệ thống kiểm duyệt, chấp nhận đa đảng, cho phép tiến hành các cuộc bầu cử tự do. Thứ ba là ý thức chính trị rất cao của dân chúng Myanmar: theo quan sát của giới truyền thông quốc tế, trong ngày bầu cử vừa qua, người ta đã đổ xô đi bầu một cách rất tích cực. Người ta bỏ công ăn việc làm để đi bầu cử. Người ta kiên nhẫn đứng xếp hàng rồng rắn trước các thùng phiếu cả nhiều tiếng đồng hồ để được bỏ phiếu. Nhiều người thuộc gia đình quân nhân, đáng lẽ bỏ phiếu cho đảng cầm quyền vốn thân quân đội, vẫn quyết định bỏ phiếu cho đảng Liên minh Dân chủ Toàn quốc của bà Suu Kyi với ước vọng đất nước được thay đổi.
Những yếu tố ấy có ở Việt Nam hay không?
Câu trả lời rất đáng buồn: Không có. Hay, lạc quan hơn chút: Chưa có.
Việt Nam chưa có một lãnh tụ đối kháng nào có tầm vóc như bà Suu Kyi. Nhỏ hơn một chút, cũng chưa có. Hoàn toàn chưa có. Chúng ta có nhiều người quan tâm đến đất nước, đủ can đảm để lên tiếng phản đối các chính sách độc tài của nhà cầm quyền, sẵn sàng chấp nhận các hành động trấn áp thô bạo và đê hèn của nhà cầm quyền, nhưng chưa có ai, trong họ, nổi bật hẳn lên như một lãnh tụ. Họ đều là chiến sĩ chứ chưa phải là lãnh tụ. Tên tuổi của họ chưa đủ lớn để thu hút sự chú ý của cả người Việt lẫn người ngoại quốc. Chung quanh họ chưa có một tổ chức nào đủ mạnh để có thể được xem là một lực lượng đối trọng của chính phủ.
Giới lãnh đạo Việt Nam, cho đến nay, vẫn chưa có sự tỉnh ngộ như giới lãnh đạo Myanmar. Tất cả những người từng muốn thay đổi theo xu hướng ít nhiều dân chủ hoá, như Trần Xuân Bách (1924-2006) hay Trần Độ (1923-2002), đều đã qua đời. Trong giới lãnh đạo hiện nay, không có người nào có tầm nhìn mới và đủ dũng khí để bênh vực cho tầm nhìn mới của mình. Tất cả hầu như chỉ tập trung vào việc bảo vệ lợi ích của bản thân; và để bảo vệ lợi ích của bản thân, họ phải bảo vệ đảng. Mà đảng thì càng lúc càng xa rời quần chúng, hơn nữa, càng đi ngược lại các lợi ích của dân tộc.
Cuối cùng, hình như dân Việt Nam, nói chung, chưa có được ý thức chính trị sâu sắc và mạnh mẽ như người dân Myanmar. Đã nhiều người ghi nhận một hiện tượng phổ biến ở Việt Nam hiện nay: chứng vô cảm. Rất ít người thực sự quan tâm đến đất nước. Phần lớn chỉ loay hoay kiếm sống, hoặc khi đã có rủng rỉnh chút tiền bạc, mải mê hưởng thụ. Việt Nam càng lúc càng bế tắc, kinh tế càng lúc càng suy thoái, đạo đức xã hội càng lúc càng suy đồi: người ta mặc kệ. Trung Quốc càng lúc càng lộng hành ngoài biển và đảo Việt Nam: người ta cũng mặc kệ. Chủ nghĩa mặc-kệ-nó lan tràn ở mọi giới.
Nhưng như vậy, chúng ta tuyệt vọng chăng?
Thật ra, cũng không hẳn. Kinh nghiệm mùa xuân Ả Rập vào đầu năm 2011 cho chúng ta một bài học khác: Cuộc cách mạng nổ ra một cách hoàn toàn tự phát, không hề có sự chuẩn bị nào từ dân chúng, không hề có sự thức tỉnh của giới cầm quyền và cũng không hề có một nhà lãnh đạo nào cả. Vậy mà, chỉ trong vòng chưa tới một năm, cả mấy chế độ độc tài lần lượt bị sụp đổ.
Nếu các chế độ độc tài được hình thành theo nhiều cách, sự sụp đổ của chúng cũng rất khác nhau.
* Blog của Tiến sĩ Nguyễn Hưng Quốc là blog cá nhân. Các bài viết trên blog được đăng tải với sự đồng ý của Ðài VOA nhưng không phản ánh quan điểm hay lập trường của Chính phủ Hoa Kỳ.

Ai muốn làm ‘Thein Sein Việt Nam’?

Trước khi trở thành người ghi công dân chủ cho Myanmar, Thein Sein từng là một đại tướng quân đội.
Trước khi trở thành người ghi công dân chủ cho Myanmar, Thein Sein từng là một đại tướng quân đội.
Nhân vật “được kỳ vọng” Nguyễn Tấn Dũng? Hay người có hơi hướng trở về đường lối “dân tộc - dân chủ 1946” Trương Tấn Sang? Hoặc Nguyễn Phú Trọng - người đã “kết luận” để nhà nước Việt Nam chấp nhận Công đoàn độc lập? Và cả “ẩn số” Trần Đại Quang?...
Độ trễ 5 năm?
Hai sự kiện chấn động “Bình thường hóa Mỹ - Cuba” cuối 2014 và “Cách mạng dân chủ Myanmar” cuối 2015 có lẽ là khá đủ để giới lãnh đạo Việt Nam không còn mấy tơ tưởng về chuyện trở thành “tiền đồn canh giữ hòa bình thế giới”.
Hoặc mơ mộng độc đảng trừng trị dân chủ như bao năm trước.
Bây giờ là lúc phải tính đến một thay đổi nào đó. Phải thay đổi gấp rút để đánh đổi lấy sự tồn tại không biết được bao lâu.
Mùa thu năm 2015, một tháng trước khi diễn ra trận động đất đảng Liên minh Dân chủ Toàn quốc của Aung San Suu Kyi chiến thắng gần như tuyệt đối ở Myanmar, từ “chủ nghĩa xã hội” đã biến mất trong các diễn văn khai mạc và thông báo bế mạc Hội nghị trung ương 12 đảng Cộng sản Việt Nam. Trừ vài tờ báo đảng, đại đa số báo chí nhà nước cho tới nay hầu như không nhắc đến từ ngữ một thời rất phổ biến này.
Nhìn sang thể chế, nếu phải sang năm 2016 Việt Nam mới chịu ban hành hai đạo luật để thực thi quyền tự do lập hội và quyền tự do biểu tình như Hiến pháp từ năm 1992 đã quy định, thì Việt Nam sẽ khai mở dân chủ chậm hơn khoảng 5 năm so với Myanmar.
Năm 2011, Thein Sein nhậm chức tổng thống Myanmar và bắt đầu thay đổi. Không chỉ bắt đầu bằng việc trả tự do cho các tù nhân chính trị, trong đó có người lãnh án đến hơn 100 năm, ông Thein Sein còn thể chế hóa khung luật pháp về quyền tự do lập hội, tự do biểu tình và tự do báo chí.
Nhưng cả ba thứ luật được coi là “tự do” ấy vẫn còn nguyên vẹn trong mớ bùng nhùng ở Việt Nam. Sau một thời gian đằng đẵng được hứa hẹn quá nhiều, chỉ đến giữa năm 2015 Quốc hội Việt Nam mới ban hành dự thảo Luật về hội như một cử chỉ xoa dịu lòng dân và trí thức, nhưng nội hàm lại đầy rẫy từ ngữ “xin - cho” và “bảo đảm an ninh quốc gia”. Trong khi đó, Luật biểu tình vẫn chưa thấy tăm hơi đâu, còn Luật báo chí vừa siết báo nhà nước nhưng cũng muốn làm lợi cho quyền lực của các nhóm thân hữu chính trị và lợi ích kinh tế.
Nhưng dù sao, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng cũng đã có bước khởi động mang hơi hướng “dân chủ” nhanh hơn một chút so với thông điệp “nắm chắc ngọn cờ dân chủ” của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng từ đầu năm 2014. Cũng bởi thế, cuộc đua đến chức vụ tổng bí thư đảng vào đại hội 12 vẫn chưa thể hoàn toàn loại trừ ông Hùng, cho dù độ tuổi của ông sẽ không thể được chấp nhận nếu không có một “quy chế đặc biệt” nào đó.
Trong “tứ trụ” hiện thời, ông Nguyễn Sinh Hùng bất chợt trở thành nhân vật có nhiều phát ngôn ấn tượng nhất về “không phải muốn bắt ai thì bắt”, “nói hay thế mà một đồng tăng lương cũng không có là sao!”, hay gần đây nhất là ủy quyền cho chánh văn phòng Quốc hội lần đầu tiên thông báo công khai về từ ngữ quá đỗi nhạy cảm: “Xã hội dân sự”…
Có thể ông Nguyễn Sinh Hùng đang vận động theo hướng thay đổi - một kiểu cách dân chủ theo thuyết “hội tụ” - nằm giữa phương Tây và ý thức hệ bảo thủ của giai cấp tư sản đỏ Việt Nam.
Thế còn Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng thì sao?
Gorbachev của Myanmar
Thực tế trần trụi cần được thừa nhận là dù đưa ra vài phát ngôn có vẻ tiến bộ hay chỉ đơn giản là “nói khác đi một chút”, song ông Dũng chưa làm được gì cho dân chủ Việt Nam, nếu không muốn nói là ngược lại.
Tháng 11/2015, sau khi phần lớn Quốc hội Myanmar thuộc về phong trào dân chủ ở quốc gia này, một số người đã nhắc lại “thành tích” lời khuyên dân chủ cho Myanmar của Thủ tướng Dũng trong cuộc gặp với Tổng thống Thein Sein vài năm trước.
Nhưng nói bao giờ cũng dễ hơn làm. Từ năm 2012, giới quan sát bắt đầu dùng cụm từ “thành tâm chính trị” để đề cập về Thein Sein chứ không phải cho giới lãnh đạo đầu môi chót lưỡi của Việt Nam.
Trong kịch bản Myanmar, “thành tâm chính trị” lại là một tố chất căn bản cho mọi sự thay đổi về thể chế, chưa kể đến lợi ích có được tiếp theo về an toàn gia sản lẫn sinh mạng chính trị.
Thein Sein được ai đó xem là “vĩ đại” cũng có thể có lý. Ở vào thế thượng phong năm 2011 khi chẳng nhất thiết phải giải chế cho Aung San Suu Kyi, ông vẫn có thể giữ nguyên chế độ quân phiệt nhiều năm nữa theo cung cách của Trung Quốc và Việt Nam muốn bám chặt cơ chế độc đảng.
Song ở đây lại nổi lên điều được coi là “tư cách chính trị gia” - theo đúng nghĩa của cụm từ này. Thein Sein đã làm những gì có thể, kể cả chấm dứt dự án đập thủy điện Myitsone gây ô nhiễm môi trường có giá trị tới 3,7 tỷ USD với Trung Quốc. Để kết quả ngày nay dư luận đang tôn vinh ông: Thein Sein xứng đáng là Gorbachev của Myanmar.
Còn Myanmar đã được các nước Đức, Pháp, Na Uy, Nhật Bản và Câu lạc bộ Paris xóa số nợ lên đến 6 tỷ USD. Sau 50 năm cắt bang giao, tổng thống Mỹ đã đặt chân lên đất nước này hai lần năm 2012 và 2014.
Đến giờ phút này, công cuộc chuyển hóa dân chủ ở Myanmar đã khá trọn vẹn: êm thắm, ôn hòa, không đổ máu; còn giới quan chức và quân đội vẫn giữ nguyên được tài sản và sinh mạng.
Đó cũng là những gì mà giới lãnh đạo Việt Nam, dù chẳng ai nói ra, nhưng tất thảy đều ao ước.
Vậy ai sẽ muốn làm Thein Sein ở Việt Nam?
Thein Sein nào cho Việt Nam?
Những ngày cuối năm 2015, bất chấp không khí tranh đấu quyền lực vẫn được ưu tiên đến mức tối đa trước Hội nghị trung ương 13 và chắc chắn tới tận Đại hội đảng 12, có thể một luồng khí khác sẽ dần xâm chiếm đại hội này. Không chỉ quyết định sự thắng thế hay giằng co của các phe phái chính trị, Đại hội 12 còn có thể mở ra một bước ngoặt thay đổi về hệ tư tưởng chính trị, tiếp sau khởi động của thay đổi “xoay trục sang phương Tây” từ giữa năm 2014 đến nay.
Một điều có vẻ khá nghịch lý đang diễn ra: nhân vật từng và vẫn còn bị giới trí thức cải cách lên án là bảo thủ nhất - Nguyễn Phú Trọng - trong thực tế và cho tới nay lại trở thành người tạo ra được nhiều thay đổi nhất về đối ngoại và vài thứ quyền làm người, và do đó có nhiều khả năng nhất đi theo đường hướng dân chủ hóa ở Việt Nam. Một nhà quan sát dè dặt “Nếu ông Trọng tiếp tục tái nhiệm tổng bí thư nửa nhiệm kỳ tới thì cũng không phải là kịch bản quá xấu”.
Trong đảng cũng đang nhen nhóm một hy vọng nhỏ nhoi rằng Nguyễn Phú Trọng muốn và có thể trở thành “Thein Sein Việt Nam”, cho dù sự so sánh này có vẻ khá khập khiễng.
Dù sao và xét cho cùng, nếu người bị xem là cố thủ tư tưởng nhất như Nguyễn Phú Trọng mà còn bắt đầu thay đổi, các ủy viên khác trong Bộ Chính trị đều có thể đổi thay.
Câu hỏi đặt ra là trong tình thế tam mã hoặc tứ mã tranh hùng chức vụ tổng bí thư tại Đại hội 12, hai thế lực đối đầu khác là Trương Tấn Sang và Nguyễn Tấn Dũng sẽ làm gì để cứu vớt hình ảnh dân chủ, dù chỉ trên bề mặt, cho cá nhân mình? Hay chỉ quá thần tượng Putin nước Nga và cách thức làm sao để trở thành “Sa hoàng Việt Nam”?
Cùng lúc, một số dư luận lại đang bàn tán về Bộ trưởng Công an Trần Đại Quang, không chỉ là ẩn số về nhân sự cấp cao cho Đại hội 12 mà cả về hướng đi đối nội lẫn đối ngoại của ông Quang, nếu nhân vật này giành thắng lợi trong cuộc đua sắp tới.
Tất nhiên việc Bộ Chính trị thỏa hiệp cho một tướng lĩnh công an giữ chức vụ cao trong “tứ trụ” không phải là điều hay ho gì cho bộ mặt nhân quyền đối ngoại. Song trong thực tế diễn biến nội bộ, tướng Quang dường như đang có lợi thế, và lịch sử các đại hội đảng ở Việt Nam vẫn thường bị chao đảo bởi tính thỏa hiệp cho một nhân vật “trung lập” giữ chức vụ cao khi không bên nào giành thắng ưu thế vượt trội.
Cũng cần nhắc lại, trước khi trở thành người ghi công dân chủ cho Myanmar, Thein Sein từng là một đại tướng quân đội.
Chỉ có điều, “thành tâm chính trị” của Thein Sein xứng đáng được mọi chính trị gia thiếu “thành tâm” hơn nhiều của Việt Nam “học mà nhớ lấy”.
Học mà nhớ lấy
Khá giống với tình hình Myanmar năm 2010, thể chế Việt Nam hiện thời đang phải đối mặt với bi kịch kinh tế và bế tắc dân chủ. Nhưng còn bi đát hơn Myanmar, nội bộ Việt Nam đang “xa mặt cách lòng” chưa từng có. Thực trạng Bộ Chính trị chỉ còn là một ốc đảo giữa biển khơi cuồn cuộn sóng ngầm đã khiến những người còn sót lại phải cố nhảy lên con thuyền nan hòng “tiến ra biển lớn”.
Tiến ra biển lớn. Đời thay đổi khi chúng ta thay đổi.
Có thể còn khá lâu mới xuất hiện một Aung San Suu Kyi cho Việt Nam. Nhưng sau sự kiện dân chủ Myanmar cuối 2015, có lẽ toàn bộ giới lãnh đạo Việt Nam đều thừa khôn ngoan để nhận ra rằng chỉ có con đường trở thành Thein Sein, hoặc trở nên một phần của Thein Sein, mới có thể lấy lại phần nào lòng dân và do đó mới là sinh lộ cho họ, gia đình họ lẫn các tập đoàn lợi ích lấy thuyết vụ lợi làm trung tâm phát triển.
Nếu không, rất có thể đến một lúc nào đấy họ sẽ mất trắng…
* Blog của nhà báo độc lập Phạm Chí Dũng là blog cá nhân. Các bài viết trên blog được đăng tải với sự đồng ý của Ðài VOA nhưng không phản ánh quan điểm hay lập trường của Chính phủ Hoa Kỳ.

Tình hình không còn như trước nữa

Biểu tình chống Tập Cận Bình tại Hà Nội, ngày 5/11/2015. (Ảnh: Danlambao/Fb Dung Mai)
Biểu tình chống Tập Cận Bình tại Hà Nội, ngày 5/11/2015. (Ảnh: Danlambao/Fb Dung Mai)
Thế là mọi sự đã rõ ràng. Không còn nghi ngờ gì nữa. Điều mà một số cán bộ suy nghĩ và mong muốn đã không xảy ra. Mong muốn của họ là Bộ Chính trị phải tính đến chuyện xa rời dần bọn bành trướng và xích lại ngày càng gần các nước dân chủ như Hoa Kỳ, các nước Liên Âu, Nhật Bản, Ấn Độ, Philippines, Malaysia, Indonesia, theo đúng nguyện vọng rộng rãi của nhân dân Việt Nam, vì theo cơ quan điều tra quốc tế Pew, 80 % người dân Việt Nam muốn kết bạn với phương Tây, chỉ có 17 % muốn gắn bó với Trung Quốc.
Trước đó cũng đã có những phán đoán lạc quan rằng người có thể lên nắm cương vị lãnh đạo mới trong năm 2016 muốn xích lại gần phương Tây sẽ ở thế thượng phong trong Bộ Chính trị và trong Ban Chấp hành Trung ương, sẽ có quyết sách mới, mạnh dạn xoay trục theo hướng Thoát Trung, và Đại Hội XII của đảng CS Việt Nam sẽ thay đổi hẳn mô hình chính trị-kinh tế một cách có hệ thống, thực hiện dân chủ đa nguyên một cách chủ động trong ổn định, không bạo lực, được toàn đảng và toàn dân hưởng ứng mạnh mẽ, được cả thế giới dân chủ hoan ngênh nhiệt liệt. Đảng CS sẽ được ghi công là nghe theo nguyện vọng của toàn dân, cùng nhân dân mở ra Kỷ nguyên Dân chủ, Tự do thật sự cho đất nước, mở đường cho hòa hợp dân tộc, phát triển bền vững cho toàn dân chung hưởng, ly khai với chính sách tệ hại phụ thuộc Trung Quốc kéo dài ¼ thế kỷ, từ cuộc mật đàm Thành Đô năm 1990.
Thế nhưng mọi sự đã không tốt đẹp như thế. Cuộc đón tiếp Tập Cận Bình và đoàn Trung Quốc một cách long trọng, quá mức cần thiết đã phơi bày rõ ràng sự thật là toàn bộ « tứ trụ », tất cả 16 người trong Bộ Chính trị, 200 ủy viên Trung ương đảng, 500 đại biểu Quốc hội đều chung một quyết sách và thái độ thần phục bành trướng.
Trước khi Tập Cận Bình đến Việt Nam, đã có Tuyên bố của hơn 1.000 trí thức và đảng viên yêu cầu lãnh đạo đảng và nhà nước Việt Nam phải có lập trường yêu nước vững vàng, đáp trả những lời lẽ trịch thượng của họ Tập, ít nhất cũng phải nói một lần là Hoàng Sa, Trường Sa là của Việt Nam với chứng cứ lịch sử rõ ràng, ít nhất cũng phải một lần lên án những cuộc tàn sát ngư dân ta. Nhưng đã không một người lãnh đạo nào dám lên tiếng đến nửa lời, không một ai dám chất vấn một câu, không môt ai dám bỏ phòng họp của Quốc hội ra ngoài để tỏ sự ý phản đối. Tất cả còn đứng dậy vỗ tay hoan nghênh.
Chính Tập Cận Bình tỏ ý muốn nói chuyện tại Quốc hội Việt Nam vì ông ta biết rằng hơn 90% đại biểu Quốc hội là cán bộ CS cấp cao; như thế coi như ông Tập đã trực tiếp ban huấn thị cho toàn đảng CS đàn em chấp hành.
Rõ ràng các nhà lãnh đạo Việt Nam đã tự mình tách khỏi toàn dân, đối lập với người dân lúc đó đang biểu tình tuần hành ở Hà Nội, Sài Gòn, Nha Trang…và bị công an cùng côn đồ đánh đập đến đổ máu.
Khi bọn khách của kẻ bầy tôi về rồi, lãnh đạo không còn trốn đâu cho thoát búa rìu của dư luận. Chưa bao giờ kẻ quy phục ngoại bang bị xã hội lên án dữ dội, nghiêm khắc như thế. Các mạng tự do khẳng định lãnh đạo CS Việt Nam là lũ bán nước, là kẻ phản quốc, «liếm gót dày bành trướng». Những kẻ vì tham quyền, tham lợi của phe đảng bán mình cho quỷ dữ, không còn có tư thế cầm quyền, cai trị đất nước, không còn mảy may tính chính đáng để đại diện cho nhân dân.
Chưa bao giờ khí thế của người dân yêu nước chống kẻ bạc nhược cầm quyền lại bùng nổ dữ dội như trong mấy ngày qua. Một loạt bài bình luật sắc bén, văn châm biếm, thơ đả kích, hình vẽ trào lộng lên án thói trịch thượng, kiêu ngạo, thâm hiểm của đoàn Trung Quốc và thái độ cúi đầu, quy thuận, của kẻ tay sai lộ nguyên hình.
Một chi tiết tưởng là nhỏ mà rất tiêu biểu là xe Tập Cận Bình ngồi, treo cờ Tàu, lại mang bảng số có con số 79 rành rành, mà không một ai ở ban lễ tân Bộ Ngoại giao và tình báo bộ Công an nhận ra, để buộc phải thay hay cất đi, vì bọn Tàu cố tình dùng con số 79 để làm nhục dân Việt, khi ai nấy đều biết năm 1979 là năm chúng đưa quân tràn qua biên giới tàn sát nhân dân ta. Chúng nó thâm độc, đểu cáng. Lễ tân bộ Ngoại giao chỉ lo việc triải thảm đỏ, yến tiệc, hầu hạ tận tình «khách quý» của họ. Cả bộ Công an có tai mắt khắp nơi mà không nhìn ra con số 79 in to, đậm trước và sau chiếc xe lớn nhất, còn cho mô tô và quân lính mặc lễ phục hộ tống bè lũ kẻ cướp. Khi họ nhắm mắt tận tâm hầu hạ những tên xâm lược giết hại dân ta như thế thì đồng đội của họ lại đang ngăn chặn, bắt bớ, đánh đập đến đổ máu anh chị em ruột thịt dám lên tiếng chống bành trướng trên đường phố. 
Toàn dân ta phải làm gì bây giờ? Tổ quốc đang lâm nguy, trong tình trạng cực kỳ khẩn cấp.
Chúng ta phải nghĩ đến những biện pháp, phương hướng, chủ trương đấu tranh quyết liệt tương xứng với nguy cơ cực lớn trước mắt. Trong bài trước tôi đã đề nghị các nhân vật yêu nước tiêu biểu, các luật sư, giáo sư, nhà sử học, nhà ngoại giao, nhà báo, cùng người lãnh đạo các tổ chức dân sự, các blogger tự do, nhà kinh doanh hãy bàn bạc trên tinh thần hợp tác anh em, nhân nhượng và tương kính để lập nên một Tòa án Lương tâm Đặc biệt nhằm tìm ra giải pháp cho tình hình thậm cấp chí nguy này.
Trong tình hình mới, các hội nghị Trung ương đảng CS Việt Nam lần thứ 13 và 14 sắp tới sẽ không giải quyết được gì, mà chỉ là chui sâu thêm vào cái bẫy bành trướng, để kiên định chủ nghĩa xã hội mơ hồ, kiên định chế độ độc đảng tệ hại, kiên định nền kinh tế chỉ huy nguy hiểm. Nếu không có một sức ép mạnh mẽ của toàn xã hội thì ngay cả Đại hội đảng XII cũng sẽ vô tích sự, kế hoạch 5 năm cũng chỉ đi sâu vào bế tắc lẩn quẩn, không những không thoát khỏi khủng hoảng trì trệ, mà còn lún sâu thêm vào bế tắc triệt để về mọi mặt, và rồi toàn xã hội, toàn dân phải gánh chịu mọi hậu quả bi đát nhất.
Do vậy mọi tinh lực dân tộc phải hướng vào cuộc đấu tranh không khoan nhượng giành độc lập, tự do thật sự, Tự do thật sự. Vấn đề then chốt hiện nay là các lực lượng yêu nước thức tỉnh và huy động toàn dân xuống đường biểu thị ý chí, nguyện vọng của mình trong tình hình mới hiện nay. Sự kiện tuyên bố phản đối Tập Cận Bình đến Việt Nam chỉ 3 ngày đã có hơn 1.000 chữ ký và hơn 200 luật sư cùng nhau xuống đường đòi công lý là những dấu hiệu tốt đẹp. Nay là lúc nên đem ra vận dụng rộng rãi những kinh nghiệm thực tiễn quý báu của các cuộc xuống đường trong những năm 2012, 2013 và 2014.
Từ Myanmar đang vang lên lời nhắn nhủ tâm huyết của nữ anh hùng Aung San Suu Kyi: “Không phải cường quyền làm cho tình hình khẩn cấp, mà chính là nỗi sợ. Nỗi sợ mất quyền của kẻ cầm quyền và nỗi sợ cái dùi cui của người dân bị đè nén».
Khi đông đảo nhân dân không còn sợ dùi cui, cường quyền, đồng lòng đứng lên làm chủ vận mệnh của mình thì mọi sự đều có thể. Tương lai và hạnh phúc của dân tộc sẽ thành hiện thực, và nhân dân Việt Nam tay không với ý chí và tâm huyết của mình sẽ làm nên lịch sử, khai sáng ra kỷ nguyên Tự do cho Tổ quốc thân yêu.
* Blog của nhà báo Bùi Tín là blog cá nhân. Các bài viết trên blog được đăng tải với sự đồng ý của Ðài VOA nhưng không phản ánh quan điểm hay lập trường của Chính phủ Hoa Kỳ.

‘Đa số nhân dân không đồng ý nhận viện trợ từ Trung Quốc’

Người biểu tình cầm hình ảnh và biểu ngữ trong cuộc biểu tình chống Trung Quốc tại Hà Nội, ngày 3/11/2015.
Người biểu tình cầm hình ảnh và biểu ngữ trong cuộc biểu tình chống Trung Quốc tại Hà Nội, ngày 3/11/2015.
Đó là lời phát biểu của đại biểu quốc hội Việt Nam Trương Trọng Nghĩa, khi đặt câu hỏi chất vấn Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng hôm 17/11.
Ông Nghĩa nói rằng nền kinh tế trong nước “đang có xu hướng phụ thuộc ngày càng sâu vào Trung Quốc trên hầu hết lĩnh vực, và đe dọa chủ quyền về kinh tế” của Việt Nam.
Ông Nghĩa cũng cho rằng Trung Quốc “nổi tiếng về việc mang đồng tiền đi trước để chi phối về chính trị”. Ông nói thêm:
"Cử tri đề nghị không vay tiền và không nhận viện trợ từ Trung Quốc, ít nhất là trong thời điểm này, bởi Trung Quốc đang tranh chấp, thậm chí là chiếm lãnh thổ của Việt Nam và đe dọa tiếp tục chiếm nhiều hơn."
Lời phát biểu của vị đại biểu quốc hội từ TP HCM được đưa ra hai tuần sau khi một ngân hàng của Việt Nam ký kết hợp đồng vay Trung Quốc 200 triệu đôla nhân chuyến công du của ông Tập Cận Bình tới Hà Nội hồi đầu tháng này.
Khoản vay có giá trị lớn này được báo chí trong nước cho là sẽ “đáp ứng nhu cầu vốn trung, dài hạn cho các dự án phát triển kinh tế của Việt Nam”, và “góp phần phát triển quan hệ hợp tác tốt đẹp” giữa Hà Nội và Bắc Kinh.
Tuy nhiên, ông Nghĩa đặt câu hỏi rằng nhận viện trợ hay vay vốn ODA của Trung Quốc cho dù rẻ thì sau này có kiện để đòi lãnh thổ được không?
"Nếu trưng cầu ý dân thì tôi tin đa số nhân dân sẽ không đồng ý nhận viện trợ hay vay tiền từ Trung Quốc vì còn nhiều nguồn khác để vay".
Cũng liên quan tới vấn đề tranh chấp biển đảo, một đại biểu khác là ông Lê Nam lên tiếng chất vấn Thủ tướng Dũng về “chủ trương và giải pháp” của Việt Nam trước việc Trung Quốc “bồi đắp và xâm lấn nghiêm trọng hơn trên biển Đông”.
Ngoài ra, ông Nam cũng đề nghị ông Dũng “cho biết việc thực hiện nghị quyết Quốc hội đối với ngư dân, cảnh sát biển và kiểm ngư”.
Theo dự kiến, Thủ tướng Việt Nam sẽ trả lời các câu hỏi chất vấn vào ngày mai. Chưa rõ là ông Nguyễn Tấn Dũng sẽ hồi đáp ra sao trước các vấn đề được coi là “nóng bỏng” hiện nay của các đại biểu quốc hội.
Tuy nhiên, người đứng đầu chính phủ Việt Nam từng tuyên bố rằng sẽ không đánh đổi chủ quyền quốc gia lấy hữu nghị viển vông trong quan hệ với Trung Quốc.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã tới thăm Việt Nam và phát biểu trước quốc hội hồi đầu tháng này.
Chỉ một ngày sau khi rời Việt Nam, ông Tập tuyên bố rằng các hòn đảo trên biển Nam Trung Hoa (biển Đông) “là lãnh thổ của Trung Quốc từ thời xa xưa”, và chính phủ Trung Quốc “phải có trách nhiệm để bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và quyền lợi lãnh hải chính đáng”.
Cư dân mạng sau đó đã chỉ trích việc đón tiếp trọng thể dành cho nhà lãnh đạo Trung Quốc trong bối cảnh Bắc Kinh không che giấu điều mà nhiều người Việt Nam cho là tham vọng “nuốt trọn” biển Đông.

Việt Nam là ‘bò sữa’ của nhà thầu Trung Quốc

HÀ NỘI (NV) - Dự án mở rộng nhà máy gang thép Thái Nguyên (TISCO) khởi công từ 2007, ngốn của ngân sách khoảng 4,500 tỷ đồng, nay đang bỏ hoang vì nhà thầu Trung Quốc ra đi và chưa... trở lại.
Đồ họa của tờ Tuổi Trẻ mô tả dự án mở rộng nhà máy gang Thép Thái Nguyên.

TISCO là thành viên của tổng công ty Thép Việt Nam - một doanh nghiệp nhà nước. Theo kế hoạch thì chính quyền Việt Nam rót tiền để TISCO “mở rộng hoạt động.” Việc “mở rộng hoạt động” được chia thành hai giai đoạn. Giai đoạn một đã hoàn tất hồi giữa thập niên 2000. Năm 2007, TISCO bắt đầu thực hiện giai đoạn hai của kế hoạch “mở rộng hoạt động.”

Lần này, chính quyền Việt Nam cho phép TISCO chọn tập đoàn xây lắp luyện kim của Trung Quốc (MCC) làm nhà thầu EPC (cách gói tắt việc bao thầu từ tư vấn, thiết kế, cung cấp thiết bị, đến xây lắp, vận hành nên còn được gọi là phương thức “chìa khóa trao tay”).

Lúc đầu, MCC nhận thực hiện gói thầu này với giá là 3,843 tỷ đồng. Giống như nhiều nhà thầu Trung Quốc khác từng đến Việt Nam để thầu các dự án, sau khi khởi công, MCC đòi nâng giá thầu xây dựng công trình lên thành 5,000 tỷ đồng (chưa tính giá thầu cung cấp thiết bị cũng tăng thêm vài trăm tỷ). Với lý do trượt giá, tỷ giá thay đổi, chủ đầu tư (tổng công ty Thép Việt Nam và TISCO) đồng ý nâng giá trị toàn bộ gói thầu lên 8,100 tỷ đồng.

Phía Việt Nam đã chi 4,500 tỷ đồng nhưng phần nhà xưởng vừa dở dang, vừa bị bỏ hoang từ năm 2012 đến nay, còn thiết bị thì dù TISCO đã giao cho MCC 90% tiền nhưng MCC vẫn đang giữ, chưa giao hệ thống điện và hệ thống điều khiển hoạt động của nhà máy gang thép Thái Nguyên mới.

Đáng nói là khi kiểm tra dự án vừa kể, cơ quan kiểm toán của chính quyền Việt Nam phát giác chủ đầu tư quá dễ dãi. Chẳng hạn, khi thương lượng hợp đồng với MCC, chưa rõ tại sao, tổng công ty Thép Việt Nam và TISCO lại chấp nhận thanh toán cho MCC theo thời giá (giá tăng sẽ nâng mức thanh toán theo yêu cầu).

Theo hồ sơ xin dự thầu, MCC chỉ yêu cầu thanh toán 90% giá trị thiết bị sau khi đã giao thiết bị cho chủ đầu tư, tuy nhiên khi ký hợp đồng giao thầu, chủ đầu tư lại chủ động cam kết trả... 95% giá trị thiết bị khi MCC giao thiết bị.

Trên thực tế, tổng công ty Thép Việt Nam và TISCO đã trả cho MCC 93% giá trị thiết bị trong khi chưa nhận được “lõi” của thiết bị là hệ thống điện và hệ thống điều khiển. Cũng vì vậy khi MCC bỏ ngang, chủ đầu tư không thể gọi nhà thầu khác thực hiện tiếp phần việc mà MCC đang làm dang dở.

Chưa kể, theo cơ quan kiểm toán của chính quyền Việt Nam, chủ đầu tư còn tự động cho phép MCC kéo dài thời gian hoàn thành công trình nên không thể phạt MCC vi phạm hợp đồng. Chủ đầu tư còn tính sai các yếu tố trượt giá, tính thiếu thuế khi đề nghị chính quyền Việt Nam cho nâng chi phí đầu tư, thành ra nếu hoàn thành thì còn rất lâu dự án này mới thu hồi đủ vốn.

Vào lúc này, mỗi tháng, ngân sách Việt Nam phải chi từ 20 đến 30 tỷ đồng lãi cho các khoản đã vay nhằm thực hiện giai đoạn hai của kế hoạch “mở rộng hoạt động” nhà máy gang thép Thái Nguyên. Bởi trót “leo lên lưng cọp,” chính quyền Việt Nam đang tìm tiền nhằm giao thêm cho MCC, để MCC tiếp tục thi công, hoàn tất dự án.
4,500 tỷ đồng đổi lấy hiện trạng như trong ảnh. (Hình: Tuổi Trẻ)

Theo một thống kê công bố hồi năm 2010 thì tính đến cuối năm 2009, các nhà thầu Trung Quốc nắm giữ quyền thi công số dự án có tổng giá trị lên tới 15.4 tỷ Mỹ kim tại Việt Nam. Cũng vì vậy, Việt Nam trở thành thị trường xây dựng lớn nhất của Trung Quốc ở Đông Nam Á. Gần như toàn bộ các công ty xây dựng tại Việt Nam trở thành người làm thuê cho nhà thầu Trung Quốc ngay trên xứ sở của mình.

Đến năm 2011, Ủy Ban Tài Chính và Ngân Sách của Quốc Hội Việt Nam công bố một thống kê nữa, theo đó, các nhà thầu Trung Quốc nắm giữ tới 90% dự án tổng thầu EPC, vốn có giá trị nhiều tỷ đô la trong các lĩnh vực dầu khí, hóa chất, điện, dệt kim.

Thực trạng này kéo theo nhiều hậu quả tai hại: Gần như toàn bộ các nhà thầu Trung Quốc không thực hiện đúng hợp đồng. Các nhà thầu Trung Quốc sử dụng công nghệ, thiết bị của Trung Quốc nên chất lượng của các công trình do họ thực hiện tại Việt Nam rất tệ.

Các nhà thầu Trung Quốc chỉ sử dụng công nhân Trung Quốc nên người Trung Quốc tràn ngập lãnh thổ Việt Nam, tuy có nhiều công trình được thực hiện ngay tại Việt Nam nhưng doanh nghiệp Việt Nam và công nhân Việt Nam không có việc làm.

Trước nay, người ta vẫn tin việc hào phóng giao các dự án cho nhà thầu Trung Quốc và đối xử dễ dãi với nhà thầu Trung Quốc là vì yếu tố chính trị, tuy nhiên càng ngày càng nhiều dấu hiệu cho thấy, thực trạng đó đơn thuần chỉ vì việc đòi tiền “lại quả” dễ dàng hơn, việc nhận tiền “lại quả” an toàn hơn.
Chắc chắn chính quyền Trung Quốc sẽ không điều tra các công ty Trung Quốc đưa hối lộ cho viên chức Việt Nam như Nhật hoặc chính quyền nhiều quốc gia khác đã làm. (G.Đ)

11-16- 2015 3:02:50 PM 

Sau vụ Paris, 24 thống đốc Hoa Kỳ từ chối dân tị nạn

WASHINGTON DC (NV) – Ít nhất thống đốc 24 tiểu bang tuyên bố sẽ không nhận người tị nạn Syria sau khi xảy ra vụ tấn công khủng bố ở Paris hồi cuối tuần, theo tin của USA Today.
Thống Đốc tiểu bang Michigan, ông Rick Snyder. (Hình: Getty Images/Justin Sullivan)

Thống đốc Cộng Hòa các tiểu bang Alabama, Arizona, Arkansas, Illinois, Indiana, Louisiana, Michigan, Mississippi, Massachusetts, và Texas, là những người đầu tiên đưa ra quyết định này, nói rằng, quan tâm hằng đầu của họ phải là an ninh của cư dân.

Theo sau những tiểu bang đi tiên phong, Thống đốc các tiểu bang Florida, Georgia, Idaho, Iowa, Kansas, Maine, Nebraska, New Hampshire, North Carolina, Ohio, Oklahoma, Tennessee và Wisconsin, cũng cho biết sẽ không nhận người tị nạn Syria vào đất lãnh thổ của tiểu bang.

Họ thêm rằng có nhiều khả năng người có liên hệ với khủng bố xen lẫn vào trong số người tị nạn.

Mặc dù gặp những phản ứng như vậy, Tổng Thống Barack Obama vẫn tiếp tục với kế hoạch nhận người tị nạn từ Syria.
Đáp lại lời kêu gọi chỉ nhận người theo Thiên Chúa Giáo thay vì đạo Hồi, tổng thống phát biểu từ hội nghị thượng đĩnh G20 ở Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ: “Đó là điều ô nhục. Còn gì là Mỹ nữa, chúng ta không phải như vậy.”

Nhưng ông Greg Abbott, thống đốc Texas, lên tiếng phản bác: “Cả tổng thống lẫn bất kỳ viên chức liên bang nào không có thể bảo đảm rằng dân tị nạn Syria sẽ không dự phần vào hoạt động khủng bố.”

Ông Abbott tiếp: “Do vậy, mở cửa cho họ vào là đặt một cách vô trách nhiệm người dân Hoa Kỳ của chúng ta vào tình trạng nguy hiểm.”

Ông Jen Smyers, người thuộc  một tổ chức tranh đấu cho người tị nạn ở Church World Service, cho rằng, các thống đốc đang tự đặt mình trước rắc rối pháp lý.

Ông nói: “Quí vị không thể hạn chế người của một nước nào đó vào tiểu bang của quí vị.”

Michigan từng là tiểu bang tích cực nhất trong việc nhận người tị nạn nhưng Thống Đốc Rick Snyder hôm Thứ Hai cũng tuyên bố hoãn lại chương trình tái định cư đó.

Quyết định ngược lại của ông Snyder lập tức thu hút những phản ứng trái ngược trên khắp nước hôm Chủ Nhật, đặc biệt là ở Detroit, nơi dân số người Trung Đông tập trung đông nhất.

Các lãnh đạo người Mỹ gốc Ả Rập và các nhà vận động cho người tị nạn nói, họ hiểu mối quan tâm về an ninh của thống đốc, nhưng cãi lại rằng Bộ Nội An đã kiểm soát kỹ về lý lịch trước khi cho phép người tị nạn vào Hoa Kỳ.

Thêm nhiều di dân Syria dự trù sẽ đến Michigan trong những tháng tới nhưng quyết định của Thống Đốc Snyder có thể làm ngưng việc đó lại.

Giữa khi danh sách của các tiểu bang không muốn đón nhận người tị nạn Syria tăng lên, thì thống đốc tiểu bang cho biết Delaware vẫn có kế hoạch đón nhận họ.

"Thật là bất hạnh, khi bất cứ ai sử dụng sự kiện bi thảm ở Paris, để gửi đi thông điệp rằng chúng ta không cảm thương hoàn cảnh của người tị nạn, bất chấp sự thật là những người này đang trốn chạy kẻ khủng bố," Thống đốc Jack Markell cho biết trong một tuyên bố.

Ngoài Delaware, thống đốc các tiểu bang Colorado, Connecticut, Hawaii, Pennsylvania, Vermont và Washington cho biêt họ sẽ đón nhận người tị nạn. Chưa thấy thống đốc tiểu bang California lên tiếng về việc này. (TP)

11-16-2015 12:57:48 PM 

Lao động từ Algeria 'ăn đói, mặc rách' về nước

Theo Vnexpress.net-Thứ ba, 17/11/2015 | 19:45
Bước xuống sân bay, nhiều công nhân còn mặc nguyên áo rách, người "giàu nhất" chỉ còn 95.000 đồng.

Chiều 17/11, 13 người thuộc số lao động trong vụ việc bị chủ Trung Quốc hành hung ở Algeria về tới sân bay Nội Bài (Hà Nội). Gương mặt mệt mỏi sau chặng bay dài, các công nhân vẫn lộ vẻ vui mừng. Ra khỏi khu làm thủ tục, trong vòng tay của người thân, nhiều lao đồngthốt lên: "Sống rồi".

lao-dong-tu-algeria-an-doi-mac-rach-ve-nuoc
Anh Cẩn với 95.000 đồng và chiếc áo lao động rách khi về tới sân bay Nội Bài. Ảnh: Phương Hòa.

Anh Nguyễn Hữu Cẩn (44 tuổi), quê Thạch Thất, Hà Nội) chia sẻ "Tôi mừng lắm. Mừng vì không phải tiền to túi đầy về quê mà mừng về an toàn trở về sau nhiều ngày sống trong lo sợ". Anh Cẩn nằm trong số 38 lao động ở thành phố Khenchela được về nước đầu tiên. Xuống sân bay, anh vẫn còn mặc nguyên chiếc áo xanh công nhân bị đinh móc rách một đường dài ở thân áo. Chiếc áo là đồ hộ lao động do Công ty SIMCO Sông Đà phát cách đây 5 tháng khi ra nước ngoài.

Nhóm công nhân rời Algeria vào chiều 15/11, quá cảnh ở Dubai, qua Bangkok (Thái Lan) rồi mới về sân bay Nội Bài. Theo phản ánh của anh Cẩn và các công nhân, họ tự làm các thủ tục lên máy bay và không còn tiền trong người khi về nước. Người của công ty SIMCO Sông Đà đã về trên chuyến bay trước đó.

"Chúng tôi xuống sân bay Bangkok vào chiều tối 16/11, do bị lỡ chuyến nên vạ vật gần một ngày đêm. Nằm chán lại ngồi, ngồi chán lại nằm cho đến 12h trưa nay, lên máy bay mới ăn tạm chút gì đó. Phận làm thuê sao mà khổ nhục thế", anh Cẩn ngao ngán nói và cho hay "sợ đi xuất khẩu lao động lắm rồi, lần này về ở nhà nghỉ ngơi một thời gian rồi kiếm công việc gần nhà để làm".

Sang Algeria từ tháng 7, anh Cẩn làm thợ mộc, công việc khá vất vả và bị chủ lao động chèn ép. Để đi xuất khẩu, gia đình anh phải vay 47 triệu đồng làm chi phí. Mang theo giấc mộng đổi đời, khi về trong người anh chỉ có 95.000 đồng do những bạn đồng hương còn ở lại, cho để uống nước dọc đường. Nói rồi, anh chìa số tiền trên ra đếm như sợ người chứng kiến không tin.

lao-dong-tu-algeria-an-doi-mac-rach-ve-nuoc-1
Ông Trì trắng tay sau ba lần đi xuất khẩu lao động. Ảnh: Phương Hòa.

Đôi mắt thâm quầng, ông Nguyễn Ngọc Trì (45 tuổi) ôm lấy đứa cháu hơn 2 tuổi hít hà vì nhớ. Ở bên cạnh, anh con rể đi đón bố vợ cũng nửa mừng nửa tủi khi thấy ông bình an về nước. Trước khi đi Algeria, ông Trì từng hai lần đi xuất khẩu lao động ở Libi và Dubai nhưng không tích lũy được gì.

Đi gần nửa năm, ông gửi về cho gia đình được 4,5 triệu đồng. Bế tắc trước số nợ hàng chục triệu đồng vay mượn nhưng ông tạm gạt đi, không muốn nghĩ đến. "Dù no dù đói nhưng về được là mừng rồi. Chấp nhận thôi. Còn nhìn thấy con cháu là hạnh phúc rồi", ông chia sẻ.

Vui mừng khi về tới Việt Nam, nhưng các công nhân cũng lo lắng cho người ở lại. Theo lịch, 39 lao động còn lại sẽ được chia làm hai nhóm, về nước vào ngày 18 và 20/11."Anh em bên đó đang rất lo lắng, sợ không được về đúng hạn", lao động Nguyễn Khắc Đức (48 tuổi) cho hay.

Hiện 13 lao động trên được Công ty SIMCO Sông Đà hỗ trợ mỗi người triệu đồng để về quê và nhận giấy hẹn đầu tháng 12 đến thanh lý hợp đồng.

lao-dong-tu-algeria-an-doi-mac-rach-ve-nuoc-2
Nhóm công nhân đầu tiên ở Algeria về nước vào chiều 17/11. Ảnh: Phương Hòa.

13 công nhân trên nằm trong số lao động Việt Nam do Công ty cổ phần SIMCO Sông Đà đưa sang làm việc tại Algeria theo hợp đồng với Công ty TNHH xây dựng công trình Đông Nhất Giang Tô. Theo hợp đồng, công nhân được trả lương theo công nhật nhưng nhà thầu tự ý đổi sang lương khoán, công nhân không đồng ý, phản đối nên bị hành hung vào ngày 16/9.

Sau khi vụ việc xảy ra, Đại sứ quán Việt Nam tại Algeria đã làm việc với hai bên để tìm hiểu rõ sự việc. Thủ tướng cũng yêu cầu Bộ Ngoại giao và các đơn vị liên quan làm việc với cơ quan chức năng ở Algeria, yêu cầu giải quyết vụ việc, đảm bảo quyền lợi của người lao động.

Sau hơn một tháng làm việc, hai bên thống nhất giải quyết cho 52 lao động về nước (50 công nhân, một đốc công, một phiên dịch). Còn lại 5 lao động có nguyện vọng tiếp tục làm việc được ký phụ lục hợp đồng với định mức khoán mới.

Phương Hòa