Kế mưu sinh của phụ nữ biên giới phía bắc

Hải Ninh, phóng viên RFA 2016-11-18  

Buôn hàng hóa qua biên giới Việt Nam - Trung Quốc tại cửa khẩu Tân Thanh, tỉnh Lạng Sơn, ảnh minh họa chụp trước đây.  AFP PHOTO/HOANG DINH Nam

Với người dân vùng biên giới ít học, buôn bán là một trong những cách hiếm hoi để mưu sinh. Tạp chí phụ nữ tuần này hỏi chuyện một vài phụ nữ đi buôn ở vùng biên phía bắc giáp với Trung Quốc, để hiểu được những khó khăn, mệt nhọc trong cuộc sống của họ.

Quanh năm buôn bán ở mom sông

Nuôi đủ năm con với một chồng

Lặn lội thân cò nơi quãng vắng

Eo sèo mặt nước buổi đò đông

Không một ai từng ngồi trên ghế nhà trường không nhớ tới mấy vần thơ trứ danh của nhà thơ Tú Xương. Nhà thơ Tú Xương là một ông đồ nghèo. Rất may, ông có một bà vợ tần tảo chiều sớm, buôn bán ở vùng đồng bằng Bắc Bộ để nuôi cả gia đình.

Hình ảnh bà vợ chịu thương chịu khó của nhà thơ Tú Xương trở thành một trong những biểu tượng của người phụ nữ trong văn chương Việt Nam. Ngoài đời thực, phụ nữ Việt Nam cũng không thiếu người giống như bà Tú. Dù họ là người phụ nữ nông thôn, hay thành thị, ở miền đồng bằng hay biên giới miền núi, họ luôn hy sinh bản thân cho gia đình, cho chồng, cho con cái.

Móng Cái, Quảng Ninh, là một vùng giáp với biên giới Trung Quốc. Việc buôn bán với người dân Trung Quốc diễn ra cả trăm, nghìn năm nay. Không thiếu người trong những lái buôn này là phụ nữ.

Bán hàng với Trung Quốc

Nghề bán lợn của cô thì cứ ngủ đến 6-7h mới dậy. Đi làm bắt lợn xong đến tầm đó đi Trung Quốc bán thì có hôm đến 3h sáng mới về, có hôm thì 9-10h, hay là 1-2h đêm. 52 cây, đường rừng, mà đường vành đai biên giới, có nghĩa là không tả nổi.
-Chị Hằng

Theo một nghiên cứu, hoạt động biên mậu qua cửa khẩu các tỉnh biên giới vùng Đông Bắc tăng trưởng khá nhanh. Trong vòng một thập kỷ từ 1997 đến 2007, giao thương giữa vùng biên tăng gấp gần 10 lần, lên tới gần sáu triệu USD. Hoạt động kinh doanh ở chợ cửa khẩu ngày càng ổn định và phát huy hiệu quả. Hiện có tới hơn 1.000 hộ kinh doanh người Trung Quốc tham gia bán hàng tại chợ cửa khẩu Móng Cái, Bắc Phóng Sinh và Hoành Mô.

Một trong những người tận dụng được điều này là chị Hằng. Nhờ người quen là một phụ nữ kết hôn với người Trung Quốc, chị Hằng tìm được mối bán hàng lợn tươi sống qua biên giới. Chị Hằng kể:

Chị Hằng: “Cái nghề của cô nó đơn giản thôi mà. Nó cũng là chủ buôn, nó mua hàng mấy trăm con một nó đi khắp nơi nó bán. Nó đi xa lắm, nó đi từ sáng, khoảng 2-3h chiều nó mới đi khắp nơi đến giáp biên Việt Nam mình cơ. Tầm đó đem lợn xuống đóng, thuê dần đồng bào ở giáp biên với nó mới đánh sang cho. Mỗi con lợn thì cô bán tuỳ theo, loại to thì hơn 2 triệu, loại bé thì nó mua nhiều kiểu lắm. Lúc thì 50-60 kg một con, lúc thì mười mấy hai mấy cân một con, còn lúc thì nó mua 7-8 kg, tuỳ theo từng chủ một.”

Chị Hằng kể rằng chị bắt đầu đi bán lợn cho tay buôn Trung Quốc từ năm 2007, sau khi được anh trai bán rẻ cho chiếc xe máy. Sau gần mười năm, chị Hằng đã mua được một chiếc xe Wave Alpha mới màu trắng, giá tới hơn 19 triệu đồng.

Chị Hằng: “Nghề bán lợn của cô thì cứ ngủ đến 6-7h mới dậy. Đi làm bắt lợn xong đến tầm đó đi Trung Quốc bán thì có hôm đến 3h sáng mới về, có hôm thì 9-10h, hay là 1-2h đêm. 52 cây, đường rừng, mà đường vành đai biên giới, có nghĩa là không tả nổi, cháu biết là như thế nào rồi phải không? Nó vừa dốc, nó lại vừa cua, có những đoạn nó cua như một cái khuỷu tay cháu gấp vào. Nó dốc thì lên 2 km thì xuống 2km.”

Chiếc xe Wave Alpha mới mua năm ngoái được trang bị thêm cáng xe để chở thêm lợn. Trên chiếc xe nhỏ này, chị Hằng chở được tận hai, ba tạ lợn sang Trung Quốc.

Chị Hằng: “Có những buổi cô lai ba tạ lợn, hơn hai tạ, rồi tạ rưỡi, là quay về là bình thường, lai những ba tạ cơ mà. Ba tạ lợn rơi vào 8 con…

Nó có giá xe, cô đặt cái cáng xe trị giá 800.000 đồng, bốn con đặt sang hai bên, bốn con đặt lên trên nữa. Có nghĩa là lợn nó cao ngất ngưởng đầu, lưng. Nhưng nghề của cô nó vất vả lắm, không được nhàn đâu.”

Nghề vất vả

Những phụ nữ Việt Nam đang vận chuyển trái cây Trung Quốc qua cửa khẩu Tân Thanh ở Bắc Lạng Sơn. Ảnh minh họa chụp trước đây. AFP PHOTO

Đi buôn có bạ, bán có phường. Chị Hằng cũng vậy. Chị có một nhóm buôn bán cùng nhau, đa phần là phụ nữ. Một trong những người bạn đó là chị Lê, ở cách nhà chị Hằng tầm 50 km. Chị Lê cho biết nghề buôn lợn cũng không dễ dàng gì.

Chị Lê: “Đi cái này nó vất vả chứ, nhọc chứ cũng chẳng nhàn đâu. Cũng khổ lắm, vất vả lắm. Có nhiều lúc đi đường biên khó khăn, đường nhiều lúc gập ghềnh cũng khó đi, nói chung là cũng vất vả. Nghề này không phải ngày nào cũng bán được tiền, có khách thôi, có khách gọi thì mình mới bán được, không phải ngày nào cũng kiếm được tiền đâu. Mình cũng không có nhiều hàng đâu mà bán, 1-2 chục con chứ lấy đâu ra trăm con mà bán.”

Để đưa lợn được đến Trung Quốc, những người như chị Hằng, chị Lê phải đóng phí giao thương tại cửa khẩu biên giới. Ở cửa khẩu Việt Nam, mỗi chiếc xe chở lợn sang bên Trung Quốc sẽ phải trả 50.000 đồng một xe. Còn khi đến cửa khẩu Trung Quốc, mỗi con lợn sẽ bị tính 10.000 đồng. Hơn thế nữa, các chị cũng phải trả phí giao dịch cho người phiên dịch viên. Mỗi con lợn bán được, người phiên dịch viên sẽ đòi 8 đồng nhân dân tệ, tương đương khoản 24.000 đồng Việt Nam.

Không phải cứ có khách làm bán được hàng vì khách Trung Quốc cũng có nhiều người khó tính.

Chị Lê: “Còn tuỳ phải có khách gọi, không có khách gọi thì mình đi lang thang chỉ bán được vài ba con. Khách gọi thì ngày bán được chục con. Trung Quốc nó lấy nhiều cả chục con, hai chục con cũng có, nếu không có khách thì cũng không ban được con nào. Mình bán cho nó thì đôi khi cũng bị trường hợp nó bị trục trặc nó đánh tháo hàng chẳng hạn thì mình phải đem về, nhiều khi nó không thích hàng của mình, bới lông tìm vết thì mình lại phải mang về, cũng vất vả lắm. Cũng ối lần phải mang về, vì nó không lấy được thì phải mang về, không chuyển sang được, có

gì khó khăn chẳng hạn thì phải giải quyết ở Việt Nam. Có lần xe mang về hàng loạt.”

Vẫn giữ được hài hước

Khổ nhất là lúc bán ế hàng. Nó chê xấu thì lại phải mang về. Trung Quốc nó khác người, nó đặt từ 15-20 kg thì được nhưng 14, 13 kg nó không lấy.
-Chị Hằng

Phụ nữ vùng biên vốn bản chất mộc mạc. Ngay cả đến cái buồn của họ cũng mộc mạc, chất phác. Chị Hằng, tuy phận nữ nhi nhưng mang dáng vóc cao lớn giống như một người đàn ông rắn rỏi. Cách ăn nói của chị cũng có vẻ của một người đàn ông, hơn là phụ nữ chân yếu tay mềm.

Khi được hỏi đi bán hàng bên Trung Quốc buồn nhất khi nào, chị cười một hồi, sau đó vừa cười khúc khích vừa trả lời rằng buồn nhất là lúc ế hàng. Chị kể:

Chị Hằng: “Khổ nhất là lúc bán ế hàng. Nó chê xấu thì lại phải mang về. Trung Quốc nó khác người, nó đặt từ 15-20 kg thì được nhưng 14, 13 kg nó không lấy. Đại đa số là bọn cô đi mua vo, thì khi giả dụ con nào khi nó no thì được 15 kg, nhưng khi xuống nó đói xuống 14 kg thì nó không lấy. Hai là nó đặt 11 kg, mà có 10 cân tám lạng và thiếu hai lạng nó cũng không lấy. Có một lần mang 13 con đi thì mang 6 con về. Mang về thì ở Việt Nam mình vẫn bán được, chỉ khổ ở Trung Quốc thôi, cũng không việc gì cả nhưng mà khổ nhất là lúc mà lai. Đem hàng đi không sao nhưng mà đem hàng về thì buồn lắm. Khi mà bán hết hàng thì trong lòng nó sung sướng, mà không cảm thấy đói. Thế nhưng khi mà không bán được hết lợn, nó ế thì trong lòng nó bực bội và mệt mỏi. Thằng nào trêu cái là chửi luôn, và đánh luôn.”

Chị Hằng nói từng đánh ít nhất hai anh đàn ông treo ghẹo chị ở chợ. Chị nói, chắc vì thế nên chính chị gái của chị đặt cho biệt danh là “đầu gấu”. Hiện tại, mùa bán lợn vừa hết, chị Hằng ở nhà chăn lợn và nấu rượu.

Chị Hằng: “Ở nhà bây giờ cụ thể cứ sáng là nấu nồi rượu xong rồi chăn lợn thôi xong không có gì. Nấu rượu để giao cho các quán, giao cho người uống. Ai có nhu cầu thì đem đến giao. Mùi rượu không say mà chỉ thơm ngất ngây thôi.”

Tạp chí phụ nữ tuần này xin tạm dừng tại đây. Hải Ninh xin cảm ơn quý vị đã quan tâm theo dõi. Mọi ý kiến đóng góp xin hãy gửi về ban biên tập đài RFA. Còn bây giờ, Hải Ninh xin chào tạm biệt và xin gặp lại tuần sau.

http://www.rfa.org/vietnamese/programs/WomenMagazine/vhn111316-11182016102304.html/vhn111816.mp3

Quốc tế thiếu nhi nói chuyện những bà “mẹ trẻ con”

Hạ Vũ, thông tín viên RFA 2016-05-29  

 Trẻ em mẫu giáo mặc áo dài, trang phục lễ hội truyền thống đi bộ trong ngôi đền văn học tại Hà Nội. Ảnh chụp vào 18 tháng 11 năm 2014.  AFP PHOTO

Ở Việt Nam, cũng như các ngày “lễ” khác mà người dân đã quên mất nguồn gốc và tinh thần của nó, Quốc tế Thiếu nhi cũng được kỷ niệm một cách rầm rộ khắp cả nước vào ngày 1 – 6 hàng năm, tuy nhiên phía sau những tiệc tùng, quà tặng hào nhoáng, những bức ảnh mà trẻ em được nâng niu, chiều chuộng trong ngày 1 - 6 là những video clip về bạo lực học đường, bạo hành trẻ em... được chia sẻ “rầm rộ” trên mạng và những câu chuyện xâm hại tình dục trẻ em “chấn động” dư luận quanh năm.

Trẻ em, không chỉ bị bạo hành, xâm hại, không chỉ chủ động tạo ra những scandal bạo lực mà còn “vô ý” trở thành những “bà mẹ trẻ em” trong rất nhiều câu chuyện dở khóc dở cười. Người trong cuộc nói gì về những “bà mẹ trẻ con” này?

Vào rạng sáng ngày 1/6/1942, phát xít Đức bao vây làng Lidice (Tiệp Khắc), bắt 173 người đàn ông, 196 người phụ nữ và trẻ em. Tàn sát dã man 66 người và đưa 104 thiếu nhi vào trại tập trung, 88 em đã bị chết trong các phòng hơi độc, 9 em khác bị đưa đi làm tay sai cho bọn phát xít.

Hai năm sau, ngày 10/6/1944, phát xít Đức lại bao vây thị trấn Oradour-sur-Glane (Pháp), dồn 400 người vào nhà thờ, trong đó có nhiều phụ nữ và hơn 100 trẻ em, phóng hỏa đốt cháy một cách thảm thương.

Chồng vẫn bế con rồi quan tâm đến con nhưng nói chung là nó cách ly giữa con với mẹ.
- Hạnh

Để tưởng nhớ đến hàng trăm trẻ em vô tội đã bị Đức Quốc Xã sát hại nhẫn tâm, năm 1949 Liên đoàn Phụ nữ dân chủ Quốc tế đã quyết định lấy ngày 1/6 hàng năm làm ngày quốc tế bảo vệ thiếu nhi, nhằm đòi chính phủ các nước phải nhận trách nhiệm về đời sống thiếu nhi, đòi giảm ngân sách quân sự để tăng ngân sách giáo dục, bảo vệ và chăm sóc thiếu niên, nhi đồng. Kể từ năm 1950, ngày 1/6 hàng năm trở thành ngày của thiếu nhi.

Trên thực tế, ngày 1/6 phần lớn chỉ được kỷ niệm ở vài chục nước theo chế độ Chủ nghĩa xã hội trước đây. Việt Nam thuộc khối Xã hội chủ nghĩa, đã chọn ngày 1/6 làm ngày Quốc tế thiếu nhi. Trung Quốc và Liên Xô cũ cũng chọn ngày này hàng năm để kỷ niệm về trẻ thơ cũng như tổ chức các chương trình bảo vệ quyền trẻ em.

Năm 1954, nhằm khuyến khích các nước ghi nhớ về trẻ em và bảo vệ quyền lợi trẻ em, Liên Hợp Quốc đã đề xuất Ngày Thiếu nhi Thế giới tổ chức vào ngày 20/11 mỗi năm.

Cũng chính vào ngày này, nhiều sự kiện quan trọng về trẻ em trên thế giới đã diễn ra: Tuyên bố về quyền trẻ em (1959), Công ước về quyền trẻ em cũng được ký kết (1989), có hơn 191 nước phê chuẩn. Việt Nam là nước đầu tiên ở châu Á, thứ hai của thế giới ký vào Công ước này.

Mặc dù đề nghị ngày 20/11, nhưng Liên Hợp Quốc lại để cho các quốc gia thành viên có thể tổ chức ngày Thiếu nhi của riêng nước mình vào các ngày tự chọn khác nhau. Và một số nước đã kỷ niệm chính ngày 20/11 ở chính quốc như: Canada, Úc, Parkistan, Ai Cập… Việt Nam cũng như các nước Xã hội chủ nghĩa khác, kỷ niệm ngày Quốc tế Thiếu nhi vào 1 – 6 hàng năm.

Vào ngày này, cũng như các ngày “lễ” khác trong năm, người dân Việt Nam nô nức tổ chức các buổi lễ kỷ niệm. Khắp nơi ngập tràn những hình ảnh hoa và quà tặng và những buổi biểu diễn “Văn nghệ quần chúng” chào mừng.

Dân gian, để châm chọc lại sự sáo rỗng của những buổi lễ kỷ niệm như thế, thường có các câu ca châm biếm. Mỗi năm, đến ngày 1 – 6 hoặc rằm Trung thu, người dân vẫn thường đùa cợt nhau rằng:

“Hôm nay quốc tế thiếu nhi

Mà sao người lớn lại đi chơi nhiều

Chơi nhiều rồi lại làm liều

Làm liều rồi lại ra nhiều thiếu nhi.”

Một bà mẹ trẻ giữ con trai của cô trong khi lái xe đạp trên một con đường nông thôn tỉnh Hà Tây. AFP PHOTO

Ước tính ở Việt Nam cứ 1.000 phụ nữ trong độ tuổi 15-19 thì có đến 46 người sinh con. Con số này ở Myanmar chỉ là 17,4, Singapore là 5,2.

Thông tin trên được đưa ra tại buổi đối thoại chính sách và pháp luật về sức khỏe sinh sản vị thành niên, thanh niên diễn ra tại Hà Nội ngày 24/9/2014. Theo Quỹ dân số Liên Hợp Quốc, tỷ lệ sinh con ở độ tuổi vị thành niên của Việt Nam cao hơn so với nhiều nước khu vực châu Á. Con số này cũng cao hơn ở nhóm dân số có trình độ thấp, nhóm dân cư sinh sống tại khu vực trung du và miền núi phía Bắc.

Làm mẹ ở tuổi Vị thành niên, không chỉ tước mất cơ hội phát triển của bé gái mà còn đem lại rất nhiều hệ lụy cho gia đình cũng như xã hội.

Bà Minh (Nghệ An) - người đã được lên chức “bà ngoại” vào năm 40 tuổi, vừa nuôi con gái học lại phổ thông vừa chăm cháu ngoại tự kỷ do mẹ bị trầm cảm trong quá trình mang thai chia sẻ:

“Ăn thì mắng suốt ngày nó cũng tự xúc ăn. Xúc ăn thì đổ sấp đổ ngửa. Nhưng mà nó biết đấy, nói gì nó nó biết và nó biết giận đấy. Lúc tối bà cắn nó một cái vậy là nó giận. Nó giận mãi. Vậy là mình nói “bây giờ em hiền với bà, em ôm lấy bà thì bà mới cho em uống sữa” – Nó cũng không thèm luôn. Nó khinh luôn. Mà mãi, mình ôm rồi mình thơm rồi nói “thôi bà xin lỗi nhé! Bà giả vờ cắn để cho em đau, em nói đấy mà. Nhưng em không nói thì thôi, bà xin lỗi”. Thế rồi đưa bình sữa vào miệng nó nói uống rồi cười. Mình cũng đã đưa đi chữa ở cái ông mà chữa bệnh điếc giỏi nhất ở nước mình - ở Quảng Bình, giáp Hà Tĩnh – người ta bày cho trên mạng đó, mình cũng đi rồi. Ông ấy chữa được cho cái thằng nào đấy 26 tuổi bị câm mà lại nói được. Câm là chữa được nhưng cháu mình tự kỷ. Ông móc lỗ tai ông nói thằng ni không điếc, ông móc lỗ tai thì nó hét một cái rồi nó thôi nhưng nó không nói là không nói.”

Hạnh – 18 tuổi, là một bà mẹ trẻ ở Thanh Hóa, đã phải tự hợp thức hóa tuổi của mình để kết hôn hơn 1 năm trước do mang thai ngoài ý muốn, chia sẻ về trải nghiệm của cô khi cố gắng bế con tới tận nơi làm việc để níu giữ ông chồng đã “hạ cố” cưới cô làm vợ và bây giờ đang nhất quyết ly hôn để đi theo “tiếng gọi tình yêu”:

“Hôm nọ em ra ấy, thì nó (chồng) vẫn bế con rồi quan tâm đến con nhưng nói chung nôm na là nó kiểu cách ly giữa con với mẹ là không liên quan. Nó với thằng cu ngủ một giường rồi em ngủ một giường. Nó bảo trước sau gì rồi cũng ly hôn thôi, nó không còn tình cảm, không còn yêu thương gì, nói chung nó yêu người khác rồi. Nó bảo vẫn có trách nhiệm với con, còn mẹ thì trước sau gì cũng phải li hôn nên sớm hay muộn là tùy em, bây giờ cũng được mà đợi đến khi con tròn 1 tuổi cũng được. Chắc là nó thấy em ra, nó cũng sợ em làm cái gì hay là bù lu bù loa nên nó cũng đành nói chuyện trong hòa bình vậy.”

Ước mơ của em là sẽ cố gắng làm việc thật tốt để có thể, vào ngày 1 – 6 năm sau thì sẽ bù đắp cho con hết tất cả những gì thiếu thốn trong một năm vừa qua, từ ngày sinh con ra đời.
- Thu

Cô đã khóc suốt buổi trò chuyện cùng Hạ Vũ và nhất định vẫn muốn tin rằng, cô có thể níu kéo ông chồng hờ quay trở lại, tử tế với hai mẹ con. May mắn hơn, Thu – một bà mẹ đơn thân sinh con khi chưa tròn 18 tuổi, không cha mẹ, họ hàng, không nơi nương tựa. Chỉ mới học hết lớp 9. Cô bé đến từ Bắc Cạn đã tự mình tìm kiếm sự hỗ trợ từ những bà mẹ đơn thân khác trong cộng đồng và mạnh mẽ nuôi con hơn 1 năm qua. Ngày 1 – 6, không có tiền mua nổi cho con một món quà nhưng cô vẫn mạnh mẽ chia sẻ:

“1 -6 em không có điều kiện để cho con đi chơi thì trong lòng em cảm thấy rất buồn, tâm trạng không được vui, thấy rất tủi thân khi mà con mình không được có đầy đủ điều kiện như con nhà người ta. Thôi thì sẽ giành hết thời gian trong một ngày đấy để chơi với con, yêu thương con, nói chuyện tình cảm với con, sẽ không gắt gỏng với con như mọi ngày nữa và sẽ cố gắng từ giờ sẽ là như vậy để giành cho con mọi tình cảm tốt đẹp nhất. Ước mơ của em là sẽ cố gắng làm việc thật tốt để có thể, vào ngày 1 – 6 năm sau thì sẽ bù đắp cho con hết tất cả những gì thiếu thốn trong một năm vừa qua, từ ngày sinh con ra đời, sẽ cố gắng đưa con đi chơi và bù đắp cho con những tình cảm thiêng liêng nhất của một người mẹ.”

Dư luận từng không ít lần xôn xao về các trường hợp trẻ em mang thai 6 - 7 tháng gia đình mới phát hiện; thậm chí, có em học sinh còn đẻ rơi giữa lớp. Thực tế này khiến không ít người đặt câu hỏi tại sao một cái thai 7 - 8 tháng lại lọt qua mắt bố mẹ, thầy cô - những người gần gũi các em hằng ngày?

Khảo sát của Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam cho thấy nước ta có hơn 8 triệu dân từ 10 đến 24 tuổi có quan hệ tình dục trước hôn nhân, trong đó có 2 triệu người không biết cách tránh thai an toàn.

Những con số báo động về tỷ lệ sinh con trong tuổi vị thành niên, cộng với những con số báo động khẩn cấp hơn về tỷ lệ nạo phá thai ở trẻ vị thành niên (khoảng 300.000 ca, chiếm 20% trong tổng số ca nạo phá thai hằng năm) cho thấy hiệu quả “vượt trội” của việc thực thi các công ước quốc tế về quyền trẻ em, quyền phụ nữ cũng như các chương trình giáo dục giới tính đã tốn nhiều công sức và tiền bạc trong những năm qua của chính quyền Cộng sản.

Dường như, trong xã hội rối ren này, trẻ con chỉ có thể trưởng thành khi không được học hành đầy đủ và giáo dục đúng đắn trong nhà trường XHCN.

http://www.rfa.org/vietnamese/programs/WomenMagazine/international-children-day-talk-ab-childist-mothers-hv-05292016094939.html/052916-tpn-hv.mp3

Phụ nữ: Đi biểu tình là vì con cái chúng ta

 Hạ Vũ, thông tín viên RFA 2016-05-15  

 Nhiều người đã bày tỏ quyết tâm dù bị đàn áp đánh đập thế nào thì vẫn xuống đường cho cuộc biểu tình ngày 15 tháng 5 năm 2016.  Citizen photo

Chủ nhật những tuần vừa qua, trong tháng 5 năm 2016, ở khắp các tỉnh thành của Việt Nam, người dân sôi sục biểu tình phản đối nhà nước vì đã không đưa ra một giải pháp cụ thể nào cho vấn nạn cá chết hàng loạt suốt dọc bờ biển miền Trung.

Những người biểu tình đã bị đàn áp ở nhiều nơi, ngăn chặn ở một số nơi hoặc như đội cổ động Hải Phòng đã gây “ngỡ ngàng” cho toàn thể cộng đồng bằng hình thức biểu tình hết sức độc đáo, rất “Hải Phòng”. Nhiều phụ nữ bị đánh đập, cản trợ, khủng bố tinh thần... Có người, cùng với con gái của mình không những đã bị đánh mà còn bị cộng đồng mạng “khủng bố” bằng nhiều hình thức sau ngày biểu tình.

Những người biểu tình đã bộc lộ suy nghĩ, cảm xúc và quan điểm của mình và những suy nghĩ đó, đã được truyền thông truyền tải rộng rãi tới công chúng trên các phương tiện truyền thông. Thế còn những người phụ nữ không tham gia biểu tình thì sao? Họ có suy nghĩ gì và quan điểm thế nào về vấn đề này?

Mình nghĩ là ở Việt Nam thì không nên đưa con cái đi biểu tình. Bởi vì chính phủ Việt Nam không tôn trọng quyền tự do của mọi người, nhất là của trẻ con.
- Chị Ngọc

Báo chí lề phải gần đây liên tục đưa tin, theo Bộ Khoa học và Công nghệ, đã có gần 100 chuyên gia từ hơn 30 viện nghiên cứu, trường đại học trong nước ở nhiều lĩnh vực như: nuôi trồng thủy sản, địa chất, hóa, công nghệ vũ trụ... vào cuộc tìm nguyên nhân cá chết bất thường ở các tỉnh miền Trung.

Các chuyên gia đã lấy hàng trăm mẫu cá chết trên biển và trong lồng, mẫu nước, trầm tích, sinh vật phù du từ ngày 7/4/2016 để phân tích độc tố, dịch bệnh thủy sản, sự hiện diện của tảo độc, các thông số môi trường. Họ cũng lấy số liệu về động đất để phân tích sự hiện diện của hiện tượng sốc nhiệt, ảnh hưởng của hiện tượng này; số liệu về viễn thám để tìm hiểu dòng chảy, dầu loang….

Nhiều nguyên nhân như hiện tượng shock nhiệt, ảnh hưởng của dầu loang... đã được loại trừ. Nguyên nhân mà người dân cho rằng đã gây ra hiện tượng cá chết hàng loạt này, vấn đề xả thải thiếu khoa học và không được kiểm soát của các nhà máy trong khu công nghiệp Formosa, cũng đã được loại trừ. Và cho đến hôm nay, nhóm nghiên cứu được trang bị đầy đủ các phương tiện hiện đại, tiêu tốn không biết bao nhiêu ngân sách nhà nước này vẫn chưa tìm ra nguyên nhân chính xác dẫn đến hiện tượng cá chết hàng loạt suốt 200km biển miền Trung.

Trong khi lãnh đạo và truyền thông của Đảng ra sức chứng minh biển và cá biển an toàn, kêu gọi người dân ủng hộ ngư dân miền Trung ăn cá một cách mù quáng, người dân vẫn tiếp tục xuống đường vào các sáng chủ nhật nhằm bày tỏ quan ngại về vấn nạn môi trường cũng như yêu cầu chính quyền minh bạch thông tin.

Dư luận viên, hòa bình viên và những người thân Cộng khác ra sức chửi rủa, tạo sức ép dư luận lên những người biểu tình, tạo thêm sức ép tâm lý. Những người “trung dung” như chị Ngọc (Hà Nội) cho rằng:

“Mình nghĩ là ở Việt Nam thì không nên đưa con cái đi biểu tình. Bởi vì chính phủ Việt Nam không tôn trọng quyền tự do của mọi người, nhất là của trẻ con.”

Cho trẻ nhỏ đi tuần hành vì môi trường là một việc làm rất có ý nghĩa, cha mẹ lên tiếng vì môi trường là vì tương lai của chúng. Khi người dân xuống đường với con cái họ, vì họ còn chút ít hy vọng rằng họ có một tiếng nói để có thể được nghe thấy, rằng tương lai của trẻ em phải được báo động và quan tâm.

Một phụ nữ giơ biểu ngữ dù bị đàn áp thế nào thì vẫn xuống đường biểu tình.

Tuy nhiên, trong bối cảnh Việt Nam, vì chính quyền đối xử với người dân không trong tương quan của một nhà nước PHÁP QUYỀN và coi trọng con người, mỗi người làm mẹ đều cân nhắc vấn đề này một cách cẩn trọng. Tú – một bà mẹ ở Hà Nội cho biết:

“Đi nó đè cho bẹp ruột. Nếu là ngày thường thì cũng đi nhưng mà chủ nhật thì không có ai trông con cho mà đi mà bế nó đi thì chúng nó đè cho bẹp ruột.”

Mỗi bà mẹ đều cân nhắc thiệt hơn rất kỹ càng mỗi khi quyết định tham gia một hoạt động nào đó, đặc biệt là các hoạt động liên quan đến “chuyện chính trị” mà họ biết chắc sẽ ảnh hưởng đến cuộc sống và sự an toàn của con cái họ. Tuy nhiên, nỗi lo lắng, uất hận thì trong lòng ai cũng tràn trề. Hễ không có con cái để lo lắng, họ luôn luôn rất sẵn sàng. Chị Hạnh, một người khuyết tật ở huyện Gia Lâm – Hà Nội đã luôn muốn xuống đường nhưng sức khỏe không cho phép, chia sẻ quan điểm:

“Có làm ăn gì đâu, suốt ngày theo dõi đi biểu tình đây này. Chị cũng muốn đi lắm, máu đi lắm. Ở nhà cứ chơi suốt ngày, độc bán vài cái hàng cũng chán. Cứ muốn đi biểu tình nhưng mà sức khỏe kém nên là cũng hốt. Ở nhà cứ theo dõi. Kiểu này thì chắc chết hết. Chắc là Chủ nhật tuần nào chúng nó cũng tổ chức. Cái thằng này này (bạn), chị nghĩ là cái thằng này hôm vừa rồi kiểu gì nó cũng bị tóm nhưng mà nó cũng thoát được rồi. Nó nhắn tin nó bảo là em bị vồ trượt.  Chúng nó chủ yếu là tóm một vài thằng kiểu trùm một tí để mọi người dân còn sợ. Nhưng mà kiểu này dân lại càng căm giận, càng ức chế thêm.

Thật ra là chúng nó không có đạo đức. Việc tai hại như thế, bây giờ chất độc đấy nó ngấm xuống lòng đất rồi mình ăn nước ở đâu, chả bơm nước lên ăn thì ăn nước ở đâu. Chết dần chết mòn hết, nước ở đâu ăn. Nước mưa thì cũng không có, không khí mà nó độc thì nó ngấm vào thì nước cũng độc thì mình cũng chết. Bây giờ làm thế nào, sống kiểu gì mà bây giờ nhà nước thì cứ bao che như thế, không ủng hộ dân thì thôi lại còn đàn áp, bắt bớ, đánh đập, cả phụ nữ như thế mà được.

Bên Nhật, người ta còn đi hộ tống người Việt Nam đi biểu tình, Việt Nam làm sao mà lại ngu thế không biết. Người ta đi biểu tình để đòi công lý, đòi quyền lợi chứ có phải là đi cướp giật đâu mà sao mà đi đàn áp như thế.
- Chị Hạnh

Bây giờ người nước ngoài người ta nhìn vào, thấy người Việt Nam được coi là người trong gia đình, không bao bọc lẫn nhau lại còn đánh nhau thế thì hỏi người ta nghĩ gì về mình. Như bên Nhật, người ta còn đi hộ tống người Việt Nam đi biểu tình, Việt Nam làm sao mà lại ngu thế không biết. Người ta đi biểu tình để đòi công lý, đòi quyền lợi chứ có phải là đi cướp giật đâu mà sao mà đi đàn áp như thế. Căm thù hả! Thế nhưng mà người Việt Nam mình, ví dụ như cả xóm này làm gì có mấy người theo dõi đâu, người ta chỉ là nông dân nông thôn, suốt ngày đi làm chứ có biết gì đâu. Nó không đưa lên vô tuyến. Nó bưng bít hết, người dân có biết gì đâu chỉ có một số người theo dõi tin tức qua internet thì biết được, nói ra thì dân lại chả hiểu, lại bảo là toàn cái bọn phản động!”

Nhiều nhà nghiên cứu lịch sử cho các cuộc biểu tình là nhân tố quan trọng trong quá trình tiến hóa của nhân loại. Chính các cuộc biểu tình đã khơi mào hoặc kết thúc các cuộc cách mạng lớn trong lịch sử, từ cách mạng Mỹ đến cách mạng Pháp. Cũng chính các cuộc biểu tình đã mang lại độc lập cho nhiều quốc gia thuộc địa ở châu Phi và châu Á, bao gồm cả Ấn Độ; chấm dứt chế độ phân biệt chủng tộc ở Nam Phi; dẫn đến việc Mỹ rút quân ra khỏi Việt Nam; mang lại chiến thắng cho các phong trào tranh đấu cho nhân quyền và nữ quyền, cho giới lao động, và nhiều nỗ lực bảo vệ môi trường...

Biểu tình là hành động văn minh thể hiện quyền tự do ngôn luận của người dân, được quy định tại Điều 25 Hiếp pháp Việt Nam năm 2013.

Trong buổi tiếp xúc cử tri tại TP.HCM, Chủ tịch nước Trần Đại Quang khẳng định: “Nếu được làm Đại biểu Quốc hội, tôi sẽ chú trọng xây dựng các hình thức, cơ chế, biện pháp cụ thể thích hợp để nhân dân bày tỏ chính kiến và thực hiện quyền làm chủ của mình.”

Có thể nói, ở Việt Nam, biểu tình vẫn là một lựa chọn tối ưu cho những kẻ thấp cổ bé miệng nếu họ muốn tiếng nói của họ được nghe. Hẳn một lúc nào đó, khi những người phụ nữ đã quen thuộc với việc sử dụng quyền biểu tình và đất nước đã có được những quyền tự do cơ bản, họ - những người phụ nữ sẽ không chỉ phản đối những bất công trong cuộc sống thường ngày, liên quan đến nữ quyền bằng cách like và share các bài viết của Trang Hạ hay mạnh mẽ chia sẻ quan điểm trên các diễn đàn mà còn xuống đường yêu cầu chính phủ thực thi đầy đủ các cam kết quốc tế cũng như luật đã ban hành về quyền phụ nữ.

http://www.rfa.org/vietnamese/programs/WomenMagazine/women-who-didnt-participated-mass-fish-die-protest-hv-05152016095447.html/051516-vpn-hv.mp3