Ngân Hàng Nhà Nước thừa nhận chuyện bơm tiền giải cứu ngân hàng SCB của Trương Mỹ Lan

 HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Hai ngày sau khi hãng Reuters tiết lộ chính phủ Việt Nam thực hiện cuộc giải cứu $24 tỷ “chưa có tiền lệ” cho ngân hàng SCB, giới chức Ngân Hàng Nhà Nước thừa nhận có chuyện này nhưng không xác nhận số tiền nêu trên.

Theo báo Tuổi Trẻ, tại cuộc họp báo diễn ra hôm 19 Tháng Tư, ông Đào Minh Tú, phó thống đốc Ngân Hàng Nhà Nước Việt Nam, cho hay cơ quan này có những giải pháp can thiệp vào nhà băng SCB để “đảm bảo sự ổn định cho ngân hàng, ổn định hệ thống và đảm bảo an ninh trật tự xã hội.”

Ông Đào Minh Tú (đứng), phó thống đốc Ngân Hàng Nhà Nước Việt Nam, tại cuộc họp báo hôm 19 Tháng Tư. (Hình: Tuổi Trẻ)

“SCB là ngân hàng có quy mô, tổng tài sản lớn. Do đó đòi hỏi giải pháp xử lý cũng phải đủ lớn để thực hiện,” ông Tú nói.

“Chúng tôi tiếp tục xây dựng lộ trình tái cơ cấu từng bước ngân hàng SCB. Nghiên cứu khẩn trương, tích cực tìm ra giải pháp cơ chế, tạo điều kiện cho SCB từng bước ổn định, phục hồi và hoạt động bình thường,” ông Tú nhấn mạnh.

Theo ông này, việc Ngân Hàng Nhà Nước “cho vay cung ứng tiền,” dù ít hay nhiều đều có “công cụ điều hòa lượng tiền đưa ra.”

Tuy vậy, ông Đào Minh Tú không đả động gì đến bình luận của Reuters cho rằng chính phủ Việt Nam trong tình thế nếu không bơm tiền cho vay, SCB “sẽ sụp đổ,” nhưng nếu cứ bơm tiền thế này, kho bạc nhà nước “sẽ dần cạn kiệt.”

Trước đó, bản tin hôm 17 Tháng Tư của hãng tin nêu trên tiết lộ rằng khối lượng tiền mặt khổng lồ được Ngân Hàng Nhà Nước bơm vào SCB cho thấy quy mô thiệt hại tiềm ẩn đối với hệ thống tài chính Việt Nam.

Theo tuyên bố của Ngân Hàng Nhà Nước, dự trữ ngoại hối đạt khoảng $100 tỷ vào hồi cuối năm ngoái. Tuy vậy, tính đến đầu Tháng Tư, cơ quan này đã phải bơm $24 tỷ “khoản vay đặc biệt” vào SCB.

Theo các tài liệu mà Reuters thu thập được, tốc độ bơm tiền vào SCB hiện đã “chậm lại một chút” nhưng đạt bình quân hơn $900 triệu mỗi tháng trong vòng năm tháng qua.

Đáng lưu ý, khoản bơm tiền mặt vào SCB được ghi nhận lên tới 5.6% sản lượng kinh tế hằng năm và tương đương 1/4 dự trữ ngoại hối của Việt Nam.

Ngân Hàng Nhà Nước đưa SCB vào diện giám sát đặc biệt để ngăn chặn tình trạng tháo chạy khỏi ngân hàng sau vụ bắt giữ bà Trương Mỹ Lan hồi Tháng Mười, 2022.

SCB được ghi nhận sử dụng số tiền được bơm vào để chi trả cho việc rút tiền mặt, theo một báo cáo mà nhà băng này gửi Ngân Hàng Nhà Nước hồi Tháng Mười Một năm ngoái.

Sau khi bị Ngân Hàng Nhà Nước kiểm soát, lượng tiền gửi tiết kiệm tại SCB đã giảm 80% xuống còn khoảng $6 tỷ, tính đến Tháng Mười Hai cùng năm.

Một phòng giao dịch của ngân hàng SCB. (Hình: Tuổi Trẻ)

Dự báo với tốc độ hiện tại, SCB có thể hết sạch lượng tiền gửi của khách hàng vào giữa năm nay trong lúc nợ xấu đã tăng lên 97% dư nợ tín dụng của nhà băng này.

Theo phán quyết của Tòa Án ở Sài Gòn mới đây, ngân hàng SCB thuộc sở hữu của bà Trương Mỹ Lan, chủ tịch tập đoàn Vạn Thịnh Phát, và do bà này nắm quyền kiểm soát, chi phối toàn bộ hoạt động tín dụng. (N.H.K)

Việt Nam tiếp tục vay nợ nhiều hơn để trả nợ, chi tiêu

Plastic phế thải được thu gom và chở đi bán cho công ty tái chế ở ngoại ô Hà Nội hồi giữa Tháng 10-2019. (Hình: NHAC NGUYEN/AFP via Getty Images)

HÀ NỘI 21-10 (NV) .- Chế độ Hà Nội vẫn không thoát khỏi cái vòng kim cô nợ công ngày càng lớn hơn trước khi trù tính vay nợ nhiều hơn năm ngoái để “đảo nợ”.

“Ngân khố quốc gia thâm hụt, chi thường xuyên bộ máy ngày càng tăng, nợ bảo hiểm xã hội… buộc năm 2020, Chính phủ phải đề xuất Quốc hội cho vay thêm hơn 495,000 tỉ đồng (khoảng $19 tỉ 678 triệu USD) để chi tiêu.” Báo Thanh Niên hôm Thứ Hai 21/10 dẫn một bản báo cáo của nhà cầm quyền trung ương đề nghị xin quốc hội thông qua khoản vay mới để đảng và nhà nước CS kéo dài sự sống.

Bản tin của tờ Thanh Niên liệt kê số thâm thủng khổng lồ cần được bù đắp bằng cách phát hành công trái nhiều hơn trước, với “nhiệm vụ huy động vốn vay cân đối ngân sách trung ương năm 2020 là 459,500 tỉ đồng; đáng chú ý một số khoản: bù đắp bội chi ngân sách trung ương là hơn 217,000 tỉ đồng (khoảng $9 tỉ 331 triệu USD), trả nợ gốc của ngân sách trung ương hơn 217,000 tỉ đồng (khoảng $9 tỉ 331 triệu USD), vay để nhận nợ bảo hiểm xã hội 9,100 tỉ đồng…”
Trong khóa họp cuối năm ngoái, quốc hội của chế độ đã thông qua khoản vay để bù đắp bội chi ngân sách cho năm 2019 là 425,000 tỉ đồng (khoảng $18 tỉ 275 triệu USD), tức vay nhiều hơn tài khóa trước $1 tỉ 403 triệu USD. Năm 2019 đã phải bán công trái, tức vay nợ công, 363,000 tỉ đồng, năm 2017 là 240,000 tỉ đồng. Thâm thủng ngân sách CSVN ngày càng phình ra lớn hơn vì không có nhiều khả năng giảm thiểu nợ gốc nên vẫn chỉ vay nhiều hơn để “đảo nợ”.

Những nguy hiểm của chủ trương vay nợ để “đảo nợ”, một cách trì hoãn trả nợ gốc bằng cách vay tiền năm sau nhiều hơn năm trước, từng được các chuyên gia kinh tế tài chính cảnh cáo nhiều lần trong những năm qua. Dù vậy, Hà Nội không làm theo các khuyến cáo.

Tại kỳ họp trước, Vietnamnet ngày 17/6/2019 thuật lại là “Ủy ban Tài chính ngân sách của Quốc hội cho rằng: Ngân sách Trung ương vẫn chưa có thặng dư để trả nợ; bên cạnh đó ứng trước dự toán ngân sách trung ương lớn (hết 2017 là 86,339 tỷ đồng) có xu hướng tăng tuy không tính trong nợ công nhưng là nghĩa vụ bố trí của ngân sách nên càng khó khăn cho thu xếp nguồn trả nợ các năm sau…”

Cũng vào dịp Tháng Sáu vừa qua, khi bình luận về nợ công của chế độ Hà Nội ngày một phình ra lớn hơn, ông Lê Đăng Doanh, một kinh tế gia từng là Viện trưởng Viên quản lý kinh tế trung ương, đã khuyến cáo nhà cầm quyền CSVN “phải cắt giảm chi thường xuyên” (nuôi bộ máy cai trị) và phải “tinh giản bộ máy” tức loại bỏ đám cán bộ đảng viên con ông cháu cha ăn bám trong guồng máy cai trị.

Năm nào cũng thấy nhà nước Hà Nội họp hành về “tinh giản biên chế” nhưng không thấy bao nhiêu nhúc nhích.(TN)

Khi nợ nước ngoài của Việt Nam đến ngưỡng tối đa…

RFA-2018-11-16  

 Ảnh minh họa chụp tại Hà Nội hôm 12 tháng 9 năm 2018.AFP

Nợ nước ngoài của quốc gia sắp chạm trần sẽ làm Việt Nam đối mặt những khó khăn gì, trong khi vẫn đang căng thẳng với tình hình nợ công?

Sẽ ảnh hưởng hàng loạt vấn đề về đầu tư

Ủy ban Tài chính Ngân sách vừa trình Quốc hội ‘Báo cáo thẩm tra về tình hình thực hiện ngân sách nhà nước năm 2018’, trong đó cho biết tỷ lệ nợ công trên GDP đã giảm nhẹ trong những năm gần đây, tuy nhiên nợ nước ngoài của quốc gia lại đang tăng lên hàng năm đến gần mức trần cho phép là 50% GDP.

Cụ thể theo Ủy ban Tài chính Ngân sách, nợ nước ngoài của Việt Nam năm 2017 là 45,2% GDP; năm 2018 là 49,7%GDP và dự kiến năm 2019 là 49,9 %GDP.

Theo Luật Quản lý nợ công, nợ nước ngoài quốc gia gồm nợ nước ngoài chính phủ, các khoản vay nước ngoài được chính phủ bảo lãnh và nợ nước ngoài tự vay, tự trả của doanh nghiệp. Tuy nhiên Luật Quản lý nợ công cũng quy định Ngân hàng Nhà nước là cơ quan chịu trách nhiệm giám sát chặt chẽ hạn mức vay của doanh nghiệp.

Nợ nước ngoài sắp chạm trần, thì nó cũng thì nó cũng có khả năng vượt trần. Đó là cái điều chúng ta không mong muốn nhưng có thể nó vẫn xảy ra. Như vậy là nó sẽ kéo theo hàng loạt vấn đề về đầu tư.
-GS. TS. Vũ Văn Hóa

Khi nợ nước ngoài của Việt Nam gần chạm trần cho phép là 50% GDP sẽ dẫn đến hệ quả gì? Trao đổi với Đài Á Châu Tự Do về vấn đề này, Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Văn Hóa, Hiệu phó trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội cho biết:

“Thật ra thì cái nợ nước ngoài sắp chạm trần, thì nó cũng thì nó cũng có khả năng vượt trần. Đó là cái điều chúng ta không mong muốn nhưng có thể nó vẫn xảy ra. Như vậy là nó sẽ kéo theo hàng loạt vấn đề về đầu tư cũng như những công việc khác của chính phủ, nó sẽ gặp rất nhiều khó khăn khi vấn đề tài chính gặp khó khăn.”

Giáo sư Vũ Văn Hóa cho rằng, không một chính phủ nào mong muốn như thế, nhưng do tình hình tài chính trong nước đang gặp khó khăn, cho nên cần vay của nước ngoài. Việc đó là bất khả kháng của một nền kinh tế đang gặp khó khăn. Ông nói tiếp:

“Tất nhiên là nó sẽ ảnh hưởng đến việc cân đối tài chính trong nước, bởi vì tất cả những khoảng nợ nước ngoài trước đây cũng đã đến hạn trả một số rất là lớn. Cho nên bây giờ vay nước ngoài nữa thì nó làm cho vấn đề tài chính càng gặp khó khăn hơn. Và nếu không trả nợ nước ngoài đúng hạn còn ảnh hưởng vấn đề uy tính với các tổ chức tín dụng hoặc các quốc gia cho Việt Nam vay.”

Tuy nhiên, chuyên gia kinh tế Huỳnh Bửu Sơn lại không tỏ ra lo ngại về tỷ lệ nợ nước ngoài trên GDP của Việt Nam hiện nay:

“Tổng số nợ nước ngoài của Việt Nam theo tôi là nằm trong vòng kiểm soát và không gây áp lực quá nhiều đối với vấn đề thanh toán của Việt Nam. Cho nên mức trần nợ nước ngoài của Việt Nam là một giới hạn tượng đối an toàn.”

Dự án đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông ở Hà Nội, ảnh chụp hôm 20/9/2018. (Ảnh minh họa) AFP

Ông Huỳnh Bửu Sơn chỉ lo ngại việc vay nước ngoài bằng ngoại tệ đặt ra một nhu cầu cần phải có ngoại tệ để thanh toán. Điều đó tạo ra một áp lực khá lớn đối với chính phủ. Theo ông, nếu vay trong nước thì việc thanh toán khoản nợ đó bằng tiền nội tệ tuy cũng là một áp lực nhưng dù sao đây cũng là đồng nội tệ nên Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cũng có thể chủ động để có tương đối dễ dàng!?

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Văn Hóa, nợ trong nước cũng đã có nhiều và đang tăng lên, nên không thể vay thêm nữa hoặc không dám vay thêm nữa vì lo ngại mất cân đối kinh tế trong nước.

Khi trình Quốc hội ‘Báo cáo thẩm tra về tình hình thực hiện ngân sách nhà nước năm 2018’, ông Nguyễn Đức Hải - Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính Ngân sách cho biết, tỷ lệ nợ công trên GDP của Việt Nam có xu hướng giảm trong những năm gần đây: năm 2017 là 62,6%GDP, năm 2018 có thể giảm còn 61,4%GDP và dự kiến xuống còn 61,3%GDP trong năm 2019.

Tốc độ tăng nợ công hiện vẫn rất cao

Tuy nhiên theo Phó Giáo Sư - Tiến sĩ Ngô Trí Long chuyên gia kinh tế ở Hà Nội thì tốc độ tăng nợ công hiện vẫn rất cao:

“Hiện nay tỷ lệ nợ công cũng như bội chi ngân sách thì giảm so vơi trước thôi, chứ tốc độ tăng hiện vẫn rất cao. Nợ nước ngoài hay trong nước mà cao thì đều ảnh hường và rủi ro cả, nhưng tất nhiên nợ nước ngoài thì nhiều áp lực hơn nợ trong nước.”

Theo số liệu Ủy ban Tài chính Ngân sách công bố vào cuối tháng 10 năm 2018, số tuyệt đối về nợ công vẫn tiếp tục tăng: nợ công năm 2017 là 3,13 triệu tỷ đồng; năm 2018 ước tính khoảng 3,41 triệu tỷ đồng, tăng hơn 280 ngàn tỷ đồng.

Tôi đánh giá tình hình nợ công của Việt Nam đang là căng thẳng và nợ nước ngoài cũng không thể xem thường. Cách chúng ta tính toán và xử lý cho đến nay thì vẫn ở trong một tình hình rất căng thẳng, chứ chưa phải là có sự cải thiện đáng kể gì.
-TS. Lê Đăng Doanh

Trao đổi với Đài Á Châu Tự Do về vấn đề này, Tiến sĩ Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện quản lý Kinh tế Trung ương cho biết:

“Tôi đánh giá tình hình nợ công của Việt Nam đang là căng thẳng và nợ nước ngoài cũng không thể xem thường. Cách chúng ta tính toán và xử lý cho đến nay thì vẫn ở trong một tình hình rất căng thẳng, chứ chưa phải là có sự cải thiện đáng kể gì. Tôi rất mong chính phủ tiếp tục cải cách ngân sách, tái cơ cấu ngân sách, giảm các khoản chi thường xuyên, giảm bộ máy nhà nước để làm sao có một đề án tái cơ cấu ngân sách một cách hiệu quả hơn, và giảm tỷ lệ nợ công.”

Hiện khả năng huy động vốn trong nước của Việt Nam cũng bị hạn chế, mặc dù huy động vốn trong nước thì lãi suất cao hơn vay nước ngoài rất là nhiều. Theo Tiến sĩ Ngô Trí Long, trong điều kiện lạm phát, bội chi ngân sách và thâm thủng như hiện nay thì lãi suất trong nước sẽ luôn luôn là cao. Chính vì vậy, Việt Nam luôn cố gắng huy động, cũng như vay ở nước ngoài nếu có điều kiện cũng như mức lãi suất phù hợp.

Vào ngày 12 tháng 11 năm 2018, Quốc Hội Việt Nam thông qua nghị quyết điều chỉnh Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016-2020. Cụ thể, Việt Nam sẽ gia tăng vay vốn ODA nước ngoài thêm 60.000 tỷ đồng cho đầu tư công giai đoạn 2016-2020 và sẽ giảm nguồn vốn vay quốc nội để bảo đảm an toàn nợ công.

Nhận xét về điều này, Tiến sĩ Lê Đăng Doanh cho biết:

“Nếu mà không vay ODA thì vẫn có thể vay thương mại, nhưng vay thương mại thì lãi suất sẽ cao hơn là vay ODA. Tôi chưa rõ các nguồn vay ODA như thế nào, nhưng Việt Nam hiện nay đạt mức thu nhập trung bình, tức thu nhập khoảng 2.400 USD một đầu người. Và như vậy sẽ không được hưởng lãi suất ưu đãi như trước kia.”

Việc Quốc hội quyết định cho vay thêm vốn ODA của nước ngoài và giảm vay trong nước, thì Tiến sĩ Lê Đăng Doanh cho rằng cũng sẽ làm giảm chi ngân sách vào lãi suất. Nhưng giải pháp cơ bản hơn là phải tái cơ cấu ngân sách, giảm vay nợ và giảm bội chi ngân sách. Theo ông, biện pháp này không dễ dàng và đòi hỏi một quyết tâm rất cao, cũng có thể phải chịu đau, nhưng ông cho rằng thà chịu đau sớm, còn hơn để tình hình tiếp tục căng thẳng hơn thì lúc bấy giờ sẽ còn bất lợi hơn.

Ngân sách CSVN ‘bóc ngắn cắn dài’ triền miên

Một phụ nữ bán trái cây trên đường phố Hà Nội. (Hình: Hoàng Đình Nam/AFP/Getty Images)

HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Kiểm toán nhà nước CSVN vừa gửi tới Quốc Hội bản báo cáo “tình hình thực hiện ngân sách nhà nước 2018, dự toán ngân sách 2019” chẳng đáng “hồ hởi phấn khởi.”

Bản báo cáo được thực hiện để Quốc Hội chế độ Hà Nội họp từ đầu tuần tới vừa “tấn phong” ông Tổng Bí Thư Nguyễn Phú Trọng ôm luôn cái ghế chủ tịch nước nhưng “không phải nhất thể hóa,” rồi ít ngày sau đó biểu quyết thông qua dự toán ngân sách năm 2019.

Theo bản báo cáo vừa kể được báo VNExpress thuật lại hôm Chủ Nhật, 14 Tháng Mười, 2018, “thu ngân sách nhà nước năm nay ước đạt trên 1.35 triệu tỷ đồng; chi ngân sách hơn 1.56 triệu tỷ đồng. Như vậy, bội chi ngân sách 204,000 tỷ đồng (khoảng $8.8 tỷ), bằng 3.67% GDP, tương ứng với tỷ lệ bội chi kế hoạch Quốc Hội giao.”

Các con số “ước đạt” cả thu và chi ngân sách CSVN thấy liệt kê như thế không tương ứng với “bội chi ngân sách” từng được Quốc Hội thông qua ngày 13 Tháng Mười Một, 2017.

Cùng một ngày Chủ Nhật, báo VOV của đài Tiếng Nói Việt Nam kêu rằng nguồn thu của ngân sách nhà nước “hẹp dần” trong khi “cửa” chi của chế độ thì vẫn cứ “phình ra.” Bản tin VOV viết rằng “tốc độ tăng chi ngân sách nhà nước lớn hơn tốc độ tăng thu ngân sách nhà nước, dẫn đến cân đối ngân sách nhà nước khó khăn, bội chi cao, điều này đe dọa tính bền vững của ngân sách nhà nước.”

VNExpress dẫn báo cáo của Kiểm Toán Nhà Nước nói “bội chi ngân sách 204,000 tỷ đồng (khoảng $8.8 tỷ), bằng 3.67% GDP” chứng tỏ con số này chỉ đưa ra để tuyên truyền và qua mặt những ông bà ngồi bấm nút theo chỉ thị ở Quốc Hội.

Quốc Hội CSVN thông qua ngân sách nhà nước 2018 ngày 13 Tháng Mười Một, 2017, đặt mức giới hạn cho chính phủ đi vay để bù đắp lỗ hổng ngân sách là 363,284 tỷ đồng (hơn $15.5 tỷ).

Chỉ năm tháng sau đó, ngày 24 Tháng Tư, 2018, báo Pháp Luật TP.HCM dẫn “Quyết định 437” do ông Thủ Tướng Nguyễn Xuân Phúc ký về “kế hoạch vay, trả nợ của chính phủ và các hạn mức vay nợ năm 2018,” nói chế độ Hà Nội đi vay “384,000 tỷ đồng, gồm: Vay trong nước 275,970 tỷ đồng và nước ngoài 108,030 tỷ đồng. Trong đó, vay cho cân đối ngân sách nhà nước 341,770 tỷ đồng, vay để bù đắp bội chi là 195,000 tỷ đồng và vay để trả nợ gốc là 146,770 tỷ đồng, vay về cho vay lại 42,230 tỷ đồng.”

Con số mà Quốc Hội biểu quyết thông qua để chính phủ thi hành “vênh” nhau hơn 20,000 tỷ đồng với cái “quyết định” của chính phủ dù chưa được nửa năm thi hành. Nói khác, bội chi ngân sách của chế độ Hà Nội vẫn tiếp tục phình ra to hơn, vì như VOV thuật lời ông Nguyễn Minh Tân, vụ phó Vụ Ngân Sách Nhà Nước, Bộ Tài Chính, “tỷ trọng các khoản thu từ sản xuất kinh doanh có xu hướng giảm xuống cho thấy dư địa thu ngân sách ngày càng hạn chế.”

Vào cuối kỳ họp “Quốc Hội cao su” sẽ có màn biểu quyết thông qua ngân sách 2019, theo báo VNExpress hé lộ “Chính phủ trình Quốc Hội thu ngân sách hơn 1.41 triệu tỷ đồng, tăng 3.9% so với 2018. Tổng chi ngân sách hơn 1.44 triệu tỷ đồng.”

Theo đó bội chi ngân sách của năm sau sẽ “khoảng 222,000 tỷ đồng” chưa chắc sẽ là những con số thật. (TN)

Kiểm toán Nhà nước: Việt Nam bội chi ngân sách hàng ngàn tỷ đồng

RFA-2018-10-15  

 Một bức tượng Hồ Chí Minh ở trung tâm thành phố Hồ Chí Minh hôm 29/9/2016.-AFP photo

Hai thành phố ‘đầu tàu kinh tế’ của Việt Nam là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh có nguy cơ hụt ngân sách nhà nước hai năm liên tiếp vì năm 2017 đạt 80,5% và năm 2018 đạt 88,8% dự toán giao.

Đó là thông tin được truyền thông trong nước loan đi hôm 15/10, dựa trên số liệu báo cáo đánh giá thực hiện dự toán thu ngân sách nhà nước  năm 2018, dự toán ngân sách nhà nước năm 2019 và phân bổ ngân sách nhà nước năm 2019 của Kiểm toán Nhà nước gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các đại biểu Quốc hội.

Tổng Kiểm toán Nhà nước, ông Hồ Đức Phớc, cho biết ngoài hai ‘đầu tàu kinh tế’ thì tỉnh Vĩnh Phúc cũng nằm trong trường hợp đáng ‘chú ý’ vì ước hụt hai năm liên tiếp. Bên cạnh đó, ông Tổng Kiểm toán còn nói có 22/57 địa phương cũng không đạt dự toán thu ngân sách nhà nước trên địa bàn.

Số liệu của Kiểm toán nhà nước được báo trong nước trích dẫn cho biết thu ngân sách nhà nước năm nay đạt trên 1,35 triệu tỷ đồng, chi ngân sách hơn 1,56 triệu tỷ đồng. Như vậy bội chi ngân sách là 204 ngàn tỷ đồng, bằng 3,67% GDP.

Các nguồn thu không đạt như dự toán được công bố là từ khu vực doanh nghiệp nhà nước (giảm 2,9%), từ khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (giảm 15,1%), và từ khu vực kinh tế ngoài quốc doanh (giảm 2,2%.)

Bộ Kế hoạch và Đầu tư tại phiên họp Ủy ban thường vụ Quốc hội hôm 15/10 cũng công bố GDP đầu người Việt Nam đạt khoảng 2540 USD, tăng 155 USD so với 2017 và 325 USD so với 2016. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu 3200 – 3500 USD  vào năm 2020 thì vẫn còn khoảng cách lớn.

Trái ngược với nhận định trên của Kiểm toán nhà nước, Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, Nguyễn Thiện Nhân, lại cho biết tốc độ tăng trưởng của thành phố trong 9 tháng đầu năm khá khả quan.

Trong phần phát biểu tại Hội nghị Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh lần thứ 18 khóa X được tổ chức hôm 15/10, ông Nhân cho biết thu ngân sách bình quân mỗi ngày của thành phố là hơn 1000 tỷ đồng, và hứa hẹn sẽ hoàn thành mục tiêu tăng trưởng 8,3% cả năm.

Cũng tại Hội nghị này, Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh cho biết Văn phòng Thành ủy Thành phố này sẽ dừng việc làm kinh tế, và chỉ làm nhiệm vụ xây dựng cơ chế giám sát và giám sát. Tất cả các hoạt động kinh tế như cho thuê cơ sở nhà đất để tạo nguồn thu được nói sẽ chuyển cho các công ty của Đảng bộ thành phố.

Ông Nguyễn Thiện Nhân nhấn mạnh Thành phố Hồ Chí Minh sẽ tái cơ cấu các lĩnh vực Thành ủy cần kinh doanh hoặc cần rút ra. Ông nêu ví dụ sẽ không đầu tư vào lĩnh vực Ngân hàng vì đánh giá rủi ro sẽ cao.

Ngân sách thâm hụt, hàng ngàn tỷ cho cán bộ đi nước ngoài

RFA-2018-07-05  

Xe công biển số xanh.Courtesy of Tapchitaichinh

Những con số khổng lồ

Đầu năm nay Chính phủ Việt Nam cho biết trong năm 2017, ngân sách đã chi 1.030 tỷ đồng để mua 1.081 ôtô công, trung bình giá gần 1 tỷ đồng/xe. Hiện Việt Nam có khoảng 40.000 xe công, trong số đó có đến 7.000 chiếc đang dư thừa.

Mỗi một năm các chi phí từ việc mua bán đến bảo trì xe công ở VN lên đến 13.000 tỷ đồng/năm.

Công luận chưa kịp hết ‘sửng sốt’ về con số xe công được công bố, thì đến cuối tháng Sáu lại có thông tin trong bốn năm từ 2012 đến 2016, Việt Nam đã chi 1.200 tỷ đồng cho 53.000 cán bộ đi xuất ngoại. Đây là những chuyến đi được báo cáo là để xúc tiến đầu tư, ngoại giao, học hỏi kinh nghiệm, đào tạo cán bộ,…Nhưng trong thực tế nhiều cán bộ đã lợi dụng những chuyến “công tác nước ngoài” để đi thăm quan, thăm người thân, gia đình.

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan nhận định việc chi tiêu ngân sách như vậy là không hợp lý và thậm chí không đúng với quy định của pháp luật:

Việc đi công tác nước ngoài để khảo sát, nghiên cứu là cần thiết nhưng vấn đề là đi phải được tổ chức làm sao tiết kiệm nhất và có hiệu quả. Báo chí cho thấy nhiều nơi có hiện tượng đi nhưng không có hiệu quả khi không xác định được mục tiêu rõ ràng, kết quả khảo sát mang về có thể giúp gì cho hệ thống làm việc. Hay những bài học gì mang về. Những kết quả này không được nói tới trong khi việc đi thì quá nhiều. Tôi nghĩ tình trạng này rất bất ổn.

Báo chí cho thấy nhiều nơi có hiện tượng đi nhưng không có hiệu quả khi không xác định được mục tiêu rõ ràng, kết quả khảo sát mang về có thể giúp gì cho hệ thống làm việc.
- Chuyên gia Phạm Chi Lan

Bộ Công Thương là cơ quan chi nhiều nhất cho việc đi nước ngoài. Điển hình là ông Vũ Huy Hoàng, lúc bấy giờ còn là Bộ trưởng, có năm đi nước ngoài tới 163 ngày/năm.

Về tình trạng mua sắm xe công hay tài sản công, chuyên gia Phạm Chi Lan đánh giá là căn bệnh nan y nhiều năm nay. Có năm bộ Tài chính đã thốt lên rằng số xe công quá nhiều lên đến 40.000 chiếc nhưng không thấy nói rõ đã cắt giảm bao nhiêu. Ngược lại chi phí cho xe công vẫn tiếp tục tăng hàng năm. Bà Phạm Chi Lan cho rằng đây là một sự lãng phí ngân sách rất nghiêm trọng, mà hậu quả người dân phải gánh chịu:

Trong khi đó ngân sách ngày càng eo hẹp hơn, thường hay bị thâm hụt và cứ mỗi lần thâm hụt ngân sách lại dẫn tới việc tăng thu thuế của người dân. Tôi nghĩ điều đó hết sức bất hợp lý.

Tình trạng bội chi ngân sách của Việt Nam liên tục xảy ra trong những năm gần đây. Năm ngoái Bộ Tài chính cho biết mức bội chi cả năm ước tính hơn 115 ngàn tỷ đồng. Trước đó, năm 2016, bội chi 192 ngàn tỷ đồng. Năm 2015 là hơn 256 ngàn tỷ đồng và năm 2014 là 249 ngàn tỷ đồng.

Ông Vũ Huy Hoàng, nguyên Bộ trưởng Công thương, khi còn đương chức có thời gian ở nước ngoài 163 ngày/năm. Courtesy of CafeF

Sai từ bộ máy

Khi ngân sách thâm hụt, nhiều khoản bị nói là vô lý được đưa ra như tăng thuế bảo vệ môi trường xăng dầu lên kịch trần, nhưng lại bỏ tiền thuế này vào ngân sách chung. Rồi đến dự luật áp thuế nhà ở được Bộ Tài chính đề xuất. Các chuyên gia cho rằng cơ quan chức năng cho tăng thuế thu từ người dân để bù vào ngân sách thâm hụt mà một trong những nguyên nhân là do tiêu xài hoang phí.

Chuyên gia kinh tế, Tiến sĩ Ngô Trí Long cho rằng các biện pháp ngăn chặn lãng phí ngân sách đã được đưa ra nhưng không phải một sớm một chiều đã mang lại kết quả:

Tại vì năng suất, chất lượng, hiệu quả đầu tư kém; tham nhũng vẫn còn phổ biến. Mà biết điều đó rồi không phải giải quyết một sớm một chiều, ngày một ngày hai là được mà là cả một quá trình. Mặc dù đã sửa đổi rất nhiều cơ chế quản lý và thể chế ví dụ như nâng cao hiệu quả đầu tư công hay tăng cường kỷ luật trong chi tiêu ngân sách. Đây là một vấn đề nan giải và khó giải quyết được, giống như căn bệnh tham nhũng, đã biết từ lâu và đưa ra nhiều biện pháp nhưng thực sự chưa có hiệu quả.

Hàng ngàn tỷ cho cán bộ đi nước ngoài, rồi hàng ngàn tỷ mua xe cho cán bộ không phải là những trường hợp duy nhất thể hiện sự hoang phí tiền thuế của dân.

Để ngăn chặn tình trạng lãng phí ngân sách, Chuyên gia Phạm Chi Lan cho rằng việc căn cơ nhất phải làm là cải cách bộ máy Nhà nước:

Một bộ máy quá lớn, cồng kềnh, quá nhiều người tham gia, thì bản thân nó đã kém hiệu quả và đẻ ra các nhu cầu đi nơi này nơi khác hoặc chi tiêu các thứ như mua sắm xe để trang bị cho họ làm việc. Cho nên phải thu hẹp lại bộ máy, bớt đi những đầu mối không cần thiết, giảm biên chế của Nhà nước là việc đầu tiên cần phải làm.

Đây là một vấn đề nan giải và khó giải quyết được, giống như căn bệnh tham nhũng, đã biết từ lâu và đưa ra nhiều biện pháp nhưng thực sự chưa có hiệu quả.
TS. Ngô Trí Long

Gần đây Việt Nam cũng đang ráo riết cắt giảm biên chế, và thu gọn các cơ quan thuộc các bộ. Chẳng hạn như Bộ Tài chính, Bộ Nội vụ, thậm chí Bộ Công an. Tuy nhiên bà Lan nói rằng cần giảm bớt ở tất cả các cơ quan vì ở đâu cũng có hiện tượng thừa. Và phải có sự giám sát trong việc thực hiện.

Bà Phạm Chi Lan cũng nói rằng cần làm rõ chức năng nhiệm vụ của các cơ quan, tránh sự chồng chéo công việc. Một việc giao cho nhiều cơ quan thì sẽ “đẻ ra” nhiều người, nhiều đầu mối.

Và một điều nữa bà đánh giá là rất cần thiết, đó là tăng cường kỷ cương trong cơ quan Nhà nước. Việc chi tiêu một cách lãng phí vi phạm các quy định Nhà nước ban hành:

Ở đây là việc người ta chi tiêu quá, nhưng ngay cả chất lượng công việc của người ta như thế nào, người ta lạm dụng quyền lực trong các lĩnh vực khác như thế nào để gây khó khăn cho xã hội, doanh nghiệp cũng là điều phải xem xét đến chứ không phải chỉ những thứ có thể đo được như chi tiêu đi nước ngoài hay mua sắm.

Phát biểu trong Hội nghị Toàn quốc Chống tham nhũng cuối tháng 6 vừa qua, Tổng Bí thư ông Nguyễn Phú Trọng nhắc nhở đảng viên phải biết xấu hổ khi bản thân và người thân tham nhũng, lãng phí. Ông Trọng dặn dò thêm rằng công quỹ là của công nên một xu, một hào cũng không được chi dùng bừa bãi.

Thêm những dấu hiệu cạn kiệt ngân sách

Ảnh: Hướng Nghiệp 24

Thiền Lâm

Vietnam – Cali Today news – Ngân sách Việt Nam – được Tổ chức Minh bạch quốc tế (TI) xếp vào nhóm cuối về mức độ minh bạch – vừa phát lộ thêm những dấu hiệu của tình trạng cạn kiệt.

Báo Người Lao Động cho biết cán bộ, nhân viên của Ban chỉ đạo Tây Nam Bộ đang “dài cổ” chờ lương, gần đây, cán bộ, nhân viên của ban này lãnh lương 2 tháng/lần. Đến ngày 31-3 vừa qua, họ mới nhận được lương của tháng 2 và tháng 3, còn lương tháng 4 tới nay vẫn chưa ai nhận.

Cùng với các ban chỉ đạo Tây Bắc và Tây Nguyên, Ban chỉ đạo Tây Nam Bộ là cơ quan phải giải thể tại hội nghị trung ương 6 của đảng cầm quyền tổ chức vào tháng 10/2017. Ngoài lý do chính được thông báo là “tinh gọn bộ máy và tinh giản biên chế”, còn một lý do khác đầy “tế nhị” mà không thể công bố: thông thường, việc “cải tổ” bộ máy, hoặc cho “nở thêm”, hoặc cho “lõm vào” là một trong những biện pháp hữu hiệu nhất để làm công tác nhân sự, mà cụ thể là “thay máu cán bộ lãnh đạo”.

Trong khi đó theo báo Pháp luật TP.HCM, tại xã Thiên Lộc, huyện Can Lộc tỉnh Hà Tĩnh, trưởng công an xã Thiên Lộc là ông Lê Anh Thắng đã làm đơn xin nghỉ việc để đi xuất khẩu lao động. Ông Thắng tốt nghiệp trung cấp an ninh, được bổ nhiệm trưởng công an xã vào tháng 3-2017, vào biên chế hệ số lương chưa được 3 triệu đồng/tháng. Trong đơn, ông Thắng nêu lý do vì thu nhập không đảm bảo cuộc sống gia đình cho nên xin nghỉ việc để đi làm ăn kinh tế, kiếm kế sinh nhai, đảm bảo cuộc sống.

Sẽ có nhiều công an của lực lượng “còn đảng còn mình” phải kiếm cách đi xuất khẩu lao động để “mở rộng tương lai”?

Hai câu chuyện mang tính vi mô trên lại xảy trong bối cảnh một câu chuyện vĩ mô đang gây phản ứng dữ dội trong dư luận xã hội:

Bộ Tài chính của Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng – một “đầu sai” của đảng dùng riêng cho nhiệm vụ “thu cùng diệt tận giai đoạn cuối” – đang vội vã xây dựng Luật Thuế tài sản, dự kiến đánh thuế đối với nhà, đất ở, tàu bay, du thuyền, ô tô có giá trị 1,5 tỷ đồng trở lên. Tiếp theo kế hoạch nâng thuế VAT (giá trị gia tăng) từ 10% lên 12% hiện ra vào năm 2017, âm mưu đánh thuế tài sản đã khiến lộ ra tình trạng ngân sách năm 2018 tiếp tục bội chi lớn, hụt thu đáng kể và chẳng biết tương lai đi về đâu.

Cần nhìn lại. 2017 là năm đầu tiên mà ngân sách bị hụt thu đến hơn 3% so với dự toán đầu năm, nếu không tính đến khoản “bán mình” – tức 110.000 tỷ đồng thu được từ bán vốn nhà nước tại Sabeco (Tổng công ty Rượu bia – nước giải khát).

Kết quả thu ngân sách chỉ đạt 96,8% dự toán của năm 2017 là một chỉ dấu lớn cho thấy thu ngân sách 2018 sẽ có thể còn tồi tệ hơn, nếu không tính tới phần “bán mình”.

Kết quả 96,8% thu ngân sách trên không những không được xem là thành tích mà còn bị coi là một thất bại, bởi đây là lần đầu tiên sau nhiều năm, thu ngân sách quốc gia không đạt so với dự toán. Cũng là năm thứ ba liên tiếp, thu ngân sách từ khối trung ương không đạt dự toán.

Hẳn đó là nguồn cơn sâu xa khiến chính thể độc đảng ở Việt Nam phải hoảng hồn trước cơn ác mộng ngân sách cho đội ngũ “còn đảng còn mình”.

Trong khi đó, một cơn ác mộng khác đang xảy đến: một nguồn thu lớn của ngân sách Việt Nam là dầu khí thì lại bị “đồng chí tốt” Trung Quốc siết bức. Trong hai năm 2017 và 2018, lần lượt hai mỏ dầu khí Cá Rồng Đỏ và Cá Voi Xanh đã bị Bắc Kinh gây sức ép khiến Bộ Chính trị Hà Nội phải “cắm mặt” rút giàn khoan thăm dò mà không dám có phản ứng gì.

Bi kịch ngân sách đã lan tới cả lực lượng “còn đảng còn mình”, hay “thanh kiếm và lá chắn” như ngành công an.

Vào năm 2017, có ít nhất 60 trường hợp công an xã, công an ấp nghỉ việc để ra ngoài làm công nhân, bảo vệ, phụ việc nhà giúp gia đình.

Tuy báo chí nhà nước ít khi đưa tin, hoặc hạn chế thông tin về sự thật chưa từng có trên, song tình trạng công an xã và trên cấp xã nghỉ việc không chỉ xảy ra ở Bà Rịa – Vũng Tàu mà còn là hiện tượng khá phổ biến ở nhiều tỉnh và kể cả thành phố khác.

Một con số từ công an Bà Rịa – Vũng tàu đã chứng thực cho tình trạng khốn khó của công an xã: mức phụ cấp của giới này đã rớt xuống chỉ còn 1,6 – 1,7 triệu đồng/người/tháng, tức giảm đến phân nửa so với những năm trước.

Nhưng đến lúc này, thân phận “ra đường” không chỉ là công an viên cấp phường xã, mà đã lên đến cấp tướng của các tổng cục và cục nghiệp vụ thuộc Bộ Công an.

Đầu tháng Tư năm 2018, Đề án 106 của Đảng ủy Công an Trung ương về “một số vấn đề tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy Bộ Công an tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả” đã chính thức được thông qua bởi một nghị quyết của Bộ Chính trị – cơ quan tối cao của đảng cầm quyền ở Việt Nam. Theo đó, bộ máy này sẽ giảm triệt để tầng nấc trung gian trong lực lượng mà cao nhất là sẽ không còn cấp tổng cục nữa. Về bộ máy, từ 126 đơn vị cấp cục và tương đương sẽ giải thể, sáp nhập chỉ còn khoảng 60, tức giảm hơn phân nửa.

Ngay trước mắt, việc xóa bỏ các tổng cục sẽ làm mất ghế của rất nhiều tướng thuộc các cơ quan sau: Tổng cục An ninh (Tổng cục I), Tổng cục Cảnh sát (Tổng cục II), Tổng cục Chính trị (Tổng cục III), Tổng cục Hậu cần – Kỹ thuật (Tổng cục IV), Tổng cục Tình báo (Tổng cục V), Tổng cục Cảnh sát thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp (Tổng cục VIII).

Hệ lụy của ngân sách tồi tệ rõ ràng đang gây tác động tiêu cực ngay với giới công chức, giới công an trị và khiến xảy ra xu hướng khó cưỡng lại là một bộ phận trong giới này phải “ra đi tìm đường cứu thân”, đồng thời phác ra triển vọng không chỉ công chức, công an cấp xã, mà sắp tới còn cả công chức, công an cấp quận huyện, cấp tỉnh thành và cả cấp bộ có thể rơi vào tình trạng “bán thất nghiệp”, “thu không đủ chi” và do đó có thể kéo nhau xin nghỉ việc.

Tuy nhiên, tương lai giới công an trị có thể được đi xuất khẩu lao động là khá ngặt nghèo. Trường hợp trưởng công an xã Thiên Lộc Lê Anh Thắng đi xuất khẩu lao động được cho là một may mắn hiếm có.

Bởi vào năm 2017, nhiều thị trường lao động truyền thống của Việt Nam như Hàn Quốc, Đài Loan, Malaysia đã chính thức đóng cửa và trả lại lao động cho Việt Nam.

Con số lao động Việt Nam dôi dư hiện thời mà không thể xuất khẩu lao động lên đến hàng triệu người.

Ngân sách CSVN 2018: Thâm thủng nhiều hơn để nuôi chế độ

Một người dân nghèo ở Sài Gòn kiếm sống bằng nghề mua vỏ xe cũ, trong khi chế độ tiếp tục dùng tiền thuế của dân nuôi bộ máy cồng kềnh. (Hình: Getty Images)

HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Ngân sách của nhà nước CSVN năm 2018 tiếp tục phình ra to hơn những năm trước và tỉ lệ bội chi cũng nhiều hơn trước của cái chính phủ tự khoe là “chính phủ kiến tạo.”

Quốc Hội CSVN chấm dứt khóa họp thứ hai trong năm nay hồi cuối tuần qua với những lời xưng tụng là “hoàn thành tốt đẹp” khóa họp với kết quả chỉ là bàn cãi chiếu lệ, chất vấn chiếu lệ các “quyết sách” của nhà nước nhưng thật ra là chủ trương của đảng CSVN.

Một trong những nhiệm vụ chính của khóa họp này là thông qua dự toán ngân sách năm 2018 chỉ thấy được báo chí thuật lại với những con số hết sức vắn tắt dù chế độ rêu rao “dân biết, dân bàn, dân kiểm tra.”

Người ta chỉ thấy bản dự toán ngân sách năm 2018 được nêu ra vắn tắt gồm tổng thu dự trù 1,319,200 tỉ đồng trong khi dự chi lên đến 1,523,200 tỉ đồng. Tức là bội chi ngân sách 204,000 tỉ đồng, tương đương 3.7% GDP (tổng sản lượng quốc gia).

Người ta không hề thấy đề cập hay nêu ra các con số về phân bổ ngân sách là bao nhiêu cho quốc phòng, kinh tế, xã hội, giáo dục, y tế, đầu tư phát triển, v.v… và cũng không hề thấy có cuộc thảo luận nào về ngân sách được đề cập trên mặt báo chí trong nước ngoài loan báo các con số tổng quát.

Trên trang mạng chinhphu.vn, người ta chỉ thấy có “Bản cân đối ngân sách nhà nước năm 2017” với tổng thu ước lượng 1,212,180 tỉ đồng, tổng chi 1,390,480 tỉ đồng. Như vậy, thâm thủng ngân sách năm 2017 phỏng định là 3.5% GDP. Trong đó, người ta không thấy nêu ra bất cứ con số nào ngân sách dành cho an ninh và quốc phòng.

Đối chiếu hai bản ngân sách 2017 và 2018, thấy ngân sách năm 2018 phình ra to hơn năm 2017 và tỉ lệ bội chi cũng cao hơn. Ngoài các mục “chi thường xuyên” để nuôi guồng máy cồng kềnh của chế độ, một số tiền của ngân sách nhà nước khoảng 276,000 tỉ đồng phải để trả nợ cả tiền gốc lẫn tiền lời cho các khoản vay để đầu tư các cơ sở hạ tầng và các khoản vay nhà nước bảo lãnh.

Năm nay, các khoản nợ ngày một phình to ra, nhà nước phải dành số tiền lớn hơn để trả nợ. Sang năm, chế độ Hà Nội sẽ phải vay để bù đắp bội chi và vay để trả nợ gốc của ngân sách nhà nước là 363,284 tỷ đồng. Nợ công ngày một đè nặmh lên đầu mọi người dân từ nhỏ đến lớn.

Giữa năm ngoái, ngày 12 Tháng Sáu 2017, báo chí trong nước qua tờ điện tử VietNamNet kêu rằng: “Không phải bây giờ, gánh nặng ngân sách chi cho bộ máy hành chính ở Việt Nam mới được nhắc đến. Các chuyên gia đã nhiều lần cảnh báo: Không một ngân sách nào có thể kham được một bộ máy hành chính lớn như Việt Nam.”

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan được báo trong nước hồi năm ngoái thuật lời cho hay cứ 40 người dân phải nuôi một ông bà công chức. Tờ Lao Động ngày 29 Tháng Mười 2017 cũng kể rằng: “Bộ máy nhà nước của chúng ta hiện nay có khoảng 2.8 triệu cán bộ, công chức, viên chức. Mỹ có dân số gần gấp 4 lần Việt Nam, nhưng đội ngũ công chức của họ chỉ có 2.1 triệu. Cứ 160 người dân Mỹ chỉ nuôi một công chức, trong khi đó 40 người dân Việt Nam phải nuôi một công chức.”

Thật ra, bà Phạm Chi Lan chỉ nói đến guồng mày hành chính công quyền từ trung ương xuống các địa phương. Tờ Trí Thức Trẻ ngày 7 Tháng Giêng, 2017, nói nếu kể tất các tổ chức đảng và ngoại vi, hội nọ, hội kia, từ trung ương tới địa phương, những người nghỉ hưu đều cũng phải nuôi bằng ngân sách nhà nước, thì tổng số người mà toàn dân phải è cổ cõng tất cả là 11 triệu người. Tính ra, cứ hơn 8 người dân là phải nuôi một ông bà quan chức của chế độ, dù có làm hay ngồi ở nhà. (TN)

Mỗi người Việt Nam đang gánh 33 triệu đồng ‘nợ công’

Những người bán hàng rong kiếm sống qua ngày với quang gánh hay thồ trên xe đạp ở Hà Nội. Báo chí nhà nước nói mỗi người Việt Nam gánh 33 triệu đồng “nợ công.” (Hình: Getty Images)

HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Mỗi người Việt Nam từ người già “gần đất xa trời” đến trẻ sơ sinh đang phải gánh 33 triệu đồng “nợ công” trong năm nay.

Nếu tính theo tỉ giá hiện nay 22,685 đồng chính thức đổi được một đô la Mỹ thì 33 triệu sẽ khoảng $1,454.

Theo truyền thông nhà nước mới đây, nhà cầm quyền trung ương vừa gửi đến quốc hội về tình hình nợ công thì “dự kiến cuối năm 2017 dư nợ công khoảng 3.13 triệu tỷ đồng, tương đương 62.6% GDP (tổng sản lượng quốc gia) . Con số này giảm 1% so với cách đây một năm. Tuy nhiên, nếu xét về giá trị tuyệt đối thì dư nợ công năm nay lại tăng 0.27 triệu tỷ đồng,” theo VNExpress

Không có gì đáng tin cậy trong các con số vừa nêu vì chúng trái ngược với những gì các chức sắc cấp cao của chế độ từng đề cập bên cạnh các bản tường trình của Ngân Hàng Thế Giới, một định chế quốc tế đứng đằng sau rất nhiều các dự án tài trợ cho Việt Nam xóa đói giảm nghèo mấy thập niên qua.

Nếu chỉ căn cứ theo những gì được VNExpress thuật lại, tính đến đến hết năm 2017 “nợ chính phủ khoảng 2.59 triệu tỷ đồng (51.8% GDP) và nợ được chính phủ bảo lãnh khoảng 498,000 tỷ đồng, nợ địa phương 39,600 tỷ đồng.”

Dân số Việt Nam hiện nay, lấy chẵn, là 94 triệu người, thì chia ra, mỗi đầu người từ những người già đến đứa trẻ sơ sinh, phải gánh một số nợ của nhà cầm quyền đi vay để nuôi chế độ là 33 triệu, cũng tính chẵn cho gọn.

Những năm vừa qua, không năm nào ngân sách CSVN không bị thâm thủng. Năm nào cũng phải vay nợ để bù đắp cho lỗ hổng ngày một to hơn, nuôi bộ máy đảng và nhà nước ngày một phình to hơn.

Theo báo cáo kể trên, năm 2018, chế độ Hà Nội “dự kiến vay mới để trả nợ gốc khoảng 146,770 tỷ đồng, vay nước ngoài về cho vay lại 40,000 tỷ và vay bù đắp bội chi ngân sách trung ương khoảng 195,000 tỷ… Cùng với đó, dự kiến vay bù đắp bội chi ngân sách địa phương gần 11,150 tỷ đồng, vay mới để trả nợ gốc là gần 10,000 tỷ.”

Đưa ra các con số như thế, bản báo cáo gửi quốc hội thông báo “nợ công năm 2018 sẽ ở mức khoảng 63.9% GDP, nợ chính phủ 52.5% GDP và nợ nước ngoài quốc gia là 47.6% GDP.”

Cách đây hai tuần lễ, Ngân Hàng Thế Giới (WB) khuyến cáo rằng tỷ lệ nợ công trên GDP của Việt Nam tăng nhanh và cũng là một trong những nước có tỷ lệ nợ trên GDP tăng nhanh nhất (tăng khoảng 10% trong 5 năm qua). WB dự báo, áp lực trả nợ của Việt Nam sẽ lớn trong 3 năm tới.

Hơn một năm trước, ngày 14 Tháng Chín, 2016 tờ Đất việt thuật theo báo cáo của chính phủ nói “Nợ công Việt Nam đã chiếm 65%” và Bộ Kế Hoạch và Đầu Tư “cảnh báo nguy cơ vượt trần.”

Nếu cứ tiếp tục chi tiêu kiểu bóc ngắn cắn dài như hiện nay, nợ công của Việt Nam sẽ “có thể mất bền vững ngay cả với những cú sốc nhẹ,” theo một phúc trình của WB và Bộ Tài Chính.

Thông Tấn Xã Việt Nam (TTXVN) thuật lại nội dung của “Báo cáo đánh giá chi tiêu công” của Việt Nam vừa được Bộ Tài Chính và Ngân Hàng Thế Giới (WB) công bố sáng 3 Tháng Mười, 2017 cảnh cáo như vậy. Đây không phải là cái gì mới khám phá vì từng được báo động nhiều lần nhưng nhà cầm quyền gần như mỗi ngày một lún sâu hơn.

Mặc dù “vẫn trong ngưỡng Quốc Hội đặt ra (dưới 65% GDP) nhưng báo cáo của WB và Bộ Tài Chính chỉ ra, nếu bội chi ngân sách vẫn được duy trì như hiện nay, thì tỷ lệ nợ công trên GDP của Việt Nam sẽ tăng vượt trần. Trước đó, trong 2 năm liên tiếp 2015 và năm 2016, tỷ lệ bội chi đều vượt ngưỡng 5% GDP” Lời khuyến cáo trong bản tường trình nói trên được TTXVN kể lại.

“Khi chúng tôi làm việc với Sở Tài Chính các địa phương, thông tin cơ bản về vay nợ họ không nắm được, kể cả các nguồn như ODA, khoản cho vay lại… Đây là công tác cần đổi mới,” Bà Vũ Hoàng Quyên, chuyên gia kinh tế cao cấp của WB, một trong những thành viên soạn thảo phúc trình được dẫn lời nhận định. (TN)

Tăng thuế vẫn không thể cứu nguy nhà nước thiếu hụt

Nguyễn Quốc Khải
Theo VOA-22/09/2017  

Một cuộc đình công tại Việt Nam. Một cuộc đình công tại Việt Nam.

Nhà nước có bộ nào thì Đảng CSVN có ban đó. Dân bị đánh thuế hai lần, sống trong tình cảnh “một cổ hai tròng”.

Kế hoạch tăng thuế

Trong tháng 8 vừa qua Bộ Tài Chánh Việt Nam đã đề nghị một số biện pháp sửa đổi liên quan đến thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế tài nguyên thiên nhiên.

Bộ Tài Chánh Việt Nam đã đề nghị tăng thuế giá trị gia tăng (GTGT) nói chung từ 10% lên 12%, dự trù bắt đầu có hiệu quả từ 2019. Thuế suất GTGT lại có thể tăng từ 12% lên 14% vào 2021.

Một số sản phẩm cần thiết đối với các ngành nông nghiệp, y tế, giáo dục, khoa học và kỹ thuật hiện nay chịu thuế suất GTGT 5%, sẽ phải trả 6% trong tương lai. Phân bón, dụng cụ nông nghiệp, và tàu đánh cá ngoài khơi cũng sẽ phải trả thuế GTGT thay vì hoàn toàn được miễn thuế như hiện nay.

Theo đề nghị của Bộ Tài Chánh, xe tải mui trần sẽ phải trả thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) cao hơn. Thuế suất 15% sẽ áp dụng cho xe có xylanh lên đến 2,500 phân khối, 20% cho xe có đến 3,000 phân khối và 30% cho các xe lớn hơn. Những gói thuốc lá gồm 12 điếu sẽ phải trả thuế suất TTĐB 75% kể từ 2019 và tất cả các gói thuốc lá sẽ phải trả thêm VNĐ 1,000 kể từ 2020. Nước ngọt hiện nay được miễn thuế, nhưng kể từ 2019 sẽ phải chịu thuế suất TTĐB là 10%.

(Chart: Nguyễn Quốc Khải)

Cũng theo đề nghị của Bộ Tài Chánh, thuế bảo vệ môi trường được dự trù tăng từ 3,000 VNĐ/lít xăng dầu lên đến VNĐ 8,000/lít. Đối với tài nguyên, thuế suất đã được tu chính vào 2015 và đã có hiệu lực từ 01-07-2016. Tuy nhiên tài nguyên có khung giá tính thuế mới bắt đầu có hiệu lực kề từ 01-07-2017.

Doanh nghiệp tiếp tục được hưởng thuế suất thuận lợi. Thật vậy hiện nay các doanh nghiệp chịu thuế suất thu nhập giảm xuống còn 20%, so với 32% trước đây. Theo đề nghị của Bộ Tài Chánh, thuế suất thu nhập doanh nghiệp mới 15% sẽ áp dụng cho các công ty nhỏ và trung bình có thu nhập hàng năm dưới VNĐ 3 tỷ, và 17% cho các công ty có thu nhập hàng năm trong khoảng từ VNĐ 3 tỷ – VNĐ 50 tỷ.

Hiện tại, thuế thu nhập cá nhân là 5% áp dụng cho những người có thu nhập hàng tháng từ VNĐ 5 triệu trở xuống và 10% cho VNĐ 5 triệu kế tiếp. Trong tương lai thuế thu nhập cá nhân là 5% sẽ áp dụng cho những ai có thu nhập hàng tháng từ VNĐ 10 triệu trở xuống.

Tóm lại, Bộ Tài Chánh đề nghị tăng thuế GTGT và tiêu thụ đặc biệt đồng thời giảm thuế thu nhập cho doanh nghiệp và cá nhân. Mục đích chính của những biện pháp này là để giảm ngân sách quốc gia thiếu hụt và nợ công.

Ngân sách quốc gia thiếu hụt

Ông Đinh Tiến Dũng, Bộ Trưởng Tài Chánh, từng tuyên bố rằng “Điều hành ngân sách như đi trên dây”. Thật vậy, Việt Nam đang gặp phải vấn đề ngân sách thiếu hụt trong nhiều năm qua và tương lai cũng không được sáng sủa. Theo thống kê của Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế (International Monetary Fund – IMF), ngân sách nhà nước thiếu hụt tăng từ VNĐ 22.1 ngàn tỷ (5% GDP) vào năm 2000 lên đến VNĐ 293 ngàn tỷ (6.5% GDP) vào năm 2016. Trong khi đó, nhà nước ấn định mức ngân sách thiếu hụt không được quá 3.5% vào năm 2020. Kể từ năm 2000 đến nay, năm nào ngân sách cũng bội chi. Theo dự đoán, ngân sách tiếp tục thiếu hụt vào những năm 2017-2018.

TS Lê Hồng Hiệp thuộc Viện Nghiên Cứu Đông Nam Á (Institute of South East Asian Studies) tại Singapore, nhận định rằng chi phí về hành chánh, an sinh xã hội, lương bổng, đặc biệt an ninh và quốc phòng đã gia tăng đáng kể trong nhiều năm qua. Đây là nguyên nhân chính làm cho ngân sách thiếu hụt. Ngoài ra, Việt Nam còn phải trả tiền lời và vốn trên những món nợ công. Riêng tiền lời phải trả là VNĐ 95 ngàn tỷ cho năm 2016 và VNĐ 99 ngàn tỷ và VNĐ 126 ngàn tỷ lần lượt cho các năm 2017 và 2018 theo dự đoán.

Khoảng 98% nợ nước ngoài của Việt Nam trong những năm gần đây xuất phát từ nguồn Viện Trợ Phát Triển Chính Thức (Official Development Assistance - ODA) với lãi suất rất thấp khoảng 1% và thời gian hoàn trả nợ từ 15 – 40 năm. Trong số món nợ ODA, thông thường có ít nhất 25% là số tiền viện trợ không phải hoàn trả. Nay Việt Nam không còn được vay từ nguồn ODA nữa. Khi được xếp vào hạng các nước có thu nhập trung bình (middle income), Việt Nam phải trả tiền lời cao hơn và thời gian đáo nợ ngắn hơn.

Thu nhập cho ngân sách quốc gia của Việt Nam có gia tăng nhờ kinh tế phát triển khoảng trên 6% mỗi năm nhưng không bắt kịp chi phí. Thu nhập về thuế từ VNĐ 32.8 ngàn tỷ vào năm 2005 tăng gấp 23 lần lên đến VNĐ 761 ngàn tỷ vào năm 2016. Tuy nhiên thu nhập về dầu thô đã giảm xuống một cách đáng kể. Vào năm 2012 Việt Nam xuất cảng một số lượng dầu trị giá VNĐ 125 ngàn tỷ khi giá dầu thô (Brent crude) còn trên US$ 100/thùng. Nay con số này xuống chỉ còn 55 ngàn tỷ đồng vào 2016 và ước tính tiếp tục đi xuống tới khoảng VNĐ 40 ngàn tỷ trong hai năm tới 2017-2018 vì giá dầu thô trên thị trường quốc tế tiếp tục ở mức thấp. Trong 4 tháng vừa qua, giá dầu thô (Brent crude) ở trong khoảng US$ 48 - US$ 54.2/thùng. Khoản tiền viện trợ không phải hoàn trả cũng giảm từ VNĐ 10 ngàn tỷ vào năm 2012 xuống còn 3 ngàn tỷ vào năm 2016. Ngoài ra, theo báo cáo của Ngân Hàng Thế giới về kinh tế Việt Nam vào tháng 7, 2017, ngân sách nhà nước mất một số thu nhập vì việc hủy bỏ thuế nhập cảng (import tariff) qua những hiệp định thương mại tự do.

Nợ công gia tăng

Theo báo cáo của mạng tin tài chánh The Economist, tổng số nợ công của Việt Nam tính đến ngày 16-7-2017 là US$ 94.854 tỷ, khoảng US$ 1,039 mỗi đầu người. Nợ công của Việt Nam gia tăng liên tục trong nhiều năm qua, tương đương với 36% của tổng sản phẩm nội địa (gross domestic product – GDP) vào năm 2001. Con số này lên tới 62.4% vào năm 2016. IMF dự đoán nợ công của Việt Nam sẽ là 63.3% và 64.3% so với GDP vào 2017 và 2018 trong khi đó nhà nước giới hạn mức nợ công vào 2020 là 65% của GDP. Từ 2010 đến 2015, mức tăng trưởng của GDP trung bình là 5.9%. Trong khi nợ công tăng trung bình hàng năm gấp 2-3 lần GDP.

Dự đoán của Ngân Hàng Thế Giới còn bi thảm hơn. Theo đó nợ công có thể gia tăng đến 65.4% của GDP vào năm 2022. Tuy nhiên nếu bội chi ngân sách không giảm và tiếp tục ở mức độ của năm 2017, nợ công có thể gia tăng đến 70.1% của GDP vào 2022 tức là vượt xa mức cao tối đa. Ngoài điều kiện bội chi ngân sách vừa kể, nếu có thêm thay đổi lớn về lãi suất trên thị trường tài chánh quốc tế vào 2018, nợ công của Việt Nam có thể lên đến 74% của GDP vào 2022. Nhiều quốc gia cả giầu lẫn nghèo đều vay nợ ít hay nhiều để phát triển. Đối với Việt Nam tỉ lệ nợ công/GDP an toàn không thể quá 40%.

Ông Bộ Trưởng Tài Chánh Đinh Tiến Dũng trong buổi nói chuyện với Quốc Hội ngày 25-5-2017 cho biết rằng nợ công tăng nhanh như vậy là vì quản trị và sử dụng các món nợ yếu kém. Ông cũng nói thêm rằng một số cơ sở không có khả năng trả nợ khiến nhà nước phải lãnh chịu vì đã đứng ra bảo lãnh những món nợ này.

Khi nợ công lên cao, nhà nước sẽ phải bỏ ra những số tiền rất lớn để trả tiền lời hàng tháng. Do đó, ngân sách sẽ tiếp tục thiếu hụt, không có nhiều tiền để đầu tư vào những dự án phát triển kinh tế, mua võ khí cho quốc phòng.

(Chart: Nguyễn Quốc Khải)

Theo định nghĩa của Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế và Ngân Hàng Thế giới, nợ công bao gồm nợ trực tiếp bởi nhà nước (trung ương và đia phương) và những món nợ được chính phủ bảo đảm (public and publicly guaranteed debt - PPG). PPG có hai phần: quốc nội và quốc ngoại. Theo định nghĩa của chính phủ Việt Nam, nợ công không bao gồm nợ bởi Ngân Hàng Trung Ương, công ty quốc doanh và những cơ sở do nhà nước quản trị. Một số tài liệu nghiên cứu ở trong nước chỉ đề cập đến nợ công của chính phủ trung ương.

Giải pháp

Nợ công và thiếu hụt ngân sách nhà nước là hai khía cạnh của một vấn đề chung là tài chánh quốc gia. Chánh phủ Việt Nam dự tù tăng thuế giá trị gia tăng, tiêu thụ đặc biệt, và thuế bảo vệ môi trường để bù vào bội chi ngân sách khoảng VNĐ 450,000 tỷ. Biện pháp tăng thuế bị chống đối mạnh mẽ. Ô. Nguyễn Sinh Hùng, khi còn là chủ tịch Quốc Hội, cũng đã phải tuyên bố rằng đất nước lúc này không phải là lúc để tăng thuế. Việc dự trù tăng thuế môi trường từ VNĐ 3,000/lít xăng dầu lên đến VNĐ 8,000/lít bị dân chúng chỉ trích nặng nề vì giá xăng dầu ở Việt Nam đã quá cao so với thu nhập của người dân và so với các quốc gia trong vùng. Cuộc phỏng vấn của Đài Tự Do Á Châu (RFA) phổ biến vào ngày 18-04-2017 cho thấy một số chuyên gia kinh tế được tiếp xúc đều cho rằng tăng thuế xăng dầu quá mức chịu đựng của dân chúng và nền kinh tế. Người dân còn tố cáo rằng nhà nước tăng thuế môi trường nhưng không phải là để bảo vệ môi trường mà là để lấy tiền lấp vào lỗ trống trong ngân sách.

TS Vũ Thanh Tự Anh, một nhà nghiên cứu tại Harvard Kennedy School đồng thời là giám đốc nghiên cứu của Fulbright Economics Teaching Program tại Việt Nam, cho rằng không thể giải quyết tình trạng nợ công gia tăng và ngân sách thiếu hụt giản dị bằng cách bắt dân trả thuế thêm. Thuế GTGT “không có mắt”, không phân biệt giầu nghèo. Mọi người tiêu thụ phải trả cùng một thuế suất. Do đó, người ta gọi GTGT là thuế lũy thoái (regressive tax) thay vì lũy tiến (progressive tax). Nghĩa là nó làm tổn hại người nghèo nhiều hơn người giầu. Nhà nước không thể cứ chi tiêu bừa bãi, để cho cán bộ đục khoét tài sản quốc gia, rồi bắt dân è cổ ra chịu.

Biện pháp hữu hiệu hơn cả là cải tổ việc quản trị và sử dụng các món nợ vì đây là nguyên nhân to lớn góp phần vào nợ công gia tăng. Những công ty quốc doanh thua lỗ triền miên là những thí dụ điển hình. Vụ Trịnh Xuân Thanh làm thất thoát ngân quỹ của Tổng Công Ty Xây Lắp Dầu Khí Việt Nam VNĐ 3,300 tỷ rồi trốn qua Đức đã thu hút sự chú ý của những nhà đầu tư quốc tế về tình trạng tham nhũng tại các công ty quốc doanh ở Việt Nam.

Khối tài sản đang nằm trong tay của các công ty quốc doanh ở Việt Nam trị giá khoảng US$ 300 tỷ. Nếu những công ty này hoạt động hữu hiệu đã mang lại nguồn tài chánh và kỹ thuật để phát triển đất nước. Nhưng kết quả trái ngược. Kế hoạch cải tổ khu vực quốc doanh qua việc cổ phần hóa đã tiến hành trong vài thập niên, nhưng chưa đạt được tiến bộ đáng kể. Những công ty quốc doanh vẫn tiếp tục nhận được nguồn tài trợ với những điều kiện ưu đãi so với các công ty tư nhân. Gần đây số một luật lệ được thiết lập để giảm bớt sự can thiệp của nhà nước vào nền kinh tế, ngăn cấm khu quốc doanh đầu tư vào những khu vực không phải là cốt lõi, ngăn chặn việc ăn cắp tài sản, và xúc tiến nhanh chóng việc tư nhân hóa một số công ty quốc doanh lớn.

Bộ Tài Chánh sẽ thâu về được khoảng 4 tỷ Mỹ kim khi hoàn tất việc bán 10 công ty bao gồm Công Ty Cổ Phần Sữa Việt Nam, Công Ty Đầu Tư và Phát Triển Công Nghệ FPT, Công Ty Cổ Phần Viễn Thông FPT, Bảo Hiểm Bảo Minh, Công Ty Tái Báo Hiểm Quốc Gia Việt Nam, Công Ty Nhựa Tiền Phong, Công Ty Nhựa Bình Minh, Công Ty Đầu Tư và Phát Triển Hạ Tầng Việt Nam, Công Ty Cổ Phần Cơ Khí Khoáng Sản Hà Giang, Công Ty Xuất Nhập Khẩu Sa Giang có thể mang về 3 tỷ Mỹ kim. Những dự định tương tự đang được sắp xếp.

Tư nhân hóa khu vực quốc doanh sẽ chấm dứt sự hoang phí tài nguyên quốc gia và mang lại một số tiền lớn lao cho ngân sách và bù đắp vào bội chi ngân sách. Để việc cải tổ khu vực quốc doanh nhanh chóng và hữu hiệu, biện pháp cổ phần hóa cần đi đôi với việc cải tổ ban quản trị của các công ty chưa thể giái vốn 100%. Nếu không, các nhà đầu tư sẽ không tin tưởng để bỏ vốn vào.

Chính Đảng CSVN với bốn triệu đảng viên là một gánh nặng lớn lao cho ngân sách quốc gia vì tất cả mọi chi phí cùa CSVN đều được trang trải bởi ngân sách quốc gia, từ lương bổng cho đến các cơ sở và hoạt động của Đảng CSVN. Theo số liệu của Bộ Tài Chánh Việt Nam, ngân sách của nhà nước đã dành cho Văn Phòng Trung Ương Đảng CSVN VNĐ 11.8 ngàn tỷ từ 2006-2015 (không kể năm 2009 vì không có số liệu), hơn cả Văn Phòng Quốc Hội (VNĐ 9.1 ngàn tỷ), Văn Phòng Chính Phủ (VNĐ 6.3 ngàn tỷ), và Văn Phòng Chủ Tịch Nước (VNĐ 1.0 ngàn tỷ). Ngân sách dành cho Văn Phòng Trung Ương Đảng CSVN chiếm 41.8% trong tổng ngân sách dành cho bốn cơ quan này trong thời gian chín năm. Xin nhấn mạnh một điều ở đây rằng ngoài Văn Phòng Trung Ương còn các văn phòng thành ủy, tỉnh ủy, huyện ủy. Dưới đó có đảng ủy xã/phường/thị trấn theo tổ chức của Đàng CSVN.

Hơn thế nữa ngân sách quốc gia còn tài trợ cho những tổ chức chính trị dưới hình thức các tổ chức ngoại vi và các tổ chức xã hội dân sự trá hình của Đảng CSVN, đặc biệt Mặt Trận Tồ Quốc, Liên Hiệp Phụ Nữ Việt Nam, Tổng Liên Đoàn Lao Động Việt Nam, Đoàn Thanh Niên Cộng Sản Hồ Chí Minh, Hội Nông Dân Việt Nam, và Hội Cựu Chiến Binh. Sáu tổ chức này liên hệ mật thiết với Đảng CSVN, nhận được VNĐ 1.5 ngàn tỷ trong năm 2016 từ ngân sách nhà nước. Riêng việc quản lý Lăng Chủ Tịch Hồ Chí Minh chi tiêu mất VNĐ 318.7 Tỷ trong năm 2016.

Trên thực tế, dân vừa đóng thuế cho nhà nước vừa đóng thuế cho Đảng CSVN. Ô. Nguyễn An Dân, tác giả bài báo “Đảng CSVN sẽ lấy tiền đâu để chi tiêu” trên mạng của “Tin Tức Hàng Ngày” gọi tình trạng này là “một cổ hai tròng”. Nhà nước có bộ nào thì Đảng CSVN có ban đó. Những nhà tài trợ quốc tế thường xuyên gây áp lực để tách Đảng CSVN ra khỏi ngân sách quốc gia. Nếu điều này tạm thời chưa thể thực hiện được thì một giải pháp thực tiễn cần áp dụng ngay là sát nhập cơ quan đảng vào nhà nước. TS Lê Hồng Hiệp cho biết rằng thí nghiệm này đã thực hiện tại tỉnh Quảng Ninh có tên gọi là “nhất thể hóa cơ quan đảng và chính quyền”.

Kết luận

Trên nguyên tắc có bốn biện pháp để giải quyết ngân sách thiếu hụt (1) tăng thuế; (2) giảm chi tiêu; (3) phát triển kinh tế; và (4) biện pháp hỗn hợp. Giải pháp (4) hỗn hợp giữa (2) và (3) xem ra thích hợp nhất đối với tình hình Việt Nam hiện nay.

Tăng thuế làm người nghèo thiệt thòi một cách bất công, làm tăng lạm phát, cản trở việc phát triển kinh tế, và có thể làm cho ngân sách bội chi và nợ công rơi vào vòng luẩn quẩn. Hơn bao giờ hết, để phải đương đầu với ngoại xâm, Việt Nam phải xây dựng sức mạnh kinh tế để có sức mạnh quân sự. Phải đẩy mạnh xuất cảng mới có tiền mua võ khí. Một chiếc tầu ngầm lớp Kilo của Nga trị giá US$ 300-US$ 400 triệu.

Giảm chi tiêu là một giải pháp hơp lý và khả thi. Nó sẽ không những không cản trở mà trái lại còn giúp phát triển kinh tế. Cổ phần hóa những công ty quốc doanh, ngoại trừ một số ít cần nhà nước quản trị vì lý do an ninh và quốc phòng. Nhà nước không cần phải lo việc sản xuất giấy, quần áo, thực phẩm, bia và rượu, nước ngọt, nhựa, cao su, bảo hiểm, khai thác khoáng sản, … Giải thể những công ty quốc doanh thua lỗ. Biện pháp này còn có tác dụng tích cực cho kinh tế phát triển.

Loại bỏ hay sát nhập các cơ quan của Đảng CSVN cùng có nhiệm vụ giống nhự các bộ vào guồng máy nhà nước cũng sẽ tiết kiệm rất nhiều cho ngân sách. Giảm bớt số nhân viên đồng loạt cho tất cả các bộ trong guồng máy chính quyền dân sự và công an khoảng 10% – 20% trong vòng năm năm. Đây không phải là một giải pháp mới lạ. Nhiều quốc gia đã áp dụng như Canada vào thập niên 1990. Đối với Việt Nam, những chi phí thường xuyên hàng năm như hành chánh, lương bổng, an sinh xã hội, an ninh, và quốc phòng tăng rất nhanh trong vài năm qua. Những chi phí này chiếm khoảng 66.3% trên tổng chi phí của ngân sách nhà nước Việt Nam vào 2016, so với 18.7% trả tiền lời, và 15.0% chi phí đầu tư theo số liệu của Bộ Tài Chánh Việt Nam. Chi phí thường xuyên hàng năm là một yếu tố quan trọng nhất làm ngân sách thiếu hụt. Việt Nam cần phải sáng suốt và cương quyết thực hiện biện pháp này vì tình hình đất nước nguy ngập bị ngoại xâm đe dọa, giặc đã ở ngoài ngõ rồi, không cho phép chính quyền chần chừ được.

Tất cả những phần cần phải giảm chi kể trên đều là gánh nặng cho quốc gia, không nằm cho khu vực sản xuất. Cho nên biện pháp giảm chi này sẽ không làm kinh tế thoái hóa mà trái lại còn giúp cho nhà nước giảm được mất mát vì thua lỗ và giải tỏa được nguồn tài chánh để dành cho việc phát triển. Những biện pháp cải tổ kinh tế và cấu trúc chính quyền tích cực kể trên sẽ tạo thêm sự tín cậy vào nền kinh tế và sẽ khuyên khích đầu tư nước ngoài.

Một ảnh hưởng tích cực của việc ngân sách thiếu hụt dai dẳng và nghiêm trọng và nợ công tăng nhanh là nhà cầm quyền Việt Nam thấy đã đến lúc phải cải tổ sâu rộng cấu trúc của guồng máy chính quyền và kiểm soát nghiêm chỉnh chi tiêu cùa Đảng CSVN, không thể trao cho khu vực nhà nước yếu kém đóng vai trò chủ đạo trong nền kinh tế thị trường.

Tài liệu tham khảo:

1. ADB, “Vietnam: Macroeconomic and Debt Sustainability Assessment,” 2010.

2. IMF, “Joint Bank – IMF Debt Sustainability Framework for Low-Income Countries,” April 14, 2017.

3. IMF, “Vietnam – Staff report for the 2017 Article IV Consultation – Informational Annex,” May 23, 2017.

4. Intellasia, “Fiscal Discipline Indispensable to Close Vietnam’s Budget Deficit,” July 1, 2017.

5. Kính Hòa, “Đảng CSVN Xài Ngân Sách Quốc Gia Như Thế Nào?” RFA. 26-3-2015.

6. Le Hong Hiep, “Growing Fiscal Deficit Presents a Major Risk for Vietnam,” ISEAS, July 2016.

7. PWC, “Vietnam Pocket Tax Book 2016,” March 2016.

8. Vu Thanh Tu Anh, “The Tax Debate: Why Raising VAT in Vietnam is just a Bad Idea,” VNExpress International, September 2, 2017.

9. World Bank, “Taking stock, an Update on Vietnam’s Recent Economic Developments,” July 2017