Bộ Trưởng Quốc Phòng Mỹ Jim Mattis thăm và dâng hương tại chùa Trấn Quốc ở Hà Nội hôm 25 Tháng Giêng, 2018. (Hình: AFP/Getty Images)
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Chuyến thăm Việt Nam của bộ trưởng Quốc Phòng Mỹ có thể mở đường cho việc bán các loại võ khí mà Việt Nam đang cần để bảo vệ chủ quyền trước sự bành trướng bá quyền của Bắc Kinh.
Cải thiện quan hệ có thể tiến đến việc Việt Nam mua võ khí của Mỹ, theo nhận định của ông Murray Hiebert, phụ tá giám đốc chương trình nghiên cứu Đông Nam Á của tổ chức Trung Tâm Nghiên Cứu Chiến Lược và Quốc Tế (CSIS) ở Washington DC.
Trong khi đó, theo nhận định của ông Carl Thayer, chuyên viên của Học Viện Quốc Phòng Hoàng Gia Úc, Việt Nam đang muốn thay thế đội máy bay Mig-21 đã phải cho nghỉ hưu cách đây hơn một năm vì đã quá tuổi sử dụng.
Cả hai chuyên viên vừa kể nêu ý kiến qua các cuộc phỏng vấn của đài VOA hôm 29 Tháng Giêng, 2018, về chuyến thăm viếng hai ngày của Bộ Trưởng Mattis tại Hà Nội, trong đó, ông đã họp với Bộ Trưởng Quốc Phòng CSVN Ngô Xuân Lịch. Ông Mattis cũng đã gặp cả Chủ Tịch Nước Trần Đại Quang, Tổng Bí Thư Đảng CSVN Nguyễn Phú Trọng.
Trước khi sang Việt Nam, ông Mattis nói với các ký giả tháp tùng ông rằng ông sẽ lắng nghe xem phía Việt Nam nói gì. Nội dung các cuộc thảo luận giữa bộ trưởng Quốc Phòng Mỹ và các giới chức Việt Nam không được tiết lộ gì ngoài sự loan báo hàng không mẫu hạm nguyên tử USS Carl Vinson sẽ cập cảng và thăm viếng Đà Nẵng vào đầu Tháng Ba tới đây.
Khi đến thăm Việt Nam hồi Tháng Năm, 2016, Tổng Thống tiền nhiệm Barack Obama loan báo Mỹ bãi bỏ hoàn toàn cấm vận võ khí cho Việt Nam, mở đường cho nước này mua sắm các loại võ khí tối tân, một điều các lãnh tụ CSVN khi đến Hoa Kỳ đều nhất mực đòi hỏi.
Tuy nhiên, đến nay, người ta vẫn chưa thấy gì đáng kể diễn ra dù Mỹ đã chuyển giao cho Việt Nam một tàu tuần tra cỡ lớn và một ít xuồng cao tốc cho cảnh sát biển Việt Nam. Đang có tin bán chính thức Mỹ sẽ trao thêm cho Việt Nam thêm một tàu tuần tra nữa cùng lớp với chiếc Việt Nam đã nhận năm ngoái.
Khi Nghị Sĩ John McCain cùng phái đoàn các nghị sĩ trong tiểu ban đối ngoại Thương Viện Mỹ đến Việt Nam hồi Tháng Tám năm 2014, tin cho hay phía Hà Nội đã trao cho ông một danh sách dài các trang bị võ khí mà Việt Nam đang cần mua. Thời điểm này, vẫn còn bị giới hạn bán các loại võ khí sát thương.
Nhưng Tháng Mười Một, 2017, Tổng Thống Donald Trump đã “đánh bài ngửa” ở Hà Nội khi công khai nói với Chủ Tịch Nước Trần Đại Quang là Mỹ muốn Việt Nam mua các loại võ khí tối tân của Mỹ, kể cả các loại hỏa tiễn. Ông Trump sốt ruột muốn giảm nhanh thâm thủng mậu dịch với Việt Nam.
Đến giờ không thấy gì hé lộ. Một phần, Việt Nam có ngân sách quá nhỏ bé về an ninh quốc phòng. Phần khác, lại còn phải ngó chừng về phương Bắc, không muốn cái ông bạn khổng lồ “16 chữ vàng” nổi giận và trả thù.
Vũ khí của Mỹ tuy tối tân nhưng mua mới lại quá đắt. Hà Nội nhiều phần chỉ tính tới chuyện mua các loại trang bị “cũ người mới ta” cho họp với khả năng tài chính.
Các máy bay săn ngầm tuần tra biển Orion P-3 nằm ụ tại sa mạc Arizona hoặc các trực thăng tấn công Super Cobra AH-1W sắp được thải loại mà Mỹ mới rao bán công khai, các khu trục cơ F-15, F-16 dư thừa có được nêu ra trong cuộc họp của Bộ Trưởng Mattis hồi tuần qua, hoặc cuộc họp của bà Tina Kaidanow đang diễn ra tại Hà Nội, dư luận muốn được biết.
Theo nhận định của ông Sean King, phó chủ tịch tổ chức tham vấn chiến lược Park Strategies consultancy ở New York được thuật lại trong bài viết của VOA, chuyến đi Việt Nam của ông Mattis là tín hiệu “cứng rắn hơn đối với Bắc Kinh” về vấn đề Biển Đông so với chính phủ tiền nhiệm Obama. Tuy nhiên theo ông như vậy là “quá muộn.”
“Các quan hệ với Việt Nam bây giờ cốt yếu hơn bao giờ vì có vẻ như chúng ta đã mất Philippines về vấn đề Biển Đông.” Ông King được dẫn lời trên VOA, “Có thể là đã quá muộn vì (kế hoạch) Bắc Kinh bành trướng lãnh thổ tại Biển Đông coi như đã hoàn tất.” (TN)
Hỏa tiễn hành trình siêu âm BrahMos của Ấn Độ và Nga, mà Trung Quốc muốn ngăn Nga đừng bán cho Việt Nam nhưng không thành. (Hình: Getty Images/Prakash Singh)
HÀ NỘI (NV) – Trong mười năm qua, Việt Nam tiến hành việc hiện đại hóa quân đội, nâng khả năng bằng sự tăng cường thêm quân cụ tối tân.
Theo trang mạng Diplomat, việc hiện đại hóa quân đội được thúc đẩy từ mối đe dọa Trung Quốc muốn chiếm trọn Biển Đông, mà nhiều nước trong khu vực, trong đó có Việt Nam đang tranh chấp.
Việt Nam công khai công bố ngân sách quốc phòng, tăng từ $1.3 tỉ của năm 2006 lên $4.6 tỉ trong năm 2015, tức tăng 258%, tuy rằng ngân sách chính thức vẫn còn là bí mật quốc gia.
Trong năm 2015, theo SIPRI, tổ chức nghiên cứu độc lập về an ninh thế giới có trụ sở đặt tại Thụy Điển, chi tiêu quốc phòng của Việt Nam đứng hàng thứ tư ở Đông Nam Á, chỉ sau Singapore, Indonesia, và Thái Lan, những nền kinh tế có tầm vóc lớn và giàu mạnh hơn.
Đó cũng là năm mà chi tiêu quốc phòng của Việt Nam vượt qua Malaysia.
Ngân sách quốc phòng của Việt Nam ước lượng vào khoảng $5 tỉ trong năm 2016, và dự trù lên đến $6 tỉ trước năm 2020.
Con số này vẫn còn thấp vì chưa tính đến ngân sách dành cho việc nghiên cứu và phát triển và từ lợi nhuận thu được từ các ngành kỹ nghệ thuộc sự quản lý của quân đội, đặc biệt là VietTel, bộ phận cung cấp dịch vụ Internet và điện thoại di động lớn nhất của Việt Nam.
Trong thời gian từ 2011 đến 2015, Việt Nam là nước nhập cảng vũ khí đứng hàng thứ tám của thế giới, tăng 699% so với thời gian từ 2006 đến 2010, khi mà Việt Nam đứng hạng 43 về mua vũ khí.
Việt Nam chiếm một phần ba tổng số vũ khí khối ASEAN nhập cảng trong năm 2015. Trong tất cả binh chủng, Hải Quân được ưu tiên hiện đại hóa nhiều nhất.
Việt Nam mua thêm sáu tàu ngầm lớp Kilô do Nga chế tạo, năm trong số đó đã được chuyển giao, và chiếc thứ sáu sẽ đến tay Việt Nam vào đầu năm 2017, khiến Việt Nam có được một hạm đội tàu ngâm tối tân nhất trong khu vực.
Việt Nam đã hoàn tất việc huấn luyện cho chín trong số 12 đoàn thủy thủ tàu ngầm, và ít nhất một tàu ngầm hiện đang thực hiện công tác tuần tra mà không cần có sự hiện diện của huấn luyện viên hay cố vấn Nga.
Việt Nam cũng gây nhiều ngạc nhiên sau khi thành công trong việc mua được của Nga hỏa tiễn Klub bắn đi từ tàu ngầm. Tuy nhiên cho đến nay tàu ngầm của Việt Nam vẫn còn dành hầu hết thời gian huấn luyện trên mặt biển, thay vì huấn luyện lặn lâu dài dưới biển.
Vào năm 2011, Việt Nam mua hai khu trục hạm lớp Gepard, tàu chiến cùng loại cỡ lớn và hiện đại nhất, có trang thiết bị hỏa tiễn tối tân chống tàu ngầm.
Ngoài ra hai chiếc khác đang đóng và sẽ được chuyển giao vào cuối năm 2016 hoặc đầu năm 2017.
Thêm hai chiếc nữa đang còn trong giai đoạn mặc cả.
Việt Nam cũng mua của Nga hai tàu cao tốc Molniya có trang bị hỏa tiễn dùng chiến đấu trên mặt biển ở vùng ven bờ lẫn ngoài biển khơi.
Quan trọng hơn nữa, Việt Nam mua được bản quyền tự đóng thêm sáu chiếc mà nay vừa đóng xong, và hiện đang thương lượng để được phép đóng thêm bốn chiếc khác.
Ngoài hỏa tiễn Uran chống tàu thuyền, chiến hạm lớp Molniya còn được trang bị thêm hỏa tiễn Klub tấn công vào đất liền, khiến Việt Nam có khả năng nhắm vào bất kỳ cơ sở nào của Trung Quốc xây dựng trên hai quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa.
Trong chuyến thăm Hà Nội hồi Tháng Chín 2016, Thủ Tướng Narenda Modi của Ấn Độ cấp tín dụng $500 triệu cho Việt Nam để mua hệ thống phòng thủ do Ấn chế tạo.
Chưa có thông tin chính xác ngân quỹ này sẽ được dùng vào việc gì, ngoại trừ $99 triệu được dùng vào việc sản xuất một số không được tiết lộ tàu tuần duyên, gồm cả bản quyền cho phép Việt Nam tự đóng lấy.
Nói chung, trong thời gian từ 2011 đến 2015, tàu thuyền của Hải Quân Việt Nam chiếm hết 44% chiến cụ nhập cảng.
Việt Nam hiện đang mắc phải vấn đề chậm chạp trong việc huấn luyện và bảo trì, điển hình trong binh chủng Không Quân.
Riêng trong năm 2016, Việt Nam bị mất bốn máy bay, gồm một chiến đấu cơ đa năng Su-30MK2, một máy bay tuần tra và chuyển vận loại chong chóng CASA 212, một phản lực cơ huấn luyện L-39, và một trực thăng EC-130, với tổn thất nhân mạng là 13 người.
Trong thời gian từ 1994-1996, Việt Nam mua của Nga một số chiến đấu cơ Su-27 đủ trang bị cho một trung đoàn.
Từ 2003 đến 2016, Việt Nam mua thêm 36 Su-30, đủ cho ba trung đoàn chiến đấu.
Ít nhất mỗi trong ba trung đoàn đều có các loại máy bay Su-27, Su-30 và L-39, nhưng chưa đủ cấp số vì gặp vấn đề về tai nạn lẫn bảo trì.
Việt Nam hiện đang nhắm đến việc thay thế đội máy bay Mig 21 có từ thời thập niên 1960, bằng các máy bay Rafael của Pháp và Gripen của Thụy Điển.
Mặc dù có nguồn tin nói rằng Việt Nam đang xét đến việc mua F-16 của Mỹ nhưng điều này khó thực hiện vì Mỹ ngại chuyển giao kỹ thuật cho quốc gia thuộc thành phần thứ ba.
Với việc Mỹ bãi bỏ cấm vận vũ khí đối với Việt Nam, nhiều đồn đoán nói rằng họ muốn mua loại máy bay tuần duyên tối tân của Mỹ.
Tuy nhiên dù được Quốc Hội Hoa Kỳ chấp thuận việc bán vũ khí, Việt Nam vẫn khó lòng mua được loại máy bay tối tân P-3 của Mỹ.
Ngoài phi cơ chiến đấu, Việt Nam cũng mua máy bay tuần duyên DHC-6 của Canada cũng như nhiều máy bay vận tải quân sự Casa C-295 thuộc tập đoàn Airbus EADS, để thay thế đội máy bay già nua An-26 thời Xô Viết.
Trong khi Việt Nam chỉ có được vài ba trung đoàn trực thăng vận tải quân sự nhưng hầu hết những chiếc mới nhất đều nằm trong tay Quân Đoàn 18, nơi được trang bị với các loại trực thăng như Agusta Westland AW-189, Eurocopter Super Puma và EC-225, cùng với Mi-171 của Nga.
Trong thời bình, những máy bay này dùng để chở cán bộ cao cấp hoặc dùng trong công tác nhân đạo và cứu trợ, tuy nhiên khi xảy ra chiến tranh, Việt Nam muốn Quân Đoàn 18 sẽ được cải biến thành hai trung đoàn trực thăng chiến đấu.
Nói chung, mặc dù có tiến triển, việc hiện đại hóa không lực vẫn còn kém so với hải quân.
Trong thời gian từ 2011-2015, việc mua máy bay cho không quân chiếm khoảng 37% tổng số quân cụ nhập cảng, so với 44% của hải quân.
Lục quân Việt Nam tuy chiếm hầu hết nhân lực nhưng vẫn còn tụt hậu trong lãnh vực hiện đại hóa.
Tướng Võ Văn Tuấn, phó tham mưu trưởng quân đội Việt Nam gần đây loan báo, việc hiện đại hóa lực lượng bộ binh nằm trong trọng tâm kế tiếp, mà phần chính tập trung vào lực lượng thiết giáp.
Việt Nam vừa mua của Nga chiến xa hạng nặng KZKT-7428 để chuẩn bị cho trận chiến mới bằng chiến xa.
Công ty chế tạo chiến xa Nga, Uralvagonzavod, gần đây tiết lộ rằng Hà Nội hiện đang thương lượng với họ để mua chiến xa tối tân T-90MS, mà con số bao nhiêu chiếc cũng như giá cả vẫn chưa đạt đến chung cuộc.
Tuy nhiên do giá thành cao, Việt Nam chưa thể thay thế đội T-55 đông đảo và già nua theo tính cách một đổi một trong một sớm một chiều.
Thay vì vậy, Việt Nam nhắm đến việc nâng cấp cho các chiến xa T-55 bằng hệ thống hỏa lực mới và tăng cường thêm bộ giáp để phù hợp với chiến trường hiện đại.
Việt Nam cũng đang nghiên cứu đến hệ thống pháo binh CAESAR 155 ly của Pháp, mà theo Nexter, nhà sản xuất của vũ khí này, Việt Nam vừa đặt mua thêm 18 hệ thống này cho đủ tổng số 108.
Việc đặt mua hệ thống này có nghĩa là Việt Nam muốn thay thế cho hệ thống pháo binh 152 ly thuộc thời Xô Viết.
Bộ binh Việt Nam đồng thời cũng cần đến quân xa chiến đấu và thiết vận xa, trong khi kho quân cụ của họ chỉ có các xe kiểu BRT-60 và BMP-1 thời thập niên 1960.
Trong khi thủy quân lục chiến cũng lệ thuộc hoàn toàn vào các quân xa lỗi thời như BMP-1 và PT-76, họ cũng cần các quân xa và thiết vận xa lội nước tối tân để thay thế.
Việt Nam cũng đầu tư lớn trong việc hiện đại hóa vũ khí cho bộ binh Việt Nam, gồm việc mua súng tấn công Galil của Israel, trong khi trang bị súng trường Tavor, súng máy Negev, và súng bắn sẻ Galatz cho thủy quân lục chiến.
Ngoài ra Việt Nam cũng mua được bản quyền tự sản xuất dòng vũ khí Galil kể cả đạn dược theo qui ước thuộc khối NATO.
Do nhu cầu tình hình Biển Đông, mặc dù bộ binh vẫn được ưa chuộng nhất, việc nâng cấp được tập trung nhiều nhất cho hai binh chủng không quân và hải quân.
Trong khi truyền thông Tây phương chú ý nhiều nhất đến khả năng mới về thủy chiến của Việt Nam, thật ra lực lượng hỏa tiễn của Việt Nam mới làm cho các nhà hoạch định quốc phòng của Trung Quốc lo ngại.
Gần đây, Việt Nam vừa bàn thảo xong việc mua hỏa tiễn hành trình siêu âm BrahMos của Ấn Độ và Nga, cũng như hỏa tiễn Klub bắn từ tàu ngầm để nhắm đến các mục tiêu của Trung Quốc ở Trường Sa và Hoàng Sa.
Rõ ràng là Trung Quốc đã từng vận động hành lang để Nga đừng bán hỏa tiễn BrahMos cho Việt Nam nhưng có vẻ như cuộc bàn luận vẫn đang tiến hành.
Việt Nam hiện cũng đang sở hữu Scud, hỏa tiễn đạn đạo địa đối địa, nhập cảng từ Bắc Hàn hồi thập niên 1990.
Những hỏa tiễn này có tầm hoạt động 500 cây số, đang được đặt tại Biên Hòa, đủ bay đến bất cứ nơi nào trên lãnh thổ Cambodia cũng như các đảo ở phía cực Tây của Trường Sa.
Một cán bộ cao cấp binh chủng pháo binh Việt Nam cho biết, trong tương lai gần, Việt Nam sẽ có hỏa tiễn đạn đạo loại mới.
Gần đây truyền thông Việt Nam tiết lộ rằng họ vừa mua được các loại hỏa tiễn điều khiển địa đối địa EXTRA và ACCULAR, với tầm chính xác cao, và tầm hoạt động theo thứ tự là 150 cây số và 40 cây số.
Những hỏa tiễn này được cho là đặt chung quanh Cam Ranh nhưng nguồn tin Tây phương vừa tiết lộ rằng những quân cụ này đã được chuyển ra các đảo do Việt Nam kiểm soát ở Trường Sa.
Độ chính xác chưa thể xác nhận vì Việt Nam phủ nhận nguồn tin này.
Hiện nay, Việt Nam đang có các đơn vị phòng không đặt ở vùng duyên hải, một ở Hải Phòng trang bị với hệ thống Redut có tầm hoạt động 460 cây số, để chống lại mọi hành động phong tỏa Vịnh Bắc Bộ của Trung Quốc từ căn cứ ở đảo Hải Nam.
Một đơn vị ở Đà Nẵng, với hệ thống Rubezh có tầm hoạt động 80 cây số, và đơn vị thứ ba tối tân nhất đặt ở Ninh Thuận, nằm về phía Nam Cam Ranh, với hệ thống Bastion-P do Nga chế tạo, có tầm hoạt động 300 cây số.
Đơn vị thứ tư nằm tại Phú Yên, về phía Bắc Cam Ranh, nơi có thể được trang bị với hệ thống Bastion-P hoặc có thể là hệ thống BrahMos. Trung đoàn mới này bao trùm việc phòng thủ vùng duyên hải miền Trung, cũng như che chở thêm cho vịnh Cam Ranh, nơi hầu hết khí cụ tối tân và mắc tiền của quân đội Việt Nam được tồn trữ.
Ngoài ra Việt Nam cũng vừa mua hệ thống pháo phòng không tầm trung mới, SPYDER, từ Israel. Hệ thống này bổ sung cho hệ thống tầm xa hiện có S-300 và tầm ngắn cũ hơn S-125 và Strela-10.
Hệ thống SPYDER được đặt sát nách Hà Nội cung cấp thêm một lớp phòng không khác cho thủ đô.
Hiện Việt Nam chỉ mới có một hệ thống SPYDER, nhưng có nguồn tin nói rằng họ cần ít nhất bốn hệ thống để bố trí trên khắp nước.
Mặc dù đầu tư nhiều mặt nhưng Việt Nam vẫn còn yếu kém về khả năng tình báo, dò tìm và thám sát.
Gần đây Việt Nam mới mua được của Pháp hệ thống radar quan sát duyên hải, có khả năng quan sát chân trời xa đến 170 cây số và có thể trông thấy mọi tàu thuyền đến gần dưới mọi thời tiết.
Hệ thống này được đặt tại Trường Sa nơi cho phép Việt Nam thám sát được khắp quần đảo.
Truyền thông Việt Nam cũng tiết lộ rằng họ vừa mua được vệ tinh quan sát trái đất ASNARO-2 của Nhật, có khả năng chụp được hình độ phân giải cao vào lúc ban đêm và trong tình trạng trời nhiều mây, và có thể dùng trong các mục đích quân sự.
Kết quả lấy được từ vệ tinh này, kết hợp với một vệ tinh của Ấn Độ mua được qua thỏa ước ký kết năm 2016, có thể giúp Việt Nam khả năng chưa từng có là quan sát trọn vẹn vùng Biển Đông.
Vệ tinh ASNARO-2 dự trù sẽ được phóng vào năm 2017.
VietTel, công ty viễn thông thuộc quân đội, hiện có được hệ thống radar cảnh báo để hỗ trợ các pháo đội hỏa tiễn phòng không, và gần đây cũng phát triển thêm hệ thống mới C4ISR.
VietTel cũng vừa phát triển nhiều máy bay không người lái loại nhỏ, đồng thời, với sự hợp tác của Belorussia, VietTel cũng nhắm đến việc chế tạo những chiếc khác có khả năng bay cao và lâu hơn.
Chiếc UAV HS-6L, ra đời vào Tháng Mười Hai 2015, có thể bay lâu 35 giờ và tầm hoạt động đến 4,000 cây số, giúp Việt Nam khả năng quan sát khắp Biển Đông.
Việt Nam cũng đang thuê máy bay không người lái Heron của Israel và đang tìm cách mua lại bản quyền để tự chế lấy.
Không lạ gì Việt Nam đang thực hiện những bước tiến triển trong việc hiện đại hóa quân đội, tuy nhiên vấn đề là họ có thể tiếp thu được các quân cụ tối tân này đến mức độ nào và kết hợp chúng lại với nhau ra sao cho thật hiệu năng mới là điều quan trọng. (TP)
Hai chiến hạm Nhật ghé thăm cảng Cam Ranh hôm 12/04/2016. VIETNAM NEWS AGENCY / AFP
Lần thứ hai trong vòng một tháng, Việt Nam đón tiếp hai chiến hạm tối tân nhất của Nhật Bản tại quân cảng chiến lược Cam Ranh. Một dấu hiệu cho thấy Hà Nội và Tokyo muốn hợp tác chặt chẽ hơn trong quan hệ quốc phòng để đối phó với tham vọng biển đảo của Bắc Kinh.
Nhật báo Ashahi trong bản tin ngày 30/05/2016 cho biết hai chiến hạm rà mìn hiện đại nhất của Nhật là Uraga và Takashima đã cặp bến Cam Ranh vào ngày hôm qua. Đây là lần thứ hai trong vòng một tháng, chiến hạm của Nhật đến Cam Ranh.
Uraga và Takashima sau khi tham gia một cuộc tập trận chung với hải quân Mỹ tại Bahrain, vùng Vịnh, trên đường hồi hương, ghé Việt Nam để được tiếp liệu.
Nhật báo thân tả của Nhật Bản nhấn mạnh yếu tố quân cảng Cam Ranh nằm gần hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa mà Trung Quốc tranh giành với các láng giềng là Việt Nam và Philippines. Hai quốc gia Đông Nam Á này đều đang tăng cường hợp tác an ninh với Nhật.
Tháng Tư vừa qua, lần đầu tiên từ sau Thế Chiến Thứ Hai, Cam Ranh đón hai khu trục hạm của Nhật là Ariake và Setogiri, sau khi hai tàu chiến này tham gia tập trận với hải quân Mỹ và Philippines trở về.
Trong khuôn khổ kế hoạch tăng cường khả năng phòng thủ cho Việt Nam, Nhật Bản sẽ cung cấp cho Việt Nam tàu tuần duyên. Tin này được loan báo nhân cuộc gặp gỡ giữa thủ tướng Nhật Shinzo Abe và đồng cấp Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc bên lề thượng đỉnh G7 mở rộng hồi cuối tuần qua tại Ise Shima.
Bản tin của đài NHK cho biết thêm trong cuộc hội đàm này, thủ tướng hai nước cùng chia sẻ quan ngại về tình hình biển Đông, họat động quân sự của Trung Quốc càng ngày càng tăng. Hai bên thống nhất quan điểm tăng cường hợp tác quốc phòng.
Quân hạm Mỹ USNS Safeguard (T-ARS 50) ghé cảng Đà Nẵng ngày 7/04/2014. US Navy
Việc tổng thống Barack Obama thúc đẩy quan hệ quân sự chặt chẽ hơn với Việt Nam có thể dẫn đến việc quân đội hai nước thao dượt chung, ở Việt Nam hoặc ở Hoa Kỳ. Đó là tuyên bố của một viên tướng Mỹ hôm qua, 25/05/2016.
Theo trang mạng Dod Buzz, chuyên về thông tin quốc phòng, trung tướng Lục quân Mỹ Stephen Lanza, chỉ huy Quân đoàn I, Lục quân Mỹ, cho biết khả năng Mỹ thao dượt chung với Việt Nam "còn tùy vào quyết định của các lãnh đạo cấp cao", nhưng ông khẳng định là lực lượng của họ đã "sẵn sàng, cả về mặt tác chiến và chiến thuật, để luyện tập với bất cứ lực lượng nào có cơ hội huấn luyện chung với quân đội Mỹ".
Trung tướng Lanza đã trả lời phỏng vấn qua điện thoại cùng với thiếu tướng Charles Flynn, chỉ huy Sư đoàn bộ binh 25, từ Hawaii, nơi các vị tướng lĩnh này đang dự hội nghị LANPAC (Lực lượng lục quân Thái Bình Dương) do Hiệp hội Lục quân Mỹ bảo trợ.
Trong cuộc phỏng vấn, tướng Lanza và tướng Flynn đã nói về việc mở rộng chương trình Sáng kiến "Các tuyến đường Thái Bình Dương" (Pacific Pathways) của Lục quân Mỹ, tức là chương trình điều động các đơn vị của lục quân Mỹ đến khu vực này để huấn luyện cùng với lục quân các nước đối tác.
Trong khuôn khổ một chương trình có tên là "Reverse Pacific Pathways" ( Ngược dòng Thái Bình Dương ), từ tháng 7 đến tháng 9 tới, binh sĩ từ các nước Singapore, Nhật Bản và Canada đến huấn luyện cùng với lực lượng Mỹ tại ở Hawaii, bang Washington và Alaska.
Khi được hỏi liệu Việt Nam có vai trò tương tự trong tương lai hay không, tướng Lanza đã thận trọng trả lời: "Xin nói rõ là những gì tôi phát biểu không thể hiện quan điểm của Quân đội. Chúng tôi sẵn sàng tham gia huấn luyện với những nước có yêu cầu huấn luyện cùng quân đội Mỹ. Do đó, nếu có cơ hội, chúng tôi sẽ tham gia huấn luyện tùy theo công việc và nhiệm vụ được giao".
Trang mạng Dod Buzz cho rằng khả năng huấn luyện chung với Việt Nam là theo đúng hướng với nỗ lực của tổng thống Obama trong chuyến viếng thăm Việt Nam nhằm thúc đẩy hợp tác quân sự giữa hai nước, như là một phần trong chiến lược nhằm tái cân bằng lực lượng Mỹ tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương và cũng nhằm đối phó lại với những hành động ngày càng hung hăng của Trung Quốc trên Biển Đông.
Trả lời phỏng vấn hồi đầu tuần này, bộ trưởng Quốc Phòng Mỹ Ashton Carter khẳng định việc Mỹ dỡ bỏ lệnh cấm vận vũ khí đối với Việt Nam không nhắm vào Trung Quốc. Nhưng theo ông Carter, "rõ ràng là những hành động của Trung Quốc, nhất là trong năm qua, đã làm gia tăng lo ngại trong khu vực và đó là một yếu tố khiến ai cũng muốn hợp tác với Mỹ".
Bộ trưởng Carter khẳng định, tăng cường hợp tác quân sự Việt - Mỹ là một phần trong chính sách của ông Obama nhằm cải thiện quan hệ song phương với các nước châu Á-Thái Bình Dương.
WASHINGTON (National Interest) – Việt Nam đang thương lượng với các quốc gia Tây Phương để mua một số máy bay quân sự bao gồm máy bay chiến đấu, tuần tra biển và máy bay không người lái để phòng thủ chống Trung Quốc.
Máy bay chiến đấu Eurofighter Typhoon FRG 4 của Không Quân Hoàng Gia Anh. (Hình RAF via Wikipedia)
Hành động này nằm trong chiến lược của Hà Nội muốn giảm bớt lệ thuộc vào Nga về vũ khí và trong thực tế nhắm tới khả năng răn đe hơn là phải có chiến tranh với Trung Quốc.
Theo tin của phóng viên Reuters ở Á Châu, Việt Nam đã có những cuộc thảo luận với các nhà sản xuất chiến đấu cơ Saab JAS-39E/F Gripen của Thụy Điển, Eurofighter Typhoon của Liên Âu, Lockheed Martin F-16 Fighting Falcon và Boeing F/A 18E/F Super Hornet của Hoa Kỳ. Cũng có sự chú ý đến kiểu máy bay chiến đấu hạng nhẹ F/A-50 do Nam Hàn hợp tác phát triển với Lockheed.
Nếu đạt thỏa thuận, Việt Nam có thể mua tới hàng trăm máy bay chiến đấu để thay thế phi đội 144 máy bay chiến đấu Mikoyan MiG-21 Fishbed và 38 máy bay oanh kích Sukhoi Su-22 Fitter đã lỗi thời. Những máy bay mới sẽ bổ sung cho phi đội máy bay tiêm kích “Flanker” (tên gọi của NATO) do Nga chế tạo. Không quân Việt Nam hiện có khoảng 20 chiếc Sukhoi Su-27 Flanker và 36 chiếc Su-32 Flanker kiểu mới hơn kể cả 4 chiếc mới đặt mua của Nga.
Mặc dù mối quan hệ tốt đẹp giữa Hà Nội và Washington trong những năm gần đây và bộ trưởng quốc phòng Hoa Kỳ vừa đến thăm Việt Nam hồi tháng 6 năm ngoái, nhưng việc mua máy bay chiến đấu của Mỹ có lẽ sẽ còn là một đoạn đường xa. Do đó theo Reuters, máy bay chiến đấu của Âu Châu như Typhoon có lợi thế dễ bán được hơn.
Nhưng không chỉ có máy bay chiến đấu, trong sự tranh chấp trên biển với Trung Quốc, Việt Nam cần các máy bay tuần tra biển và do thám điện tử để phát hiện đối phương như loại máy bay hai động cơ bán phản lực Saab 340 hoặc Saab 2000 của Thụy Điển.
Việt Nam đã thương lượng mua máy bay tuần tra biển Airbus C-295 của Âu Châu, Sea Hercule – phiên bản C-130 của Lockheed, và Boeing cũng chào hàng P-8 Poseidon loại không có trang bị chống tầu ngầm.
Ngoài ra Hà Nội muốn có máy bay không người lái để tuần phòng duyên hải nhưng chưa rõ muốn mua của nước nào.Tuy nhiên trong tình thế căng thẳng với Trung Quốc tiếp tục không giảm bớt, chắc chắn Việt Nam sẽ thăm dò tất cả mọi phương án và như vậy càng ngày Hà Nội sẽ phải xích đến gần Washington hơn nữa. (HC) 01-13- 2016 3:57:31 PM
Việt Nam đang trong tiến trình tái vũ trang quân sự lớn nhất kể từ khi kết thúc Chiến tranh Việt Nam. Lãnh đạo của đất nước đang tăng tốc hơn nữa các nỗ lực trong suốt cả thập kỷ qua để hiện đại hóa lực lượng vũ trang nhằm chống lại các hành động khiêu khích từ Trung Quốc. Trên đây là nhận định của ông John Braddock, tác giả bài viết "Tăng tốc xây dựng quân đội, Việt Nam có kế hoạch cho chiến tranh" đăng ngày 05/01/2016 trên World Socialist Web Site, một trang mạng có quan điểm cực tả, chống Mỹ.
Đầu tiên, tác giả trích lại nội dung bản tin Reuters, phát hành ngày 18/12/2015, trong bài viết đề tựa « Việt Nam tăng cường sức mạnh quân sự để đối mặt với Trung Quốc » cho biết Hà Nội đang tìm cách « ngăn chặn » Trung Quốc do căng thẳng gia tăng xung quanh các vụ tranh chấp ở Biển Đông. Nếu như thất bại, Việt Nam cũng đang nhanh chóng chuẩn bị « để có thể tự bảo vệ mình trên mọi mặt trận ».
Nhiều nguồn sĩ quan và quan chức cao cấp ở Hà Nội cho Reuters biết là chiến lược của Việt Nam đã " tiến xa hơn kế hoạch dự phòng " đang trong giai đoạn chuẩn bị toàn diện đối phó với chiến tranh. Các đơn vị quân đội chủ lực, bao gồm sư đoàn tinh nhuệ 308 đang trấn thủ tại vùng núi phía bắc, cũng đã được đặt vào tư thế « sẵn sàng chiến đấu cao » để chống lại bất kỳ cuộc tấn công bất ngờ nào.
Một đoạn phim vidéo phóng sự kèm theo bài báo ghi nhận rằng trong lịch sử « Việt Nam tự khẳng định mình » bằng cách tiến hành các cuộc chiến tranh chống lại các cường quốc to lớn hơn, và nước này « đang chuẩn bị cho một cuộc chiến kế tiếp ». Trong thực tế, Việt Nam đang chuẩn bị cho một cuộc chiến tranh chống chủ nghĩa đế quốc, với sự thông đồng của Hoa Kỳ, quốc gia đã từng tiến hành một cuộc chiến tranh tân thuộc địa hòng áp đặt quyền kiểm soát lên nước này trong những năm 1960 và 1970.
Theo ông John Braddock, Reuters khi hòa giọng cùng với giới truyền thông lên án Trung Quốc làm gia tăng xung đột trên Biển Đông, hãng tin Anh đã nhận định sai là Việt Nam xây dựng lực lượng vũ trang để phòng thủ. Hãng tin này khẳng định « bước ngoặt » trong chiến lược quân sự của Việt Nam là do việc Trung Quốc đặt giàn khoan thăm dò dầu khí hồi tháng 5/2014 « chỉ cách bờ biển Việt Nam có 80 hải lý » (tức nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam). Tranh chấp leo thang đến mức dẫn đến một cuộc đối đầu nguy hiểm giữa tàu chiến Trung Quốc và tuần duyên Việt Nam.
Nhưng theo ông John Braddock, trên thực tế, giàn khoan dầu của Trung Quốc được đặt gần quần đảo Hoàng Sa, mà cả hai bên đều đòi hỏi chủ quyền, và Trung Quốc đã nắm lấy quyền kiểm soát từ năm 1974. Khu vực này chồng lấn với nơi có một lô khai thác dầu của Việt Nam mà trước đây Hà Nội đã giao cho tập đoàn khai thác năng lượng của Mỹ, Exxon Mobil khai thác.
Việt Nam tăng cường hợp tác quân sự với Hoa Kỳ
Hoa Kỳ đã nhanh chóng can thiệp vào cuộc xung đột. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Jen Psaki xem việc đặt giàn khoan trên như là một « hành động khiêu khích và làm tổn hại đến việc duy trì hòa bình và ổn định khu vực ». Chính quyền Việt Nam đôi khi còn khuyến khích hành động phản đối bạo lực nhắm vào các cơ quan ngoại giao và các doanh nghiệp đầu tư Trung Quốc, lên án nước này và buộc hàng ngàn công dân Trung Quốc phải rời lãnh thổ.
Vì là một phần trong chính sách « xoay trục » sang Châu Á của chính quyền Obama, Washington đã cố tình kích động đẩy các tranh chấp trong khu vực ở mức độ thấp đến cao điểm khi tuyên bố vì « lợi ích quốc gia » cần phải đảm bảo « tự do lưu thông hàng hải » trên Biển Đông và khuyến khích các quốc gia như Việt Nam hay Philippines gây áp lực lên các cuộc tranh chấp lãnh thổ của họ với Trung Quốc.
Từ năm 2007, Hoa Kỳ đã xúc tiến các chương trình hợp tác quân sự với Việt Nam như cho các tàu chiến Mỹ thường xuyên ghé thăm cảng Việt Nam, gia tăng số lượng các cuộc tập trận chung. Mà đỉnh điểm là việc ký kết Tuyên bố Tầm nhìn chung hồi tháng 7/2015 giữa Bộ trưởng Quốc phòng Ashton Carter và chính quyền Hà Nội.
Theo đó Hoa Kỳ sẽ huấn luyện cho quân đội Việt Nam tham gia các chiến dịch « gìn giữ hòa bình » của Liên Hiệp Quốc, hỗ trợ tài chính (18 triệu đô-la) mua tàu chiến, hợp tác sản xuất vũ khí, vật tư quốc phòng, đồng thời tìm cách ngăn chặn tầm ảnh hưởng của Nga, với việc dỡ bỏ lệnh cấm lâu dài về việc bán vũ khí hàng hải cho Việt Nam (quyết định được ky vào tháng 10/2014).
Tháng bảy cùng năm, Tổng thống Obama còn tiếp đón ông Nguyễn Phú Trọng, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam (VCP). Tronng buổi hội kiến, cả hai bên có đưa ra cam kết chung thể yêu cầu của Hoa Kỳ « tự do lưu thông hàng hải ».
Việt Nam đa dạng hóa "hợp tác quân sự"
Đối với tác giả, Mỹ và đồng minh chính Nhật Bản đang tìm cách đẩy mạnh các năng lực quân sự của Việt Nam và nhiều nước Châu Á khác để chuẩn bị cho cuộc chiến với Trung Quốc. Nhật Bản và Việt Nam đã đồng ý tổ chức đợt tập trận hải quân chung đầu tiên sắp tới đây. Nhật Bản cũng dự kiến sẽ đưa một tàu chiến ghé thăm căn cứ hải quân chiến lược tại Vịnh Cam Ranh.
Bên cạnh Hoa Kỳ, Nhật Bản, và hợp tác quân sự với Ấn Độ, Việt Nam đã có kế hoạch trang bị thêm vũ khí từ Nga như phát triển lữ đoàn tàu ngầm (gồm 6 chiếc) vào năm 2017, mua chiến đấu cơ của Nga, trang bị tên lửa đạn đạo chống tên lửa, tàu tuần tiễu tàu khu trục nhỏ tấn công nhanh.
Các chiến đấu cơ mua từ Nga cũng đã tiến hành công tác tuần tra các căn cứ quân sự tại quần đảo Trường Sa. Không quân cũng được nâng cấp và tăng cường bằng dàn ra-đa cảnh báo của Israel và hệ thống tên lửa địa đối không. Hiện Việt Nam cũng đang tiến hành đàm phán với các nhà sản xuất vũ khí Châu Âu và Hoa Kỳ để mua thêm chiến đấu cơ, máy bay tuần tra biển và các máy bay không người lái không trang bị vũ khí.
Theo ước tính, quân chính quy Việt Nam có khoảng 450.000 binh sĩ. Gần đây nước này cũng đã bắt đầu sản xuất súng trường Israel theo giấy phép, cùng với sử dụng công nghệ Israel và Châu Âu để tái trang bị khoảng 850 xe bọc thép Nga. Một đạo luật cũng được thông qua hồi năm 2015 quy định thời hạn thi hành nghĩa vụ quân sự bắt buộc là từ 18 tháng đến hai năm.
Giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc: Việt Nam theo ai, bỏ ai?
Tuy nhiên, tác giả bài viết cũng nhìn thấy là các lãnh đạo Việt Nam đang vướng vào một thế cân bằng khá tế nhị. Do không phải là đồng minh chính thức của Hoa Kỳ, nhưng có phần nghiêng hẳn về phía Washington, trong khi đó lại có quan hệ kinh tế khá chặt chẽ với Trung Quốc, thậm chí còn là một đối tác thương mại lớn nhất.
Trong một nỗ lực cản trở ảnh hưởng ngày càng lớn của Hoa Kỳ, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã đến thăm Việt Nam và Singapore vào tháng 11/2015, để khuếch trương dự án sáng kiến « Một vành đai, Một con đường » thương mại và cơ sở hạ tầng của Trung Quốc. Chương trình này bao gồm các dự án lớn về giao thông và xây dựng nhà máy điện ở Việt Nam, với sự tài trợ từ Ngân hàng Trung Quốc.
Cuối cùng, tác giả trích dẫn một bình luận của The Diplomat đăng ngày 06/11/2015 cho rằng chuyến công du Việt Nam của ông Tập còn có ý đồ thúc đẩy phe ủng hộ Trung Quốc trong giới lãnh đạo đảng cộng sản, do Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và Bộ trưởng Quốc phòng Phùng Quang Thanh dẫn đầu.
Căng thẳng giữa phe ủng hộ Trung Quốc và các phe ủng hộ Mỹ theo chủ trương của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng có thể sẽ là một nhân tố quan trọng trong đại hội đảng, tổ chức mỗi năm năm, sẽ được triệu tập vào cuối tháng 01/2016 này để bầu chọn lãnh đạo mới cho đảng cộng sản.
Image copyrightReutersImage captionQuân đội Việt Nam đang tăng cường vũ trang để phòng ngừa xung đột
Quân đội Việt Nam đang tăng cường vũ trang để chuẩn bị nếu xảy ra xung đột với Trung Quốc sau một thập niên dài trên đường hiện đại hóa. Đây là đợt trang bị quân sự lớn nhất của Hà Nội kể từ đỉnh điểm cuộc chiến tranh Việt Nam.
Mục tiêu của Đảng Cộng sản Việt Nam là đánh đuổi người hàng xóm khổng lồ khi căng thẳng lên cao vì xung đột ngoài Biển Đông. Nếu mục tiêu này không đạt được, thì Việt Nam vẫn có thể tự vệ trên mọi mặt trậnkhác, các quan chức cao cấp và giới thạo tin nói với Reuters.
Chiến lược của Việt Nam đã vượt xa kế hoạch phòng ngự. Các đơn vị chủ chốt đã được đặt vào vị trí “sẵn sàng chiến đấu cao” – một tín hiệu cho thấy sẵn sàng cho việc bị tấn công bất ngờ. Cả Sư đoàn 308 tinh nhuệ trấn giữ vùng núi phía Bắc cũng được đặt vào tình trạng này.
Việt Nam và Trung Quốc từng có cuộc chiến tranh biên giới đẫm máu năm 1979. Điểm bùng phát bây giờ có thể là Biển Đông, nơi cả hai nước đều tuyên bố chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.
“Chúng tôi không muốn có xung đột với Trung Quốc và chúng tôi phải đặt niềm tin vào chính sách ngoại giao của mình.” - Một quan chức cao cấp của chính phủ Việt Nam đề nghị giấu tên cho Reuters biết. “Nhưng chúng tôi biết mình cần phải sẵn sàng cho điều tồi tệ nhất.”
Đáng chú ý hơn cả, Hà Nội đang xây dựng lực lượng phòng vệ hải quân rất lớn từ chỗ gần như không có gì, bằng việc mua sáu tàu ngầm lớp Kilo cao cấp từ Nga.
Trong vài tháng gần rồi, chiếc tàu ngầm đầu tiên đã bắt đầu tuần tra trên Biển Đông, các quan chức quân sự Việt Nam và nước ngoài cho biết, và đây là xác nhận đầu tiên về sự hiện diện của tàu ngầm Việt Nam trong vùng biển chiến lược.
Sư đoàn 308
Về mặt quân sự, có thể thấy phần nào không khí căng thẳng tại trụ sở Sư đoàn 308 phía tây bắc Hà Nội. Đây là đơn vị quân đội tinh nhuệ nhất của Việt Nam, nơi các tướng lãnh quân sự cao cấp liên tục nhắc đến việc “sẵn sàng chiến đấu cao”.
Image copyrightReutersImage captionSư đoàn 308 là lực lượng tinh nhuệ nhất của quân đội Việt Nam
Cụm từ này được ghi trên bảng lớn bên dưới ảnh tên lửa và chân dung người sáng lập cách mạng Việt Nam, ông Hồ Chí Minh, cùng ảnh anh hùng quân đội huyền thoại, Tướng Võ Nguyên Giáp.
Nằm ở giữa vùng núi non hiểm trở phía bắc Việt Nam và những cánh đồng lúa cổ xưa của đồng bằng Sông Hồng, Sư đoàn 308 là đơn vị quân đội lâu đời nhất của Việt Nam và vẫn đang trấn giữ hiệu quả khu vực phía Bắc tiếp giáp Hà Nội.
Một quan chức cao cấp, Đại tá Lê Văn Hải [Chủ nhiệm Chính trị Sư đoàn 308], nói ông không thể bình luận về Trung Quốc, cho thấy sự nhạy cảm của chủ đề này về mặt chính thống. Nhưng Việt Nam sẵn sàng đẩy lùi bất cứ lực lượng nước ngoài nào, ông nói với Reuters trong cuộc viếng thăm hiếm hoi của một phóng viên nước ngoài.
Ông Lê Văn Hải phát biểu: “Sẵn sàng chiến đấu là ưu tiên hàng đầu của sư đoàn, của Bộ Quốc phòng và của quốc gia. Chúng tôi có thể xử lý bất kỳ tình huống bất ngờ hoặc không mong đợi nào... Chúng tôi luôn sẵn sàng.”
“Sẵn sàng chiến đấu cao”, cùng với các đề cập về “tình hình mới”, đang được nhắc đến nhiều hơn trong các diễn văn của quan chức cao cấp khi đến thăm các căn cứ quân sự và trên nhiều ấn phẩm của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Giới chức ngoại giao nói cụm từ này cũng thường được nhắc đến trong các cuộc gặp với các phái đoàn quân sự nước ngoài.
Giáo sư Carl Thayer, từ Học viện Quốc phòng Úc tại Canberra, người đã nghiên cứu quân sự Việt Nam từ cuối thập niên 1960, cho biết: “Khi Việt Nam nhắc đến “tình hình mới” thì là họ đang sử dụng một cụm từ được mã hóa đề cập đến khả năng đối đầu hoặc xung đột quân sự ngày càng cao với Trung Quốc, đặc biệt là trên Biển Đông”.
Image copyrightReutersImage captionViệt Nam đã mua sáu tàu ngầm lớp Kilo của Nga
Trong khi chuẩn bị sẵn sàng chiến đấu, các tướng lĩnh một thời tách biệt với thế giới của Hà Nội nay đang vươn ra tìm đối tác chiến lược đa dạng. Nga và Ấn Độ là nguồn cung cấp vũ khí hiện đại, huấn luyện và hợp tác tình báo. Hà Nội xây dựng quan hệ chặt chẽ với Mỹ và các đồng minh như Nhật, Úc, Philippines, cũng như Châu Âu và Israel.
Kết quả của việc vươn ra bên ngoài là các đợt mua bán vũ khí, các chuyến tàu đến thăm và hoạt động chia sẻ thông tin tình báo, tuy nhiên có giới hạn. Hà Nội không tham gia liên minh quân sự với các nước vì trung thành với chính sách ngoại giao độc lập.
Các nguồn tin nói với Reuters Việt Nam đang muốn mua thêm máy bay ném bom Nga và đang đàm phán với các nhà sản xuất vũ khí Châu Âu, Mỹ để mua thêm máy bay chiến đấu, máy bay tuần tra biển, và trinh thám không người lái. Việt Nam mới đây cũng nâng cấp và mở rộng lực lượng phòng không, trang bị thêm radar giám sát cảnh báo sớm, và các hệ thống tên lửa đất đối không từ Nga.
Viện nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI) ước tính rằng chi tiêu quân sự của Việt Nam đã tăng vọt và bỏ xa những hàng xóm Đông Nam Á khác trong thập niên vừa rồi.
Ông Tim Huxley, một chuyên gia an ninh khu vực tại Viện nghiên cứu Chiến lược Quốc tế ở Singapore, nhận xét: “Họ không làm việc này chỉ để diễu binh... họ đang thực sự xây dựng sức mạnh quân đội”.
Điểm bùng phát giàn khoan
Mặc dù các đảng cộng sản đang lãnh đạo Việt Nam và Trung Quốc chia sẻ sự tương đồng về chính trị, hai quốc gia này đã từng có lịch sử xung đột vũ trang và một thời gian dài mất lòng tin vào nhau.
Image copyrightAPImage captionKhi giàn khoan Hải Dương 981 được Trung Quốc đưa vào vùng biển tranh chấp, căng thẳng đã bùng phát
Một nghiên cứu mới tiết lộ cuộc chiến tranh Việt – Trung năm 1979 thực ra khốc liệt hơn người ta từng biết rất nhiều, kéo dài dai dẳng mãi đến giữa thập kỷ 1980. Cả hai bên đã đụng độ trên biển năm 1988, khi Trung Quốc lần đầu tiên chiếm đảo của Việt Nam ở Trường Sa. Sự kiện này vẫn là vết thương rỉ máu trong lòng Hà Nội.
Trung Quốc đã chiếm hoàn toàn một quần đảo khác trên Biển Đông, quần đảo Hoàng Sa, sau một cuộc đối đầu với hải quân Việt Nam Cộng Hòa vào năm 1974. Hà Nội vẫn phản đối hành động này của Trung Quốc.
Gần đây hơn, khi Trung Quốc đưa một giàn khoan dầu vào vùng biển tranh chấp trong 10 tuần khoảng giữa năm ngoái, bạo động chống Trung Quốc đã xảy ra ở nhiều nơi tại Việt Nam.
Giàn khoan được đưa đến khu vực cách thềm lục địa Việt Nam 80 hải lý. Sự việc này đã thay đổi thế trận, các quan chức Việt Nam nói riêng với Reuters, củng cố thêm nghi ngờ về Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong giới lãnh đạo quân đội và chính trị Hà Nội.
Việt Nam điều hàng chục tàu dân sự ra đối đầu với 70 tàu chiến và tàu tuần dương Trung Quốc để bảo vệ giàn khoan vào khoảng giữa năm 2014.
Một sỹ quan hải quân Mỹ đã về hưu nói: “Đó là lời nhắc nhở cho tất cả chúng ta Biển Đông có thể trở nên nguy hiểm đến mức nào.”
Về phần mình, các chiến lược gia quân sự Trung Quốc nhiều lần bực tức trước các nhà giàn mà Hà Nội tăng cường trong vùng biển Trường Sa sau khi mất Hoàng Sa năm 1974. Trung Quốc đang xây dựng ba đường băng trên các đảo nhân tạo ở Trường Sa, trong đó có khu vực chiếm từ Việt Nam năm 1988.
Bộ Quốc phòng Trung Quốc gửi đến Reuters một thông cáo cho biết quân đội hai nước có quan hệ thân thiện, gần gũi và Trung Quốc sẵn sàng cùng với Việt Nam xây dựng hòa bình trong khu vực.
Thông cáo cho biết: “Cả hai bên đã trao đổi thẳng thắn về vấn đề Nam Hải [Biển Đông]... cả hai bên nên tìm kiếm một giải pháp cơ bản, bền vững mà cả hai bên đều có thể chấp nhận”.
Trong lịch sử, Trung Quốc từng khẳng định chủ quyền trên hầu hết khu vực Biển Đông, trên một bản đồ có đường chín đoạn, chồng lấn vào các khu vực đặc quyền kinh tế của Việt Nam, Philippines, Malaysia và Brunei. Đài Loan cũng tuyên bố chủ quyền trong khu vực.
Khoảng 5 nghìn tỷ USD hàng hóa qua lại trong vùng biển này mỗi năm, trong đó có phần lớn lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc, Nhật và Hàn Quốc.
“Bất an tinh thần”
Việc Trung Quốc chú trọng bảo vệ căn cứ tàu ngầm trên đảo Hải Nam – một căn cứ dự định cho hạm đội tàu ngầm nguyên tử của nước này – có thể là một điểm bùng phát xung đột khác. Trung Quốc trang bị máy bay chiến đấu và rất nhiều tàu chiến hiện đại nhất đậu xung quanh khu vực đảo Hải Nam. Hạm đội Nam Hải đóng gần bờ biển phía Bắc của Việt Nam, gần khu vực nước sâu quan trọng để đi vào Biển Đông và các vùng biển phía dưới.
Image copyrightReutersImage captionKhả năng của quân đội Việt Nam vẫn là một dấu hỏi với nhiều chuyên gia quân sự
Các tướng quân đội Việt Nam thừa nhận với khách nước ngoài là họ biết giới hạn của mình. Hai thập niên ngân sách quốc phòng tăng hai chữ số đã giúp Trung Quốc có một lực lượng hải quân, không quân và quân đội mạnh mẽ và hùng mạnh hơn nhiều.
Các phái viên quân sự nước ngoài nói họ vẫn chưa nắm được khả năng thực sự cũng như khả năng sử dụng vũ khí mới phức tạp của quân đội Việt Nam. Họ gần như không được ra ngoài các phòng họp ở Hà Nội.
Các chiến lược gia quân sự Việt Nam nói đang tạo ra “Khả năng phòng thủ chủ động tối ưu” – khiến chi phí của bất cứ động thái nào của Trung Quốc chống lại Việt Nam sẽ tăng vọt, cho dù có xảy ra đối đầu trên biển hay tấn công trên bộ dọc theo đường biên giới 1.400km giữa hai nước.
Image copyrightReutersImage captionViệt Nam thường nhắc đến cụm từ “Sẵn sàng chiến đấu cao độ” trong thời gian gần đây
Ông Carl Thayer nói nếu xung đột xảy ra, Hà Nội có thể nhắm vào các tàu container thương mại và tàu chở dầu có gắn cờ Trung Quốc trên Biển Đông. Ông nói thông tin này được các chiến lược gia Việt Nam cho biết.
Mục tiêu không phải là đánh thắng lực lượng hùng mạnh của Trung Quốc mà là “gây ra những tổn thất thực sự và bất an tinh thần, khiến tỷ giá lãi suất của bảo hiểm Lloyd tăng phi mã và khiến các nhà đầu tư nước ngoài hoảng loạn” – Ông Carl Thayer trình bày trong một thuyết trình tại hội nghị ở Singapore tháng trước.
Bộ Ngoại Giao Việt Nam không bình luận gì về bài báo này.
