Sài Gòn lại làm tiếp Trung Tâm Triển Lãm ở Thủ Thiêm, ‘nấm mồ hoang phế’ suốt 11 năm

 SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Ban Quản Lý Dự Án Đầu Tư Xây Dựng Các Công Trình Dân Dụng và Công Nghiệp thành phố loan báo sắp cho đấu thầu chọn đơn vị mới khởi động lại dự án Trung Tâm Triển Lãm Quy Hoạch ở khu đô thị Thủ Thiêm, thành phố Thủ Đức, đã bỏ hoang phế 11 năm qua.

Theo báo VNExpress hôm 11 Tháng Sáu, Ban Quản Lý Dự Án cũng là chủ đầu tư dự kiến sẽ chọn đơn vị thi công mới trong quý 2 và 3 năm 2024. Thời gian thực hiện gói thầu ba tháng, với kinh phí 107 tỷ đồng ($4.2 triệu).

Công trình dự án Trung Tâm Triển Lãm Quy Hoạch như khối bê tông xám xịt làm xấu bộ mặt khu đô thị mới Thủ Thiêm. (Hình: Quỳnh Trần/VNExpress)

Theo kế hoạch ban hành, nhà thầu mới sẽ thi công các hạng mục bao che bên ngoài (gói thầu số 6). Đây là gói thầu “quan trọng nhất của dự án” gồm các hạng mục: sản xuất và lắp dựng vách kính, mặt dựng, khung đỡ, vách ngăn, lan can, trần, tấm trang trí kim loại…nhưng nhiều năm chậm trễ, khiến toàn bộ công trình bị xuống cấp trầm trọng.

Trước đây, dự án này do Ban Quản Lý Xây Dựng Trung Tâm Triển Lãm Quy Hoạch thuộc Sở Quy Hoạch Kiến Trúc ở Sài Gòn làm chủ đầu tư, với tổng số vốn gần 800 tỷ đồng ($31.4 triệu), khởi công vào quý I năm 2013, dự kiến hoàn thành vào năm 2015, nhưng đến nay vẫn là một khối bê tông nham nhở.

Báo Thanh Niên hôm 9 Tháng Năm, 2023, dẫn lời ông Nguyễn Văn Trường, phó giám đốc Ban Dân Dụng và Công Nghiệp thành phố khi đó, cho biết trong lúc xây dựng gói thầu số 6 thì nhà thầu “không hợp tác với chủ đầu tư.” Trong khi đó chủ đầu tư cũ đã tạm ứng 42 tỷ đồng ($1.7 triệu) cho nhà thầu trên.

Tin cho hay, từ khi Ban Dân Dụng và Công Nghiệp tiếp quản vào năm 2022, đã mời các nhà thầu lên ký phụ lục hợp đồng để khởi động dự án. Nhưng riêng nhà thầu gói nhôm kính không đồng ý, yêu cầu giải quyết xong các nội dung hạng mục cũ rồi mới ký tiếp.

Dự án Trung Tâm Triển Lãm Quy Hoạch có quy mô năm tầng nổi, một tầng hầm, tổng diện tích sàn xây dựng 18,100 mét vuông, cao hơn 31 mét. Đây là một trong số 38 “dự án trọng điểm” được Ban Thường Vụ Thành Ủy thành phố đưa vào “danh sách kiểm tra, đôn đốc bởi các tổ giám sát đầu tư công.”

Trước khi dự án này được khởi công, người dân ở Sài Gòn đã phản ứng vì cho rằng nó không cần thiết.

Báo VOV của Đài Tiếng Nói Việt Nam cũng cho biết: “Sài Gòn hiện có hơn 10 bảo tàng, nhưng hiện hầu hết đang rơi vào cảnh vắng khách. Một trong các nguyên do là hiện vật ở các bảo tàng trưng bày thiếu khoa học, không theo chủ đề câu chuyện trải dài theo bề dày lịch sử, thiếu tính thẩm mỹ, không gian lại thiếu ánh sáng, tạo cảm giác buồn bã, hiu hắt.”

Báo Nhân Dân của đảng CSVN hôm 4 Tháng Mười Hai, 2018, cho biết thêm: “Việt Nam hiện có gần 200 bảo tàng nhà nước và tư nhân đang mở cửa, nhưng số bảo tàng hoạt động thật sự có hiệu quả lại rất ít. Thực trạng này, đòi hỏi sự thay đổi mạnh mẽ về cách làm bảo tàng để phù hợp với cuộc sống hiện đại và nhu cầu ngày càng đa dạng của công chúng.”

Tầng trệt và tầng hầm thường xuyên bị ngập nước, rác, vật liệu mục nát nổi lềnh bềnh. (Hình: Quỳnh Danh/Zing News)

“Dù hàng loạt bảo tàng đang hoạt động kém hiệu quả như vậy, nhưng ở một số địa phương lại xuất hiện tình trạng đua nhau xây bảo tàng để chào mừng các ngày lễ lớn, hoặc tư duy ‘hoành tráng hóa’ các công trình bảo tàng, để rồi không thiếu bảo tàng khánh thành xong chỉ có ‘vỏ’ mà không có ‘ruột,’ gây lãng phí lớn,” báo này viết.

Với người dân Sài Gòn, Trung Tâm Triển Lãm Quy Hoạch nêu trên là khối bê tông đồ sộ hình chữ A có thể nhìn thấy bên kia sông Sài Gòn từ đường Tôn Đức Thắng, quận 1, thường được mô tả là “nấm mồ hoang phế” hoặc “lô cốt màu xám.” (Tr.N)

Câu chuyện thật sự đằng sau vụ người Việt Nam dùng thuyền vượt eo biển Manche vào Anh

 Guardian-Cù Tuấn, biên dịch

Một người đàn ông Việt vác bong bóng đựng nước uống tại khu trại tạm bợ cho người chờ vượt biên ở Loon-Plage, gần Dunkirk, Pháp. Ảnh: AFP

Những người từ Việt Nam đang cố gắng đến Anh trên những chiếc thuyền nhỏ, băng qua eo biển Manche, nổi bật hơn so với những người khác cũng đang kéo đến bờ biển Pas-de-Calais của Pháp.

Đặc biệt là họ còn rất trẻ, nhiều người chỉ là thanh thiếu niên. Họ có xu hướng gắn bó với nhau và tránh sự chú ý của các nhân viên cứu trợ đang nỗ lực cung cấp thức ăn và nước uống trên bãi biển hoặc trong rừng, nơi họ ngủ qua đêm.

Các tình nguyện viên từ thiện cho biết, họ tỏ ra lo lắng, bị áp lực nhưng cách ăn mặc lịch sự của họ khiến họ có thể dễ bị nhầm là khách du lịch. Có vẻ như họ cũng có tiền.

Sophie Roux, 32 tuổi, tình nguyện viên của tổ chức từ thiện Osmose 62, cho biết: “Khi cảnh sát chặn không cho họ lên thuyền, đã có một số người từ Việt Nam hỏi chúng tôi làm cách nào để đón taxi quay trở lại nơi họ đang ở. Chúng tôi nói rằng, chi phí có thể là 200 euro [170 bảng Anh] thì họ nói rằng, không thành vấn đề“.

Một nhóm người mới gồm khoảng 200 người từ Việt Nam, khoảng một nửa trong số họ là phụ nữ, đã đến khu vực Pas-de-Calais vào ngày 20/4. Nhiều người trong số họ hy vọng sẽ lên một chiếc xuồng ba lá để đi qua eo biển Manche lúc bình minh vào ngày hôm sau.

Những cai đầu dài quản lý những người này đã phải đưa họ trở lại bãi biển ngay sau vụ tai nạn vượt biển kinh hoàng mới nhất: Năm người, trong đó có một bé gái sáu tuổi, được cho là đến từ Iraq hoặc Kuwait, đã chết trên biển gần Wimereux, một thị trấn yên tĩnh cách Calais 20 dặm về phía nam. Họ nói rằng họ, sẽ thử vượt biển lần nữa khi thời tiết tốt hơn.

Tuần này, khi tiếp tục chính sách trục xuất những người xin tị nạn tới Rwanda, Thủ tướng Anh Rishi Sunak lưu ý những người đến từ Việt Nam. Thủ tướng Anh tuyên bố, các băng đảng buôn người đã chuyển sự chú ý sang những người di cư Việt Nam dễ bị tổn thương.

Ông [Sunak] nói: “Lượng người Việt Nam cố gắng di cư tới Anh đã tăng gấp 10 lần“, đồng thời ông cho biết thêm rằng, “họ đóng góp gần như toàn bộ sự gia tăng số lượng những chiếc thuyền nhỏ vượt biên mà chúng tôi thấy trong năm nay“.

Suy luận của Thủ tướng là, xu hướng mới này chứng tỏ những chiếc thuyền nhỏ trước hết là để đáp ứng nhu cầu của “những người di cư vì lý do kinh tế“.

Do đó, kế hoạch trục xuất những người đến Anh bằng những chiếc thuyền nhỏ tới Rwanda, không thể bị coi là một thách thức đối với chính sách tị nạn của Anh.

Sự việc không hoàn toàn là những điều mà các nhà quan sát dày dạn nhìn thấy — và một giải pháp chung cho nỗi kinh hoàng đang diễn ra trên bờ biển phía bắc nước Pháp vẫn chưa có. “Người Việt Nam thì khác“, Roux nói.

Số người Việt Nam có mặt trên các thuyền vượt biên tới Anh từ ngày 1 tháng 1 đến ngày 21 tháng 4 [năm 2024] tăng gấp 10 lần so với cùng kỳ năm ngoái. Các số liệu cho thấy, họ chiếm 1/5 (1.266 người) trong số 6.265 lượt người vượt biên được ghi nhận. Có 1.216 người Afghanistan vượt biên trong cùng thời kỳ.

Năm quốc gia có người vượt biên tới Anh phổ biến nhất vào năm 2023 trong số những quốc gia được phát hiện băng qua eo biển là: Afghanistan 5.545 người (chiếm 20% tổng số), Iran 3.562 người (13%), Thổ Nhĩ Kỳ 3.040 người (11%), Eritrea 2.662 người (9%) và Iraq 2.545 người (9%).

Ảnh: Số liệu những người di cư bất hợp pháp sang Vương quốc Anh. Lưu ý: Đây là số người đến từ các nước được chọn trong top 10, giai đoạn từ năm 2018 – 2023. Số liệu gần đây có thể chưa được phân chia theo quốc tịch. Nguồn: Bộ Nội vụ Anh/ Đồ họa Guardian

Câu chuyện về những người vượt biên đang chờ đợi trong rừng, gần đường cao tốc ở ngoại ô Grande-Synthe, gần Dunkirk, chủ yếu là của những người tìm cách thoát khỏi bạo lực và đàn áp ở quê nhà.

Liên quan đến sự gia tăng số người Việt tìm cách vượt eo biển Manche trong năm nay, Mimi Vũ, một chuyên gia chống tệ nạn buôn người và nô lệ hiện đại, đang sống tại Thành phố Hồ Chí Minh, đề nghị các nhà hoạch định chính sách Anh nên nhìn vào bức tranh toàn cảnh hơn.

Đây không phải là sự quan tâm mới của người Việt đến nước Anh mà là một xu hướng di cư đang diễn ra, ông Vũ nói.

Những kẻ buôn người đã bắt đầu sử dụng thuyền thay vì nhốt người phía sau xe tải để đưa người vào Anh vào đầu năm 2024, sau khi việc giám sát và kiểm soát tại các cảng được thắt chặt. James Fookes, giám đốc vận động của Tổ chức Chống Nô lệ Quốc tế tại Vương quốc Anh và Châu Âu, cho biết, đây có thể là một thực tế thú vị nhưng không phải là cơ sở để xây dựng chính sách.

Ông nói: “Có một tuyến đường buôn lậu người được thiết lập rõ ràng từ Việt Nam sang Vương quốc Anh và công dân Việt Nam chiếm tỷ lệ cao trong số liệu thống kê về buôn lậu người của Bộ Nội vụ Anh“.

“Các số liệu thống kê về quốc tịch liên quan đến những người thực hiện hành trình nguy hiểm đến Vương quốc Anh bị xao lãng, khiến chúng tôi không chú ý đến thực tế quan trọng là chúng tôi đang thất bại trong việc ngăn chặn họ”.

“Chúng tôi biết rằng, những kẻ buôn lậu người luôn nắm vững các quy định của quốc gia mà chúng đang hoạt động và sẽ tìm cách sử dụng những điều này để tạo ra lợi thế cho chúng, bằng cách thay đổi tuyến đường khi luật pháp và hoàn cảnh thay đổi“.

Có thể những người chờ đợi cơ hội trốn đến Vương quốc Anh ở Dunkirk và Calais, ban đầu bị thúc đẩy bởi hy vọng về một cuộc sống tốt đẹp hơn, nhưng Fookes cho biết, dường như bây giờ họ đang bị mắc bẫy.

Phiên tòa xét xử 19 người bị cáo buộc chịu trách nhiệm về cái chết của 39 người Việt Nam do bị ngạt thở, khi họ được vận chuyển qua eo biển Manche trong một xe container kín, cho thấy cái nhìn sâu sắc về các hoạt động lâu đời của các băng đảng buôn lậu người.

Khi các gia đình bắt đầu đưa những đứa con của họ tới phương Tây để tìm kiếm cuộc sống tốt đẹp hơn và gửi tiền về quê nhà, những kẻ môi giới việc làm vô đạo đức đã nhảy vào để cấp thị thực lao động và đẩy những khách hàng của họ vào con đường bị bóc lột.

Những kẻ môi giới bắt họ phải trả hàng chục ngàn bảng Anh cho những công việc có tay nghề thấp trong các nhà máy hoặc làm việc trên những cánh đồng ở Romania, Ba Lan và những nước khác.

Khi đồng lương quá thấp không thể trả hết nợ nần, hoặc khi thị thực bị hết hạn, giải pháp duy nhất là chuyển họ đến Anh để làm việc trong các tiệm nail hoặc ngành công nghiệp tình dục.

Mimi Vũ là người gần đây đã hoàn thành một báo cáo cho Tổ chức Di cư Quốc tế về nạn buôn lậu người từ Việt Nam, cho biết, các thanh thiếu niên người Việt đã được đưa vào châu Âu thông qua thị thực do lãnh sự quán Malta ở Thượng Hải cấp cho các trường dạy tiếng Anh ở Malta. Trong số 265 sinh viên Việt Nam được cấp thị thực du học tại Trường Cao đẳng Nghệ thuật, Khoa học và Công nghệ Malta từ năm 2021, chỉ có hai sinh viên về nước. Trường này phủ nhận mọi nội dung về việc các khóa học của trường đã bị lợi dụng để đưa người sang châu Âu.

Ngành buôn người gần đây phải đối mặt với hai thách thức: Đại dịch Covid, vì những lý do hiển nhiên, và cuộc chiến ở Ukraine, khiến thị thực cho khách du lịch Nga — từng được cấp một cách tự do và bị lợi dụng — trở nên kém hữu ích hơn. Nhưng nhu cầu vẫn giữ nguyên và những cách thức mới đã được tìm ra, Vũ nói.

Bà Vũ nói: “Cái gọi là sự đột biến hoặc thay đổi trong các mô hình mà chúng ta có thể thấy hiện nay không phải do những thay đổi đang diễn ra. Có thể mất nhiều tháng, thậm chí nhiều năm để đi từ Việt Nam đến Vương quốc Anh“.

Mimi Vũ nói thêm về những người ở Pas-de-Calais: “Số tiền mà người Việt trả cho taxi sẽ không phải là tiền của họ mà là tiền từ những kẻ buôn người. Đó là một trò chơi mạo hiểm nếu bạn lên thuyền và đây là công việc kinh doanh hoàn toàn được thúc đẩy bởi lợi nhuận”.

Nghĩa trang Biên Hòa: Di sản chiến tranh ‘chưa được Đảng Cộng sản giải quyết’

Linh Ðan-05/11/2023

• 
  

Đại sứ Mỹ tại Hà Nội Marc Knapper (trái) đi thăm Nghĩa trang Quân đội Biên Hòa, hiện nay là Nghĩa trang Bình An, ở Bình Dương hôm 13/10. Hơn một chục nghìn tử sĩ của Việt Nam Cộng hòa được chôn cất tại đây.

 Trong bức thư gửi Đại sứ Mỹ tại Việt Nam, Marc Knapper, Dân biểu Hoa Kỳ Michelle Steel bày tỏ quan ngại sâu sắc về tình trạng "đáng buồn" của Nghĩa trang Quân đội Biên Hòa, nơi yên nghỉ của hơn một chục nghìn binh sĩ từng chiến đấu cho lực lượng Việt Nam Cộng hòa và là di sản chiến tranh mà bà Steel cho là chưa được chính phủ Việt Nam giải quyết.

Nghĩa trang Biên Hòa, một trong những nghĩa trang quân đội quốc gia của miền Nam Việt Nam được xây dựng năm 1965, hiện đã được đổi tên thành Nghĩa trang Bình An sau khi quân miền Bắc tiếp quản khi Sài Gòn sụp đổ vào năm 1975.

"(Nghĩa trang này) trở thành nơi an nghỉ của khoảng 12.000 binh sĩ miền Nam Việt Nam", Dân biểu Steel, đại diện cho địa hạt 45 ở California – nơi có đông người Việt sinh sống, nói trong bức thư gửi Đại sứ Knapper. "Nhiều người lính an nghỉ tại nghĩa trang này không chỉ chiến đấu anh dũng bên cạnh binh sĩ Mỹ trong Chiến tranh Việt Nam mà còn có con cháu hiện đang cư trú ở Hoa Kỳ".

Trong bức thư đề ngày 29/9, bà Steel, từng là chủ tịch Hội đồng Giám sát Quận Cam – nơi có cộng đồng người Việt sinh sống nhiều nhất ở Mỹ – trước khi trở thành dân biểu liên bang vào năm 2020, nói rằng Biên Hòa là nghĩa trang quân đội quốc gia duy nhất còn sót lại ở tỉnh Bình Dương bởi vì "Đảng cộng sản Việt Nam đã phá hủy tất cả các nghĩa trang quốc gia khác của quân đội miền Nam Việt Nam sau khi Sài Gòn thất thủ năm 1975".

Bảng chỉ dẫn đường vào nghĩa trang quân đội Biên Hòa, nay đổi tên thành Nghĩa trang nhân dân Bình An

Bà Steel, trong một lần trả lời phỏng vấn Viet My Magazine vào năm 2020,nói rằng gia đình bà "là nạn nhân của chế độ cộng sản Bắc Hàn" và cũng từng là người tị nạn cộng sản như người Việt nên hiểu rõ hoàn cảnh của người Việt ở Mỹ.

Là một thành viên của Ủy ban Việt Nam ở Quốc hội Mỹ, bà Steel, đã cam kết tập trung vào quan hệ song phương Mỹ-Việt và những vấn đề quan trọng đối với cộng đồng người Mỹ gốc Việt. Bà cũng đã cùng các thành viên của nhóm nàygiới thiệu một dự luật lưỡng đảng nhằm buộc các quan chức Việt Nam phải chịu trách nhiệm vì vi phạm nhân quyền nghiêm trọng.

Theo bà Steel, dù đã có nhiều cá nhân và tổ chức phi lợi nhuận "làm việc mệt mỏi để bảo vệ sự trang nghiêm của Nghĩa trang Biên Hòa" nhưng "tình trạng chung vẫn còn ảm đạm khi rễ cây xuyên qua và hệ thống thoát nước kém đã hủy hoại các ngôi mộ ở mức báo động".

Ông Kevin Đặng, phó chủ tịch ngoại vụ của Sáng hội Việt Mỹ (VAF) và đã cùng Đại sứ Knapper đi thăm nghĩa trang Biên Hòa hôm 13/10, cho biết những lo ngại của bà Steel là đúng.

"Tình trạng của nghĩa trang hiện giờ xuống cấp rất trầm trọng", ông Kevin nói với VOA hôm 1/11. "Tổng cộng có hơn 16.000 ngôi mộ và mặc dù đã được xây cất bằng xi măng nhưng vì cây cối mọc quá nhiều và nhiều cây giờ đã thành cổ thụ nên rễ cây to và lớn đã ăn sâu vào huyệt đạo của các ngôi mộ".

VAF, với sự hỗ trợ tài chính của các nhà hảo tâm trong cộng đồng người Việt ở Mỹ và hải ngoại, đã xây các ngôi mộ bằng xi măng vào năm 2014, theo ông Kevin cho biết.

Bà Lê Đăng Ngô Đồng, một người Việt đang sinh sống ở San Diego, California, cũng mới đến thăm Nghĩa trang Biên Hòa trong dịp về Việt Nam hôm 3/8 và thấy tình trạng tương tự.

"(Các ngôi mộ) đều rêu phong phủ kín, hoang tàn. Đền Tử sĩ ở gần nghĩa trang cũng chung số phận : tiêu điều và đổ nát", bà Ngô Đồng nói với VOA hôm 1/11.

Mô tả về tình trạng xập xệ và hoang tàn của Nghĩa trang Biên Hòa trong cuốn sách "Nothing is Impossible : America’s Reconciliation with Vietnam" (Không gì là không thể : Quá trình hòa giải của Mỹ với Việt Nam) ra mắt vào năm 2021, cựu Đại sứ Mỹ tại Việt Nam Ted Osius viết rằng "những tấm bê tông vỡ vụn che phủ nhiều ngôi mộ" và "cỏ mọc um tùm quanh những tấm bia mộ".

Tình trạng xập xệ và hoang tàn của Nghĩa trang Biên Hòa

Bà Steel ủng hộ việc khôi phục nghĩa trang hiện là nơi yên nghỉ của các quân nhân miền Nam Việt Nam đã hy sinh, điều mà dân biểu Mỹ cho là sẽ giải cứu một khía cạnh di sản và văn hóa quan trọng.

"Vì di sản này của Chiến tranh Việt Nam vẫn chưa được Đảng cộng sản Việt Nam giải quyết, tôi đề nghị (Đại sứ Knapper) nêu vấn đề của Nghĩa trang lịch sử Quân đội Biên Hòa với Ủy ban Nhân dân tỉnh Bình Dương và xin văn bản cho phép tiếp cận và cải thiện điều kiện tại nghĩa trang", bà Steel viết trong bức thư gửi ông Knapper.

VOA đã gửi yêu cầu bình luận tới Đại sứ Knapper. Đại sứ quán Mỹ tại Hà Nội nói họ sẽ sớm hồi đáp. Bộ Ngoại giao Việt Nam và Ủy ban Nhân dân Bình Dương không trả lời yêu cầu bình luận của VOA.

Ông Kevin cho biết Đại sứ Knapper, trong chuyến thăm đầu tiên tới Nghĩa trang Biên Hòa hôm 13/10, đã được chứng kiến tình trạng xuống cấp của các ngôi mộ. Ông cùng bà Susan Burns, tổng lãnh sự Mỹ tại Việt Nam, đã lắng nghe ông Kevin giải thích về việc vì sao cần phải trùng tu gấp nghĩa trang này.

"Tôi thấy ông đại sứ (Knapper) và bà Susan Burns rất là lo ngại và quan tâm đến sự xuống cấp trầm trọng của Nghĩa trang Biên Hòa", ông Kevin nói. "Nếu như tình trạng này mà chúng ta không tu sửa lại thì trong vòng một thời gian rất là ngắn, các ngôi mộ sẽ bị nứt vì rễ cây và các ngôi mộ sẽ bị xoáy mòn vào các huyệt đạo vì nước mưa".

Di sản cho sự hòa giải

Nghĩa trang Biên Hòa là chương mở đầu trong cuốn sách của Đại sứ Osius về sự hòa giải và hàn gắn trong quan hệ giữa Việt Nam và Mỹ.

Những người lính Việt Nam Cộng Hòa đang chôn cất một đồng đội trước sự chứng kiến của gia đình người đã khuất tại Nghĩa trang Biên Hòa ngày 29/2/1972, 3 năm trước khi chính quyền miền Bắc tiếp quản nghĩa trang khi Sài Gòn sụp đổ.

"Liệu nghĩa trang bụi bẩn và bị bỏ hoang nằm ở phía đông-bắc Thành phố Hồ Chí Minh có thực sự là một điểm quan trọng trong sự hòa giải ?" - Đại sứ Osius viết trong cuốn sách. "Đảng cộng sản Việt Nam muốn (nghĩa trang) bị quên lãng".

Theo vị đại sứ có nhiệm kỳ từ 2014-2017, chính phủ ở Hà Nội đã để cho nghĩa trang Biên Hòa xuống cấp và họ "sẽ không cho phép cộng đồng người Mỹ gốc Việt chăm sóc nơi đây". Ông Osius viết rằng điều này khiến một số người lo ngại rằng nó có thể trở thành "điểm quy tụ lòng người của những người phản đối Đảng cộng sản".

Sau ngày 30/4/1975, nghĩa trang tọa lạc tại xã Dĩ An của tỉnh Bình Dương được giao cho Quân khu 7 của Bộ Quốc phòng quản lý. Chính quyền yêu cầu người ra vào thăm viếng nghĩa trang này phải trình giấy tờ.

Bà Ngô Đồng cho VOA biết bà và gia đình 4 người, trong đó có một trẻ em 11 tuổi, phải "trình thẻ thông hành và chụp hình" trước khi được vào thăm nghĩa trang hồi đầu tháng 8.

Trước đó vào năm 2017, một số nhà vận động nhân quyền đã bị công an Việt Nam câu lưu trong 2 giờ khi họ đến thắp hương viếng mộ các chiến sĩ Việt Nam Cộng Hòa ở nghĩa trang này. Nhà hoạt động nhân quyền Trương Minh Đức, một trong những người bị câu lưu, lúc đó nói với VOA rằng họ đi thắp hương tưởng niệm trên các ngôi mộ "trong sự rình rập, giám sát của cả an ninh thường phục lẫn sắc phục".

Đại sứ Osius cho biết trong cuốn sách của ông rằng sau chuyến thăm của ông tới Nghĩa trang Biên Hòa vào tháng 10/2017, công an địa phương đã yêu cầu người quản trang phải điền vào một báo cáo.

Trung Dũng đài, trước cao 43 mét , nay phần thép 10 mét trên ngọn đã bị cắt mất.

Trả lời phỏng vấn VOA ngay khi cuốn sách ra mắt vào tháng 10/2021, Đại sứ Osius nói rằng "còn nhiều việc cần phải làm để xây dựng lòng tin giữa cộng đồng người Việt hải ngoại và chính phủ cũng như người dân Việt Nam".

Ngoài ông Osius, các đại sứ Mỹ sau này, như ông Daniel Kritenbrink và ông Knapper, đều cũng đã tới thăm nghĩa trang như một phần trong những nỗ lực của Mỹ để giúp hàn gắn vết thương chiến tranh cũng như hòa hợp hòa giải giữa hai nước.

Nhận thấy tầm quan trọng của nghĩa trang này đối với cộng đồng người Việt hải ngoại và có thể giúp hàn gắn vết thương chiến tranh của họ, Đại sứ Osius đã đề nghị Thứ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung cho phép người thân của các tử sĩ Việt Nam Cộng Hòa được "đào mương và cắt rễ cây", vốn là nguyên nhân gây xói mòn đất mộ khi mùa mưa đến khiến các quan tài bị trôi đi.

Nhiều tháng sau khi kết thúc nhiệm kỳ đại sứ, ông Osius cho biết trong cuốn sách rằng một người bạn, biết ông vẫn còn quan tâm đến Nghĩa trang Biên Hòa, nói với ông rằng các con mương thoát nước đã được đào trong nghĩa trang và rễ cây đã được cắt, khiến cây cối xanh tươi hơn trong mùa mưa.

"Sự hòa hợp đã tiến được một bước đầy ý nghĩa về phía trước", Đại sứ Osius viết trong cuốn sách.

Theo ông Kevin, nếu chính phủ Việt Nam cho phép việc trùng tu nghĩa trang Biên Hòa sẽ đánh đi một "thông điệp mang tính hòa hợp hòa giải dân tộc".

Cựu Đại sứ Osius đã từng đề nghị Thứ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung cho phép người thân của các tử sĩ Việt Nam Cộng Hòa được "đào mương và cắt rễ cây", vốn là nguyên nhân gây xói mòn đất mộ khi mùa mưa đến khiến các quan tài bị trôi đi. Ảnh minh họa đàn bò đi giữa con đường chính của nghĩa trang bao bọc bọc bởi rừng cây che khuất những ngôi mộ

"Bây giờ được sự lên tiếng của dân biểu Hoa Kỳ (Michelle Steel) và ông đại sứ (Marc Knapper) đã tận mắt ghi nhận sự xuống cấp trầm trọng của Nghĩa trang Biên Hòa, tôi hy vọng trong vòng 3 đến 6 tháng tới, chúng tôi sẽ nhận được tin vui từ chính phủ Việt Nam cho chúng tôi được trùng tu các ngôi mộ hiện đang bị xuống cấp", ông Kevin nói.

Cùng đi thăm nghĩa trang hôm 13/10 có Phó Giám đốc Sở Ngoại vụ Bình Dương, ông Võ Thành Nhân. Theo ông Kevin cho biết, ông Nhân cũng bày tỏ sự nhất trí với việc này.

Còn theo ông Phạm Nghị, đại diện các gia đình tử sĩ tìm hài cốt của VAF, mục đích của hội khi muốn trùng tu Nghĩa trang Biên Hòa còn hơn cả việc hòa hợp hòa giải.

"Về phía Chính phủ Việt Nam, họ đang cố gắng cải thiện việc hòa hợp hòa giải dân tộc", ông Nghị nói với VOA hôm 1/11. "Còn cái mục đích của hội Vietnamese American Foundation (VAF) là muốn giữ lại cái di tích của Việt Nam Cộng hòa bởi đây là di tích lịch sử cuối cùng của Việt Nam Cộng hòa nên hội muốn dùng mọi sức lực để làm điều đó".

Linh Đan

Nguồn : VOA, 05/11/2023