Kinh tế Việt Nam và viễn ảnh 2017

Nguyên Lam & Nguyễn-Xuân Nghĩa, RFA 2016-12-28  

Một công nhân Việt Nam trong nhà máy Knauf Gips KG tại Hải Phòng, Việt Nam, ngày 30 tháng 10 năm 2016.  AFP photo

Năm 2016 mở ra với một triển vọng lớn cho Việt Nam khi Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương TPP thành hình. Nhưng đến cuối năm thì tình hình có nhiều khó khăn bất ngờ và viễn ảnh của năm 2017 sẽ là nhiều thách đố sinh tử.

Từ ô nhiễm môi trường ...

Nguyên Lam: Thưa ông, trong loạt bài tổng kết cuối năm, kỳ này, xin đề nghị ông phân tích cho những khó khăn đang chờ đợi Việt Nam trong năm 2017 sau khi nhắc lại khung cảnh của năm 2016 đang kết thúc. Theo như ông nhận xét thì đâu là những khó khăn và đâu là các giải pháp cho Việt Nam?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: Tôi xin được nhắc lại bối cảnh chung, rồi mình sẽ tập trung vào những thách đố kinh tế cho Việt Nam.

Từ khi tiến hành đổi mới và mở cửa để hội nhập vào thế giới bên ngoài, kinh tế Việt Nam đã có nhiều thay đổi qua 30 năm, với tốc độ tăng trưởng cao hơn. Đây là hiện tượng chung, đã từng thấy lại các nước từ bỏ hệ thống kinh tế tập trung quản lý mà áp dụng quy luật thị trường để tăng trưởng và phát triển.

Nhưng tăng trưởng phải dẫn đến phát triển chứ không tất nhiên là phát triển, nếu không thì nền kinh tế quốc gia chỉ có thể nâng cao lợi tức quốc dân trong một giới hạn nào đó rồi mắc kẹt trong cái bẫy của lợi tức trung bình. Nhiều quốc gia đi trước, kể cả Trung Quốc và nhất là Trung Quốc, có thể đang nằm trong cái bẫy đó. Từ mấy năm trước, giới chuyên gia tư vấn đã cảnh báo về rủi ro này cho Việt Nam.

Ngược lại, khi Trung Quốc đang bước lên một trình độ sản xuất khác, với giá nhân công cao hơn, nhiều cơ hội cũng mở ra cho Việt Nam để thu hút đầu tư nước ngoài thay cho thị trường Trung Quốc. Tiết mục chuyên đề của chúng ta đã đề cập tới triển vọng này từ năm 2013 trở về sau.

Với dân số cao và sức tiêu thụ nội địa tương đối mạnh, thật ra Việt Nam vẫn còn lệ thuộc vào xuất khẩu nên vẫn bị hậu quả bất lợi.
- Nguyễn-Xuân Nghĩa

Nguyên Lam: Khi nhìn lại tiến độ của 30 năm đổi mới, ông phân biệt tăng trưởng và phát triển, thưa ông khác biệt chính là gì và hoàn cảnh của Việt Nam có những gì là đáng chú ý?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: Tăng trưởng chỉ là gia tăng mức sản xuất khi đếm theo lượng, và nếu thiếu phẩm chất thì không bền vững; còn phát triển là sự thăng tiến đồng bộ của nền kinh tế với kết quả tỏa rộng cho cả xã hội. Từ một xã hội chủ yếu là nông nghiệp, Việt Nam có đổi mới mà không phát triển đồng bộ và nông nghiệp vẫn chiếm một tỷ trọng quá cao nếu so với các nước đi trước trong cùng một thời kỳ tôi gọi là khởi phát hay cất cảnh. Nguy kịch nhất là nông nghiệp Việt Nam không được cải cách mà ngày nay nông dân, tức là 60% dân số toàn quốc, còn là nạn nhân đầu tiên của hiện tượng công nghiệp hóa nửa vời với môi trường sinh sống bị ô nhiễm nặng.

Nếu năm 2016 mở ra với triển vọng hội nhập vào hệ thống Xuyên Thái Bình Dương TPP kể từ Tháng Năm thì đúng lúc đó, vào Tháng Tư Việt Nam lại bị khủng hoảng môi sinh tại các tỉnh miền Trung và vùng châu thổ Cửu Long bị hạn hán tới mức nguy ngập nhất. Chính là nạn ô nhiễm mới khiến giới đầu tư quốc tế nhìn lại thị trường Việt Nam: thay vì thấy ra triển vọng phần nào điền thế thị trường Trung Quốc đang gặp vấn đề thì người ta lại rút vốn tìm qua xứ khác. Đấy là tình trạng bên trong, còn bên ngoài thì Việt Nam cũng bị nhiều hậu quả bất lợi từ môi trường kinh tế toàn cầu.

... đến tác động của môi trường quốc tế

Phó Chủ tịch Credit Suisse của khu vực Châu Á Thái Bình Dương, ông Lito Camacho đang nói chuyện với Giám đốc VietJetAir, Lưu Đức Khánh (phải), Giám đốc điều hành GE, Wouter Van Wersch (thứ hai từ trái), và Phóng viên truyền hình Bloomberg, Haslinda Amin tại Hội nghị Thượng đỉnh Kinh doanh ASEAN tổ chức ở Hà Nội ngày 08 tháng 12 năm 2016. AFP photo

Nguyên Lam: Môi trường kinh tế toàn cầu có những gì là bất lợi cho Việt Nam?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: Nói chung, năm nay đà tăng trưởng của kinh tế toàn cầu lại chậm hơn mọi dự đoán do sự sa sút của các nền kinh tế công nghiệp hóa lẫn các nước đang phát triển sống nhờ xuất khẩu nguyên nhiên vật liệu. Số tổng cầu của thế giới có sút giảm và tình trạng bất trắc chung có tác động vào kinh tế của Việt Nam. Với dân số cao và sức tiêu thụ nội địa tương đối mạnh, thật ra Việt Nam vẫn còn lệ thuộc vào xuất khẩu nên vẫn bị hậu quả bất lợi.

Thứ hai, và chúng ta sẽ còn trở lại hiện tượng này, vì khó khăn kinh tế chung, ta thấy xuất hiện một trào lưu mới là chủ nghĩa quốc gia trong các nước công nghiệp hóa từ Âu Châu đến Hoa Kỳ, tới các nước đang lên mà điển hình đáng ngại nhất chính là Trung Quốc. Về kinh tế thì chủ nghĩa này dẫn đến việc triệt để bảo vệ quyền lợi, dù chưa đi tới chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch thì cũng gây trở ngại cho các nền kinh tế đang phát triển.

Sự kiện ông Donald Trump đắc cử Tổng thống Hoa Kỳ chỉ là một trong nhiều biểu hiện đã từng thấy tại Âu Châu, với hậu quả là các nước đòi xét lại các cam kết thương mại đã có hoặc gay gắt đàm phán khiến các sáng kiến tự do thương mại và đầu tư chưa thành hình thì đã chết yểu. Việc Hiệp ước TPP bị Hoa Kỳ gạt qua một bên sau bảy năm thương thuyết công phu là một thí dụ nổi bật nhất.

Nguyên Lam: Ông vừa trình bày một sự kiện đáng chú ý là sự tái xuất hiện của chủ nghĩa quốc gia trong quan hệ quốc tế với hậu quả là sự chối bỏ hay hoài nghi những thỏa thuận kinh tế giữa các nước với nhau mà Hiệp ước TPP là một thí dụ nổi bật. Như vậy, nhìn từ Việt Nam thì người ta nên rút tỉa bài học gì?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: Thuần về kinh tế, khi cải cách cơ chế sản xuất cho thông thóang và thúc đẩy sự hợp tác tự do về đầu tư hay thương mại để phát huy khả năng cạnh tranh thì cũng chẳng khác gì xây dựng hạ tầng cơ sở trong nội địa vì tự thân điều ấy có lợi cho mình. Khuôn khổ cam kết của Hiệp ước TPP đề ra yêu cầu cải cách và dù là có Hoa Kỳ tham dự hay không, Việt Nam vẫn phải căn cứ trên nền tảng ấy mà tự nâng cao tiêu chuẩn của mình về môi sinh, lao động, luật lệ v.v….

Nâng cao tiêu chuẩn kinh doanh qua cải cách thể chế thì cũng như xây dựng cơ sở hạ tầng của mình vì điều ấy có lợi cho mình chứ không vì Hoa Kỳ hay xứ nào đó đòi hỏi.
- Nguyễn-Xuân Nghĩa

Thứ hai, khi các nước đều đề cao chủ nghĩa quốc gia theo tinh thần ưu tiên bảo vệ quyền lợi của quốc dân thì Việt Nam lại chẳng coi quyền lợi của quốc dân là trọng. Điển hình là cách xử lý vụ khủng hoảng môi sinh tại miền Trung, khi quốc dân bị thiên tai lẫn nhân họa và phản đối thì còn bị nhà nước đàn áp. Ở bên Trung Quốc đang phát huy chủ nghĩa dân tộc Đại Hán với phương tiện kinh tế lẫn quân sự, mà lãnh đạo Hà Nội lại xóa bỏ chủ nghĩa quốc gia thì chẳng khác gì là tự giải giới và đầu hàng. Tôi tự hỏi là Việt Nam đang rơi vào mâu thuẫn sinh tử ấy mà lãnh đạo lại bất cần thì làm sao bảo vệ chủ quyền và quyền lợi dân tộc.

Nguyên Lam: Ông vừa nhắc đến việc Việt Nam vẫn nên xúc tiến việc cải cách luật lệ cho phù hợp với những cam kết trong khuôn khổ Hiệp ước TPP, mặc dù không có Hoa Kỳ tham dự. Đề nghị ông phân tích lại điều này cho thính giả của chúng ta vì Hoa Kỳ đã đòi hỏi những cam kết ấy rồi bỏ cuộc thì tại sao mình lại phải thi hành?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: Nâng cao tiêu chuẩn kinh doanh qua cải cách thể chế thì cũng như xây dựng cơ sở hạ tầng của mình vì điều ấy có lợi cho mình chứ không vì Hoa Kỳ hay xứ nào đó đòi hỏi. Ban đầu Hiệp ước TPP xuất phát từ sáng kiến của bốn nước New Zealand, Singapore, Chile và Brunei vào năm 2005, rồi Hoa Kỳ cùng các nước khác mới tham gia để mở rộng và nâng cao tiêu chuẩn hợp tác gần như toàn diện giữa 12 quốc gia. Ngày nay, nếu Hoa Kỳ đổi ý bỏ cuộc thì vẫn còn 11 nước kia, kể cả và nhất là Nhật Bản. Họ đều nhất quyết đi tới với nhau và sẽ lần lượt phê chuẩn Hiệp ước này trước kỳ hạn là đầu năm 2018 sau khi bỏ điều 30 khoản 5 về sự tham dự của Hoa Kỳ.

Do đó, vì quyền lợi an ninh lẫn kinh tế, Việt Nam vẫn nên phê chuẩn Hiệp ước và tiến hành việc cải cách thể chế bên trong. Nếu không được lợi nhiều vì thiếu thị trường Mỹ thì vẫn là có lợi, và nhất là có một bệ phóng khác để thoát vòng lệ thuộc vào Trung Quốc. Theo quy định của TPP thì nguyên vật liệu cho các ngành dệt may hay da giầy phải xuất phát từ các thành viên chứ không thể là sản phẩm của Trung Quốc thì mới có thể bán ra với thuế suất là 0%, đấy là cơ hội thoát Tầu có ý nghĩa lịch sử. Sau này, nhiều nước khác như Hàn Quốc hay Đài Loan và Mexico cũng có thể tham gia TPP và Hoa Kỳ vẫn có khi trở lại sau nhiều năm suy ngẫm.

Thứ hai, với Hoa Kỳ thì Việt Nam đã có sẵn hiệp định song phương với quy chế xưa kia gọi là “tối huệ quốc” chứ không chỉ vì thiếu TPP mà đoạn tuyệt thị trường Mỹ. Việc Việt Nam tự cải cách cho khuôn khổ TPP 11 nước càng tạo thêm lợi thế đàm phán với Hoa Kỳ và các doanh nghiệp Mỹ. Thứ ba, Việt Nam cải cách vì quyền lợi của mình, để có khả năng cạnh tranh với Malaysia hay Philippines và không bị Thái Lan qua mặt như hiện nay chứ không tiến hành việc đó vì Hoa Kỳ. Thứ tư và nói chung thì Việt Nam cùng các nước đang phát triển trong khu vực vẫn nên hội nhập kinh tế, thương mại và đầu tư với nhau chứ không chỉ vì Hoa Kỳ và điều ấy càng là cần thiết khi thiên hạ ở nơi khác lại đi vào chu kỳ hoài nghi tự do thương mại.

Viễn ảnh kinh tế Việt Nam

Ảnh chụp hôm 12/6/2015 tại ngoại ô Hà Nội những lao động nữ làm giỏ tre tại nhà để xuất khẩu. AFP photo

Nguyên Lam: Trở lại viễn ảnh 2017 của kinh tế Việt Nam, ông đánh giá thế nào về những triển vọng và thử thách?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: Việt Nam mắc bệnh sùng bái đà tăng trưởng nên có thể hài lòng với dự báo tăng trưởng trên 6% một năm, rồi cho là vẫn cao so với nhiều nền kinh tế khác. Sự thật thì Việt Nam cũng làm như Trung Quốc là bơm tín dụng để gia tăng sản xuất mà đang chất lên một núi nợ quá lớn, trong khi quân bình công chi thu về ngân sách vẫn chưa cải tiến, bội chi ngân sách không giảm mà tăng và đã chiếm 6% của Tổng sản lượng. Khi Mỹ kim lên giá như chúng ta có dịp trình bày vào tháng trước, Việt Nam sẽ gặp nhiều biến động ngoại hối và đà thất thoát tư bản vì tiền chảy về Mỹ sẽ còn gây thêm nhiều khó khăn khác trong năm tới.

Việt Nam phải đối phó với khá nhiều rủi ro kinh tế từ bên trong ra tới bên ngoài nên phải tự cải cách ngay năm tới, và đây là ước nguyện năm mới của mọi người dân.
- Nguyễn-Xuân Nghĩa

Nhìn xa hơn vậy thì kinh tế Việt Nam có hai nan đề phải sớm giải quyết trong năm nay. Thứ nhất là cơ chế sản xuất bấp bênh, với việc cải thiện năng suất quá chậm lụt. Các doanh nghiệp nhà nước vẫn nắm giữ nguồn vốn cao nhất mà có hiệu năng thấp nhất, trong khi doanh nghiệp tư nhân loại nhỏ và vừa lại co cụm và chưa thể phát triển. Việt Nam cần một kế hoạch cải cách môi trường kinh doanh và việc tham gia TPP là một động lực khuyến khích cần thiết cho yêu cầu cải cách đó.

Thứ hai, và nhìn xuống cái gốc, thì nông nghiệp Việt Nam đã góp phần quan trọng trong mấy chục năm đổi mới nhờ cải thiện năng suất và giải quyết được yêu cầu về an toàn thực phẩm và xóa đói giảm nghèo. Nhưng ngày nay khu vực đó lại lâm thế kẹt là bị cạnh tranh ở bên trong để có phương tiện sản xuất như lao động, đất đai và cả nước ngọt cho yêu cầu tiêu tưới hay nuôi trồng thủy sản, bao trùm lên trên là nạn hủy hoại môi sinh làm giới đầu tư phải bỏ chạy.

Khi đa số tới 60% người dân lại sinh sống trong khu vực chết kẹt này thì Chính quyền không thể làm ngơ được. Tổng kết lại thì trong tương lai trung hạn là dăm ba năm, Việt Nam phải đối phó với khá nhiều rủi ro kinh tế từ bên trong ra tới bên ngoài nên phải tự cải cách ngay năm tới, và đây là ước nguyện năm mới của mọi người dân.

Nguyên Lam: Xin cảm tạ ông Nghĩa về cuộc phỏng vấn cuối năm và xin kính chúc ông cùng quý khán thính giả một năm 2017 an lành và thành công.

http://www.rfa.org/vietnamese/programs/EconomicForum/vietnam-2017-challenges-nxn-12272016143424.html/kinh-te-viet-nam-va-vien-anh-2017

Thủ tướng muốn thay đổi lớn

Nam Nguyên, phóng viên RFA 2016-12-28 

Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc trong cuộc trò chuyện với ông Frank-Walter Steinmeier, Bộ trưởng Ngoại giao Đức, tại Hà Nội hôm 31/10/2016.  AFP photo

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc liên tiếp hàm ý sẽ có nhiều cải cách xóa bỏ những thể chế lỗi thời kìm hãm phát triển và cần nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng sự thật, nói rõ sự thật.

Xóa bỏ thể chế lỗi thời

Người đứng đầu Chính phủ Việt Nam đã có những phát biểu gây chú ý trong hai sự kiện diễn ra tại Hà Nội. Ngày 27/12/2016 tham dự Hội nghị tổng kết năm 2016 của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc kêu gọi giới khoa học nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng sự thật, nói rõ sự thật. Đây là câu nói của Tổng Bí thư Trường Chinh tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 6, quyết định chủ trương Đổi mới để chặn đứng nguy cơ sụp đổ kinh tế và chính trị vào giữa thập niên 1980.

Một ngày trước, hôm 26/12/2016 báo chí giật tít lớn ‘Thể chế do chúng ta đặt ra mà lại sợ nó’. Đó là lời người đứng đầu chính phủ phát biểu tại Hội nghị Tổng kết năm 2016 của Bộ Nông nghiệp Phát triển Nông thôn. Nguyên văn lời Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc : “Thể chế do chúng ta đặt ra, nghĩ ra, nhưng mà chúng ta lại sợ nó. Thể chế ràng buộc sự phát triển thì phải bãi bỏ ngay, đừng để các thể chế đó bắt chúng ta phải chạy theo, phải sợ nó một cách vô lý…”

Thủ tướng đã không đề cập trực diện thể chế Kinh tế Thị trường Định hướng Xã hội Chủ nghĩa chính là thể chế mẹ, đẻ ra những thể chế con đầy bất cập mà nay đang kìm hãm sự phát triển.

Trả lời Nam Nguyên vào tối ngày 27/12/2016, Luật sư Trần Quốc Thuận, nguyên Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội từ Saigon nhận định:

“Ở trong nước thì nói là cơ chế thị trường định hướng Xã hội Chủ nghĩa, nhưng khi làm việc với nước ngoài các lãnh đạo Việt Nam từ Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho tới Thủ tướng và cả Chủ tịch Quốc hội đều yêu cầu nước ngoài nên công nhận Việt Nam đã có nền kinh tế thị trường mà không có nói là theo định hướng Xã hội Chủ nghĩa.

Tôi nghĩ Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã có sự đồng ý trong Bộ Chính trị, trong Trung ương rồi thì ông mới có thể nói được. Ông ấy không thể nói cái gì vượt qua những quy định của Đảng vì ông ấy là Ủy viên Bộ Chính trị…
- Luật sư Trần Quốc Thuận 

Như vậy điều đó cho thấy việc Việt Nam cơ bản công nhận kinh tế thị trường, yêu cầu các nước khác công nhận có nền kinh tế thị trường thì tự thân mình cũng nghĩ ra điều đó. Làm việc với Châu âu với Nhật nhất là với Hoa Kỳ gần đây vẫn thường nhắc là mình có nền kinh tế thị trường, mà không dùng từ định hướng xã hội chủ nghĩa.

Tôi cho là đó là việc phải tiến tới, bởi vì thị trường nó là quy luật tự nhiên, đâu có phải là sản phẩm của ai đâu, bây giờ đã đến lúc phải thừa nhận nó, không nên nói ỡm à ỡm ự nữa.”

Những nhận xét của Luật sư Trần Quốc Thuận, nguyên Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, làm chúng tôi liên tưởng tới phát biểu của Ngoại trưởng Hoa Kỳ John Kerry vào hôm 10/10/2016 tại một cuộc Hội thảo ở California về  an ninh mạng và vai trò của Internet đang làm thay đổi thế giới. Phát biểu của ông Kerry được tóm lược: “…Việt Nam ngày nay không còn dấu vết của chủ nghĩa Cộng sản, hiểu theo nghĩa là một kế hoạch và lý thuyết kinh tế…Ở đó là chủ nghĩa tư bản cuồng nhiệt, có internet và người dân được tiếp cận. Đó vẫn là quốc gia độc đảng và độc đoán, và không may vẫn còn vi phạm nhân quyền và nhiều thứ khác…nhưng theo thời gian đất nước này chứng tỏ đang thay đổi…”

Liên tiếp nói rất mạnh về cải cách thể chế hàm ý cả thể chế kinh tế lẫn chính trị, vấn đề đặt ra là Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc không thể một mình đưa ra những đột phá quan trọng. Luật sư Trần Quốc Thuận từ Saigon trả lời câu hỏi này. Ông nói:

“Tôi nghĩ rằng, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã có sự đồng ý trong Bộ Chính trị, trong Trung ương rồi thì ông mới có thể nói được. Ông ấy không thể nói cái gì vượt qua những quy định của Đảng vì ông ấy là Ủy viên Bộ Chính trị…”

Tới lúc sửa Hiến pháp

Tổng bí thư ĐCSVN Nguyễn Phú Trọng và Tổng thống Mỹ Barack Obama tại Nhà Trắng ở Washington, DC, ngày 07 tháng 7 năm 2015.AFP photo

Luật sư Trần Quốc Thuận từng 14 năm đảm nhiệm chức vụ Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, lập lại sự kiện lãnh đạo Việt Nam đi gặp nhiều nước khác kể cả Hoa Kỳ, Tổng Bí thư đề nghị là Hoa Kỳ nên công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường, chứ không hề đề nghị người ta công nhận Kinh tế Thị trường Định hướng Xã hội Chủ nghĩa. Luật sư Trần Quốc Thuận tiếp lời:

“Như vậy có hai lời nói, một ở trong nước và một ở nước ngoài, tôi cho là lời nói ở nước ngoài có giá trị hơn, bởi vì đó là một thị trường thực sự. Còn thị trường trong nước chỉ là thị trường nội địa, nó có những hạn chế của nó…Dĩ nhiên Việt Nam muốn làm như vậy nhưng bây giờ mới là hô hào khẩu hiệu, nhưng muốn làm điều đó thì phải làm một việc quan trọng hơn là phải sửa hiến pháp và nhiều luật pháp liên quan. Trong Hiến pháp cũng nói rằng kinh tế quốc doanh sở hữu Nhà nước là nền tảng, như thế làm sao mà bình đẳng được, nó có nhiều ưu thế hơn. Nhưng bây giờ người ta đang hô hào phải công nhận các thành phần kinh tế là bình đẳng thì mới có kinh tế thị trường được. Tôi cho rằng lời nói đó có thể dẫn tới việc trọng đại hơn là những qui định trong Hiến pháp mà ràng buộc thì đã đến lúc cần phải sửa.”

Tại Hội nghị Tổng kết năm 2016 của Bộ Nông nghiệp Phát triển Nông thôn tổ chức hôm 26/12 ở Hà Nội, nguyên Bộ trưởng Cao Đức Phát hiện là Phó trưởng Ban Kinh tế Trung ương nêu ví dụ về những điểm nghẽn thể chế. Theo đó, điều 193 Luật Đất đai là một rào cản về việc tích tụ ruộng đất và cần sửa đổi. Điều này quy định chỉ được chuyển quyền sử dụng đất nông nghiệp trong cùng một xã, phường. Như vậy người có vốn và kinh nghiệm không thể đầu tư vào nông nghiệp.

Vẫn theo thông tin báo chí, ông Cao Đức Phát còn đề cập tới một trong những quy định ngăn trở tích tụ ruộng đất đó là những tổ chức kinh tế, hộ gia đình và cá nhân không trực tiếp sản xuất nông nghiệp thì không được nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Quy định này cũng cản trở việc đầu tư vào nông nghiệp.

Tôi cho rằng lời nói đó có thể dẫn tới việc trọng đại hơn là những qui định trong Hiến pháp mà ràng buộc thì đã đến lúc cần phải sửa.
- Luật sư Trần Quốc Thuận

Trong cuộc phỏng vấn của Nam Nguyên vào tối 27/12/2016, Giáo sư Bùi Chí Bửu, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp miền Nam nhận định là, chính sách chia nhỏ đất đai từng giúp người nông dân nghèo có đất canh tác, ngày nay không còn thích hợp trong xu thế phát triển và hội nhập của Việt Nam. Bên cạnh đó biến đổi khí hậu khắc nghiệt cũng làm cho đầu tư nước ngoài vào nông nghiệp không đáng kể. Từ Saigon Giáo sư Bùi Chí Bửu nhận định:

“Đặc biệt đầu tư đất đai thì hiện nay nông dân sở hữu cái sổ đỏ, muốn đi mua đất trong khi luật lệ chưa cho phép thì người ta không dám phiêu lưu chuyện đó. Thành ra có lẽ phải chờ một sự tháo gỡ cơ chế, sửa lại một số luật lệ trong Luật Đất Đai và cho phép mở rộng hạn điền thì có lẽ hiện thực hơn…sau đó doanh nghiệp mới mạnh dạn đầu tư được còn hiện nay vẫn chỉ là dạng liên kết giữa nhà nông và nhà doanh nghiệp; trong liên kết với quy mô chật hẹp như vậy thì không có ông doanh nghiệp nào dám ký hợp đồng với 1.000 ông nông dân một lúc, người ta hay dùng từ gọi là phá kèo, cam kết giữa hai bên dễ dàng bị gãy đổ.”

Theo Luật sư Trần Quốc Thuận, nguyên Phó chủ nhiệm văn phòng Quốc hội, có lý do để tin tưởng sẽ có cải cách sâu rộng để giúp đất nước vượt qua khó khăn ách tắc, từ đó nâng cao mức sống của người dân. Cựu quan chức Quốc hội ghi nhận ý kiến chung là, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc có những phát biểu trúng vào những điều mà người dân mong đợi và cần có thời gian để Thủ tướng thực hiện.

http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/vietnam-prime-minister-wants-a-big-change-nn-12282016080502.html/thu-tuong-muon-thay-doi-lon

Hơn 1 tấn chân, đuôi trâu bò thối suýt lên bàn nhậu

Hơn 1 tấn chân, đuôi trâu bò bốc mùi hôi thối bị lực lượng chức năng bắt giữ. (Hình: Báo Thanh Niên)

HÀ TĨNH (NV) – Lực lượng chức năng tỉnh Hà Tĩnh vừa phát hiện,bắt giữ vụ vận chuyển hơn 1 tấn chân, đuôi trâu bò ướp muối, bốc mùi hôi thối đi tiêu thụ.

Theo báo Thanh Niên loan tin, khoảng 8 giờ 30 ngày 27 Tháng Mười Hai, Phòng Cảnh Sát Phòng Chống Tội Phạm Về Môi Trường, Kiểm Tra và Phát Hiện Xe Khách từ Nghệ An đang chạy vào Nam do tài xế Hồ Văn Sáng (40 tuổi), trú huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An lái chở 14 thùng xốp gồm chân, đuôi trâu bò (khoảng hơn 1 tấn) không rõ nguồn gốc xuất xứ, đã bốc mùi hôi thối.

Tại thời điểm kiểm tra, ông Sáng không xuất trình được các loại giấy tờ nguồn gốc số hàng. Đồng thời khai nhận, chở thuê số này cho một chủ hàng ở huyện Nghi Lộc, Nghệ An đưa vào Đà Nẵng để tiêu thụ.

Trước đó, chiều 25 Tháng Mười Hai, công an thị xã Dĩ An, tỉnh Bình Dương cũng đã bắt giữ 28 thùng hàng (khoảng 1.2 tấn) gồm cá, mực đã bốc mùi hôi thối cũng từ một xe khách của Nghệ An do ông Đoàn Văn Đồng, quê Hà Tĩnh lái, chở hàng từ Nghệ An vào Sài Gòn.

Ông Đồng khai nhận, số hàng trên của một người nhờ chở từ Nghệ An vào Sài Gòn để bán. Sau hai ngày vận chuyển trên xe, số hàng này đã bị hư hỏng, hôi thối. Hiện vụ việc đang được cơ quan chức năng tiếp tục điều tra làm rõ. (Tr.N)

Việt Nam ‘tuy vẫn bước nhưng không biết đi đâu’

Một người nghèo lượm rác kiếm sống trên đường phố Hà Nội. Mức độ nghiêm trọng của các thảm trạng xã hội càng ngày càng lớn vì chính quyền Việt Nam vẫn loay hoay chưa biết làm thế nào để xây dựng “kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa.” (Hình: Getty Images)

HÀ NỘI (NV) – Đó là điều mà ông Nguyễn Chí Dũng, thứ trưởng của Bộ Kế Hoạch-Đầu Tư Việt Nam, thú nhận tại hội thảo về xây dựng thể chế “kinh tế thị trường.”

Hội thảo vừa kể do Ngân Hàng Thế Giới (WB) và Viện Nghiên Cứu Quản Lý Kinh Tế Việt Nam đồng tổ chức tại Hà Nội.

Tại hội thảo đó, ông Dũng tâm sự thêm rằng ông nghĩ mãi mà vẫn chưa thông là nếu tiếp tục bước tới khi không rõ sẽ đi đến đâu, đi bằng cách nào và bao giờ đến… thì làm sao Việt Nam có thể đi nhanh và kinh tế có thể phát triển bền vững (?).

Cho đến giờ giới lãnh đạo chính quyền CSVN vẫn khăng khăng sẽ hướng Việt Nam vào con đường “kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa.” Tuy nhiên giới này vẫn chưa phác họa được diện mạo của “kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa” ra sao, có những điểm gì khác với nền kinh tế kế hoạch theo kiểu cộng sản và kinh tế thị trường thuần túy.

Theo ông Dũng, thể chế đang được cải cách thông qua cải cách luật pháp, tái cơ cấu đầu tư công, cải cách lề lối quản trị doanh nghiệp nhà nước nhưng hình như chưa đủ nên lại tiếp tục cải cách thể chế.

Ông Dũng thú thật là cải cách liên tục nhưng cảm giác ở đâu đó vẫn thiếu cái gì đó chưa đúng, chưa đủ, chưa yên tâm vẫn còn nên vẫn thấy cần phải tiếp tục cải cách. Nếu cứ loay hoay cải cách thì rõ ràng sẽ để vuột mất cả thời gian lẫn cơ hội.

Thứ trưởng của Bộ Kế Hoạch-Đầu Tư Việt Nam tự vấn, cuộc sống giống như một dòng chảy, việc đặt định cách thức giám sát từng giống như đắp đập khiến dòng chảy bị nghẽn, giờ phá đi thì gọi là gì? Chẳng lẽ đắp đập rồi dỡ bỏ là cải cách? Không như nhiều quốc gia khác – chọn được đường ngay từ đầu, trước đây, Việt Nam đi theo một hướng giờ chuyển sang hướng khác trong bối cảnh điểm xuất phát thấp, nguồn lực hạn chế. Vậy thì làm sao để kinh tế Việt Nam có thể tiếp cận với các chuẩn mực tốt mà các quốc gia khác phải mất vài trăm năm mới định hình được?

Ông Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Việt Nam, góp ý: Chúng ta hay nói Việt Nam thì khác, Việt Nam có “đặc thù”! Tuy nhiên theo ông Cung, không nên nhấn mạnh điều đó, vì nếu cứ nhấn mạnh sự khác biệt thì Việt Nam tự đẩy mình sanh bên lề tiến trình toàn cầu hóa. Có “đặc thù” thì phải tự nắn để hòa vào dòng chảy chung theo chuẩn mực quốc tế.

Ông Cung dẫn Nam Hàn để chứng minh. Trước đây Nam Hàn cũng có nội chiến, cũng nghèo. Hồi thập niên 1960, Nam Hàn cũng như Việt Nam nhưng đến thập niên 1980, Nam Hàn đã bước vào giai đoạn hai của quá trình phát triển còn Việt Nam ở giai đoạn một. Nay, Nam Hàn bước vào giai đoạn ba thì Việt Nam cũng vẫn còn loay hoay ở giai đoạn một. Nam Hàn và Việt Nam rõ ràng có khác biệt nhưng việc chú trọng vào sự khác biệt đó là để tự thay đổi chứ không phải để du di, chần chừ.

Ông Raymond Mallon, một cố vấn cho dự án có tên “Hỗ trợ tái cơ cấu nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam” do chính phủ Úc tài trợ, bảo rằng, dẫu liên tục cải cách, các vấn nạn chính của Việt Nam vẫn là sự chuyển đổi của nền kinh tế rất chậm, doanh nghiệp tăng trưởng chậm, kinh doanh thiếu sáng tạo, nhờ quan hệ mật thiệt với các viên chức, các nhóm tài phiệt tiếp tục giàu nhanh nhờ có đặc quyền tiếp cận vốn, đất đai và thị trường.

Ông Jeong Ho Kim, một giáo sư của trường Chính Sách và Quản Trị tại Nam Hàn, cho biết, ba điểm chính giúp Nam Hàn thịnh vượng như hiện nay là: Chính trị đa nguyên, xã hội dân sự, sử dụng các ngành công nghiệp có hàm lượng tri thức và sáng tạo cao làm trụ cột.

Ông Jeong Ho Kim lưu ý, Nam Hàn thành công còn vì vừa cảnh giác với các Chaebol (những tập đoàn do các gia tộc điều hành), vừa dùng nhiều cách để thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp vừa và nhỏ, gỡ bỏ sự bảo hộ các doanh nghiệp nhà nước, các lĩnh vực công ích như vận tải, tăng chi tiêu cho nghiên cứu và phát triển, tăng phúc lợi xã hội. (G.Đ)

Tháo cầu treo mục nát, bỏ mặc trẻ em lội suối đến trường

Các em nhỏ phải lội qua con suối mỗi ngày để tới trường. (Hình: Báo Tuổi Trẻ)

HÒA BÌNH (NV) – Sau khi bị tố cầu treo mục nát không biết sập lúc nào mà vẫn để dân đi, chính quyền huyện Tân Lạc vội vàng tháo bỏ mà không có kế hoạch thay thế, khiến hàng trăm học sinh hàng ngày phải lội suối đi học.

Theo mô tả của phóng viên báo Tuổi Trẻ, ngày 27 Tháng Mười Hai, mới gần 6 giờ sáng giá rét mà hai bên bờ của con suối Cái, xã Lỗ Sơn, huyện Tân Lạc, có hàng trăm học sinh từ mẫu giáo tới trung học bì bõm vượt qua dòng suối rộng gần 100 mét để tới trường.

Cách đó vài chục mét là chiếc cầu treo hoen gỉ, xuống cấp nghiêm trọng đã bị tháo dỡ toàn bộ các thanh sắt và mặt cầu, vốn là phương tiện duy nhất mà suốt hơn 3 năm qua các em nhỏ ở Lỗ Sơn vẫn phải liều mình đi qua để tới trường vừa bị chính quyền huyện Tân Lạc thực hiện sau khi những hình ảnh các em học sinh liều mình nối nhau đi trên cây cầu xuống cấp xuất hiện trên truyền thông.

Tuy nhiên, tháo cầu xong lại không có bất kỳ một phương tiện hay cách nào khác thay thế, để giúp học sinh và hàng trăm hộ dân di chuyển sang bên kia suối. Và thế là bây giờ học sinh lại tiếp tục liều mình lội suối để tới trường, còn người dân vượt suối sang bờ kia đi làm.

Vừa cõng đứa cháu nhỏ, tay dắt đứa cháu lớn hơn, bà Bùi Thị Đậu, ở xóm Đồi Mới cho biết, do nhà xa mà cầu treo đã bị dỡ, không có đường khác đi nên bà cháu phải lội suối đi sớm để tới lớp cho kịp.

Thế nhưng nói với phóng viên báo Tuổi Trẻ, ông Bùi Tiến Lâm, chánh văn phòng ủy ban huyện Tân Lạc cho biết, huyện đã đề xuất đến Bộ Giao Thông đầu tư xây cầu mới và được chấp thuận nhưng đến giờ vẫn chưa được cấp vốn.

“Hướng giải quyết của huyện là sẽ cho sửa chữa điểm trường bên kia suối để dồn ghép học sinh sang học khỏi phải lội suối. Song, khi nào thực hiện thì chưa có kế hoạch cụ thể,” ông Lâm nói. (Tr.N)

Doanh giới Việt Nam: Năm sau ảm đạm hơn năm trước

Khai thác mủ cao su. Do gặp đủ thứ khó khăn, các doanh nghiệp Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực nông, lâm, thủy sản xin giải thể hàng loạt. (Hình: Dân Trí)

Sau hàng loạt tuyên bố, hứa hẹn trợ giúp, so với năm ngoái, trong năm 2016, số doanh nghiệp Việt Nam xin phá sản tăng thêm khoảng 32%. Càng ngày, tương lai của doanh giới Việt Nam càng ảm đạm.

Dẫu cho giới lãnh đạo chính quyền Việt Nam liên tục khẳng định, kinh tế Việt Nam đã khởi sắc và đang hồi phục, các chủ trương, chính sách hỗ trợ kinh tế tư nhân đang phát huy tác dụng, song những số liệu mà Cục Quản Lý Đăng Ký Kinh Doanh thuộc Bộ Kế Hoạch – Đầu Tư Việt Nam vừa công bố cho thấy, kinh tế tư nhân không những không phát triển mà còn lumn bại hơn.

Ngoài 12,500 doanh nghiệp phá sản, tăng hơn 3,000 so với năm 2015 (9,000), còn có thêm 73.000 doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động hoặc chờ giải thể hay phá sản.

Nếu so với năm ngoái, trong năm 2016, tổng số doanh nghiệp gặp khó khăn, phải tạm ngừng hoạt động có thời hạn và vô thời hạn ít hơn gần 11,000 (con số này trong năm 2015 là 71,300, trong năm 2016 là 60,600) nhưng theo Cục Quản Lý Đăng Ký Kinh Doanh, con số doanh nghiệp chính thức rời bỏ thị trường trong năm 2016 cao hơn năm 2015.

Cục Quản lý Đăng Ký Kinh Doanh nhấn mạnh, năm nay, số doanh nghiệp chính thức rời bỏ thị trường cao một cách bất thường. Số doanh nghiệp do khó khăn mà phải tạm ngừng hoạt động dù ít hơn so với năm ngoái nhưng vẫn rất lớn. Nói cách khác, “kinh tế Việt Nam vẫn còn rất nhiều khó khăn.”

Đại diện Cục Quản Lý Đăng Ký Kinh Doanh nói thêm, lý do chính khiến các doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động hoặc chờ giải thể hay phá sản là thiếu vốn, mất nguồn nguyên liệu, mất thị trường. 93% doanh nghiệp xin ngừng hoạt động vô thời hạn (giải thể) là doanh nghiệp thuộc loại vừa và nhỏ (vốn đăng ký kinh doanh dưới 10 tỷ). So với trước, những khó khăn mà các doanh nghiệp thuộc loại vừa và nhỏ phải đối diện nhiều hơn.

Những số liệu mà Cục Quản Lý Đăng Ký Kinh Doanh công bố còn chỉ ra nhiều khía cạnh đáng ngại khác. Chẳng hạn tỉ lệ doanh nghiệp tại những khu vực nghèo, tỉ lệ thất nghiệp cao (đồng bằng sông Hồng, phía Bắc miền Trung, duyên hải miền Trung, Tây Nguyên, Đông Nam bộ) chờ giải thể đều tăng rất cao so với năm ngoái (từ 25% đến… 273%). Tỉ lệ doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp (một trong những trụ cột của kinh tế Việt Nam) chờ giải thể trong năm nay, so với năm ngoái tăng đến 107%.

Nói cách khác, tiên đoán về việc doanh nghiệp tư nhân Việt Nam bị loại ra khỏi cuộc chơi diễn ra trên xứ sở của mình đã trở thành chính xác một cách đau lòng.

Đó là nhận định của ông Trương Đình Tuyển, cựu bộ trưởng Thương Mại Việt Nam. Nhân vật này cảnh báo, doanh nghiệp tư nhân đang kiệt sức và có thể bị “bóp nghẹt.”

Trong vài năm gần đây, động lực tạo ra sự phát triển của kinh tế Việt Nam phụ thuộc hoàn toàn vào những doanh nghiệp có vốn đầu tư của ngoại quốc (FDI)! Các doanh nghiệp FDI chiếm khoảng 50% giá trị sản xuất công nghiệp và khoảng 70% giá trị xuất cảng.

Nhiều chuyên gia kinh tế bảo rằng, điều đó không bảo đảm cho “phát triển bền vững.” Bất chấp khuyến cáo của các chuyên gia kinh tế, doanh nghiệp tư nhân của Việt Nam vẫn chết chùm vì không những không hỗ trợ, chính quyền Việt Nam còn thực thi những chính sách giúp các doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp FDI chèn ép giới này.

Thậm chí có chuyên gia kinh tế khẳng định, hệ thống công quyền là nhân tố thứ ba chèn ép khu vực kinh tế tư nhân nên khu vực tư nhân thu hẹp rồi chết là tất nhiên.

Kết quả một cuộc khảo sát của Ngân Hàng Thế Giới cho biết, tại Việt Nam, khối doanh nghiệp tư nhân phải đóng góp tới 40.8 % lợi nhuận cho nhà nước thông qua các khoản thuế, phí. Bà Phạm Chi Lan, một chuyên gia kinh tế từng nêu thắc mắc, khi nhà nước “hăng hái” thu tiền cho ngân sách như vậy thì phải hiểu thế nào về những tuyên bố liên quan tới “cải thiện môi trường kinh doanh?” (G.Đ)

Những giá trị văn hóa bị vùi dập: Một Hà Nội vụn vỡ

Ở trung tâm Hà Nội, tòa nhà Art Deco số 22A Hai Bà Trưng với rạp chiếu phim nghệ thuật Hanoi Cinematheque đã tồn tại được 14 năm sắp bị phá hủy để nhường chỗ cho trung tâm thương mại Vincom.

 Hoàng Giang Theo VOA-27.12.2016 

Tôi từng đọc được một câu văn ý đại khái là người Hà Nội có thể đi thật xa khỏi Hà Nội, nhưng không bao giờ có thể đưa Hà Nội ra khỏi tâm hồn mình. Tôi thấy mình trong câu nói đó. Tôi bắt đầu rời khỏi Hà Nội từ những năm niên thiếu, cứ đi thật xa, thật lâu rồi mới quay về, đặt chân lên biết bao miền đất mới, trò chuyện với những người thuộc nhiều nền văn hóa văn minh khác biệt, nhưng vẫn luôn thấy mình thẩn thờ và cũ kỹ như một chiều thu Hà Nội ảm đạm năm nào. Cảm giác ấy in sâu và trở thành một phần con người tôi. Tôi có một ông bác làm ở bên bộ ngoại giao, đã lâu không thăm hỏi. Ngày còn nhỏ mẹ hay gửi tôi qua nhà nhờ bác trông nom trong một căn hộ nhỏ xíu nằm lọt thỏm trong khu tập thể cũ giữa lòng phố cổ. Căn nhà nhỏ nắng khó lọt qua khe cửa, thoang thoảng mùi thuốc bắc ấm cúng khiến tôi lúc nào cũng lơ mơ trong cơn buồn ngủ. Đến chiều bố qua đón về tôi vẫn còn ngất ngưởng ngủ gật. Và tôi cứ lớn lên trong một Hà Nội bình yên như thế. Sau này chỗ khu nhà đó bị phá, gia đình ông bác tôi chuyển ra ngoại ô thành phố sống vì ông đã nghỉ hưu. Thủ đô cũng không còn thiết tha với những tâm hồn già cỗi như ông nữa. Lớp trẻ chúng tôi thì lớn lên và lãng quên.

Ở trung tâm Hà Nội, tòa nhà Art Deco số 22A Hai Bà Trưng với rạp chiếu phim nghệ thuật Hanoi Cinematheque đã tồn tại được 14 năm sắp bị phá hủy để nhường chỗ cho trung tâm thương mại Vincom. Rạp chiếu phim nhỏ này do một người Mỹ tên là Gerald Herman sáng lập năm 2002. Ông là một người yêu điện ảnh và muốn mang tình yêu đó truyền cảm hứng cho các nhà làm phim trẻ tuổi tại Việt Nam. Tại đây, ông Herman đã xây dựng được một kho phim khổng lồ với 3.500 bộ phim nổi tiếng toàn thế giới với chất lượng hình ảnh tuyệt đẹp. Rất nhiều bộ phim Việt Nam được ông lưu giữ và trình chiếu như Bao giờ cho đến tháng mười (đạo diễn Đặng Nhật Minh), Gánh xiếc rong (đạo diễn Việt Linh)… Nơi đây đã gắn bó và lưu giữ kỷ niệm của rất nhiều thế hệ người Hà Nội (thông tin tham khảo tại Vĩnh biệt “rạp chiếu bóng thiên đường” của Hà Nội của tác giả Lê Hồng Lâm trên báo Tuổi trẻ)

Hà Nội dường như đang mất dần đi những giá trị văn hóa, giá trị tâm hồn đẹp mượt mà rất riêng biệt. Đó là lý do vì sao tôi nhớ về ông bác già nua của mình. Nhưng điều nhức nhối hơn bên cạnh nỗi buồn mất mát đó là sự lạnh lùng khinh khi những giá trị nghệ thuật đẹp đẽ ấy. Số phận của Hanoi Cinematheque đã được định đoạt từ tháng 3 năm 2016 nhưng đến tháng 11 đội ngũ quản lý mới thông báo tin tức rộng rãi đến công chúng như một lời chia tay chính thức. Sau đó, tuy có rất nhiều cuộc vận động thu thập chữ ký, thay đổi hình đại diện Facebook để bày tỏ mong muốn giữ lại rạp chiếu phim, bên tập đoàn VinGroup vẫn không có một lời hồi âm nào. Hà Nội đang đi vào vết xe đổ của các nước tư bản phát triển, tiêu biểu là Seoul, Hàn Quốc. Thủ đô Seoul cũng đã trải qua rất nhiều thay đổi trong công cuộc hiện đại hóa, và tốc độ phát triển chóng mặt đã dẫn đến sự sụp đổ của nhiều giá trị truyền thống tại thành phố này. Seoul trở thành một kinh nghiệm “xương máu” khiến chính phủ Hàn Quốc vội vã đưa ra chính sách bảo tồn các công trình văn hóa ở nhiều thành phố khác, vừa để bảo tồn bản sắc dân tộc, vừa để thu hút du khách đến tham quan tìm hiểu.

Vẫn là câu chuyện đầu tư thông minh, nhưng đây lại là câu chuyện không của riêng ai. Trên thực tế, tôi thấy rất ít các nhà văn, nhà báo hay các nhà hoạt ngôn tìm hiểu, nghiên cứu về các vấn đề về văn hóa nghệ thuật nước nhà và sự thay đổi trong thời cuộc hiện nay, cho đến khi những giá trị văn hóa ấy đã bị đánh mất. Hanoi Cinematheque chỉ là một ví dụ rất nhỏ trong vô vàn những điều đẹp đẽ còn đang ẩn giấu trong các ngõ ngách Hà Nội mà ít ai thực sự quan tâm tới. Liệu sẽ có một công trình nghệ thuật nào khác như Hanoi Cinematheque trong tương lai, như một cách để gợi nhớ về, để bảo tồn và để phát triển giá trị cũ xưa đáng trân trọng như thế? Đó là câu hỏi mà tôi nghĩ tất cả chúng ta cần phải quan tâm và cùng nhau tìm lời giải đáp.

* Blog ‘Trong lòng Hà Nội’ của Hoàng Giang là blog cá nhân. Các bài viết trên blog được đăng tải với sự đồng ý của Ðài VOA nhưng không phản ánh quan điểm hay lập trường của Chính phủ Hoa Kỳ.

Viễn ảnh nhân quyền Việt Nam 2017 vẫn xám màu

Bác sĩ Nguyễn Đan Quế, nhà hoạt động dân chủ - nhân quyền ở Sài Gòn, Việt Nam.

Theo VOA-29.12.2016

Theo tổ chức Theo dõi Nhân quyền (HRW) và Ân xá Quốc tế, hồ sơ nhân quyền của Việt Nam trong năm 2016 vẫn tồi tệ về nhiều mặt. Đảng Cộng sản tiếp tục duy trì độc quyền chính trị, không cho phép bất cứ thách thức nào đe dọa hay “bôi bẩn” các vị lãnh đạo.Việt Nam hạn chế gắt gao các quyền tự do phát biểu, lập hội và hội họp ôn hòa.

Các nhà tranh đấu cho quyền con người và các blogger bị sách nhiễu, đe dọa, hành hung và giam tù. Nông dân tiếp tục mất đất cho các dự án phát triển mà không được đền bù thỏa đáng; công nhân không được phép thành lập công đoàn độc lập. Trong năm 2016, bất chấp những khó khăn, nhiều nhà hoạt động và blogger công khai lên tiếng đòi các quyền tự do và dân chủ.

Bác sĩ Nguyễn Đan Quế, một nhà hoạt động dân chủ nổi tiếng ở Sài Gòn cho VOA biết Hoa Kỳ đã giúp Việt Nam trong rất nhiều vấn đề, từ việc tuần tra ở Biển Đông đến việc trang bị các tàu tuần dương, xóa bỏ lệnh cấm vận vũ khí sát thương, nhưng Việt Nam đã đáp lại không tương xứng, mà còn mạnh tay đàn áp, bắt giữ các nhà hoạt động vì dân chủ, nhân quyền, và các blogger trong năm 2016. Hơn nữa, Hoa Kỳ vẫn chưa mạnh mẽ lên tiếng về các vụ vi phạm nhân quyền và tự do tôn giáo ở Việt Nam, điển hình như vụ cưỡng chế chùa Liên Trì ở thành phố Hồ Chí Minh vào đầu tháng 9. Bác sĩ Quế nói điều này đã giúp Việt Nam giảm bớt áp lực từ bên ngoài và do đó chính quyền cứ tiếp tục gia tăng đàn áp nhân quyền trong năm 2016, đặt biệt là sau khi được Hoa Kỳ bỏ lệnh cấm vận vũ khí sát thương. Bác sĩ Quế cho biết thêm:

“Tổng quát thì đến cuối năm đã có những sự gia tăng việc đàn áp dưới nhiều hình thức. Ví dụ gần đây nhất là vụ xử trung tá Trần Kim Anh 13 năm tù và Lê Thanh Tùng 12 năm tù, với tội danh ‘lật đổ chính quyền theo điều 79’, bắt giữ một số blogger như Nguyễn Ngọc Như Quỳnh (Mẹ Nấm), Bác sĩ Hồ Hải, blogger trẻ nói lên sự thật của xã hội như Nguyễn Phúc Gia Huy, và mới đây nhất là blogger Nguyễn Danh Dũng ở Thanh Hóa. Nói chung tình trạng đàn áp, khống chế người tranh đấu và cả gia đình họ trong năm 2016 có gia tăng.”

Vị bác sĩ từng bị giam cầm hơn 20 năm dưới chế độ cộng sản dự báo rằng vi phạm nhân quyền sẽ tiếp tục chuyển biến theo hướng xấu trong năm 2017 khi nhiều quan chức nhà nước bất mãn chế độ, những người Hà Nội gọi là “tự diễn biến, tự chuyển hóa,” sẽ mạnh dạn lên tiếng đòi dân chủ:

“Sang đến năm 2017 thì tôi thấy rằng đặc biệt nhất chưa bao giờ lòng dân bất mãn như ngày hôm nay. Đó là một yếu tố quan trọng. Hiện nay những người đang ở trong bộ máy cầm quyền và đặc biệt là những vị cách mạng lão thành, về hưu hay không ra làm việc nữa, đã mạnh dạn lên tiếng đòi tự do dân chủ, tố cáo thẳng thậm chí thật sự hối tiếc vì đã cống hiến những năm tháng trai trẻ cho chính thể mà bây giờ chính thể đó quay ra đàn áp dân, hèn với giặc, ác với dân.”

Bất chấp áp lực và đàn áp trong năm 2016, các tổ chức xã hội dân sự vừa thành lập như Green Trees, Hội Giáo chức Chu Văn An, Hội Bảo vệ Nạn nhân bị Tra tấn, Hội Bảo vệ những Người Tranh đấu cho Nhân quyền... hoạt động rất hữu hiệu. Nhiều hội đã nỗ lực đồng hành với các nạn nhân của Formosa, giúp họ mạnh mẽ lên tiếng phản đối việc gây ô nhiễm môi trường. Các tổ chức xã hội dân sự cũng đồng loạt lên tiếng phản đối luật tôn giáo tín ngưỡng của Việt Nam, và gần đây là phản đối bản án của Trần Kim Anh và Lê Thanh Tùng.

Bác sĩ Quế cũng tự tin khi ngày càng nhiều người trẻ có ý thức với phong trào đấu tranh dân chủ. Ông nhấn mạnh đến các hoạt động đào tạo chuyên môn cho các nhà hoạt động trẻ, nhất là đào tạo kỹ thuật thông tin:

“Trước trào lưu nhiều anh em trẻ tham dự, chúng tôi có tổ chức huấn luyện khá qui mô. Đó là những anh em trẻ, giỏi về kỹ thuật số và đồng thời biết đối phó với chính quyền cộng sản. Nói chung là số người hoạt động gia tăng, cũng như kỹ thuật hoạt động và kỹ thuật đối phó được đào tạo quá qui mô.”

Bác sĩ Quế cho rằng những chuyển biến của tình hình quốc tế hiện nay, cùng với sự trì trệ của Hiệp định Thương mại Đối tác Thái Bình Dương (TPP), chính phủ mới của Hoa Kỳ do ông Donald Trunp làm tổng thống, việc mất đoàn kết của Liên Minh châu Âu, và tính hung hăng bá quyền của Trung Quốc sẽ ít nhiều ảnh hưởng đến quan hệ của Việt Nam với các nước về nhiều phương diện và đương nhiên các mối quan hệ quốc tế này sẽ có ảnh hưởng trực tiếp đến tình hình nhân quyền Việt Nam. Nhìn chung, viễn cảnh nhân quyền Việt Nam trong năm 2017 vẫn xám màu.

Năm 2017: Bàn về 'cũ', 'mới'...

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng phát biểu tại Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ 12, ngày 28/1/2016.

Bùi Tín Theo VOA-28.12.2016 

Từ 30 năm nay, trong các tài liệu, văn kiện, nghị quyết của đảng Cộng sản và Nhà nước Việt Nam, "đổi mới" có lẽ là hai chữ được dùng phổ biến nhất.

Đổi mới được nhấn mạnh, ca ngợi, xưng tụng, đề cao đặc biệt từ năm 1986 trong Đại hội VI của đảng Cộng sản Việt Nam, với nội dung là thực hiện kinh tế thị trường, cho phép tự do kinh doanh, áp dụng khoán sản phẩm, bãi bỏ ngăn sông cấm chợ, tăng nhanh xuất nhập hàng hóa, đẩy mạnh lưu thông quốc tế... Quan hệ ngoại giao đa phương đa hướng được thực hiện, cấm vận được bãi bỏ, cuộc sống xã hội dễ thở hơn, đời sống nhân dân đỡ gay gắt, kinh tế tư nhân được khôi phục dần. "Đổi mới" được coi như đôi đũa thần có phép vạn năng.

Đã có lúc chủ trương "đổi mới" được quan niệm khá rộng rãi, đa phương, đồng bộ. Đổi mới kinh tế; đổi mới chính trị; đổi mới phương thức, tư duy cách lãnh đạo, cai trị; đổi mới văn hóa; đổi mới cung cách vận động quần chúng, đổi mới quan hệ giữa đảng và quần chúng; đổi mới xã hội theo hướng dân chủ, bình đẳng, văn minh, hòa bình, phồn vinh cho toàn dân cùng hưởng. Đã có lúc Bộ Chính trị cử đoàn cán bộ sang Bắc Âu nghiên cứu, học hỏi kinh nghiệm các đảng Dân chủ - Xã hội Thụy Điển, Đan Mạch, Na Uy… về xây dựng một kiểu Nhà nước Phúc lợi, không chênh lệch giàu nghèo quá đáng, Nhà nước chăm lo cuộc sống của toàn dân, giáo dục hầu như miễn phí, y tế cũng hầu như miễn phí, nhà ở giá cực thấp, tuổi thọ kéo dài, xã hội bình yên phồn thịnh. Ngay sau Đại hội VI, Bộ Chính trị đã nói đến "đổi mới toàn diện, đồng bộ", "đổi mới kinh tế đi đôi với đổi mới chính trị", "đổi mới mô hình", "đổi mới chế độ cầm quyền theo hướng dân chủ hóa", "đổi mới đợt 2"…

Nhưng sau khi Liên Xô sụp đổ, sau khi phe xã hội chủ nghĩa tự giải thể không kèn không trống, thì tại Việt Nam một không khí hốt hoảng diễn ra vào cuối thập kỷ 90, các ông Nguyễn Văn Linh, Đỗ Mười, Phạm Văn Đồng, Lê Đức Anh… vội vã bay sang Thành Đô và chạy vào Đại sứ quán Trung Quốc ở Hà Nội để cầu cứu, nhằm kéo dài cuộc sống của đảng Cộng sản Việt Nam, xin được đảng Cộng sản Trung Quốc cưu mang, do cùng chung học thuyết Mác - Lê, và cùng chung chế độ Chủ nghĩa Xã hội. Cuộc mật đàm Thành Đô là cuộc đầu hàng và bán nước ô nhục nhất do nhóm lãnh đạo Cộng sản Nguyễn Văn Linh, Đỗ Mười, Lê Đức Anh, Phạm Văn Đồng gây nên, mà nhóm Nguyễn Cơ Thạch, Võ Văn Kiệt, Trần Quang Cơ không sao ngăn nổi. Di hại khủng khiếp về mọi mặt của nó kéo dài cho đến tận hôm nay!

Kể từ đó công cuộc Đổi mới chững hẳn lại, mất đà, chỉ còn là vài ba cải tiến bộ phận về kinh tế, cho tư nhân kinh doanh, không ngăn sông cấm chợ, mở rộng ngoại thương, nhận đầu tư từ nước ngoài. Có mặt kinh tế tư nhân bị siết chặt hơn trước, quyền tư hữu ruộng đất bị hủy bỏ bởi chính sách "đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước thay mặt quản lý". Cải cách chính trị bị khóa chặt.

Cả 5 đời tổng bí thư từ Nguyễn Văn Linh, Đỗ Mười, Lê Khả Phiêu đến Nông Đức Mạnh và Nguyễn Phú Trọng vẫn một mực chui vào cái cũi Thành Đô ngày càng sâu, dưới phương châm "16 chữ Vàng": "láng giềng hữu nghị, hợp tác toàn diện, ổn định lâu dài, hướng tới tương lai", cộng thêm "4 Tốt": "láng giềng tốt, bạn bè tốt, đồng chí tốt, đối tác tốt".

Đây là những cái gông ác nghiệt tròng vào cổ đảng Cộng sản và nhân dân ta, dẫn đến hậu quả "mất rừng, mất biển", làm nảy sinh ra một loạt giặc ngoại xâm cố kết với giặc nội xâm, gồm đủ loại: lâm tặc, hải tặc, địa tặc, ngân sách tặc, ngân hàng tặc, ODA tặc, FDI tặc, dự án tặc, hèn với giặc, ác với dân, xúc phạm tiền nhân, chuyển những núi nợ lên vai con cháu về sau...

Có thể nói hơn 40 năm sau thống nhất và tương đối hòa bình là thời kỳ khổ ải, nhục nhã nhất của dân tộc, nhân dân. Đảng Cộng sản và Nhà nước độc đảng mất trọn niềm tin của nhân dân, bị xã hội căm giận, khinh thị, rủa sả, không còn tính chính đáng để cầm quyền. Đã có bao giờ trên đất nước ta, giới cầm quyền chóp bu dùng súng đạn để nói chuyện với nhau như vụ trừ khử nhau ở Yên Bái, sát phạt nhau ngay trong Bộ Chính trị, trong Công an Nhân dân, Quân đội Nhân dân? Đã xảy ra nhiều vụ tham ô, nhũng lạm, làm thất thoát hàng trăm hàng nghìn tỷ đồng trong hàng trăm vụ án lớn, mà không thu hồi nổi 1% để trả về cho công quỹ! Tiền của công, của dân chạy gần hết vào túi các quan tham, như Nguyễn Trường Tô, Trần Văn Truyền, các đại gia ngân hàng… Nhiều viên chức cao cấp là đại biểu Quốc hội vác tiền của bất minh nối đuôi nhau chạy ra nước ngoài, để từ xa thách thức tổng bí thư và ngành an ninh, trong khi ngành Công an chỉ còn biết phản ứng bằng cách trả thù các chiến sĩ dân chủ như Cấn Thị Thêu, Bùi Minh Hằng, Phạm Thanh Nghiên, Đoan Trang – những người được thế giới dân chủ quý trọng, tôn vinh.

Đã đến lúc toàn dân ta phong cho cái đảng Cộng sản đã thoái hóa đến tận cùng cái danh xưng xứng đáng nhất là Đảng tặc. Từ Đảng tặc mà sinh ra lâm tặc, hải tặc, địa tặc, ngân sách tặc, ngân hàng tặc, ODA tặc, FDI tặc, dân chủ tặc, dân quyền tặc.

Lẽ ra nếu như Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương đảng Cộng sản Việt Nam còn có chút lương tri, ý thức trách nhiệm với dân với nước, họ đã phải tự phê bình nghiêm khắc, cúi đầu nhận tội hèn với giặc ngoại xâm và nội xâm, ác với dân, nhận tội đã không đổi mới chút nào về chính trị, để cho đất nước bế tắc kéo dài từ thảm họa Thành Đô cuối năm 1990.

Thật ra lối thoát không có gì khó khăn, xa xôi, phức tạp, rắc rối.

Có một lối thoát rất rõ ràng, minh bạch, chóng vánh. Đó là kết thúc triệt để một chế độ quá ư lạc hậu, lỗi thời, chế độ độc đoán độc đảng ngồi trên hiến pháp và pháp luật, phủ định lá phiếu tự do của mọi công dân, một chế độ mang danh hão là Chủ nghĩa Xã hội khoa học, nhưng trên thực tế và về thực chất là "Chủ nghĩa tư bản rừng rú". Điều rất đơn giản là thay vào cái chủ nghĩa Mác - Lênin cũ kỹ, ảo tưởng - đã bị cả loài người lên án là tội ác chống nhân loại - bằng chủ nghĩa tư bản văn minh tiến bộ trên cơ sở pháp quyền, như phần lớn các nước trên toàn thế giới.

Việc có nhiều đảng viên Cộng sản cao cấp yêu cầu trở về với tên nước là "Việt Nam Dân chủ Cộng hòa", khôi phục quyền "sở hữu tư nhân", từ bỏ "quyền sở hữu toàn dân mơ hồ, quái gở" là một điều hợp lý, hợp lòng dân. Phải có ba quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp riêng biệt để kiểm soát, kiềm chế nhau. Chỉ vài đổi mới chính trị thật sự như thế cũng đủ để cải thiện tình hình rõ rệt. Tham nhũng sẽ bị đẩy lùi một cách cơ bản; ngân sách sẽ không còn bị rò rỉ lớn; nông thôn, nông nghiệp sẽ khởi sắc trở lại; sẽ không còn những vụ xử án bất công, theo chỉ thị của Bộ Chính trị và cấp ủy đảng; giáo dục sẽ có chất lượng cao; y tế sẽ không còn bệ rạc, bất nhân. Xã hội sẽ ổn định, hài hòa. Các tập đoàn quốc doanh sẽ không còn khống chế, lũng đoạn nền kinh tế thị trường, chèn ép các doanh nghiệp tư nhân vừa và nhỏ, công thương nghiệp sẽ phồn vinh.

Đó mới thật là "đổi mới" thật sự, là "đổi mới chính trị gắn liền với đổi mới kinh tế", là "đổi mới đồng bộ cả hệ thống cai trị", ăn khớp với nhau, "đổi mới cả hạ tầng cơ sở và thượng tầng kiến trúc", "cả tư duy, nếp sống, pháp luật và công luận xã hội". Toàn xã hội sẽ được lợi to lớn, bền lâu, chỉ riêng thiệt thòi là bọn sâu mọt cặn bã nắm quyền lực để mưu cầu tư lợi.

Bước vào năm mới 2017, với tư duy mới, hy vọng mới, Bộ Chính trị và Ban Chấp hành Trung ương hãy có một phiên họp đặc biệt để kiểm điểm sâu sắc, tạ tội về những sai lầm chồng chất kéo dài và cuối cùng là cùng toàn dân "đổi mới tư duy chính trị, kinh tế, văn hóa một cách toàn diện và đồng bộ", từ đó cùng nhân dân lựa chọn nhân tài thứ thiệt cho đất nước qua các cuộc bàn luận, kiến nghị, thảo luận dân chủ rộng rãi, tuyển chọn ra bộ máy lãnh đạo thật sự của dân, do dân, vì dân, như ở mọi đất nước và thể chế dân chủ văn minh hiện tại.

Công đoàn Đoàn kết (Trade Union "Solidarity") ở Ba Lan đã làm được như thế. Hiến Chương 77 (Charter 77) của các trí thức Tiệp Khắc đã làm được như thế. Liên minh Quốc gia vì Dân chủ (National League for Democracy) của bà Aung San Suu Kyi ở Myanmar đã làm được như thế. Ở Nam Phi, ông Nelson Mandela cùng Đảng Đại hội Dân tộc Phi (African National Congress) đã làm được như thế. Ở Ấn Độ, lãnh đạo Mahatma Gandhi của Đảng Quốc dân Đại hội Ấn Độ (India National Congress) cũng đã làm được như thế.

Đến nay, ở thế kỷ XXI, tại sao dân tộc ta, toàn dân ta lại không làm được như thế? Toàn dân ta không hề che dấu ý nguyện, ý chí đấu tranh của mình. Hãng điều tra dư luận quốc tế có uy tín PEW cho biết hơn 80% nhân dân Việt Nam tỏ rõ ý muốn kết bạn, gắn bó với phương Tây dân chủ và Hoa Kỳ; chỉ có 12% muốn gắn bó với Trung Cộng.

Lòng dân rõ là như thế. Năm mới, hãy bàn một lần cho ra lẽ chuyện mới và cũ để từ bỏ dứt khoát cái cũ giáo điều, cổ hủ, đổi mà không mới, mới còn tệ hơn cũ.

Mong rằng toàn đảng Cộng sản Việt Nam hãy tự xét mình, tự phê bình nghiêm chỉnh để tiếp thu cái mới thật sự, đổi mới thật sự. Đổi mới hay là chết! Đây là khẩu hiệu trung tâm, mệnh lệnh của Tổ quốc, của nhân dân cho cả năm mới 2017.

* Blog của nhà báo Bùi Tín là blog cá nhân. Các bài viết trên blog được đăng tải với sự đồng ý của Ðài VOA nhưng không phản ánh quan điểm hay lập trường của Chính phủ Hoa Kỳ.

Hậu quả của nền luật pháp phi pháp lý, vô đạo đức tại Việt Nam

Trường hợp Minh Béo, không những đã vi phạm luật pháp Hoa Kỳ mà còn vi phạm cả luật pháp Việt Nam. (Ảnh: Facebook)

Thiện Ý

 Theo VOA-28.12.2016 

Theo tin tổng hợp giới truyền thông thì Minh Béo, tên thật là Hồng Quang Minh, một danh hài Việt Nam bị bỏ tù ở Mỹ về tội lạm dụng tình dục trẻ em, mới đây được phóng thích sớm và trở về nước hôm 21/12/2016. Trong khi công luận đang tranh cãi về việc có nên hạn chế quyền công dân của Minh Béo hay không, thì Thiếu tướng Trần Thế Quân, phó Cục trưởng Cục Pháp chế và Cải cách hành chính tư pháp, Bộ Công an, trả lời báo giới hôm 22/12 rằng Minh Béo sẽ trở thành công dân bình thường và trong hồ sơ không bị ghi lại việc đã từng bị ngồi tù tại Mỹ. Phát biểu này đã bị công luận phản đối dữ dội.

Câu trả lời trên của một viên chức lãnh đạo cấp cao có thẩm quyền thuộc Bộ Công an cho thấy một nền luật pháp phi pháp lý, vô đạo đức đã và đang tiếp tục được đảng và nhà cầm quyền CSVN thực hiện tại Việt Nam. Sự thể này đã dẫn đến hậu quả gì trên thực tế tại Việt Nam?

I/-Một nền luật pháp phi pháp lý:

Theo nguyên tắc pháp lý chung có tính phổ quát ở các nước dân chủ, văn minh tiến bộ, thì luật pháp là những quy phạm pháp luật ghi rõ những gì người dân cũng như nhà cầm quyền được làm hay không được làm để bảo vệ các quyền lợi hợp pháp, chính đáng của mọi cá nhân và tập thể nhằm duy trì an ninh, an toàn và trật tự xã hội. Mọi vi phạm pháp luật của công dân hay nhà cầm quyền xảy ra ở trong nước hay hải ngoại đều bị chế tài theo luật.

Trên bình diện tư pháp quốc tế, trong tương quan pháp lý giữa hai nước, nếu có hiệp ước tương trợ tư pháp, thường chỉ quy định thẩm quyền xét xử, (nơi phạm tội hay nơi thường trú của bị can) luật pháp áp dụng (luật quốc gia nơi phạm tội hay luật quốc gia của bị can), thủ tục dẫn độ đối với một can phạm là công dân nước này có hành động phạm tội ở nước kia, mà vi phạm pháp luật của cả hai nước (giết người, hiếp dâm, cướp của, buôn bán ma túy, tội diệt chủng…) hay chỉ vi phạm luật pháp của một trong hai nước (ví dụ tội gián điệp, tội xúc phạm vương quyền ở một nước quân chủ không có ở các quốc gia dân chủ…).

Trường hợp Minh Béo, không những đã vi phạm luật pháp Hoa Kỳ mà còn vi phạm cả luật pháp Việt Nam. Theo quy định tại Điều 146, Khoản 1 Bộ luật hình sự năm 2015 về tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi như sau:

“1. Người nào đủ 18 tuổi trở lên mà có hành vi dâm ô đối với người dưới 16 tuổi không nhằm mục đích giao cấu hoặc không nhằm thực hiện các hành vi quan hệ tình dục khác, thì bị phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm”.

Vì vậy, sau khi mãn án tù ở Hoa Kỳ, khi bị can Minh Béo trở về Việt Nam, đúng ra cơ quan công tố cần khởi tố Minh Béo theo các điều khoản liên quan của luật hình sự Việt Nam. Trong khi xét xử, Tòa án có thể cho bị can hưởng án treo, hay án tù ở (có thể cho miễn thi hành vì đã thi hành án tù ở Hoa Kỳ, vì hình phạt tôi phạm ngang hay thấp hơn án tù ở Hoa Kỳ), hay khoan hồng cho miễn thi hành thêm thời gian nếu án tù dài hơn theo luật Việt Nam. Nhưng sau khi thi hành án, trong mọi trường hợp cần áp dụng biện pháp tước quyền đảm nhiệm chức vụ và hành nghề vĩnh viễn hay có thời hạn theo quy định của luật pháp. Điều 146, Khoản 4 Bộ Luật hình sự Việt Nam hiện hành nói rõ: “4. Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 năm đến 5 năm”.

Thế mà Thiếu tướng công an Trần Thế Quân lại trả lời báo giới rằng “Minh Béo sẽ trở thành công dân bình thường và trong hồ sơ không bị ghi lại việc đã từng bị ngồi tù tại Mỹ”. Điều này xác nhận đảng và nhà cầm quyền CSVN bao lâu nay đã thực thi một nền luật pháp phi pháp lý là thế.

II/-Một nền luật pháp vô đạo đức

Đạo đức vốn là những quy phạm luân lý không có tính cưỡng hành, nhưng có tác dụng hỗ trợ cho pháp lý, góp phần rất quan trọng vào nền đạo đức xã hội, giảm thiểu tội ác, bảo vệ an toàn cá nhân, duy trì an ninh, trật tự xã hội, vốn là mục tiêu và tác dụng của pháp luật.

Minh Béo bị cáo buộc và kết án trước Tòa án Hoa Kỳ về 3 tội danh: quan hệ tình dục bằng miệng với một nam thiếu niên dưới 18 tuổi, mưu toan có hành động dâm ô với trẻ em dưới 14 tuổi và có ý định hẹn hò với trẻ vị thành niên. Minh Béo đã bị kết án vào tháng 8/2016 vừa qua khi thừa nhận hai tội danh đầu tiên. Không chỉ dưới mắt người dân Việt Nam mà cả thế giới, những hành vi vừa kể vi phạm các chuẩn mực đạo đức trong xã hội, đáng ghê tởm và khinh bỉ, cần bị trừng phạt và có biện pháp cách ly để có tác dụng giáo dục, răn đe, làm gương, hạn chế ô nhiễm tâm hồn tuổi trẻ trong trắng dẫn đến phạm tội trong xã hội.

Thế mà Thiếu tướng công an Trần Thế Quân lại nói “Minh Béo sẽ trở thành công dân bình thường” và “​trong hồ sơ không bị ghi lại việc đã từng bị ngồi tù tại Mỹ”. Điều này khiến người ta có thể suy đoán rằng Minh Béo trước khi phạm tội ở Hoa Kỳ, cũng như nhiều kẻ khác, có thể từng có những hành vi phạm pháp tương tự ở Việt Nam, nhưng không bị đưa ra tòa vì chấp pháp cho rằng đó chỉ là trái với đạo đức, chứ không vi phạm luật, hoặc vì các viên chức phát hiện đã bị mua chuộc bằng tiền nên đã bỏ qua.

III/-Hậu quả thực tế

Hậu quả thực tế của một nền luât pháp phi pháp lý, vô đạo đức là xã hội Việt Nam ngày nay tội ác gia tăng cả về số lượng lẫn tính chất tội phạm. Đọc trên báo chí hay qua mạng lưới Internet toàn cầu, số lượng các loại tội phạm liên quan đến đạo đức như giết người, cướp của, lừa đảo, hiếp dâm ngày một nhiều, với tính chất vô cùng tàn bạo không còn nhân tính, vi phạm nghiêm trọng luân lý, đạo đức.

Hậu quả bi thảm này là do sau khi nắm được chính quyền trên cả nước, đảng CSVN đã hủy diệt nền tảng đạo đức, luân lý xã hội cũ bị họ cho là không phù hợp với cái gọi là “Đạo đức xã hội chủ nghĩa” mà cho đến nay vẫn chưa hình thành để thay thế.

Nền đạo đức luân lý trong xã hội cũ được xây dựng trên phong tục tập quán và giáo lý của tam giáo Nho-Phật-Lão từ ngàn xưa, đến Thiên Chúa giáo sau này truyền vào nước ta. Tất cả đã tạo ra một nền đạo đức xã hội ổn định, tồn tại và thấm sâu vào tâm tư, nếp sống thể hiện qua cách ứng xử trong các quan hệ xã hội tại Việt Nam. Nhờ đó, con người biết sống lương thiện và do đó cũng có tác dụng rất lớn ngăn chặn tội phạm và tính chất tàn bạo vô luân của tội ác, trong khi cái gọi là “Đạo đức xã hội chủ nghĩa” chưa hình thành mà cho đến nay chính đảng CSVN cũng không biết hình thù nó ra sao.

Theo tài liệu tuyên truyền giáo dục nhân dân của đảng CSVN, định nghĩa ngắn gọn “Đạo đức xã hội chủ nghĩa là mình vì mọi người và mọi người vì mình”, mà muốn có đạo đức XHCN thì phải tiến lên xã hội chủ nghĩa để có những con người mới XHCN. Thế nhưng cứ như lời Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng thì chưa biết một trăm năm nữa Việt Nam đã có xã hội chủ nghĩa hay chưa. Hiện nay chỉ thấy hiện tượng các cán bộ đảng viên CSVN tự nhận là “Đội tiên phong của giai cấp công nhân” là giai cấp lãnh đạo cuộc cách mạng tiến lên xã hội chủ nghĩa, là những người phải thể hiện “đạo đức xã hội chủ nghĩa” để làm gương, thì thực tế đang sống theo kiểu đạo đức vị kỷ “Mình vì mình và mọi người phải vì mình” để làm giàu bằng mọi cách và mọi giá, nhanh chóng tư bản hóa thành các nhà “tư bản Đỏ” để có đời sống vinh thân phì gia.

Đảng CSVN cũng đã loại bỏ hoàn toàn tính pháp lý và đạo đức ra khỏi nền luật pháp tại Việt Nam. Đảng đã vận dụng quan điểm của chủ nghĩa cộng sản, coi pháp luật chỉ là công cụ của giai cấp thống trị để trấn áp giai cấp bị trị, trái ngược với quan điểm pháp luật của chủ nghĩa dân chủ, tự do. Vì vậy, sau khi nắm chính quyền, đảng CSVN vẫn cai tri bằng nghị quyết của đảng, dù sau này do đòi hỏi của tình hình “đổi mới” để sống còn và vì lợi ích của đảng CSVN, các nghị quyết được Quốc hội của đảng thể chế hóa thành pháp luật (mà chúng tôi gọi là nghị luật).

Pháp luật của chế độ CSVN bao lâu nay chỉ giữ lại tính “chuyên chính”, nặng về trừng phạt nghiêm khắc để trấn áp, răn đe hơn là giáo dục, bảo vệ nhân dân, đối với bất cứ hành vi cá nhân hay tập thể nào đe dọa đến quyền lãnh đạo của đảng. Chính Hồ Chí Minh lúc sinh thời từng nói với cán bộ đảng viên cộng sản, rằng “Mọi tội vi phạm pháp luật đều có thể tha được, trừ tội phản đảng”!

IV/-Kết luận

Luật pháp là những quy phạm pháp luật để bảo vệ các quyền lợi hợp pháp chính đáng của người dân cũng như nhà cầm quyền, tạo môi trường sống an toàn cho mọi người thuộc mọi giai tầng trong xã hội để mưu cầu hạnh phúc riêng cũng như chung. Bất cứ ai vi phạm pháp luật quốc nội hay quốc tế đều bị chế tài theo pháp luật có thẩm quyền.

Đạo đức là những quy phạm luân lý góp phần rất quan trọng vào nền đạo đức xã hội hổ trợ hiệu quả cho pháp luật trong mục đích bảo vệ quyền lợi, cá nhân, tập thể và duy trì an ninh trật tự xã hội.

Một nền pháp luật phi pháp lý, vô đạo đức sẽ phá hủy những quan hệ luân lý tốt đẹp giữa con người, tội ác gia tăng cả số lượng lẫn tính chất tội phạm, gây bất ổn, bất an và suy đồi toàn diện cho toàn xã hội. Đó là thực trạng Việt Nam ngày nay dưới chế độ độc tài toàn trị của đảng CSVN. Vì vậy yêu cầu cấp thiết đối với nhân dân Việt Nam vẫn là phải chuyển đổi càng sớm càng tốt qua một chế độ dân chủ pháp trị, với một nền luật pháp thể hiện được cả hai tính pháp lý và đạo đức.

* Các bài viết được đăng tải với sự đồng ý của Ðài VOA nhưng không phản ánh quan điểm hay lập trường của Chính phủ Hoa Kỳ.